Afköst í byggingariðnaði

Benedikt Sigurðarson segir að viðlagasjóður húsnæðismála gæti byggt 10.000 hagkvæmar íbúðir fyrir almenna neytendur á árunum 2018 til 2022 án þess að sprengja vinnumarkaðinn og án þess að verðfella íbúðamarkaðinn.

Auglýsing

Ævar Rafn Haf­þórs­son hefur gert grein­ingu á bygg­ing­ar­kostn­aði íbúða hér á land­i. ­Með sam­an­burði á vinnu­liðum sam­bæri­legra íbúða kemur í ljós að ógn­væn­legur munur er milli afkast í íslenska bygg­ing­ar­geir­anum miðað við þann norska. ­Samt vinna fjölda­margir íslenskir iðn­að­ar­menn í Nor­egi í lengri tíma þannig að vinnu­brögð og verk­lag ætti að hafa “smitast” á milli.

Ef það þarf kannski 40-50% fleiri vinnu­stundir til að byggja eina íbúð á Íslandi heldur en í Nor­egi þá er eitt­hvað gríð­ar­lega mikið að. ­Reyndur iðn­meist­ari sem unnið hefur í Nor­egi segir mér að eft­ir­lit á bygg­ing­ar­stað og umsjón bygg­ing­ar­svæða sé almennt tals­vert skipu­lagð­ara í Nor­egi heldur en hann hafði áður van­ist hér heima. ­Sér­fræð­ingur á íslenskri verk­fræði­stofu sem hefur reynslu af bygg­ing­ar­stjórn og eft­ir­liti á bygg­ing­ar­stað í báðum löndum full­yrðir að það sé him­inn og haf á milli þess hversu nýt­ing á virkum og “seldum vinnu­tíma” sé miklu betri í Nor­egi en hér­lend­is.

Á grund­velli þess­ara ­upp­lýs­ingar er rök­rétt að álykta að mikil þörf sé á að stór­bæta verk­skipu­lag og gæða­eft­ir­lit á bygg­ing­ar­stað hér á landi.

Auglýsing

Það mundi verða allra hagur að ná bættir nýt­ingu vinnu­tíma og þar með bók­staf­lega tæki­færi til að lækka bygg­ing­ar­kostn­að­inn - og um leið ætti slíkt að geta aukið gæði vinn­unnar þar sem færri kæmu að hverjum ein­stökum verk­þætti.

Ef við nálg­umst sömu afköst í vinnu­tíma þá ætti ekki að vera óraun­sætt miðað við mat Ævars Rafns að auka afköstin í grein­inni um 25-30% - með sama mann­skap.

Annað sem Ævar Rafn fjallar um í nýjum pistil á Kjarn­anum er einmitt á þeirri spýt­unni; - að afköst í bygg­ing­ar­iðn­aði með hefð­bundnum og óbreyttum aðferðum við “stað­steypu og mód­el­smíði fjöl­býl­is­húsa” Þá séu ekki nægi­lega margir iðn­að­ar­menn til staðar þannig að unnt verði að fram­leiða íbúðir og vinna niður þann skort sem er að valda verð­bólunni.

Lík­lega er þetta alger­lega rétt hjá hon­um; það eru ann­ars vegar of slök afköst í grein­inni per vinnu­stund auk þess eru bók­staf­lega of fáir iðn­að­ar­menn til staðar og hins vegar þá eru hefð­bundnar aðferðir við bygg­ing­ar, efn­is­notkun og tækni í mód­el­smíðum íbúð­ar­húsa sem leiða til þess að það er nán­ast eng­inn ávinn­ingur feng­inn með hag­kvæmni í hönn­un, stöðlun bygg­ing­ar­hluta og þá rað­smíði og magninn­kaup­um.

Und­ir­rit­aður hefur bent á að til að auka afköst í bygg­ing­ar­iðn­aði – án þess að valda óeðli­legu álagi á vinnu­mark­að­inn og dömpa gæðum – þá sé rétta leiðin að leggja upp sam­eig­in­leg verk­efni neyt­enda­fé­laga, sveit­ar­fé­laga og rík­is­valds­ins um útfærslu á hag­kvæmri hönnun og fara í rað­smíði og magninn­kaup hús­ein­ing í sam­starfi við burð­uga erlenda fram­leið­end­ur.

Er þá ekki einmitt rétti tím­inn til þess að nýta reynsl­una frá því þegar Við­laga­sjóður byggði 500 íbúðir yfir­ Vest­mann­ey­inga árin 1973-1974 – nán­ast ein­göngu með inn­flutn­ingi ein­inga­húsa? Á þeim árum sem síðan eru liðin hefur hönnun heils­árs­húsa og fram­leiðslu fleygt fram - og tækni og efni batnað – þannig að verð og gæði ein­inga­húsa hefur lík­lega aldrei verið betra.

Grein­ingar Ævars Rafns styðja með góðum rök­um;

  • Að afköst bygg­ing­ar­iðn­aðar á vinnu­stund er langt undir því sem er í Nor­egi
  • Að geta bygg­ing­ar­geirans til að auka fram­boð íbúða með óbreyttum aðferðum stað­byggðra mód­el­í­búða er tak­markað

Þess vegna þurfum við breyta um aðferðir og taka upp nýja nálg­un;

  1. Leggja þarf upp stærri sam­flot íbúða­fé­laga neyt­enda og opin­berra aðila um hag­kvæma hönn­un, stöðlun lausna, rað­smíði og magninn­kaup á hús­ein­ingum og bygg­ing­ar­efnum
  2. Stór­bæta þarf nýt­ingu á vinnu­tíma í bygg­ing­ar­iðn­aði og beita til þess bæði nýrri tækni og gæða­eft­ir­liti
  3. Skila þarf ávinn­ingi beint til neyt­enda; með umtals­vert lægra verði prfm.
  4. Aukin fram­leiðsla og styttri bygg­ing­ar­tími með rað­smíð­i/­magn­kaupum ein­inga­húsa – flýtir fyrir Því að jafn­vægi skap­ist á fram­boði og eft­ir­spurn og með því leitar mark­aðs­verðið nær bygg­ing­ar­kostn­að­in­um.

Þessi breyt­ing getur ekki átt sér stað með mark­vissum hætti nema með því að neyt­enda­væða bygg­ingar og rekst­ur ­í­búð­ar­hús­næð­is að nýju. ­Fé­lög neyt­enda(hús­næð­is­sam­vinnu­fé­lög/­sjálfs­eign­ar­fé­lög NFP) og ein­stak­lingar sem byggja yfir sig sjálfir verð­skulda að fá for­gang að lóðum á “sann­virði” – sem aldrei væri meira en helm­ingur af því sem fjár­festar og verk­takar mundu borga fyrir lóð­irn­ar.

Mik­il­vægar umbætur á hús­næð­is­mark­aði hafa sl. 100 ár náðst fram með virkri bar­áttu laun­þega og aðhaldi að stjórn­mála­mönn­um. Neyt­endur verða sjálfir því að setja press­una á sína fram­línu í sveit­ar­stjórnum og í rík­is­stjórn – og ekki síst á for­ystu­fólk í stétt­ar­fé­lög­um.   Það gengur auð­vitað ekki að for­ystu­fólk laun­þega gangi erinda fjár­magns­eig­enda og sé í liði með and­stæðum hags­munum undir því ­yf­ir­skin­i að þannig verði líf­eyr­is­sjóð­unum helst borg­ið.  (Og ekki dugir SALEK til þess með stór­hækk­uðum iðgjöldum heldur er nú lagt af stað með frestun á líf­eyr­i­s­töku til 70 ára ald­ur­s.)

Allir vita að verð­bólan á íbúða­mark­aði er ósjálf­bær og tjúnuð upp af braski og spá­kaup­mennsku. Leigu­mark­að­ur­inn er okur – og svo ótraustur að þar vill eng­inn þurfa að ver­a. Verð­hækk­anir á nýjum íbúðum á Höf­uð­borg­ar­svæð­inu eru farnar að teygja fer­metra­verðið jafn­vel 100-200 þús­und krónur umfram raun­veru­legan bygg­ing­ar­kostnað

Sé nýleg mann­fjölda­spá Hag­stof­unnar (októ­ber 2017) og grein­ing Vinnu­mála­stofn­unar skoð­aðar má leiða að því líkur að íbúa­fjölgun verði veru­leg og var­an­leg - m.a. með inn­flutn­ingi á vinnu­afli til heils­árs­starfa.

Stór hluti af nýju erlendu vinnu­afli býr ekki í var­an­legum íbúðum - heldur í óleyf­is­bú­setu og óskil­greindum bráða­birgða­lausnum í ofsetnum og ófull­nægj­andi íbúð­um.

Það verður því að marg­falda bygg­ingar - til að vinna niður skort­inn.

Það þarf aug­ljós­lega að inn­leiða hér­lendis þró­aðar aðferðir með rað­smíði, stöðlun og for­smíði ein­inga.

Það þarf að lækka fjár­magns­kostn­að­inn - og stytta bygg­ing­ar­tím­ann

Það þarf að skapa neyt­endum hag­kvæman leigu­markað og búsetu­rétt­ar­markað í sam­vinnu­fé­lögum - sem menn geta nýtt sem milli­þrep inn á kaup­enda­mark­að­inn - en búið við öryggi eins lengi og þeir kjós­a. Til þess þarf rík­is­vald­ið/AL­þingi að tryggja hag­kvæma fjár­mögnun og for­gang að lóð­um.

Fyr­ir­myndir eru til í nágranna­löndum eins og Sví­þjóð og Þýska­land­i/Aust­ur­ríki og víðar -þar sem leigu­mark­aður er undir stýr­ingu og römmum sem þjóna neyt­endum – og þar sem eru heil­brigð starfs­skil­yrði fyrir neyt­enda­rek­inn íbúða­markað í almanna­þágu.  

Lærum af nágrönnum okkar - - og flytjum inn hag­kvæmar lausnir í allra þágu.

Við­laga­sjóður til íbúða­bygg­inga 2018-2022 er mál­ið; - í sam­starfi neyt­enda og sveit­ar­fé­laga með þró­un­ar­stuðn­ingi frá Alþingi. Byggjum allt að 10000 hag­kvæmar íbúðir í slíkri umgjörð á skömmum tíma og skilum til almenn­ings á raun­virði.

Höf­undur er fram­kvæmda­stjóri Búfesti hsf og sam­vinnu­mað­ur.

Upphafið - Árstíðaljóð
Safnað fyrir fimmtu ljóðarbók Gunnhildar Þórðardóttur.
Kjarninn 18. ágúst 2019
Guðlaugur Þór Þórðarson
Rúmar 16 milljónir í aðkeypta ráðgjöf og álit vegna þriðja orkupakkans
Kostnaður vegna innlendrar ráðgjafar og álita nemur rúmlega 7,6 milljónum króna og erlends tæpum 8,5 milljónum króna.
Kjarninn 18. ágúst 2019
Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra.
Sex ríkisforstjórar með hærri laun en forsætisráðherra
Laun bankastjóra Landsbankans hafa hækkað mest allra ríkisforstjóra, eða um 82 prósent, frá því að bankaráð bankans tók yfir ákvörðun um launakjör hans. Átta ríkisforstjórar eru með hærri laun en flestir ráðherrar.
Kjarninn 18. ágúst 2019
Vilja steypa Boris Johnson af stóli
Breska stjórnarandstaðan leitar nú að nýjum þingmanni sem gæti orðið forsætisráðherra Bretlands í stað Borisar Johnson. Jeremy Corbyn telur sig vera manninn í verkið, en ekki eru allir innan stjórnarandstöðunnar á sama máli.
Kjarninn 18. ágúst 2019
Draumur um landakaup
Einhverjir hafa kannski, til öryggis, litið á dagatalið sl. föstudag þegar fréttir bárust af því að Bandaríkjaforseti hefði viðrað þá hugmynd að kaupa Grænland. Þetta var þó ekki aprílgabb og ekki í fyrsta skipti sem þessi hugmynd skýtur upp kollinum.
Kjarninn 18. ágúst 2019
Katrín Jakobsdóttir
Ok skiptir heiminn máli
Kjarninn 17. ágúst 2019
Peningastefnunefnd í tíu ár
Gylfi Zoega segir að framtíðin muni leiða í ljós hvort áfram takist að ná góðum árangri eins og hafi verið gert með peningastefnu síðustu 10 ára á Íslandi en reynslan síðasta áratuginn sé samt staðfesting þess að það sé hægt ef vilji sé fyrir hendi.
Kjarninn 17. ágúst 2019
Gunnar Hólmsteinn Ársælsson
Nýir tímar á Norðurslóðum?
Kjarninn 17. ágúst 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar