Jákvæð áhrif vindorku á raforkumarkaði og hagvöxt

Ketill Sigurjónsson, lögfræðingur, MBA og sérfræðingur í orkumálum, skrifar um orkuviðskipti í Noregi.

Auglýsing

Á síð­ustu dögum hafa tvö álfyr­ir­tæki í Nor­egi gert stóra samn­inga um raf­orku­kaup frá vind­myllu­görð­um. Þetta er til marks um hvernig lækk­andi kostn­aður í vind­orku­tækn­inni er að valda veru­legum breyt­ingum á raf­orku­mörk­uð­um. Í þess­ari grein er fjallað um þessi umfangs­miklu vind­orku­við­skipti stór­iðju við nor­ræna vind­myllu­garða. Með þessum við­skiptum nær stór­iðjan að tryggja betur sam­keppn­is­hæfni sína til fram­tíðar og festa þennan atvinnu­rekstur betur í sessi í þessu ann­ars nokkuð dýra sam­keppn­isum­hverfi Norð­ur­land­anna. Þannig er nor­ræn vind­orka að hafa ýmis jákvæð áhrif, svo sem bæði að stækka raf­orku­mark­að­inn og við­halda hag­vexti.

Frá skyndi­við­skiptum til lang­tíma­samn­inga

Aukn­ingin á nýt­ingu vind­orku í Evr­ópu og víðar hefur haft veru­leg áhrif á raf­orku­verð og þróun raf­orku­við­skipta. Fyrir nokkrum árum byggð­ist við­skipta­módel slíkra verk­efna einkum á því að selja alla raf­ork­una inn á frjálsan raf­orku­mark­að, s.k. skyndi­mark­að, hvernig sem vind­ur­inn blés. Þetta var mjög gott fyr­ir­komu­lag fyrir vind­orku­fyr­ir­tæki meðan þau nutu opin­berra reglna (íviln­ana) sem tryggðu þeim for­gang að slíkum raf­orku­kaup­höll­u­m. 

Nú er þró­unin í við­skiptum vind­orku­fyr­ir­tækja fremur sú að gera lang­tíma­samn­inga svipað og við þekkjum í raf­orku­samn­ing­um ­ís­lensku stór­iðj­unn­ar. Þessi þróun er t.a.m. orðin áber­andi í við­skiptum raf­orku­fyr­ir­tækja og stór­iðju á hinum Norð­ur­lönd­unum (og víð­ar). Í dag eru sem sagt stór­iðju­fyr­ir­tæki farin að kaupa raf­magn í stórum stíl frá vind­orku­fyr­ir­tækjum í lang­tíma­samn­ing­um. Þetta er til marks um það hversu vind­orka er orðin ódýr og sam­keppn­is­hæf.

Auglýsing

Vind­myllu­garðar eru ódýrasta leiðin til meiri raf­orku­fram­leiðslu

Hvat­inn að baki svona samn­ingum er ekki bara sá að kom­ast hjá hinu sveiflu­kennda mark­aðs­verði á nor­ræna raf­orku­mark­aðn­um. Hér skiptir ekki síður máli að kostn­aður nýj­ustu vind­myll­anna hefur lækkað svo mikið að nýir vind­myllu­garðar geta boðið mikið magn raf­orku ódýr­ara en t.a.m. nýjar vatns­afls­virkj­an­ir. Fyrir vikið geta vind­orku­fyr­ir­tæki nú boðið stórnot­end­um, líkt og álverum, hag­kvæma samn­inga sem festa þennan gróna atvinnu­rekstur enn betur í sessi, t.a.m. í Nor­egi.

Jákvæð efna­hags­leg áhrif vind­myllu­garða

Þessi þróun er sér­stak­lega athygl­is­verð í ljósi þess að fyrir nokkrum árum voru margir farnir að búast við því að umfang stór­iðj­unnar í Nor­egi myndi brátt minn­ka, vegna þess að orku­fyr­ir­tækin voru í auknum mæli farin að selja raf­ork­una inn á raf­orku­mark­aði í nágranna­lönd­unum (svo sem um sæstreng­i). Vind­myllur virt­ust fyrst og fremst vera nokkuð dýr orku­fram­leiðsla sem rétt­lætt var með lágu kolefn­is­spori. Nú eru vind­myllu­garð­arnir aftur á móti ekki bara að auka fram­boð grænnar orku, heldur orðnir svo hag­kvæmir að með fram­leiðslu sinni styðja þeir bein­línis við atvinnu­lífið og hag­vöxt. Enda nán­ast slæst nú stór­iðjan í Nor­egi um að fá svona samn­inga við vind­orku­fyr­ir­tæki. 

Kaup Norsk Hydro á nor­rænni vind­orku nálg­ast 3,4 TWst

Dæmi um slíka samn­inga milli nor­rænnar stór­iðju og vind­orku­fyr­ir­tækja eru nýlegir samn­ingar álfyr­ir­tækj­anna Alcoa og Norsk Hydro í Nor­egi. Nýverið samdi Hydro um kaup á um 1.000 GWst frá fyr­ir­hug­uðum vind­myllu­garði norska vind­orku­fyr­ir­tæk­is­ins ­Fos­en Vind, en ­Fos­en Vind er að meiri­hluta í eigu norska rík­is­fyr­ir­tæk­is­ins Statkraft. Einnig samdi Hydro um kaup á 1.650 GWst frá vind­myllu­garði sænska fyr­ir­tæk­is­ins Svevind. Og rétt í þessu var svo Hydro að semja við franska orku­fyr­ir­tæk­ið Engi­e um kaup á um 700 GWst frá fyr­ir­hug­uðum nýjum vind­myllu­garði í sunn­an­verðu Nor­egi

Sam­tals er Norsk Hydro því búið að semja um árleg kaup á hátt í 3.400 GWst af raf­magni frá vind­myllu­görð­um. Það magn nemur rúm­lega þre­faldri raf­orku­notkun járn­blendi­verk­smiðju El­kem á Grund­ar­tanga, sem er fjórði stærsti raf­orku­not­andi á Íslandi. Til sam­an­burðar má líka nefna að þetta vind­orku­magn Hydro ­sam­svar­ar u.þ.b. allri raf­orku­notkun álvers­ins í Straums­vík, en, Norsk Hydro er einmitt að kaupa þetta álver Ri­o T­in­to ef ekk­ert óvænt kemur upp á.

Alcoa í Nor­egi nálg­ast 3 TWst

Álver Alcoa í Nor­egi eru líka byrjuð að nýta sér ódýra vind­orku og er norski arm­ur Alcoa þegar búinn að gera þrjá stóra samn­inga þar að lút­andi. Þar er fyrst að nefna samn­ing um kaup Alcoa á raf­orku frá nýjum vind­myllu­garði Norsk Milj­ø­kraft við Tromsø. Í öðru lagi er samn­ingur um kaup Alcoa á raf­orku frá vind­myllu­garði sænska vind­orku­fyr­ir­tæk­is­ins Eulu­s Vind á Øyfjellet í Nor­egi. Og loks glæ­nýr samn­ing­ur Alcoa við Zephyr, sem er stærsta vind­orku­fyr­ir­tækið í Nor­egi. Sam­tals hljóða þessir þrír samn­ing­ar Alcoa í Nor­egi upp á hátt í þrjú þús­und GWst og allt eru þetta lang­tíma­samn­ing­ar; gilda á bil­inu 15-20 ár.

Íslensk vind­orka er fram­tíðin

Í dag hafa norsk stór­iðju­fyr­ir­tæki sem sagt samið um lang­tíma­kaup á vind­orku sem jafn­gildir meira en sam­an­lagðri raf­orku­notkun álvers­ins í Straums­vík og járn­blendi­verk­smiðju El­kem á Grund­ar­tanga. Vegna ein­angr­unar íslenska raf­orku­kerf­is­ins er erf­ið­ara að gera slíka samn­inga hér á landi; sveiflu­kennd vind­orkan krefst aðgangs að vara­afli. En þessi þróun á norska raf­orku­mark­aðnum er skýr vís­bend­ing um að sam­keppn­is­hæfni vind­orku er orðin svo sterk að það er farið að hafa mikil áhrif á raf­orku­við­skipti- og mark­aði. Og lík­legt að íslensk vind­orka muni í fram­tíð­inni verða tals­vert mik­il­vægur hluti orku­mark­að­ar­ins hér.

Höf­undur vinnur að vind­orku­verk­efnum í sam­starfi við evr­ópskt orku­fyr­ir­tæki.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Stilla úr auglýsingunni.
Ögrandi reiðhjólaauglýsing sem hnýtir í bílaframleiðendur bönnuð í Frakklandi
Auglýsing hollenska rafhjólaframleiðandans VanMoof fær ekki að birtast í frönsku sjónvarpi. Hún þykir koma óorði á bílaframleiðendur á ósanngjarnan hátt og valda kvíða hjá áhorfendum, sem er bannað þar í landi.
Kjarninn 1. júlí 2020
Gísli Sigurgeirsson
Ríkið á ekki að bjarga ferðaiðnaðinum
Kjarninn 1. júlí 2020
Víðir Reynisson, yfirlögregluþjónn hjá almannavarnadeild ríkislögreglustjóra.
Víðir: Glatað að þykjast sýna ábyrgð með því að kvarta
„En þetta mun auðvitað ekki virka ef við sýnum ekki ábyrgð,“ segir Víðir Reynisson yfirlögregluþjónn um framkvæmd hólfaskiptingar á samkomum fleiri en 500 manna sem margar kvartanir hafa borist vegna.
Kjarninn 1. júlí 2020
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir.
Fólk búsett hér fari í sóttkví eftir komu til landsins
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir vill að fólk búsett hér sem kemur til landsins fari áfram í sýnatöku við landamærin en fari svo í sóttkví. Því verði svo boðið upp á aðra sýnatöku eftir 4-5 daga. Hann mun leggja þetta vinnulag til við ráðherra.
Kjarninn 1. júlí 2020
Lagt er til í frumvarpsdrögum að stjórnarskrárbreytingum að forseti megi einungis sitja tvö sex ára kjörtímabil að hámarki.
Lagt til að forseti megi aðeins sitja í 12 ár á Bessastöðum
Forseti Íslands má ekki sitja lengur en tvö sex ára kjörtímabil að hámarki, verði frumvarpsdrög um stjórnarskrárbreytingar sem lögð hafa verið fram til kynningar fram að ganga. Lagt er til að mælt verði fyrir um þingræði í stjórnarskránni.
Kjarninn 1. júlí 2020
Stóru bankarnir reknir með tapi í tvö ár og virði útlána þeirra gæti rýrnað um 210 milljarða
Seðlabanki Íslands segir að kerfislega mikilvægu viðskiptabankarnir þrír séu með nægilega góða eiginfjár- og lausafjárstöðu til að geta staðist það álag sem muni fylgja yfirstandandi kreppu. Ljóst sé þó að þeir verði reknir í tapi á næstunni.
Kjarninn 1. júlí 2020
Ævar Pálmi Pálmason er yfirmaður smitrakningateymis almannavarna.
Ævar Pálmi: Búið að ná utan um hópsmitið
Yfirmaður smitrakningarteymis almannavarna segir að búið sé að ná utan um hópsmitið sem hér kom upp fyrir nokkrum dögum. Teymið telur sig hafa komið öllum sem þurfa í sóttkví, alls yfir 400 manns.
Kjarninn 1. júlí 2020
Virkum smitum fækkar – fólki í sóttkví fjölgar
Töluverð hreyfing er á fjölda þeirra sem þurfa að vera í sóttkví vegna smita sem hér hafa greinst síðustu daga. Yfir tvö þúsund sýni voru tekin á Íslandi í gær.
Kjarninn 1. júlí 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar