Píratar og námsmenn

Aðsend grein eftir Þór Saari, frambjóðanda Pírata.

Þór Saari
Auglýsing

Píratar eru, umfram aðra flokka, hreyf­ing ungs fólks og með­al­aldur fram­bjóð­enda er í sam­ræmi við það. Þrátt fyrir marga unga fram­bjóð­endur er mennt­un­ar­stig Pírata einnig hátt og reynsla Pírata af lang­skóla­námi og reynslan af nauð­syn skil­virks fjár­stuðn­ings fyrir náms­menn er mik­il. Vask­leg fram­ganga þing­manna Pírata gegn frum­varpi Sjálf­stæð­is- og Fram­sókn­ar­flokks sem hefði stór­skaðað mögu­leika ungs fólks til náms, var til fyr­ir­myndar og byggði einmitt á reynslu og þekk­ingu.

Menntun og lang­skóla­nám er orðin hluti af lífs­hlaupi nán­ast alls ungs fólks og það að full­komið jafn­ræði til náms óháð fjár­hag, sé til stað­ar, er grund­vall­ar­at­riði sem ekki má víkja frá. Sveigj­an­leg náms­fram­vinda er einnig krafa, þar sem ungt fólk þarf að hafa mögu­leika á að skipta um náms­greinar sem og að geta stýrt því sjálf hvað, hvar og hvenær þau mennta sig.

Það er því þörf á nýrri hugsun í stuðn­ingi hins opin­bera við náms­menn og við­snún­ingur þarf að verða í þeim sam­skipta­örð­ug­leikum sem ávallt hafa ein­kennt tangó námsmana við LÍN. Slík hugsun þarf að taka mið af örum sam­fé­lags­breyt­ingum og breyttum og síbreyti­legum kröfum ein­stak­ling­anna til að þroskast og menntast, sem og þörfum sam­fé­lags­ins og atvinnu­lífs­ins fyrir vel menntað fólk. Lang­skóla­nám, og þá sér í lagi erlend­is, er ein­hver sá mesti og besti þroska­fer­ill sem ungt fólk getur lagt í og eykur víð­sýni, þekk­ingu og reynslu til muna umfram nám sem stundað er hér á landi. Svo er menntun sem slík ein­fald­lega þjóða­hags­lega hag­kvæm á heild­ina litið og ein­hver besta fjár­fest­ing sem sam­fé­lagið getur lagt út í. Hins vegar er ekki hægt að líta á menntun fólks sem fjár­fest­ingu ein­stak­lings­ins til fram­tíðar enda engar for­sendur til, svo hægt sé að leggja slíkt kalt pen­inga­legt mat á mennt­un.

Auglýsing

Nýtt námlána- og styrkja­kerfi fyrir náms­menn mun þurfa að sækja fé í sjóði hins opin­bera og þarf því einnig að taka mið af því hversu aflögu­færir þeir eru. Það kostar mikla pen­inga að mennta fólk í tutt­ugu ár sem er um það bil sá tími sem tekur fyrir menn­eskju að ljúka háskóla­prófi með meistara­gráðu að með­töldum grunn- og fram­halds­skóla.  Nýtt kerfi þarf því einnig að búa að inn­byggðum hvötum fyrir náms­menn til að starfa hér á landi að loknu námi, því það er mikil blóð­taka fyrir sam­fé­lagið fjár­hags­lega og menn­ing­ar­lega að mennta fólk í tvo ára­tugi eða lengur hverfi það svo til starfa utan land­stein­ana.

Slíkt kerfi þarf að tryggja að stuðn­ingur við náms­menn sé nægi­legur og það er að fram­færslan, hvort sem um er að ræða lán eða styrk, dugi raun­veru­lega til fram­færslu miðað við fjöl­skyldu­stærð. Slík kerfi þarf að greiða út stuðn­ingin fyr­ir­fram, en ekki láta náms­menn verða að leiksoppi bank­anna hvað varðar pen­inga eins og núver­andi kerfi. Slíkt kerfi þarf líka að vera hvetj­andi fyrir náms­menn til að sækja sér menntun út fyrir land­stein­ana, því hvað svo sem má segja um íslenska háskóla, þá eru þeir of margir og of mis­jafnir að gæðum til að standa allir undir alvöru kröfum um akademískt nám. Nám við erlenda háskóla eykur og hraðar miðlun nýrra hug­mynda, veitir inn­lendum háskólum og inn­rækt­uðum aka­demíkerum (há­skóla­mönn­um) nauð­syn­legt aðhald og eflir og eykur víð­sýni og þekk­ingu náms­manna til muna, umfram nám inn­an­lands.

Útfærsla slíks kerfis er ekki endi­lega flókin en hún þaf að vera skýr og fram­kvæmdin þarf ætíð að vera rétt­sýn og með þá sýn á þörf náms­manns­ins að nám sé gott, alltaf. Því má gera því skóna að slíkt kerfi þurfi auk nægj­an­legrar fram­færslu, að duga til mennt­un­ar, það er fyrir fram­færslu og skóla­gjöldum fram yfir dokt­ors­próf hvað tíma­lengd varð­ar, það sé óháð aldri nem­enda, og að hluti stuðn­ings­ins breyt­ist í styrk að loknu námi. Jafn­framt þarf það að taka mið af kostn­aði sam­eign­legra sjóða og sam­fé­lags­legum ábata. Nýtt kerfi yrði því einnig ein­hvers konar sam­bland lána- og styrkja­kerfis og í upp­hafi afgreitt sem lán í upp­hafi hverrrar ann­ar, hvers end­ur­greiðsla hæf­ist fimm árum eftir námslok, en hluti þess, fram­færslu­hlut­inn, breytt­ist í styrk ef við­kom­andi hefði starfað inn­an­lands þessi fimm ár. Náms­menn erlendis fengju enn frek­ari hvata til að snúa heim með nið­ur­fell­ingu skóla­gjalda að loknu ákveðnu starfs­tíma­bili hér­lend­is, auk lána til heim­ferða einu sinni til tvisvar á ári. End­ur­greiðsla lána, ef til kem­ur, þarf að vera vel við­ráð­an­leg og taka mið af tekjum við­kom­and­i. 

Slík umbreyt­ing sem hér er talað fyrir er rót­tæk en skyn­söm, hennar er þörf og um hana þarf að nást víð­tæk sátt svo nið­ur­rif­s­öfl mis­skipt­ingar nái ekki að eyði­leggja mögu­leika ungs fólks til náms undir yfir­skini úrbóta. Náms­menn þurfa því sjálfir einnig að sýna sam­stöðu og krefj­ast úrbóta og taka sér stöðu utan flókkspóli­tískra stúd­enta­hreyf­inga sem eru alger tíma­skekkja í nútíma­sam­fé­lagi. Stúd­enta­ráð háskóla þurfa að vera með hags­muni allra stúd­enta í fyr­ir­rúmi og lista­kosn­ingar eyði­leggja hags­muni heild­ar­in­ar. Lík­lega væri einnig best að leggja niður LÍN í núver­andi mynd vegna enda­lausra flokkspóli­tískra afskipta af starfs­háttum þar á bæ í gegnum stjórn­ina og stofna nýja skrif­stofu hverrar stjórn yrði skipuð náms­mönnum og fag­fólki úr skóla­kerf­inu.

Helsta áherslu­mál Pírata er nýja stjórn­ar­skráin og sú áhersla er meðal ann­ars til komin vegna sífelldra lof­orða­svika stjórn­mála­manna. Með nýrri stjórn­ar­skrá getur allur almenn­ingur og þar með einnig náms­menn, kraf­ist þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu um hags­muna­mál sín með und­ir­skifta­söfnun sem og lagt fram þing­mál. Þannig og þannig ein­göngu er hægt að veita sitj­andi stjórn­völdum hvers tíma aðhald og tryggja að almanna­hags­munir verði í fyr­ir­rúmi. Þess vegna eiga náms­menn sam­leið með Píröt­um.

Að lokum læt ég fylgja með fimm helstu mark­mið Pírata fyrir næsta kjör­tíma­bil en þau eru:

1. Upp­færa Ísland með nýrri stjórn­ar­skrá.

2. Tryggja rétt­láta dreif­ingu arðs af auð­lind­um.

3. End­ur­reisa gjald­frjálsa heil­brigð­is­þjón­ustu.

4. Efla aðkomu almenn­ings að ákvarð­ana­töku.

5. End­ur­vekja traust og tækla spill­ingu.

Kom­ist Píratar til valda mun ég tala fyrir þessum áhersl­um.

Höf­undur er hag­fræð­ing­ur, fyrr­ver­andi alþing­is­maður og í fram­boði fyrir Pírata.





Gjaldtaka vegna fiskeldis dugar ekki fyrir kostnaði við bætta stjórnsýslu og eftirlit
Þeir fjármunir sem rekstraraðilar fiskeldis eiga að greiða fyrir afnot af hafsvæðum í íslenskri lögsögu á næsta ári eru minni en það sem ríkissjóður ætlar að setja í bætta stjórnsýslu og eftirlit með fiskeldi.
Kjarninn 19. september 2019
Seðlabanki Bandaríkjanna lækkar vexti og segir óvissu í heimsbúskapnum
Þetta er önnur lækkunin á skömmum tíma, en þar áður höfðu vextir ekki lækkað í áratug.
Kjarninn 18. september 2019
Innlendar eignir nú 72 prósent af eignum lífeyrissjóða
Lífeyrissjóðir landsmanna hafa stækkaðir mikið í eignum talið, á undanförnum árum. Innlán sjóðanna nema tæplega 170 milljörðum.
Kjarninn 18. september 2019
Bergþór Ólason orðinn nefndarformaður á ný
Nýr formaður umhverfis- og samgöngunefndar var kjörinn í dag með tveimur atkvæðum.
Kjarninn 18. september 2019
Íslendingar endurvinna minnst á Norðurlöndunum
Magn heimilisúrgangs á hvern íbúa hér á landi hefur aukist með hverju ári frá hruni og náði magnið nýju hámarki árið 2017 með rúmlega 650 kílóum á hvern íbúa. Jafnframt endurvinna Íslendingar minnst af heimilissorpi af öllum Norðurlöndunum.
Kjarninn 18. september 2019
Takmarka þarf notkun á reiðufé í spilakössum til að stöðva peningaþvætti
Í aðgerðaráætlun gegn peningaþvætti er lagt til að lögum verði breytt þannig að nafnlausir spilarar í spilakössum geti ekki sett háar fjárhæðir í þá, tekið þær síðan út sem vinninga og látið leggja þær inn á sig sem löglega vinninga.
Kjarninn 18. september 2019
Leggj­a enn og aftur fram frum­­varp um refs­ing­ar við tálm­un
Umdeilt tálmunarfrumvarp hefur verið lagt fram á ný á Alþingi.
Kjarninn 18. september 2019
Kristbjörn Árnason
Pantaðar pólitískar tillögur frá OECD og AGS
Leslistinn 18. september 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar
None