Jákvæð áhrif vindorku á raforkumarkaði og hagvöxt

Ketill Sigurjónsson, lögfræðingur, MBA og sérfræðingur í orkumálum, skrifar um orkuviðskipti í Noregi.

Auglýsing

Á síð­ustu dögum hafa tvö álfyr­ir­tæki í Nor­egi gert stóra samn­inga um raf­orku­kaup frá vind­myllu­görð­um. Þetta er til marks um hvernig lækk­andi kostn­aður í vind­orku­tækn­inni er að valda veru­legum breyt­ingum á raf­orku­mörk­uð­um. Í þess­ari grein er fjallað um þessi umfangs­miklu vind­orku­við­skipti stór­iðju við nor­ræna vind­myllu­garða. Með þessum við­skiptum nær stór­iðjan að tryggja betur sam­keppn­is­hæfni sína til fram­tíðar og festa þennan atvinnu­rekstur betur í sessi í þessu ann­ars nokkuð dýra sam­keppn­isum­hverfi Norð­ur­land­anna. Þannig er nor­ræn vind­orka að hafa ýmis jákvæð áhrif, svo sem bæði að stækka raf­orku­mark­að­inn og við­halda hag­vexti.

Frá skyndi­við­skiptum til lang­tíma­samn­inga

Aukn­ingin á nýt­ingu vind­orku í Evr­ópu og víðar hefur haft veru­leg áhrif á raf­orku­verð og þróun raf­orku­við­skipta. Fyrir nokkrum árum byggð­ist við­skipta­módel slíkra verk­efna einkum á því að selja alla raf­ork­una inn á frjálsan raf­orku­mark­að, s.k. skyndi­mark­að, hvernig sem vind­ur­inn blés. Þetta var mjög gott fyr­ir­komu­lag fyrir vind­orku­fyr­ir­tæki meðan þau nutu opin­berra reglna (íviln­ana) sem tryggðu þeim for­gang að slíkum raf­orku­kaup­höll­u­m. 

Nú er þró­unin í við­skiptum vind­orku­fyr­ir­tækja fremur sú að gera lang­tíma­samn­inga svipað og við þekkjum í raf­orku­samn­ing­um ­ís­lensku stór­iðj­unn­ar. Þessi þróun er t.a.m. orðin áber­andi í við­skiptum raf­orku­fyr­ir­tækja og stór­iðju á hinum Norð­ur­lönd­unum (og víð­ar). Í dag eru sem sagt stór­iðju­fyr­ir­tæki farin að kaupa raf­magn í stórum stíl frá vind­orku­fyr­ir­tækjum í lang­tíma­samn­ing­um. Þetta er til marks um það hversu vind­orka er orðin ódýr og sam­keppn­is­hæf.

Auglýsing

Vind­myllu­garðar eru ódýrasta leiðin til meiri raf­orku­fram­leiðslu

Hvat­inn að baki svona samn­ingum er ekki bara sá að kom­ast hjá hinu sveiflu­kennda mark­aðs­verði á nor­ræna raf­orku­mark­aðn­um. Hér skiptir ekki síður máli að kostn­aður nýj­ustu vind­myll­anna hefur lækkað svo mikið að nýir vind­myllu­garðar geta boðið mikið magn raf­orku ódýr­ara en t.a.m. nýjar vatns­afls­virkj­an­ir. Fyrir vikið geta vind­orku­fyr­ir­tæki nú boðið stórnot­end­um, líkt og álverum, hag­kvæma samn­inga sem festa þennan gróna atvinnu­rekstur enn betur í sessi, t.a.m. í Nor­egi.

Jákvæð efna­hags­leg áhrif vind­myllu­garða

Þessi þróun er sér­stak­lega athygl­is­verð í ljósi þess að fyrir nokkrum árum voru margir farnir að búast við því að umfang stór­iðj­unnar í Nor­egi myndi brátt minn­ka, vegna þess að orku­fyr­ir­tækin voru í auknum mæli farin að selja raf­ork­una inn á raf­orku­mark­aði í nágranna­lönd­unum (svo sem um sæstreng­i). Vind­myllur virt­ust fyrst og fremst vera nokkuð dýr orku­fram­leiðsla sem rétt­lætt var með lágu kolefn­is­spori. Nú eru vind­myllu­garð­arnir aftur á móti ekki bara að auka fram­boð grænnar orku, heldur orðnir svo hag­kvæmir að með fram­leiðslu sinni styðja þeir bein­línis við atvinnu­lífið og hag­vöxt. Enda nán­ast slæst nú stór­iðjan í Nor­egi um að fá svona samn­inga við vind­orku­fyr­ir­tæki. 

Kaup Norsk Hydro á nor­rænni vind­orku nálg­ast 3,4 TWst

Dæmi um slíka samn­inga milli nor­rænnar stór­iðju og vind­orku­fyr­ir­tækja eru nýlegir samn­ingar álfyr­ir­tækj­anna Alcoa og Norsk Hydro í Nor­egi. Nýverið samdi Hydro um kaup á um 1.000 GWst frá fyr­ir­hug­uðum vind­myllu­garði norska vind­orku­fyr­ir­tæk­is­ins ­Fos­en Vind, en ­Fos­en Vind er að meiri­hluta í eigu norska rík­is­fyr­ir­tæk­is­ins Statkraft. Einnig samdi Hydro um kaup á 1.650 GWst frá vind­myllu­garði sænska fyr­ir­tæk­is­ins Svevind. Og rétt í þessu var svo Hydro að semja við franska orku­fyr­ir­tæk­ið Engi­e um kaup á um 700 GWst frá fyr­ir­hug­uðum nýjum vind­myllu­garði í sunn­an­verðu Nor­egi

Sam­tals er Norsk Hydro því búið að semja um árleg kaup á hátt í 3.400 GWst af raf­magni frá vind­myllu­görð­um. Það magn nemur rúm­lega þre­faldri raf­orku­notkun járn­blendi­verk­smiðju El­kem á Grund­ar­tanga, sem er fjórði stærsti raf­orku­not­andi á Íslandi. Til sam­an­burðar má líka nefna að þetta vind­orku­magn Hydro ­sam­svar­ar u.þ.b. allri raf­orku­notkun álvers­ins í Straums­vík, en, Norsk Hydro er einmitt að kaupa þetta álver Ri­o T­in­to ef ekk­ert óvænt kemur upp á.

Alcoa í Nor­egi nálg­ast 3 TWst

Álver Alcoa í Nor­egi eru líka byrjuð að nýta sér ódýra vind­orku og er norski arm­ur Alcoa þegar búinn að gera þrjá stóra samn­inga þar að lút­andi. Þar er fyrst að nefna samn­ing um kaup Alcoa á raf­orku frá nýjum vind­myllu­garði Norsk Milj­ø­kraft við Tromsø. Í öðru lagi er samn­ingur um kaup Alcoa á raf­orku frá vind­myllu­garði sænska vind­orku­fyr­ir­tæk­is­ins Eulu­s Vind á Øyfjellet í Nor­egi. Og loks glæ­nýr samn­ing­ur Alcoa við Zephyr, sem er stærsta vind­orku­fyr­ir­tækið í Nor­egi. Sam­tals hljóða þessir þrír samn­ing­ar Alcoa í Nor­egi upp á hátt í þrjú þús­und GWst og allt eru þetta lang­tíma­samn­ing­ar; gilda á bil­inu 15-20 ár.

Íslensk vind­orka er fram­tíðin

Í dag hafa norsk stór­iðju­fyr­ir­tæki sem sagt samið um lang­tíma­kaup á vind­orku sem jafn­gildir meira en sam­an­lagðri raf­orku­notkun álvers­ins í Straums­vík og járn­blendi­verk­smiðju El­kem á Grund­ar­tanga. Vegna ein­angr­unar íslenska raf­orku­kerf­is­ins er erf­ið­ara að gera slíka samn­inga hér á landi; sveiflu­kennd vind­orkan krefst aðgangs að vara­afli. En þessi þróun á norska raf­orku­mark­aðnum er skýr vís­bend­ing um að sam­keppn­is­hæfni vind­orku er orðin svo sterk að það er farið að hafa mikil áhrif á raf­orku­við­skipti- og mark­aði. Og lík­legt að íslensk vind­orka muni í fram­tíð­inni verða tals­vert mik­il­vægur hluti orku­mark­að­ar­ins hér.

Höf­undur vinnur að vind­orku­verk­efnum í sam­starfi við evr­ópskt orku­fyr­ir­tæki.

Tillagan um breytingu á skilyrðum fyrir stjórn FME kemur frá fjármálaráðuneytinu
Starfshópur fjallaði um hæfisskilyrði þeirra sem geta tekið sæti í stjórn Fjármálaeftirlitsins.
Kjarninn 20. nóvember 2018
Trump styður Sádi-Arabíu og olían hríðfellur
Eftir að Donald Trump lýsti yfir stuðningi við Sádí-Arabíu vegna morðsins á Jamal Khashoggi hrundi verðið á hráolíu.
Kjarninn 20. nóvember 2018
Raunverð fasteigna hækkað um 1,3 prósent undanfarið ár
Að teknu tilliti til verðbólgu hefur fasteignaverð lítið sem ekkert hækkað í eitt ár.
Kjarninn 20. nóvember 2018
Til lítils að fjölga leikskólarýmum ef leikskólarnir standa ómannaðir
Sjálfstæðismenn telja áætlanir meirihlutans í borginni ekki ganga upp.
Kjarninn 20. nóvember 2018
Baldur Blöndal
Gleymdur tími
Kjarninn 20. nóvember 2018
Bláa lónið
Grímur kaupir hlut Horns II í Bláa lóninu
Breyting hefur orðið á eignarhaldi í Bláa Lóninu en samningur hefur verið gerður um kaup Kólfs ehf., eignarhaldsfélags í meirihlutaeigu Gríms Sæmundsen, á hlut Horns II í Hvatningu hf. en Hvatning heldur á um 40% hlut í Bláa Lóninu hf..
Kjarninn 20. nóvember 2018
Heimavellir voru skráðir á markað fyrr á þessu ári.
Heimavellir ákveða að selja fleiri fasteignir
Í skráningarlýsingu Heimavalla frá því í vor kom fram að félagið ætlaði að selja fasteignir fyrir tíu milljarða fyrir árslok 2020. Nú hefur það ákveðið að selja eignir fyrir 17 milljarða á tímabilinu.
Kjarninn 20. nóvember 2018
Vandræði á Facebook
Gengið hefur brösulega fyrir notendur samfélagsmiðilsins Facebook að skoða efni á síðunni síðan í hádeginu í dag.
Kjarninn 20. nóvember 2018
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar