Píratar og námsmenn

Aðsend grein eftir Þór Saari, frambjóðanda Pírata.

Þór Saari
Auglýsing

Píratar eru, umfram aðra flokka, hreyf­ing ungs fólks og með­al­aldur fram­bjóð­enda er í sam­ræmi við það. Þrátt fyrir marga unga fram­bjóð­endur er mennt­un­ar­stig Pírata einnig hátt og reynsla Pírata af lang­skóla­námi og reynslan af nauð­syn skil­virks fjár­stuðn­ings fyrir náms­menn er mik­il. Vask­leg fram­ganga þing­manna Pírata gegn frum­varpi Sjálf­stæð­is- og Fram­sókn­ar­flokks sem hefði stór­skaðað mögu­leika ungs fólks til náms, var til fyr­ir­myndar og byggði einmitt á reynslu og þekk­ingu.

Menntun og lang­skóla­nám er orðin hluti af lífs­hlaupi nán­ast alls ungs fólks og það að full­komið jafn­ræði til náms óháð fjár­hag, sé til stað­ar, er grund­vall­ar­at­riði sem ekki má víkja frá. Sveigj­an­leg náms­fram­vinda er einnig krafa, þar sem ungt fólk þarf að hafa mögu­leika á að skipta um náms­greinar sem og að geta stýrt því sjálf hvað, hvar og hvenær þau mennta sig.

Það er því þörf á nýrri hugsun í stuðn­ingi hins opin­bera við náms­menn og við­snún­ingur þarf að verða í þeim sam­skipta­örð­ug­leikum sem ávallt hafa ein­kennt tangó námsmana við LÍN. Slík hugsun þarf að taka mið af örum sam­fé­lags­breyt­ingum og breyttum og síbreyti­legum kröfum ein­stak­ling­anna til að þroskast og menntast, sem og þörfum sam­fé­lags­ins og atvinnu­lífs­ins fyrir vel menntað fólk. Lang­skóla­nám, og þá sér í lagi erlend­is, er ein­hver sá mesti og besti þroska­fer­ill sem ungt fólk getur lagt í og eykur víð­sýni, þekk­ingu og reynslu til muna umfram nám sem stundað er hér á landi. Svo er menntun sem slík ein­fald­lega þjóða­hags­lega hag­kvæm á heild­ina litið og ein­hver besta fjár­fest­ing sem sam­fé­lagið getur lagt út í. Hins vegar er ekki hægt að líta á menntun fólks sem fjár­fest­ingu ein­stak­lings­ins til fram­tíðar enda engar for­sendur til, svo hægt sé að leggja slíkt kalt pen­inga­legt mat á mennt­un.

Auglýsing

Nýtt námlána- og styrkja­kerfi fyrir náms­menn mun þurfa að sækja fé í sjóði hins opin­bera og þarf því einnig að taka mið af því hversu aflögu­færir þeir eru. Það kostar mikla pen­inga að mennta fólk í tutt­ugu ár sem er um það bil sá tími sem tekur fyrir menn­eskju að ljúka háskóla­prófi með meistara­gráðu að með­töldum grunn- og fram­halds­skóla.  Nýtt kerfi þarf því einnig að búa að inn­byggðum hvötum fyrir náms­menn til að starfa hér á landi að loknu námi, því það er mikil blóð­taka fyrir sam­fé­lagið fjár­hags­lega og menn­ing­ar­lega að mennta fólk í tvo ára­tugi eða lengur hverfi það svo til starfa utan land­stein­ana.

Slíkt kerfi þarf að tryggja að stuðn­ingur við náms­menn sé nægi­legur og það er að fram­færslan, hvort sem um er að ræða lán eða styrk, dugi raun­veru­lega til fram­færslu miðað við fjöl­skyldu­stærð. Slík kerfi þarf að greiða út stuðn­ingin fyr­ir­fram, en ekki láta náms­menn verða að leiksoppi bank­anna hvað varðar pen­inga eins og núver­andi kerfi. Slíkt kerfi þarf líka að vera hvetj­andi fyrir náms­menn til að sækja sér menntun út fyrir land­stein­ana, því hvað svo sem má segja um íslenska háskóla, þá eru þeir of margir og of mis­jafnir að gæðum til að standa allir undir alvöru kröfum um akademískt nám. Nám við erlenda háskóla eykur og hraðar miðlun nýrra hug­mynda, veitir inn­lendum háskólum og inn­rækt­uðum aka­demíkerum (há­skóla­mönn­um) nauð­syn­legt aðhald og eflir og eykur víð­sýni og þekk­ingu náms­manna til muna, umfram nám inn­an­lands.

Útfærsla slíks kerfis er ekki endi­lega flókin en hún þaf að vera skýr og fram­kvæmdin þarf ætíð að vera rétt­sýn og með þá sýn á þörf náms­manns­ins að nám sé gott, alltaf. Því má gera því skóna að slíkt kerfi þurfi auk nægj­an­legrar fram­færslu, að duga til mennt­un­ar, það er fyrir fram­færslu og skóla­gjöldum fram yfir dokt­ors­próf hvað tíma­lengd varð­ar, það sé óháð aldri nem­enda, og að hluti stuðn­ings­ins breyt­ist í styrk að loknu námi. Jafn­framt þarf það að taka mið af kostn­aði sam­eign­legra sjóða og sam­fé­lags­legum ábata. Nýtt kerfi yrði því einnig ein­hvers konar sam­bland lána- og styrkja­kerfis og í upp­hafi afgreitt sem lán í upp­hafi hverrrar ann­ar, hvers end­ur­greiðsla hæf­ist fimm árum eftir námslok, en hluti þess, fram­færslu­hlut­inn, breytt­ist í styrk ef við­kom­andi hefði starfað inn­an­lands þessi fimm ár. Náms­menn erlendis fengju enn frek­ari hvata til að snúa heim með nið­ur­fell­ingu skóla­gjalda að loknu ákveðnu starfs­tíma­bili hér­lend­is, auk lána til heim­ferða einu sinni til tvisvar á ári. End­ur­greiðsla lána, ef til kem­ur, þarf að vera vel við­ráð­an­leg og taka mið af tekjum við­kom­and­i. 

Slík umbreyt­ing sem hér er talað fyrir er rót­tæk en skyn­söm, hennar er þörf og um hana þarf að nást víð­tæk sátt svo nið­ur­rif­s­öfl mis­skipt­ingar nái ekki að eyði­leggja mögu­leika ungs fólks til náms undir yfir­skini úrbóta. Náms­menn þurfa því sjálfir einnig að sýna sam­stöðu og krefj­ast úrbóta og taka sér stöðu utan flókkspóli­tískra stúd­enta­hreyf­inga sem eru alger tíma­skekkja í nútíma­sam­fé­lagi. Stúd­enta­ráð háskóla þurfa að vera með hags­muni allra stúd­enta í fyr­ir­rúmi og lista­kosn­ingar eyði­leggja hags­muni heild­ar­in­ar. Lík­lega væri einnig best að leggja niður LÍN í núver­andi mynd vegna enda­lausra flokkspóli­tískra afskipta af starfs­háttum þar á bæ í gegnum stjórn­ina og stofna nýja skrif­stofu hverrar stjórn yrði skipuð náms­mönnum og fag­fólki úr skóla­kerf­inu.

Helsta áherslu­mál Pírata er nýja stjórn­ar­skráin og sú áhersla er meðal ann­ars til komin vegna sífelldra lof­orða­svika stjórn­mála­manna. Með nýrri stjórn­ar­skrá getur allur almenn­ingur og þar með einnig náms­menn, kraf­ist þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu um hags­muna­mál sín með und­ir­skifta­söfnun sem og lagt fram þing­mál. Þannig og þannig ein­göngu er hægt að veita sitj­andi stjórn­völdum hvers tíma aðhald og tryggja að almanna­hags­munir verði í fyr­ir­rúmi. Þess vegna eiga náms­menn sam­leið með Píröt­um.

Að lokum læt ég fylgja með fimm helstu mark­mið Pírata fyrir næsta kjör­tíma­bil en þau eru:

1. Upp­færa Ísland með nýrri stjórn­ar­skrá.

2. Tryggja rétt­láta dreif­ingu arðs af auð­lind­um.

3. End­ur­reisa gjald­frjálsa heil­brigð­is­þjón­ustu.

4. Efla aðkomu almenn­ings að ákvarð­ana­töku.

5. End­ur­vekja traust og tækla spill­ingu.

Kom­ist Píratar til valda mun ég tala fyrir þessum áhersl­um.

Höf­undur er hag­fræð­ing­ur, fyrr­ver­andi alþing­is­maður og í fram­boði fyrir Pírata.





Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Telur stjórnvöld vinna gegn eigin markmiðum með hagræðingarkröfu á Hafró
Forstjóri Hafrannsóknastofnunar segir að stjórnvöld gangi gegn eigin markmiðum um eflingu haf- og umhverfisrannsókna með því að gera sífellda hagræðingarkröfu á Hafró. Hann segir stofnunina sinna hættulega litlum grunnrannsóknum.
Kjarninn 5. júní 2020
Inga Sæland
Segir sama gamla spillingarkerfið blómstra sem aldrei fyrr
„Hvenær hættir maður að verða hissa á sérhagsmunagæslunni í pólitík?“ spyr formaður Flokks fólksins.
Kjarninn 5. júní 2020
Leirdalur með Leirdalsvatni og Leirdalsá falla í Geitdalsá. Í Leirdal hugsar Arctic Hydro sér upphafslón Geitdalsárrvirkjunar.
„Nýtt virkjanaáhlaup“ á hálendi Austurlands verði stöðvað
Stjórnvöld þurfa að koma í veg fyrir að hálendi Austurlands verði raskað frekar og standa við fyrirheit sem gefin voru um að þar yrði ekki virkjað meira. Þetta kemur fram í tillögu að ályktun sem lögð verður fyrir aðalfund Landverndar á morgun.
Kjarninn 5. júní 2020
Lilja D. Alfreðsdóttir, mennta- og menningarmálaráðherra.
Ráðherra metur næstu skref með lögmönnum
Mennta- og menningarmálaráðherra fer nú yfir úrskurð kærunefndar jafnréttismála með lögmönnum. Hún segir að ekki hafi skipt máli að Páll Magnússon væri framsóknarmaður.
Kjarninn 5. júní 2020
Komufarþegar munu þurfa að greiða sjálfir fyrir sýnatöku frá 1. júlí.
Komufarþegar greiða 15 þúsund fyrir sýnatöku
Sýnataka á landmærum Íslands verður gjaldfrjáls fyrstu tvær vikurnar en frá 1. júlí munu komufarþegar þurfa að greiða 15 þúsund krónur fyrir rannsóknina.
Kjarninn 5. júní 2020
Óvenjulegur sjómannadagur framundan
Vegna COVID-19 faraldursins verður sjómannadagurinn í ár ólíkur því sem Íslendingar eiga að venjast. Þó verður lágmarksdagskrá víða um land með heiðrunum aldinna sjómanna, minningarathöfnum og veittar verða viðurkenningar fyrir björgunarafrek.
Kjarninn 5. júní 2020
Jane Goodall fór á þrítugsaldri inn í skóga Tansaníu og dvaldi þar lengi í hópi simpansa. Rannsóknir hennar gjörbreyttu þekkingu manna á öðrum dýrategundum.
Mannkynið er „búið að vera“ ef það skiptir ekki um kúrs í kjölfar COVID
„Við erum komin að tímamótum í sambandi okkar við náttúruna,“ segir Jane Goodall sem barist hefur verið náttúruvernd í sex áratugi. Hún segir að nú hafi opnast lítill gluggi til að gera róttækar breytingar svo koma megi í veg fyrir frekari hörmungar.
Kjarninn 5. júní 2020
Lilja D. Alfreðsdóttir og Björn Leví Gunnarsson
„Það eru nákvæmlega svona mál sem halda aftur af Íslandi“
Þingmaður Pírata gagnrýnir ákvarðanir mennta- og menningarmálaráðherra. „Svona mál leiða til lélegri niðurstaðna í öllu sem gerist í framhaldinu af því að hæfasta fólkið er ekki að taka ákvarðanirnar.“
Kjarninn 5. júní 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar
None