Um róluvelli og rekstur bæjar – ársreikningur Hafnarfjarðar

Guðlaug Kristjánsdóttir
Auglýsing

Á rólu­velli þjóð­fé­lags­ins

er vega­saltið 

lang­sam­lega mik­il­væg­ast

Samt skal alltaf vera

lengsta bið­röðin

við hoppukast­al­ana

 

Þetta ljóð, Þjóð­vega­salt eftir Sig­urð Páls­son, er að mín­u mati vel við hæfi við lestur árs­reikn­inga og und­ir­bún­ing fjár­hags­á­ætl­ana.

Löng­unin til að opna fyrir aðgang í hoppukast­ala og finna fiðr­ing­inn í mag­anum er alltaf jafn­sterk, enda þótt skyn­semin segi okkur að ­jafn­vægið sé grund­völl­ur­inn, að við verðum að geta staðið áður en við göngum og ­gengið áður en við hlaup­um.

Skyn­semi er almennt ekki mikið tekin í póli­tík, hún kemst ekki í fyr­ir­sagnir blaða og fær hjartað ekki til að slá hraðar af spenn­ingi. En ­skyn­semin er samt for­senda gleð­inn­ar, grunn­ur­inn undir fjör­inu.

Árs­reikn­ingur Hafn­ar­fjarðar fyrir árið 2015 ber merki um langvar­and­i ­jafn­væg­is­skort. Þætt­irnir sem draga niður eru hlut­falls­lega þungir og þeg­ar horft er lengra aftur í tím­ann sést að jafn­væg­inu hefur verið náð með herkj­u­m trekk í trekk og að rekst­ur­inn á erfitt með að standa af sér ytra áreiti.

Upp­safnað ójafn­vægi

Jafn­væg­is­skort­ur­inn er upp­safn­að­ur, hvort sem horft er til­ langvar­andi kyrr­stöðu í launa­þróun starfs­fólks sveit­ar­fé­laga sem tók síðan kipp ­síð­ustu tvö árin, langvar­andi frest­unar á við­haldi eigna sem skapar þörf á bráða­að­gerð­um, upp­söfn­unar líf­eyr­is­skuld­bind­inga sem ekki er brugð­ist við með­ inn­greiðsl­um, eða þeirra fjöl­mörgu ára þar sem skuldir eru ekki greidd­ar öðru­vísi en með nýrri lán­töku.

Auglýsing

Á síð­asta árinu sem kom út í plús hjá Hafn­ar­firði, var það ­geng­is­munur gjald­miðla sem gerði gæfumun­inn. Geng­is­munur gjald­miðla er ekki á for­ræði bæj­ar­stjórnar Hafn­ar­fjarð­ar. Það að hag­stætt gengi skuli geta vipp­að bæj­ar­sjóði upp um hund­ruð millj­óna end­ur­speglar reyndar þá stað­reynd að skuld­ir bæj­ar­ins í erlendri mynt voru umfangs­miklar, þannig að happa­feng­ur­inn sem ýtt­i bænum upp fyrir núllið árið 2013 var í raun ekki kom­inn til af góðu. Hann var ekki styrk­ur, heldur mun frekar veik­leiki. Þung skuld, sem hefði allt eins get­að ýtt okkur niður eins og upp eftir því hvernig vindar blésu í gjald­miðla­þróun á al­þjóða­mark­aði.

Árið 2015

Á miðju ári 2015 var gripið til hag­ræð­ingar á grunn­i ­rekstr­ar­út­tektar sem unnin var vet­ur­inn á und­an. Áhrifa þeirra aðgerða gætir á hálf­u ­rekstr­ar­ár­inu, en aðlög­un­ar­tími fylgir þó flestum breyt­ing­un­um. Ljóst má ver­a af lestri árs­reikn­ings­ins að ráð­staf­anir til hag­ræð­ingar voru bæði nauð­syn­leg­ar og tíma­bær­ar.

Nið­ur­staða árs­ins 2015 sveifl­ast niður fyrir áætlun af ýmsum­ or­sök­um. End­ur­krafa um útsvars­greiðslur upp á um 400 millj­ónir var ófyr­ir­séð og þung­bært bakslag á tímum hækk­andi launa.

Fram- og aft­ur­virkar launa­hækk­anir vógu líka þungt sem var ­tíma­bær og óum­flýj­an­leg þró­un, enda langt tíma­bil kjara­fryst­ingar að baki. Kjör op­in­berra starfs­manna ein­kenn­ast því miður af stöðnun og átökum til skipt­is, ­sem leiðir til stórra stökka. Áhrif þess­arar vinnu­mark­aðsvenju á sveit­ar­fé­lög ­sjást greini­lega í árs­reikn­ingi 2015, snörp breyt­ing sem slær út fyrri áætl­un.

Aukn­ing líf­eyr­is­skuld­bind­ingar um millj­arð, til við­bótar við hálfs millj­arðs aukn­ingu árið 2014 er fylgi­fiskur launa­breyt­inga. Upp­söfn­un líf­eyr­is­skuld­bind­inga í bók­hald­inu byggir hins vegar á vali bæj­ar­stjórna í gegnum tíð­ina, þar sem hægt er að grynnka á þeim með inn­greiðsl­um.

Líf­eyr­is­skuld­bind­ing í bókum bæj­ar­ins sem er orðin á pari við heild­ar­tölu árlegra launa­út­gjalda og vex á tveimur árum um 1,5 millj­arð kall­ar ó­neit­an­lega á það að bæj­ar­stjórn skoði inn­greiðslur á skuld­bind­ing­una til jafn­s við inn­borg­anir á lán.

Nið­ur­greiðslur skulda

Síðusta rúma ára­tug hefur Hafn­ar­fjörður ekki greitt af lán­um öðru­vísi en með nýrri lán­töku. Núver­andi meiri­hluti Bjartrar fram­tíðar og ­Sjálf­stæð­is­flokks ein­setur sér að nið­ur­greiða skuldir bæj­ar­ins með virkum hætt­i og bæta þannig jafn­vægið í rekstr­in­um. Í fjár­hags­á­ætlun árs­ins 2016 eru bein­ar ­nið­ur­greiðslur lána upp á 200 millj­ón­ir, auk þess sem til­fallandi tekju­aukn­ing­u er að jafn­aði ráð­stafað til við­bót­ar­upp­greiðslu lána. Það er skyn­sam­leg og á­byrg ráð­stöfun sem horfir til lengri tíma en yfir­stand­andi augna­bliks.

Rekstr­ar­nið­ur­staða árs­ins 2015 sýnir það glöggt að Hafn­ar­fjörður þarf á skyn­semi að halda næstu miss­er­in. Við verðum að létta á þeim þáttum sem draga rekst­ur­inn nið­ur, skuldum og líf­eyr­is­skuld­bind­ingum þar á meðal um leið og mark­visst er unnið að því að efla allt það sem lyft get­ur ­rekstr­inum upp.

Verum óhrædd við að rýna stað­reynd­ir, skoða orsök og af­leið­ingu og læra af reynsl­unni. Tökum síðan höndum saman um að treysta grunn­inn til langrar fram­tíðar og bæta jafn­vægið í rekstri Hafn­ar­fjarð­ar­bæj­ar.

Höf­undur er for­seti bæj­ar­stjórnar Hafn­ar­fjarð­ar.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
SFS: Alvarlegar ásakanir og allir verða að fara að lögum
Samtök fyrirtækja í sjávarútvegi segja að það sé sjálfsögð krafa að öll fyrirtæki fari að lögum.
Kjarninn 13. nóvember 2019
Eimskip lækkaði um tæp fimm prósent – Samherji stærsti hluthafinn
Félög í Kauphöllinni þar sem Samherji er stór hluthafi lækkuðu í virði í dag.
Kjarninn 13. nóvember 2019
Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, formaður Viðreisnar.
Spyr hvort greiðslur lögaðila til stjórnmálaflokka eigi að vera heimilaðar
Formaður Viðreisnar segir að það sé engin tilviljun að ríkisstjórnin hafi beitt sér fyrir milljarða lækkun á veiðigjaldi.
Kjarninn 13. nóvember 2019
Samherjamálið og afleiðingar þess í erlendum fjölmiðlum
Meintar mútugreiðslur Samherjamanna til áhrifamanna í namibísku stjórnkerfi til þess að fá eftirsóttan kvóta þar í landi og afleiðingar þess hafa ratað í erlenda fjölmiðla.
Kjarninn 13. nóvember 2019
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið - Disney+ byrjar að streyma
Kjarninn 13. nóvember 2019
Þórður Snær Júlíusson
Íslenska kerfið sem bjó til skipulagða glæpastarfsemi
Kjarninn 13. nóvember 2019
Vill að Kristján Þór stigi til hliðar og að eignir Samherja verði frystar
Þingmaður vill að sjávarútvegsráðherra Íslands víki og að eignir Samherja verði frystar af þar til bærum yfirvöldum. Samherji átti 111 milljarða í eigið fé í lok síðasta árs.
Kjarninn 13. nóvember 2019
Katrín Jakosbsdóttir, forsætsiráðherra.
Fannst þetta minna óþægilega á gamaldags nýlenduherra
Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra, segir að ef það sem kom fram í fréttaskýringaþætti Kveiks í gærkvöldi reynist rétt þá sé þetta mál hið versta og til skammar fyrir Samherja.
Kjarninn 13. nóvember 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar
None