Dánaraðstoð og líknandi meðferð, algjörar andstæður eða órofa heild?

Ingrid Kuhlman segir Íslendinga vera mjög skammt komna í umræðunni um meðferðir við lífslok og dánaraðstoð.

Auglýsing

Föstu­dag­inn 21. sept­em­ber verður haldið mál­þing sem ber yfir­skrift­ina Dán­ar­að­stoð og líkn­andi með­ferð, algjörar and­stæður eða órofa heild?  Fyrir mál­þing­inu standa End­ur­menntun Háskóla Íslands og Lífs­virð­ing, félag um dán­ar­að­stoð. Tveir inn­lendir fyr­ir­les­arar halda erindi á ráð­stefn­unni, ann­ars vegar Þór­hildur Sunna Ævars­dóttir sem er þing­maður Pírata og for­maður laga- og mann­réttinda­ráðs Evr­ópu­ráðs­þings­ins en hún mun fjalla um rétt­inn til að deyja. Einnig tekur til máls Svanur Sig­ur­björns­son sem er lækn­is- og heim­speki­mennt­aður og hefur verið for­maður sið­fræði­ráðs Lækna­fé­lags Íslands frá árinu 2015. Svan­ur, sem talar sem óháður fag­að­ili, mun fjalla um sjálf­ræði og hlut­lægt mat og hvort það ætti að leyfa dán­ar­að­stoð öðrum en þeim deyj­andi.

Tveir erlendir fyr­ir­les­arar taka til máls á mál­þing­inu, ann­ars vegar Rob Jonquire, sem starf­aði sem hol­lenskur heim­il­is­læknir í Hollandi frá 1972-1985 og hefur síðan 2008 verið fram­kvæmda­stjóri World Feder­ation of Right to Die Soci­eties. Rob var í for­ystu í bar­átt­unni fyrir sjálfs­á­kvörð­un­ar­rétti fólks í Hollandi við setn­ingu laga um dán­ar­að­stoð þar­lendis árið 2001. Í erindi sínu mun hann fjalla um dán­ar­að­stoð og líkn­andi með­ferð, sem hann kallar gát­una um eggið og hæn­una, og segja frá því hvernig Hol­lend­ingar leystu það. Hins vegar tekur til máls Jan Bern­heim, belgískur krabba­meins­læknir og pró­fessor emeritus í læknasið­fræði. Hann var einn af stofn­endum sam­tak­anna um líkn­andi með­ferð á meg­in­landi Evr­ópu árið 1979. Jan vinnur við rann­sóknir á myndun krabba­meins, lækn­is­fræði­legri sið­fræði, lífsloka­málum og gæðum lífs í rann­sókn­arteym­inu End-of-Life Care Res­e­arch Group við háskól­ann í Brus­sel og Liè­ge. Hann mun segja frá reynslu Belga sem líta á dán­ar­að­stoð sem hluta af líkn­andi með­ferð. Á mál­þing­inu verður einnig lesin upp reynslu­saga aðstand­anda af því þegar sjúk­lingur var svæfður líkn­ar­svefni meðan hann var að deyja úr sjúk­dómi sín­um. Í lok mál­þings­ins verða pall­borðsum­ræð­ur. Fund­ar­stjóri er Telma Tóm­as­son, fjöl­miðla­kona.

Í umræð­unni hér­lendis hefur oft og tíðum mátt heyra ýmsar full­yrð­ingar um dán­ar­að­stoð, eins og til dæmis þær að að líkn­andi með­ferð sé mun lak­ari í þeim löndum þar sem dán­ar­að­stoð hefur verið leyfð og því kjósi margir að enda líf sitt. Hefur verið bent á Holland, Belgíu og Lúx­em­borg í þessu sam­hengi. Ljóst er að þessi full­yrð­ing á ekki við rök að styðjast; í skýrslu um gæði líkn­andi með­ferðar frá 2015 (The 2015 Quality of Death Index: Rank­ing palli­ative care accross the world) kemur fram að Hol­land og Belgía standa sig mjög vel í veit­ingu líkn­andi með­ferðar en Belgía er í fimmta sæti á heims­vísu og Hol­land í því átt­unda. Ef bara Evr­ópu­löndin eru skoðuð er Belgía í þriðja sæti og Hol­land í því fjórða.

Auglýsing

Oft er einnig full­yrt að það séu engin tak­mörk fyrir því að hægt er að veita góða og full­nægj­andi líkn­andi með­ferð. Það þurfi því eng­inn að ótt­ast að líða þján­ingar á dán­ar­beð­inu og dán­ar­að­stoð sé því óþarfur val­kost­ur. Því miður er ósk­hyggja að halda að líkn­andi með­ferð geti afmáð alla þján­ingu. Það hverfur ekki öll þján­ing þótt hægt sé að stilla flesta lík­am­lega verki. Rann­sókn í Hollandi sýndi að lík­am­legir verkir voru ástæða beiðni um dán­ar­að­stoð í aðeins 36% til­fella. Aðrar og mik­il­væg­ari ástæður voru ótti við að missa sjálf­stæði sitt (90%), að halda ekki reisn (70%) og að vera háður öðrum (52%). Þess ber að geta að í Oregon og Was­hington fylkjum hafa yfir 70% af þeim sem fá dán­ar­að­stoð fengið líkn­andi með­ferð áður. Dán­ar­að­stoð þýðir ekki að líkn­ar­með­ferð hafi mis­tek­ist heldur er dán­ar­að­stoð stundum enda­punkt­ur­inn á ferli líkn­andi með­ferð­ar.

Við erum mjög skammt komin í umræð­unni um með­ferðir við lífs­lok og dán­ar­að­stoð. Von­andi verður mál­þingið mál­efna­legt inn­legg inn í þessa mik­il­vægu umræðu sem við Íslend­ingar verðum að taka.

Höf­undur er for­maður Lífs­virð­ing­ar, félags um dán­ar­að­stoð.

Tekjuhæstu forstjórar landsins með á þriðja tug milljóna á mánuði
Tekjublöðin koma út í dag og á morgun. Sex forstjórar voru með yfir tíu milljónir króna á mánuði í tekjur að meðaltali í fyrra.
Kjarninn 20. ágúst 2019
Dauðu atkvæðin gætu gert stjórnarmyndun auðveldari
Stuðningur við ríkisstjórnina er kominn aftur undir 40 prósent, nú þegar kjörtímabilið er rúmlega hálfnað. Sameiginlegt fylgi ríkisstjórnarflokkanna dugar ekki til meirihluta en ekki vantar mikið upp á.
Kjarninn 20. ágúst 2019
Katrín Jakosbsdóttir, forsætsiráðherra.
Æskilegt að birt verði skrá yfir vinnuveitendur hagsmunavarða
Forsætisráðuneytið vinnur nú að lagafrumvarpi til varnar hagsmunaárekstrum hjá æðstu handhöfum framkvæmdarvaldsins. Þar á meðal er fyrirhugað að gera öllum aðilum sem sinna hagsmunavörslu skylt að tilkynna sig til stjórnvalda.
Kjarninn 19. ágúst 2019
Sigurður Ingi Friðleifsson
Lækkun, lækkun, lækkun
Kjarninn 19. ágúst 2019
Fermetrinn á tæpar 840 þúsund krónur
Miklar framkvæmdir hafa verið í miðbænum undanfarin ár og nú eru íbúðir komnar á sölu við Hverfisgötu 85-93. Ein tveggja herbergja íbúðin í húsinu er sett á 38,9 milljónir króna.
Kjarninn 19. ágúst 2019
Telja þrengt að atvinnu- og menntamöguleikum fólks með ADHD
Að mati ADHD samtakanna byggja breyttar reglur Mennta- og starfsþróunarseturs lögreglunnar á vanþekkingu og úreltum hugmyndum en nú segir í læknisfræðilegum viðmiðum þeirra að greiningin ADHD/ADD geti verið útilokandi þáttur.
Kjarninn 19. ágúst 2019
Gildi selur hlut sinn í HB Granda/Brim vegna kaupa á sölufélögum
Einn stærsti lífeyrissjóður landsins hefur selt Kaupfélagi Skagfirðinga nær allan hlut sinn í HB Granda, sem nú heitir Brim, vegna viðskipta sem félagið hefur átt við stærsta hluthafa sinn.
Kjarninn 19. ágúst 2019
Samfylkingin bætir verulega við sig og mælist næst stærsti flokkurinn
Sjálfstæðisflokkurinn mælist með 19 prósent fylgi aðra könnunina í röð. Píratar og Flokkur fólksins tapa fylgi milli mánaða en Samfylkingin bætir verulega.
Kjarninn 19. ágúst 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar