Íbúð er ekki vara heldur heimili

Anna Garðarsdóttir, sem búsett er í Þýskalandi, skrifar um húsnæðismál og hvetur til þess að horft verði á það sem vel er gert í öðrum löndum.

Auglýsing

Ástandið á íslenskum hús­næð­is­mark­aði er ólíð­andi og óferj­andi og hefur þegar náð því stigi að vera neyð­ar­á­stand. Það eru einkum fjórar ástæður sem valda því að ungt fólk, tekju­lægra fólk og milli­tekju­fólk með mörg börn á í erf­ið­leikum með að eign­ast hús­næði eða að borga húsa­leigu. Það er mik­ill skortur á hús­næði til sölu og leigu, risa­leigu­fé­lög með ofsa­gróða að leið­ar­ljósi gína yfir leigu­mark­aðn­um, stór hluti íbúða er leigður út til ferða­manna og stjórn­völd hafa verið algjör­lega verk­laus hvað þennan mála­flokk varðar mörg und­an­farin ár. Það eykur líka á vand­ann á Íslandi að lán­tak­endur búa við mun hærri vexti en þekkj­ast í nágranna­lönd­unum og svo eru lánin verð­tryggð í þokka­bót. Það er erfitt að útskýra fyrir útlend­ingum hvers vegna vextir á hús­næð­is­lánum á Íslandi eru svo háir sem raun ber vitni og þeim er gjör­sam­lega fyr­ir­munað að skilja hvernig hægt sé að taka lán sem séu þannig að ekki sé vitað hvað maður þarf á end­anum að borga til baka.

Allir flokkar á hinu háa Alþingi eru sam­mála um að grípa þurfi til aðgerða. Þing­menn og ráð­herrar eru sam­mála um að svona geti þetta ekki gengið leng­ur. En ekk­ert ger­ist samt. En þeir þurfa ekki að finna upp hjól­ið. Í nágranna­löndum okkar eru til kerfi sem virka vel og auð­velda fólki að kom­ast undir þak. Í Hollandi eru hús­næð­is­lán með lágum vöxtum fyrir þá sem kaupa hús­næði til eigin nota en sé ætl­unin að leigja íbúð­ina út eru kjörin önn­ur. Í Skand­in­avíu eru líka ýmsir mögu­leikar sem auð­velda fólki að eign­ast hús­næði eða að vera á leigu­mark­aði, s.s. hús­næð­is­fé­lög og leigu­fé­lög sem ekki eru rekin í hagn­að­ar­skyni. Þýska rík­is­stjórnin hyggst nú greiða fjöl­skyldum með lágar og milli­tekjur svo­kall­aða hús­næð­is-­barna­pen­inga eða „Baukind­erg­eld" til íbúð­ar­kaupa, aft­ur­virkt til 1. jan­úar 2018. Upp­hæðin nemur 1.200 evrum á ári með hverju barni í 10 ár. Fjöl­skyldur með heim­il­is­tekjur upp á 75.000 evrur á ári plús 15.000 evrur fyrir hvert barn eiga rétt á þessum greiðslum í 10 ár þannig að fjöl­skylda með þrjú börn getur haft tekjur allt að 120.000 evrur á ári til að eiga rétt á þessum greiðslum og fær þá 3.600 evrur á ári í 10 ár eða sam­tals 36.000 evr­ur.

Þess má geta að nú þegar eru í Þýska­landi greiddir barna­pen­ingar með hverju barni, óháð tekjum for­eldra, með fyrsta og öðru barni 194 evrur á mán­uði með hverju barni, 200 evrur fyrir þriðja barn og 225 evrur fyrir fjórða barn og hvert barn umfram það. Þannig að fjöl­skylda með þrjú börn fær 588 evrur á mán­uði. Barna­pen­ingar eru greiddir með öllum börnum til 18 ára ald­urs en til 26 ára ald­urs séu börnin í námi og svo lengur með fötl­uðum börn­um. Í Neðra-­Saxlandi og Hes­sen mun þegar á þessu ári, leik­skóli verða gjald­frjáls fyrir öll börn þriggja til sex ára. Að sjálf­sögðu er heil­brigð­is­þjón­usta, lyf þjón­usta tann­lækna gjald­frjáls. Í þýsku skatta­kerfi eru svo sex skatt­þrep þar sem tekið er til­lit til fjöl­skyldu­stöðu og fjöl­skyldu­stærð­ar. Almennt gildir að hærri laun bera hærri skatt­pró­sentu og skattar lækka með auknum fjölda barna í fjöl­skyldu.

Auglýsing

Til við­bótar þessu verður veru­lega hert á leigu­verðs­brems­unni sem komið var á 2015, til að koma í veg fyrir óeðli­legar hækk­anir á leigu­verði á svæðum þar sem eft­ir­spurn eftir leigu­hús­næði er mik­il. Leigu­verðs­bremsan á að skapa jafn­vægi á milli hags­muna leigu­sala og leigj­enda. Sá sem vill fjár­festa á áfram að geta haft arð af sinni fjár­fest­ingu en íbúðir eru ekki vara heldur heim­ili fólks. Þegar nýr leigu­samn­ingur er gerður getur hækkun á leigu­verði mest farið 10 % fram úr með­alleigu­verði á við­kom­andi svæði. Láti leigu­sali gera umtals­verðar end­ur­bætur á íbúð­inni getur hann hækkað árs­leigu um sem nemur 8 % af kostn­aði við end­ur­bæt­urn­ar.

Einnig mun þýska ríkið að leggja allt að tvo millj­arða evra til bygg­ingar félags­legra íbúða og skulu allt að 1,5 milljón nýrra íbúða verða byggðar í félags­lega kerf­inu til 2021. 

Það eru til ýmsar leiðir til að greiða götu fólks að öruggu hús­næði til kaups eða leigu og við hljótum öll að geta verið sam­mála um að aðgerða er þörf. Það er búið að tala nóg, gera grein­ingar og skrifa skýrsl­ur. Horfum til þess sem vel er gert í öðrum lönd­um, veljum úr það besta og sjáum til þess að allir hafi öruggt þak yfir höf­uð­ið.

Fimm fjölmiðlamenn með yfir milljón á mánuði á RÚV
Egill Helgason var tekjuhæsti fjölmiðlamaðurinn á RÚV á síðasta ári en þar á eftir kemur Rakel Þorbergsdóttir, fréttastjóri.
Kjarninn 20. ágúst 2019
Tryggvi Felixson
Norrænt samstarf – öflugt eða orðin tóm?
Kjarninn 20. ágúst 2019
Ásakar Samtök atvinnulífsins um valdarán
Formaður VR vill að atvinnurekendur víki úr stjórnum lífeyrissjóða þar sem þeir vilji hafa sjóðina út af fyrir sig „svo hægt sé að halda braskinu áfram með peninga og fjármuni launafólks.“
Kjarninn 20. ágúst 2019
Eigendur Aton.JL. Frá vinstri: Agnar Tr. Lemacks, Ingvar Sverrisson, Viggó Örn Jónsson og Huginn Freyr Þorsteinsson.
Jónsson & Le’macks og Aton sameinast
Ráðgjafarfyrirtækið Aton og auglýsingastofan Jónsson & Le‘macks hafa nú sameinast undir nafninu Aton.JL.
Kjarninn 20. ágúst 2019
Sýn ofmat tekjur sínar og vanmat kostnað við útsendingu miðla
Sýn sendi frá sér afkomuviðvörun í dag. Tekjur 2019 verða tæplega 400 milljónum krónum lægri en áætlað var. Félagið mun kynna stefnumótun til framtíðar samhliða næsta uppgjöri sínu, sem birt verður í næstu viku.
Kjarninn 20. ágúst 2019
Mike Pence, varaforseti Bandaríkjanna.
Undirbúa mótmæli vegna komu Pence
Samtök hernaðarandstæðinga boða til opins fundar þar sem skipulögð verða mótmæli vegna heimsóknar Mike Pence, varaforseta Bandaríkjanna til landsins.
Kjarninn 20. ágúst 2019
Þórdís Lóa Þórhallsdóttir
Fyrirtækjarekstur, Secret Solstice, samgöngustyrkir og Hinsegin dagar
Kjarninn 20. ágúst 2019
Björn Ingi Hrafnsson.
Björn Ingi segir kyrrsetningu hafa valdið sér fjártjóni og vandræðum
Ritstjóri Viljans segir að íþyngjandi og óréttmæt kyrrsetning eigna hans sé ástæða fjárhagsvandræða sem hann hafi átt við. Hann býst við að tjón sitt verði bætt af hinu opinbera.
Kjarninn 20. ágúst 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar