Skoðanakönnun um Pútín

Um miðjan mars verða forsetakosningar í Rússlandi. En þær eru í raun bara skoðanakönnun um fylgi Pútíns. Engin von er til þess að hann vinni ekki og hann verður forseti til 2024 hið minnsta.

Auglýsing

Þann 18. mars næst­kom­andi ganga Rússar að kjör­borð­inu í for­seta­kosn­ing­um. Það er að segja ef kosn­ingar skyldi kalla. Sumir segja nefni­lega að þetta sé í raun bara skoð­ana­könnun á vin­sældum sitj­andi for­seta, Vla­dimírs Pútíns. Sem hafa verið miklar und­an­farin ár, meðal ann­ars vegna brota hans á alþjóða­lögum árið 2014, þegar hann hrifs­aði Krím-skaga af Úkra­ínu, sjálf­stæðu ríki. Kosn­ing­arnar ber einmitt upp á 4 ára minn­ingu þess atburð­ar.

Pútín hefur í raun stjórnað Rúss­landi frá því að hann var settur for­seti af Boris Jeltsín, sem sagði af sér um alda­mótin 2000. Jeltsín var fyrsti for­seti hins „nýja“ Rúss­lands, sem reis upp úr hruni Sov­ét­ríkj­anna árið 1991. Á árunum þar á eftir gengu Rússar og Rúss­land í gegnum ótrú­legar þreng­ing­ar, með óheftum dólga­kap­ít­al­isma, auknum glæp­um, fólks­fækkun og mik­illi nið­ur­sveiflu í lífs­kjörum hins almenna Rússa.

Á þessum árum urðu svo­kall­aðir „ólíg­arkar“ mjög áber­andi menn í rúss­nesku sam­fé­lagi, en margir þeirra (þetta var í raun mjög fámennur hóp­ur) sölsuðu undir sig gríð­ar­leg auð­æfi, með allskyns belli­brögð­um, enda eftir miklu að slægjast, Rúss­land er jú gríð­ar­lega ríkt af auð­lindum á borð við olíu og málm­um.

Auglýsing

Ræt­urnar eru í KGB

Við valda­tök­una sagð­ist Pútín stað­ráð­inn að snúa gæfu Rúss­lands við og hefja landið á ný til vegs og virð­ing­ar. Hann sagði að hrun Sov­ét­ríkj­anna hefði verið eins­konar „sögu­legt stór­slys“ á 20. öld­inni. Sem fyrrum ofursti KGB-­leyni­þjón­ust­unnar var Pútín (og er) hins vegar afkvæmi gamla sov­ét-­kerf­is­ins. Margir gagn­rýnendur segja njósn­a­feril hans ein­kenna mjög störf hans sem for­seti, enda hefur hann raðað KGB-­mönnum og öðrum aðilum úr örygg­is­geir­anum í kringum sig. Þessir menn eru kall­aði „siloviki“ á rúss­nesku. Fjöldi þeirra kemur frá Sankti Pét­urs­borg (fyrrum Lenín­grad) en Pútín er þaðan (fæddur 1952).

Pútín var kos­inn í emb­ætti í for­seta­kosn­ingum mars árið 2000 og aftur árið 2004. Árið 2008 var svo komið að hann mátti ekki bjóða sig fram aftur sökum ákvæða í stjórn­ar­skrá lands­ins. Þá bar hins vegar svo við að helsti vinur hans og sam­starfs­mað­ur, Dmi­try Med­vedev, var kos­inn for­seti og Pútín var gerður að for­sæt­is­ráð­herra. Þá var stjórn­ar­skránni einnig breytt, sem gerði Pútín kleift að bjóða sig fram aftur og valda­tími for­set­ans lengdur úr fjórum í sex ár. Árið 2012 var Pútin því kos­inn enn á ný og nú er ekk­ert sem bendir til þess að hann vinni ekki kosn­ing­arn­ar. Hann verður því for­seti til að minnsta kosti 2024. Eng­inn annar leið­togi en hinn grimmi Jósef Stalín hefur verið lengur við völd í Rúss­landi (1922-1952).

Lífs­kjör upp en svo niður

Á fyrstu árum Pútíns í emb­ætti fóru lífs­kjör batn­andi í Rúss­landi og réði hækk­andi olíu­verð þar miklu um. Þegar Pútín tók við emb­ætti kost­aði tunnan af hrá­olíu um 30 doll­ara, en árið 2008 var hún komin í um 100 doll­ara. En frá 2012 seig á ógæfu­hlið­ina árið 2015 var olíu­tunnan komin í aðeins 50 doll­ara. Þýddi þetta nei­kvæðan hag­vöxt (sam­drátt) í rúss­neska hag­kerf­inu. Þá var Rúss­land líka komið í stríð (ekki þó með form­legum hætti) í Úkra­ínu og stríð kostar pen­inga. Nú er tunnan í kringum 65 doll­ara.

Umfjöllun um spill­ingu og „rányrkju“ ráða­manna hefur einnig verið ffyr­ir­ferð­ar­mikil hin síð­ari ár. Um og eftir  þing­kosn­ingar í des­em­ber 2011 og for­seta­kosn­ing­arnar vorið 2012 urðu mjög mikil mót­mæli víða um Rúss­land. Stjórn­völd tóku mjög hart á þeim og fjöldi fólks var hand­tek­inn. Margt bendir til þess að umfangs­mikið kosn­inga­svindl hafi verið um að ræða í þessum kosn­ingum og fékk Pútín „að­eins“ um 63% atkvæða, sem ekki þykir mikið fyrir hann. Það þykir ekki mjög „pútínsk“ kosn­ing. Nú vilja hans menn að hann fái minnst 70% atkvæða og að þátt­taka verði hið minnsta í kringum 70%.

Er Rúss­land stór­veldi?

Sov­ét­ríkin urðu að stór­veldi á 20. öld, en ekki eru allir á þeirri skoðun að Rúss­land sé stór­veldi í dag. Þeir sem stjórna ganga hins vegar út frá því og sér­stak­lega Pútín, sem hefur það í raun sem mark­mið. Þó Rúss­land sé ríkt land þá er þjóð­ar­fram­leiðsla þeirra aðeins á pari við Spán, sem er sjötta stærsta hag­kerfi Evr­ópu. Mis­skipt­ing er óvíða meiri en í Rúss­landi og um 110 manna hópur auð­manna er tal­inn eiga um 35-40% alls auðs í rúss­nesku sam­fé­lagi. Þessi mis­skipt­ing er stöðugt umfjöll­un­ar­efni á sam­fé­lags­miðl­um, sem Rússar eru dug­legir að nota. Mis­skipt­ingin veldur gremju og óánægju. Hafa menn til dæmis áhyggjur af því að vegna hennar og versn­andi lífs­kjara yfir­gefi ungt fólk Rúss­land. Það sjái ekki mögu­leika í sínu heima­landi.

Hinir sjö von­lausu

Eng­inn af þeim sjö sem bjóða sig fram gegn Pútín er tal­inn eiga mögu­leika á að vinna og ganga þeir til dæmis undir nafn­inu „hinir sjö von­lausu“. Þeir eru frekar meira sem punt og þjóna til­gangi upp á útlit kosn­ing­anna að gera. Eini aðil­inn sem mögu­lega gæti veitt Pútín sam­keppni hefur verið úti­lok­að­ur, en það er lög­fræð­ing­ur­inn og blogg­ar­inn Alexei Navalny. Hann var ákærður á sínum tíma fyrir svik með timb­ur­vörur og því úti­lok­aði rúss­neska kjör­nefndin hann. Mann­rétt­inda­dóm­stóll Evr­ópu (sem Rúss­land er aðili að) komst hins vegar að því að dóm­ur­inn bryti gegn mann­rétt­inda­á­kvæð­um, væri handa­hófs­kenndur og „ósann­gjarn“. En það breytti engu. Navalny hefur hins vegar tals­verða hreyf­ingu á bak við sig og hefur skipu­lagt fjölda mót­mæla. Hann hefur líka verið hand­tek­inn og stungið steinn­inn nán­ast í hvert skipti sem hann mót­mæl­ir.

Millj­óna­mær­ingur í fram­boði fyrir Komm­ún­ista­flokk­inn

Meðal hinna fram­bjóð­enda eru svo skrýtnir fuglar á borð við Pavel Grúd­inin, fram­bjóð­andi Komm­ún­ista­flokks­ins. Hann er millj­óna­mær­ingur og for­stjóri samyrkju­bús nálægt Moskvu. Auk þess er hann ekki félagi í Komm­ún­ista­flokkn­um, sem hlýtur telj­ast nokkuð merki­legt. Eina konan í hópnum er Ksenia Sobchack, en svo vill til að hún er dóttir lög­fræð­ings­ins Anatoly Sobchack, sem var aðal­mað­ur­inn í stjórn­málum Pét­urs­borgar á tíunda ára­tug síð­ustu aldar og Pútín vann fyr­ir! Líta má á hann sem „guð­föð­ur“ Pútíns í stjórn­mál­um, en Sobchack var einn af höf­undum núver­andi stjórn­ar­skrár Rúss­lands. Hann lést úr hjarta­á­falli árið 2000, sama ár og Pútín varð for­seti Rúss­lands.

Pútín er „óháð­ur“ fram­bjóð­andi

Pútín býður sjálfur fram sem „óháð­ur“ fram­bjóð­andi, stundar nán­ast enga kosn­inga­bar­áttu (og hefur eig­in­lega aldrei gert). Hann notar bara sjón­varp­ið, enda ræður hann yfir því og flestir Rússar fá allar sínar upp­lýs­ingar úr miðlum sem Pútín (rík­ið) stjórnar beint eða óbeint. En breyt­ist eitt­hvað núna í Rúss­landi við kosn­ing­arn­ar? Nei, að öllum lík­indum ekki. Pútín verður kos­inn og mun að öllum lík­indum stjórna til 2024, en þá verður hann 72 ára gam­all. Frétta­skýrendur eru þegar farnir að velta fyrir sér arf­taka hans, en það er eng­inn slíkur í sjón­máli. Hins vegar er að vaxa upp kyn­slóð í Rúss­landi sem þekkir ekk­ert annað en stjórn Pútíns, það er að segja „ein­stjórn Pútíns“ - „kerfi Pútíns“.  Varla getur það verið hollt fyrir rúss­neskt lýð­ræði, sem er ekki eins og við skiljum hug­takið hér á Vest­ur­lönd­um, heldur eitt­hvað alveg sér­-rúss­neskt. En því er stýrt af einum manni og sá maður er Vla­dimír Pútín.

Höf­undur er MA í stjórn­málum A-Evr­ópu frá háskól­anum í Upp­söl­um, Sví­þjóð.

Magnús Halldórsson
Þau leynast víða tækifærin
Kjarninn 15. febrúar 2019
Uppsveifla án fordæma en nú er komið að kólnun
Gylfi Zoega prófessor í hagfræði fjallar um stöðu mála í hagkerfinu og kjaraviðræðum í grein í Vísbendingu, sem kom til áskrifenda í dag.
Kjarninn 15. febrúar 2019
Vilja að hlutfall efnis verði lækkað svo Fréttablaðið teljist styrkhæft
Fréttablaðið uppfyllir ekki skilyrði fyrir endurgreiðslu á kostnaði við ritstjórn, samkvæmt „lauslegri“ talningu.
Kjarninn 15. febrúar 2019
Ummæli í Hlíðamálinu dæmd dauð og ómerk
Hér­aðs­dómur Reykja­víkur dæmdi í dag ummæli manns um Hlíðamálið svokallaða dauð og ómerk sem og ummæli sem birtust á netmiðlinum Hringbraut.
Kjarninn 15. febrúar 2019
Fjórðungur bankastarfsmanna með yfir milljón á mánuði
Bankastarfsmenn leggja mesta áherslu á styttingu vinnuviku í yfirstandandi kjarasamningum. Meðaltal heildarlauna þeirra eru 838 þúsund krónur á mánuði. Hjá Eflingu er launahækkun langmikilvægasta baráttumálið, enda meðallaun þar 479 þúsund.
Kjarninn 15. febrúar 2019
Halldór Benjamín Þorbergsson, framkvæmdastjóri SA.
Bjóða hækkun upp á 20.000 krónur á mánuði
Tilboð Samtaka atvinnulífsins til verkalýðsfélaganna hljóðar upp á að laun upp að 600.000 krónum hækki um 20.000 krónur á mánuði hvert ár samningsins.
Kjarninn 15. febrúar 2019
Snæbjörn Guðmundsson
Drangajökulsvíðerni og villtasta prósentið
Kjarninn 15. febrúar 2019
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Blizzard rekur 800 manns, Apple viðburður lekur og Amazon kaupir Eero
Kjarninn 15. febrúar 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar