Jákvæð áhrif vindorku á raforkumarkaði og hagvöxt

Ketill Sigurjónsson, lögfræðingur, MBA og sérfræðingur í orkumálum, skrifar um orkuviðskipti í Noregi.

Auglýsing

Á síð­ustu dögum hafa tvö álfyr­ir­tæki í Nor­egi gert stóra samn­inga um raf­orku­kaup frá vind­myllu­görð­um. Þetta er til marks um hvernig lækk­andi kostn­aður í vind­orku­tækn­inni er að valda veru­legum breyt­ingum á raf­orku­mörk­uð­um. Í þess­ari grein er fjallað um þessi umfangs­miklu vind­orku­við­skipti stór­iðju við nor­ræna vind­myllu­garða. Með þessum við­skiptum nær stór­iðjan að tryggja betur sam­keppn­is­hæfni sína til fram­tíðar og festa þennan atvinnu­rekstur betur í sessi í þessu ann­ars nokkuð dýra sam­keppn­isum­hverfi Norð­ur­land­anna. Þannig er nor­ræn vind­orka að hafa ýmis jákvæð áhrif, svo sem bæði að stækka raf­orku­mark­að­inn og við­halda hag­vexti.

Frá skyndi­við­skiptum til lang­tíma­samn­inga

Aukn­ingin á nýt­ingu vind­orku í Evr­ópu og víðar hefur haft veru­leg áhrif á raf­orku­verð og þróun raf­orku­við­skipta. Fyrir nokkrum árum byggð­ist við­skipta­módel slíkra verk­efna einkum á því að selja alla raf­ork­una inn á frjálsan raf­orku­mark­að, s.k. skyndi­mark­að, hvernig sem vind­ur­inn blés. Þetta var mjög gott fyr­ir­komu­lag fyrir vind­orku­fyr­ir­tæki meðan þau nutu opin­berra reglna (íviln­ana) sem tryggðu þeim for­gang að slíkum raf­orku­kaup­höll­u­m. 

Nú er þró­unin í við­skiptum vind­orku­fyr­ir­tækja fremur sú að gera lang­tíma­samn­inga svipað og við þekkjum í raf­orku­samn­ing­um ­ís­lensku stór­iðj­unn­ar. Þessi þróun er t.a.m. orðin áber­andi í við­skiptum raf­orku­fyr­ir­tækja og stór­iðju á hinum Norð­ur­lönd­unum (og víð­ar). Í dag eru sem sagt stór­iðju­fyr­ir­tæki farin að kaupa raf­magn í stórum stíl frá vind­orku­fyr­ir­tækjum í lang­tíma­samn­ing­um. Þetta er til marks um það hversu vind­orka er orðin ódýr og sam­keppn­is­hæf.

Auglýsing

Vind­myllu­garðar eru ódýrasta leiðin til meiri raf­orku­fram­leiðslu

Hvat­inn að baki svona samn­ingum er ekki bara sá að kom­ast hjá hinu sveiflu­kennda mark­aðs­verði á nor­ræna raf­orku­mark­aðn­um. Hér skiptir ekki síður máli að kostn­aður nýj­ustu vind­myll­anna hefur lækkað svo mikið að nýir vind­myllu­garðar geta boðið mikið magn raf­orku ódýr­ara en t.a.m. nýjar vatns­afls­virkj­an­ir. Fyrir vikið geta vind­orku­fyr­ir­tæki nú boðið stórnot­end­um, líkt og álverum, hag­kvæma samn­inga sem festa þennan gróna atvinnu­rekstur enn betur í sessi, t.a.m. í Nor­egi.

Jákvæð efna­hags­leg áhrif vind­myllu­garða

Þessi þróun er sér­stak­lega athygl­is­verð í ljósi þess að fyrir nokkrum árum voru margir farnir að búast við því að umfang stór­iðj­unnar í Nor­egi myndi brátt minn­ka, vegna þess að orku­fyr­ir­tækin voru í auknum mæli farin að selja raf­ork­una inn á raf­orku­mark­aði í nágranna­lönd­unum (svo sem um sæstreng­i). Vind­myllur virt­ust fyrst og fremst vera nokkuð dýr orku­fram­leiðsla sem rétt­lætt var með lágu kolefn­is­spori. Nú eru vind­myllu­garð­arnir aftur á móti ekki bara að auka fram­boð grænnar orku, heldur orðnir svo hag­kvæmir að með fram­leiðslu sinni styðja þeir bein­línis við atvinnu­lífið og hag­vöxt. Enda nán­ast slæst nú stór­iðjan í Nor­egi um að fá svona samn­inga við vind­orku­fyr­ir­tæki. 

Kaup Norsk Hydro á nor­rænni vind­orku nálg­ast 3,4 TWst

Dæmi um slíka samn­inga milli nor­rænnar stór­iðju og vind­orku­fyr­ir­tækja eru nýlegir samn­ingar álfyr­ir­tækj­anna Alcoa og Norsk Hydro í Nor­egi. Nýverið samdi Hydro um kaup á um 1.000 GWst frá fyr­ir­hug­uðum vind­myllu­garði norska vind­orku­fyr­ir­tæk­is­ins ­Fos­en Vind, en ­Fos­en Vind er að meiri­hluta í eigu norska rík­is­fyr­ir­tæk­is­ins Statkraft. Einnig samdi Hydro um kaup á 1.650 GWst frá vind­myllu­garði sænska fyr­ir­tæk­is­ins Svevind. Og rétt í þessu var svo Hydro að semja við franska orku­fyr­ir­tæk­ið Engi­e um kaup á um 700 GWst frá fyr­ir­hug­uðum nýjum vind­myllu­garði í sunn­an­verðu Nor­egi

Sam­tals er Norsk Hydro því búið að semja um árleg kaup á hátt í 3.400 GWst af raf­magni frá vind­myllu­görð­um. Það magn nemur rúm­lega þre­faldri raf­orku­notkun járn­blendi­verk­smiðju El­kem á Grund­ar­tanga, sem er fjórði stærsti raf­orku­not­andi á Íslandi. Til sam­an­burðar má líka nefna að þetta vind­orku­magn Hydro ­sam­svar­ar u.þ.b. allri raf­orku­notkun álvers­ins í Straums­vík, en, Norsk Hydro er einmitt að kaupa þetta álver Ri­o T­in­to ef ekk­ert óvænt kemur upp á.

Alcoa í Nor­egi nálg­ast 3 TWst

Álver Alcoa í Nor­egi eru líka byrjuð að nýta sér ódýra vind­orku og er norski arm­ur Alcoa þegar búinn að gera þrjá stóra samn­inga þar að lút­andi. Þar er fyrst að nefna samn­ing um kaup Alcoa á raf­orku frá nýjum vind­myllu­garði Norsk Milj­ø­kraft við Tromsø. Í öðru lagi er samn­ingur um kaup Alcoa á raf­orku frá vind­myllu­garði sænska vind­orku­fyr­ir­tæk­is­ins Eulu­s Vind á Øyfjellet í Nor­egi. Og loks glæ­nýr samn­ing­ur Alcoa við Zephyr, sem er stærsta vind­orku­fyr­ir­tækið í Nor­egi. Sam­tals hljóða þessir þrír samn­ing­ar Alcoa í Nor­egi upp á hátt í þrjú þús­und GWst og allt eru þetta lang­tíma­samn­ing­ar; gilda á bil­inu 15-20 ár.

Íslensk vind­orka er fram­tíðin

Í dag hafa norsk stór­iðju­fyr­ir­tæki sem sagt samið um lang­tíma­kaup á vind­orku sem jafn­gildir meira en sam­an­lagðri raf­orku­notkun álvers­ins í Straums­vík og járn­blendi­verk­smiðju El­kem á Grund­ar­tanga. Vegna ein­angr­unar íslenska raf­orku­kerf­is­ins er erf­ið­ara að gera slíka samn­inga hér á landi; sveiflu­kennd vind­orkan krefst aðgangs að vara­afli. En þessi þróun á norska raf­orku­mark­aðnum er skýr vís­bend­ing um að sam­keppn­is­hæfni vind­orku er orðin svo sterk að það er farið að hafa mikil áhrif á raf­orku­við­skipti- og mark­aði. Og lík­legt að íslensk vind­orka muni í fram­tíð­inni verða tals­vert mik­il­vægur hluti orku­mark­að­ar­ins hér.

Höf­undur vinnur að vind­orku­verk­efnum í sam­starfi við evr­ópskt orku­fyr­ir­tæki.

„Ljótur leikur hjá stjórnvöldum“
Formaður Viðreisnar gagnrýnir stjórnvöld harðlega fyrir viðbrögð við beiðni um skaðabætur.
Kjarninn 20. september 2019
Margrét Tryggvadóttir
Á sporbaug sem aldrei snertir jörðu
Leslistinn 20. september 2019
Icelandair gerir bráðabirgðasamning við Boeing um bætur
Kyrrsetningin á 737 Max vélunum frá Boeing hefur verið þung í skauti fyrir Icelandair.
Kjarninn 20. september 2019
Sigurður Ingi Jóhannsson, samgöngu- og sveitastjórnarráðherra.
Telur lágbrú fýsilegri kost fyrir nýja Sundabraut
Tveir val­kost­ir eru einkum tald­ir koma til greina vegna lagn­ing­ar Sunda­braut­ar, ann­ars veg­ar jarðgöng í Gufu­nes og hins veg­ar lág­brú yfir Klepps­vík. Samgöngu- og sveitastjórnarráðherra seg­ir að sér hugn­ist frek­ar lág­brú yfir Klepps­vík.
Kjarninn 20. september 2019
Höfuðstöðvar Vísis í Grindavík.
Vísir og Þorbjörn ræða sameiningu
Tvö sjávarútvegsfyrirtæki í Grindavík vilja sameinast. Gangi áformin eftir mun hið sameinaða fyrirtæki vera með um 16 milljarða króna í veltu á ári.
Kjarninn 20. september 2019
Ferðamenn eyddu minna en áður var haldið fram í ágúst síðastliðnum.
Hagstofan leiðréttir tölur í þriðja sinn á nokkrum vikum
Eyðsla útlendinga á greiðslukortum í ágúst 2019 var minni en í ágúst 2018, ekki meiri líkt og Hagstofa Íslands hélt fram fyrir viku síðan. Þetta er í þriðja sinn á örfáum vikum sem Hagstofan reiknar vitlaust.
Kjarninn 20. september 2019
Guðrún Svava, nemandi í bifvélavirkjun.
Enn eykst kynjabilið í starfsnámi á framhaldsskólastigi
Aðeins þrír af hverjum tíu nemendum á framhaldsskólastigi er í starfsnámi hér á landi. Guðrún Hafsteinsdóttir, formaður Samtaka iðnaðarins, segir að það þurfi samstillt þjóðarátak til að fjölga starfsnámsnemum.
Kjarninn 20. september 2019
Hvað er það við Icelandair sem stjórnmálamenn eiga að hafa áhyggjur af?
Prófessor í hagfræði hvatti stjórnmálamenn til að fylgjast með eiginfjárstöðu Icelandair á fundi í gær. Forstjóri Icelandair sagði ummælin ógætileg. Það sem veldur þessum áhyggjum er að eiginfjárhlutfall Icelandair hefur farið hríðlækkandi undanfarið.
Kjarninn 20. september 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar