Íbúð er ekki vara heldur heimili

Anna Garðarsdóttir, sem búsett er í Þýskalandi, skrifar um húsnæðismál og hvetur til þess að horft verði á það sem vel er gert í öðrum löndum.

Auglýsing

Ástandið á íslenskum hús­næð­is­mark­aði er ólíð­andi og óferj­andi og hefur þegar náð því stigi að vera neyð­ar­á­stand. Það eru einkum fjórar ástæður sem valda því að ungt fólk, tekju­lægra fólk og milli­tekju­fólk með mörg börn á í erf­ið­leikum með að eign­ast hús­næði eða að borga húsa­leigu. Það er mik­ill skortur á hús­næði til sölu og leigu, risa­leigu­fé­lög með ofsa­gróða að leið­ar­ljósi gína yfir leigu­mark­aðn­um, stór hluti íbúða er leigður út til ferða­manna og stjórn­völd hafa verið algjör­lega verk­laus hvað þennan mála­flokk varðar mörg und­an­farin ár. Það eykur líka á vand­ann á Íslandi að lán­tak­endur búa við mun hærri vexti en þekkj­ast í nágranna­lönd­unum og svo eru lánin verð­tryggð í þokka­bót. Það er erfitt að útskýra fyrir útlend­ingum hvers vegna vextir á hús­næð­is­lánum á Íslandi eru svo háir sem raun ber vitni og þeim er gjör­sam­lega fyr­ir­munað að skilja hvernig hægt sé að taka lán sem séu þannig að ekki sé vitað hvað maður þarf á end­anum að borga til baka.

Allir flokkar á hinu háa Alþingi eru sam­mála um að grípa þurfi til aðgerða. Þing­menn og ráð­herrar eru sam­mála um að svona geti þetta ekki gengið leng­ur. En ekk­ert ger­ist samt. En þeir þurfa ekki að finna upp hjól­ið. Í nágranna­löndum okkar eru til kerfi sem virka vel og auð­velda fólki að kom­ast undir þak. Í Hollandi eru hús­næð­is­lán með lágum vöxtum fyrir þá sem kaupa hús­næði til eigin nota en sé ætl­unin að leigja íbúð­ina út eru kjörin önn­ur. Í Skand­in­avíu eru líka ýmsir mögu­leikar sem auð­velda fólki að eign­ast hús­næði eða að vera á leigu­mark­aði, s.s. hús­næð­is­fé­lög og leigu­fé­lög sem ekki eru rekin í hagn­að­ar­skyni. Þýska rík­is­stjórnin hyggst nú greiða fjöl­skyldum með lágar og milli­tekjur svo­kall­aða hús­næð­is-­barna­pen­inga eða „Baukind­erg­eld" til íbúð­ar­kaupa, aft­ur­virkt til 1. jan­úar 2018. Upp­hæðin nemur 1.200 evrum á ári með hverju barni í 10 ár. Fjöl­skyldur með heim­il­is­tekjur upp á 75.000 evrur á ári plús 15.000 evrur fyrir hvert barn eiga rétt á þessum greiðslum í 10 ár þannig að fjöl­skylda með þrjú börn getur haft tekjur allt að 120.000 evrur á ári til að eiga rétt á þessum greiðslum og fær þá 3.600 evrur á ári í 10 ár eða sam­tals 36.000 evr­ur.

Þess má geta að nú þegar eru í Þýska­landi greiddir barna­pen­ingar með hverju barni, óháð tekjum for­eldra, með fyrsta og öðru barni 194 evrur á mán­uði með hverju barni, 200 evrur fyrir þriðja barn og 225 evrur fyrir fjórða barn og hvert barn umfram það. Þannig að fjöl­skylda með þrjú börn fær 588 evrur á mán­uði. Barna­pen­ingar eru greiddir með öllum börnum til 18 ára ald­urs en til 26 ára ald­urs séu börnin í námi og svo lengur með fötl­uðum börn­um. Í Neðra-­Saxlandi og Hes­sen mun þegar á þessu ári, leik­skóli verða gjald­frjáls fyrir öll börn þriggja til sex ára. Að sjálf­sögðu er heil­brigð­is­þjón­usta, lyf þjón­usta tann­lækna gjald­frjáls. Í þýsku skatta­kerfi eru svo sex skatt­þrep þar sem tekið er til­lit til fjöl­skyldu­stöðu og fjöl­skyldu­stærð­ar. Almennt gildir að hærri laun bera hærri skatt­pró­sentu og skattar lækka með auknum fjölda barna í fjöl­skyldu.

Auglýsing

Til við­bótar þessu verður veru­lega hert á leigu­verðs­brems­unni sem komið var á 2015, til að koma í veg fyrir óeðli­legar hækk­anir á leigu­verði á svæðum þar sem eft­ir­spurn eftir leigu­hús­næði er mik­il. Leigu­verðs­bremsan á að skapa jafn­vægi á milli hags­muna leigu­sala og leigj­enda. Sá sem vill fjár­festa á áfram að geta haft arð af sinni fjár­fest­ingu en íbúðir eru ekki vara heldur heim­ili fólks. Þegar nýr leigu­samn­ingur er gerður getur hækkun á leigu­verði mest farið 10 % fram úr með­alleigu­verði á við­kom­andi svæði. Láti leigu­sali gera umtals­verðar end­ur­bætur á íbúð­inni getur hann hækkað árs­leigu um sem nemur 8 % af kostn­aði við end­ur­bæt­urn­ar.

Einnig mun þýska ríkið að leggja allt að tvo millj­arða evra til bygg­ingar félags­legra íbúða og skulu allt að 1,5 milljón nýrra íbúða verða byggðar í félags­lega kerf­inu til 2021. 

Það eru til ýmsar leiðir til að greiða götu fólks að öruggu hús­næði til kaups eða leigu og við hljótum öll að geta verið sam­mála um að aðgerða er þörf. Það er búið að tala nóg, gera grein­ingar og skrifa skýrsl­ur. Horfum til þess sem vel er gert í öðrum lönd­um, veljum úr það besta og sjáum til þess að allir hafi öruggt þak yfir höf­uð­ið.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ríkisstjórn Katrínar Jakobsdóttur hefur setið að völdum síðan seint á árinu 2017. Hlutfall allra ríkustu landsmanna í heildartekjum þjóðarinnar hefur aukist milli allra ára sem hún hefur setið.
Ríkasta 0,1 prósentið hefur ekki tekið til sín stærri hluta af tekjukökunni síðan 2007
Þær 244 fjölskyldur sem höfðu mestar tekjur á síðasta ári þénuðu alls 36 milljarða króna í fjármagnstekjur á árinu 2021. Það voru 20 prósent af öllum slíkum tekjum sem urðu til á því ári. Hópurinn þénaði 4,2 prósent af öllum tekjum sem urðu til í landinu.
Kjarninn 10. desember 2022
Meghan og Harry kynntust á Instagram. Hljómar kannski ekki eins og ævintýri, enda hafa þau sagt skilið við slík, að minnsta kosti konungleg ævintýri.
Sannleikur Harrys og Meghan – frá þeirra eigin sjónarhorni
Harry og Meghan fundu sig knúin til að segja „sinn eigin sannleika“ af samskiptum þeirra við konungsfjölskylduna og ákvörðun þeirra að segja skilið við allar konunglega skyldur. Sannleikurinn er nú aðgengilegur á Netflix en sitt sýnist hverjum.
Kjarninn 9. desember 2022
Ingrid Kuhlman
Sjö tegundir hvíldar
Kjarninn 9. desember 2022
Tillaga Andrésar Inga Jónsson, þingmanns Pírata, um að fresta umræðu um breytingu á lögum um útlendinga fram yfir áramót var felld við upphaf þingfundar. Stjórnarandstaðan sakar meirihlutann um að setja fjölda mála í uppnám með þessu.
Segja stjórnarmeirihlutann stilla öryrkjum upp á móti útlendingum
Tillaga þingmanns Pírata um að taka af dagskrá frumvarp um alþjóðlega vernd var felld á Alþingi. Stjórnarandstöðuþingmenn segja það fáránlegt að afgreiða eigi frumvarpið áður en eingreiðsla til öryrkja verði tekin fyrir á þingi.
Kjarninn 9. desember 2022
Katrín Jakobsdóttir, formaður Vinstri grænna og forsætisráðherra.
Ekki upplýst formlega en leitað til hennar „í krafti vináttu og persónulegra tengsla“
Forsætisráðherra segir að hún hafi ekki verið upplýst formlega um að ráðherra hafi sýnt af sér vanvirðandi framkomu. Þegar leitað sé til hennar sem trúnaðarvinar sé um persónuleg málefni að ræða sem kalli ekki á að hún setji þau í farveg stjórnsýslumála.
Kjarninn 9. desember 2022
Hægt er að horfa á sjónvarp með ýmsum hætti.
Myndlyklum í útleigu fækkað um 25 þúsund á fimm árum
Þeim sem leigja myndlykla fyrir nokkur þúsund krónur á mánuði af fjarskiptafyrirtækjum til að horfa á sjónvarp hefur fækkað um tíu þúsund á einu ári. Fleiri og fleiri kjósa að horfa á sjónvarp í gegnum app.
Kjarninn 9. desember 2022
Hér sést annar mannanna vera leiddur inn í héraðsdóm eftir handtöku í september.
Búið að birta ákæru gegn tveimur mönnum fyrir að skipuleggja hryðjuverk
Í september voru tveir menn handteknir grunaðir um að hafa ætlað að fremja hryðjuverk á Íslandi. Þeir eru taldir hafa ætlað að ráðast að Alþingi og nafngreindum stjórnmálamönnum. Búið er að birta lögmönnum þeirra ákæru.
Kjarninn 9. desember 2022
Litla-Sandfell stendur um 95 metra upp úr Leitahrauni í Þrengslunum.
Náma í Litla-Sandfelli veldur „miklum neikvæðum umhverfisáhrifum“
Skipulagsstofnun telur Eden Mining vanmeta umhverfisáhrif námu í Litla-Sandfelli. Að fjarlægja fjall velti upp þeirri hugmynd „hvort verið sé að opna á þá framtíðarsýn að íslenskar jarðmyndanir verði í stórfelldum mæli fluttar út til sementsframleiðslu“.
Kjarninn 9. desember 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar