Íbúð er ekki vara heldur heimili

Anna Garðarsdóttir, sem búsett er í Þýskalandi, skrifar um húsnæðismál og hvetur til þess að horft verði á það sem vel er gert í öðrum löndum.

Auglýsing

Ástandið á íslenskum hús­næð­is­mark­aði er ólíð­andi og óferj­andi og hefur þegar náð því stigi að vera neyð­ar­á­stand. Það eru einkum fjórar ástæður sem valda því að ungt fólk, tekju­lægra fólk og milli­tekju­fólk með mörg börn á í erf­ið­leikum með að eign­ast hús­næði eða að borga húsa­leigu. Það er mik­ill skortur á hús­næði til sölu og leigu, risa­leigu­fé­lög með ofsa­gróða að leið­ar­ljósi gína yfir leigu­mark­aðn­um, stór hluti íbúða er leigður út til ferða­manna og stjórn­völd hafa verið algjör­lega verk­laus hvað þennan mála­flokk varðar mörg und­an­farin ár. Það eykur líka á vand­ann á Íslandi að lán­tak­endur búa við mun hærri vexti en þekkj­ast í nágranna­lönd­unum og svo eru lánin verð­tryggð í þokka­bót. Það er erfitt að útskýra fyrir útlend­ingum hvers vegna vextir á hús­næð­is­lánum á Íslandi eru svo háir sem raun ber vitni og þeim er gjör­sam­lega fyr­ir­munað að skilja hvernig hægt sé að taka lán sem séu þannig að ekki sé vitað hvað maður þarf á end­anum að borga til baka.

Allir flokkar á hinu háa Alþingi eru sam­mála um að grípa þurfi til aðgerða. Þing­menn og ráð­herrar eru sam­mála um að svona geti þetta ekki gengið leng­ur. En ekk­ert ger­ist samt. En þeir þurfa ekki að finna upp hjól­ið. Í nágranna­löndum okkar eru til kerfi sem virka vel og auð­velda fólki að kom­ast undir þak. Í Hollandi eru hús­næð­is­lán með lágum vöxtum fyrir þá sem kaupa hús­næði til eigin nota en sé ætl­unin að leigja íbúð­ina út eru kjörin önn­ur. Í Skand­in­avíu eru líka ýmsir mögu­leikar sem auð­velda fólki að eign­ast hús­næði eða að vera á leigu­mark­aði, s.s. hús­næð­is­fé­lög og leigu­fé­lög sem ekki eru rekin í hagn­að­ar­skyni. Þýska rík­is­stjórnin hyggst nú greiða fjöl­skyldum með lágar og milli­tekjur svo­kall­aða hús­næð­is-­barna­pen­inga eða „Baukind­erg­eld" til íbúð­ar­kaupa, aft­ur­virkt til 1. jan­úar 2018. Upp­hæðin nemur 1.200 evrum á ári með hverju barni í 10 ár. Fjöl­skyldur með heim­il­is­tekjur upp á 75.000 evrur á ári plús 15.000 evrur fyrir hvert barn eiga rétt á þessum greiðslum í 10 ár þannig að fjöl­skylda með þrjú börn getur haft tekjur allt að 120.000 evrur á ári til að eiga rétt á þessum greiðslum og fær þá 3.600 evrur á ári í 10 ár eða sam­tals 36.000 evr­ur.

Þess má geta að nú þegar eru í Þýska­landi greiddir barna­pen­ingar með hverju barni, óháð tekjum for­eldra, með fyrsta og öðru barni 194 evrur á mán­uði með hverju barni, 200 evrur fyrir þriðja barn og 225 evrur fyrir fjórða barn og hvert barn umfram það. Þannig að fjöl­skylda með þrjú börn fær 588 evrur á mán­uði. Barna­pen­ingar eru greiddir með öllum börnum til 18 ára ald­urs en til 26 ára ald­urs séu börnin í námi og svo lengur með fötl­uðum börn­um. Í Neðra-­Saxlandi og Hes­sen mun þegar á þessu ári, leik­skóli verða gjald­frjáls fyrir öll börn þriggja til sex ára. Að sjálf­sögðu er heil­brigð­is­þjón­usta, lyf þjón­usta tann­lækna gjald­frjáls. Í þýsku skatta­kerfi eru svo sex skatt­þrep þar sem tekið er til­lit til fjöl­skyldu­stöðu og fjöl­skyldu­stærð­ar. Almennt gildir að hærri laun bera hærri skatt­pró­sentu og skattar lækka með auknum fjölda barna í fjöl­skyldu.

Auglýsing

Til við­bótar þessu verður veru­lega hert á leigu­verðs­brems­unni sem komið var á 2015, til að koma í veg fyrir óeðli­legar hækk­anir á leigu­verði á svæðum þar sem eft­ir­spurn eftir leigu­hús­næði er mik­il. Leigu­verðs­bremsan á að skapa jafn­vægi á milli hags­muna leigu­sala og leigj­enda. Sá sem vill fjár­festa á áfram að geta haft arð af sinni fjár­fest­ingu en íbúðir eru ekki vara heldur heim­ili fólks. Þegar nýr leigu­samn­ingur er gerður getur hækkun á leigu­verði mest farið 10 % fram úr með­alleigu­verði á við­kom­andi svæði. Láti leigu­sali gera umtals­verðar end­ur­bætur á íbúð­inni getur hann hækkað árs­leigu um sem nemur 8 % af kostn­aði við end­ur­bæt­urn­ar.

Einnig mun þýska ríkið að leggja allt að tvo millj­arða evra til bygg­ingar félags­legra íbúða og skulu allt að 1,5 milljón nýrra íbúða verða byggðar í félags­lega kerf­inu til 2021. 

Það eru til ýmsar leiðir til að greiða götu fólks að öruggu hús­næði til kaups eða leigu og við hljótum öll að geta verið sam­mála um að aðgerða er þörf. Það er búið að tala nóg, gera grein­ingar og skrifa skýrsl­ur. Horfum til þess sem vel er gert í öðrum lönd­um, veljum úr það besta og sjáum til þess að allir hafi öruggt þak yfir höf­uð­ið.

Kanntu vel við Kjarnann?

Við á Kjarnanum þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Eigið fé Landsvirkjunar aukist um 34 milljarða á þremur árum
Samanlagt eigið fé þriggja stærstu ríkisfyrirtækjanna nemur nú um 700,7 milljörðum króna.
Kjarninn 28. febrúar 2020
EVE Fanfest frestað vegna COVID-19 veirunnar
Hátíðin hefur verið lykilatburður í markaðsstarfi CCP undanfarin ár.
Kjarninn 28. febrúar 2020
Stefán Jón Hafstein
Elliðaárdalur: Góð tillaga
Kjarninn 28. febrúar 2020
Þórður Snær og Magnús Halldórsson
Þórður Snær og Magnús tilnefndir til Blaðamannaverðlauna Íslands
Dómnefnd Blaðamannaverðlauna hefur ákveðið tilnefningar sínar í öllum fjórum flokkum verðlaunanna en þau verða afhent eftir viku.
Kjarninn 28. febrúar 2020
Fyrsta tilfelli COVID-19 kórónuveiru greinist á Íslandi
Íslenskur karlmaður á fimmtugsaldri hefur verið færður í einangrun á Landspítala eftir að sýni úr honum reyndist jákvætt fyrir nýju kórónuveirunni, COVID-19.
Kjarninn 28. febrúar 2020
Skipa sérstakan stýrihóp um samfélagsleg og hagræn viðbrögð við Covid-19 veirunni
Stýrihópurinn mun leggja mat á stöðuna og nauðsynleg samfélagsleg og efnahagsleg viðbrögð á hverjum tíma.
Kjarninn 28. febrúar 2020
Hörður Arnarson, forstjóri Landsvirkjunar.
Landsvirkjun hagnaðist um 13,6 milljarða króna í fyrra
Lágt álverð á heimsmarkaði, sem tryggir minni tekjur af raforkusölu til stærsta viðskiptavinar Landsvirkjunar, og stöðvum á kerskála Rio Tinto í Straumsvík, drógu úr hagnaði Landsvirkjunar í fyrra. Eigið fé ríkisfyrirtækisins er um 271 milljarður króna.
Kjarninn 28. febrúar 2020
Hjördís Björk Hákonardóttir
Málsvörn dómskerfis – sjálfstæði dómstóla og traust til þeirra
Kjarninn 28. febrúar 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar