Íbúð er ekki vara heldur heimili

Anna Garðarsdóttir, sem búsett er í Þýskalandi, skrifar um húsnæðismál og hvetur til þess að horft verði á það sem vel er gert í öðrum löndum.

Auglýsing

Ástandið á íslenskum hús­næð­is­mark­aði er ólíð­andi og óferj­andi og hefur þegar náð því stigi að vera neyð­ar­á­stand. Það eru einkum fjórar ástæður sem valda því að ungt fólk, tekju­lægra fólk og milli­tekju­fólk með mörg börn á í erf­ið­leikum með að eign­ast hús­næði eða að borga húsa­leigu. Það er mik­ill skortur á hús­næði til sölu og leigu, risa­leigu­fé­lög með ofsa­gróða að leið­ar­ljósi gína yfir leigu­mark­aðn­um, stór hluti íbúða er leigður út til ferða­manna og stjórn­völd hafa verið algjör­lega verk­laus hvað þennan mála­flokk varðar mörg und­an­farin ár. Það eykur líka á vand­ann á Íslandi að lán­tak­endur búa við mun hærri vexti en þekkj­ast í nágranna­lönd­unum og svo eru lánin verð­tryggð í þokka­bót. Það er erfitt að útskýra fyrir útlend­ingum hvers vegna vextir á hús­næð­is­lánum á Íslandi eru svo háir sem raun ber vitni og þeim er gjör­sam­lega fyr­ir­munað að skilja hvernig hægt sé að taka lán sem séu þannig að ekki sé vitað hvað maður þarf á end­anum að borga til baka.

Allir flokkar á hinu háa Alþingi eru sam­mála um að grípa þurfi til aðgerða. Þing­menn og ráð­herrar eru sam­mála um að svona geti þetta ekki gengið leng­ur. En ekk­ert ger­ist samt. En þeir þurfa ekki að finna upp hjól­ið. Í nágranna­löndum okkar eru til kerfi sem virka vel og auð­velda fólki að kom­ast undir þak. Í Hollandi eru hús­næð­is­lán með lágum vöxtum fyrir þá sem kaupa hús­næði til eigin nota en sé ætl­unin að leigja íbúð­ina út eru kjörin önn­ur. Í Skand­in­avíu eru líka ýmsir mögu­leikar sem auð­velda fólki að eign­ast hús­næði eða að vera á leigu­mark­aði, s.s. hús­næð­is­fé­lög og leigu­fé­lög sem ekki eru rekin í hagn­að­ar­skyni. Þýska rík­is­stjórnin hyggst nú greiða fjöl­skyldum með lágar og milli­tekjur svo­kall­aða hús­næð­is-­barna­pen­inga eða „Baukind­erg­eld" til íbúð­ar­kaupa, aft­ur­virkt til 1. jan­úar 2018. Upp­hæðin nemur 1.200 evrum á ári með hverju barni í 10 ár. Fjöl­skyldur með heim­il­is­tekjur upp á 75.000 evrur á ári plús 15.000 evrur fyrir hvert barn eiga rétt á þessum greiðslum í 10 ár þannig að fjöl­skylda með þrjú börn getur haft tekjur allt að 120.000 evrur á ári til að eiga rétt á þessum greiðslum og fær þá 3.600 evrur á ári í 10 ár eða sam­tals 36.000 evr­ur.

Þess má geta að nú þegar eru í Þýska­landi greiddir barna­pen­ingar með hverju barni, óháð tekjum for­eldra, með fyrsta og öðru barni 194 evrur á mán­uði með hverju barni, 200 evrur fyrir þriðja barn og 225 evrur fyrir fjórða barn og hvert barn umfram það. Þannig að fjöl­skylda með þrjú börn fær 588 evrur á mán­uði. Barna­pen­ingar eru greiddir með öllum börnum til 18 ára ald­urs en til 26 ára ald­urs séu börnin í námi og svo lengur með fötl­uðum börn­um. Í Neðra-­Saxlandi og Hes­sen mun þegar á þessu ári, leik­skóli verða gjald­frjáls fyrir öll börn þriggja til sex ára. Að sjálf­sögðu er heil­brigð­is­þjón­usta, lyf þjón­usta tann­lækna gjald­frjáls. Í þýsku skatta­kerfi eru svo sex skatt­þrep þar sem tekið er til­lit til fjöl­skyldu­stöðu og fjöl­skyldu­stærð­ar. Almennt gildir að hærri laun bera hærri skatt­pró­sentu og skattar lækka með auknum fjölda barna í fjöl­skyldu.

Auglýsing

Til við­bótar þessu verður veru­lega hert á leigu­verðs­brems­unni sem komið var á 2015, til að koma í veg fyrir óeðli­legar hækk­anir á leigu­verði á svæðum þar sem eft­ir­spurn eftir leigu­hús­næði er mik­il. Leigu­verðs­bremsan á að skapa jafn­vægi á milli hags­muna leigu­sala og leigj­enda. Sá sem vill fjár­festa á áfram að geta haft arð af sinni fjár­fest­ingu en íbúðir eru ekki vara heldur heim­ili fólks. Þegar nýr leigu­samn­ingur er gerður getur hækkun á leigu­verði mest farið 10 % fram úr með­alleigu­verði á við­kom­andi svæði. Láti leigu­sali gera umtals­verðar end­ur­bætur á íbúð­inni getur hann hækkað árs­leigu um sem nemur 8 % af kostn­aði við end­ur­bæt­urn­ar.

Einnig mun þýska ríkið að leggja allt að tvo millj­arða evra til bygg­ingar félags­legra íbúða og skulu allt að 1,5 milljón nýrra íbúða verða byggðar í félags­lega kerf­inu til 2021. 

Það eru til ýmsar leiðir til að greiða götu fólks að öruggu hús­næði til kaups eða leigu og við hljótum öll að geta verið sam­mála um að aðgerða er þörf. Það er búið að tala nóg, gera grein­ingar og skrifa skýrsl­ur. Horfum til þess sem vel er gert í öðrum lönd­um, veljum úr það besta og sjáum til þess að allir hafi öruggt þak yfir höf­uð­ið.

Persónuvernd segir Báru hafa brotið gegn lögum með upptöku
Stjórn Persónuverndar hefur komist að því að Bára Halldórsdóttir hafi brotið gegn lögum um persónuvernd, með upptöku sinni á spjalli Alþingismanna á Klaustur bar.
Kjarninn 22. maí 2019
Kærkomin vaxtalækkun - Frekari vaxtalækkun í pípunum?
Það kom ekki á óvart að meginvextir Seðlabanka Íslands hafi lækkað í morgun. Nú er spurningin: verður gengið enn lengra?
Kjarninn 22. maí 2019
Tveir landsréttardómarar sækja um embætti landsréttardómara
Þrír þeirra sem sækja um stöðu Landsréttardómara eru á meðal þeirra fjögurra sem Sigríður Á. Andersen fjarlægði af lista sem hæfisnefnd hafði lagt fyrir. Tveir aðrir umsækjendur eru á meðal þeirra fjögurra sem Sigríður bætti á listann.
Kjarninn 22. maí 2019
Helga Dögg Sverrisdóttir
Nemendur beita kennara ofbeldi
Kjarninn 22. maí 2019
Aðsókn í listkennsludeild LHÍ eykst um ríflega 120 prósent
Aðsókn í listkennsludeild Listaháskóla Íslands jókst um ríflega 120 prósent á milli áranna 2018 og 2019 en nú standa yfir inntökuviðtöl við deildina.
Kjarninn 22. maí 2019
Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar.
Efling kallar eftir ábendingum um vanefndir
Efling hefur fengið ábendingar um að fyrirtæki hafi brugðist við launahækkunum í nýjum kjarasamningi með því að taka af starfsfólki bónusa, aukagreiðslur og ýmis konar hlunnindi. Félagið kallar eftir frekari ábendingum frá félagsmönnum um slíkar aðgerðir.
Kjarninn 22. maí 2019
Katrín Jakobsdóttir
„Líkamar kvenna eru dregnir inn í pólitíska umræðu“
Forsætisráðherra segir að líkamar kvenna séu dregnir inn í pólitíska umræðu með hætti sem ætti að heyra sögunni til og grafið sé undan fyrri sigrum í baráttu kvenna fyrir yfirráðum yfir sínum eigin líkama.
Kjarninn 22. maí 2019
Ástráður Haraldsson
Ástráður meðal umsækjenda um stöðu landsréttardómara
Ástráður Haraldsson, héraðsdómari, er á meðal þeirra sem sóttu um lausa stöðu landsréttardómara, en umsóknarfrestur rann út síðastliðinn mánudag.
Kjarninn 22. maí 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar