Við þurfum að tala um tjáningarfrelsið

Auður Jónsdóttir segir að á meðan að ekki sé betur búið að starfsskilyrðum fjölmiðlafólks sé vegið að tjáningarfrelsinu í landinu.

Auglýsing

Við þurfum að tala um tján­ing­ar­frels­ið. En við þurfum líka að tala um hvernig við búum sem best að því.

„Að­al­­málið í öll­um frum­vörp­un­um er rýmk­un tján­ing­­ar­frels­is,“ sagði Ei­­rík­­ur Jóns­­son, pró­­fess­or og for­maður nefnd­ar um um­bæt­ur á sviði tján­ing­­ar-, fjöl­miðla- og upp­­lýs­inga­frels­is, þegar nefnd­in kynnti til­­lög­ur að um­­bót­­um.

En tján­ing­ar­frelsið er eitt, aðstaða fjöl­miðla­fólks ann­að. Meðan ekki er betur búið að starfs­skil­yrðum fjöl­miðla­fólks er vegið að tján­ing­ar­frels­inu.

Auglýsing

Það er vegið að þeirri lífæð upp­lýs­inga sem sam­fé­lagið þarfn­ast að sé gagn­sæ, virk og marg­slungin – og fag­mann­leg – til að við séum sem best upp­lýst. Og að þær upp­lýs­ingar séu fram­reiddar eftir til­skyldum sið­ferð­is­við­miðum og af raun­veru­legri fag­mennsku. Það þarf líka að auð­velda blaða­mönnum að nálg­ast upp­lýs­ing­ar, hið opin­bera má ekki stuðla að slíkri upp­lýs­inga­leynd innan stjórn­sýsl­unnar að fjöl­miðla­fólk geti ekki unnið vinn­una sína.

Upp­lýs­ingar eru eitt, að vinna úr þeim ann­að. Við lifum á tímum upp­lýs­inga­meng­un­ar, fals­frétta og svo örrar tækni­þró­unar að okkur ber­ast stans­laust og ofur­hratt upp­lýs­ing­ar. En mis­áreið­an­leg­ar.  Við höfum varla við að skilja allt sem við heyrum og sjá­um. Við skiljum ekki allar þessar upp­lýs­ingar né getum alltaf greint eftir hvaða leiðum og af hverju þær ber­ast okk­ur.

Eitt eru upp­lýs­ingar úr gagna­leka, annað upp­lýs­ingar sem fag­legar rit­stjórnir eru búnar að vinna úr svo við fáum skilið þær almenni­lega og getum greint hismið frá kjarn­an­um.

Áhrifa­að­ilar út um allt reyna að hafa áhrif á hvernig unnið er úr upp­lýs­ing­um. Sumir reyna að skrum­skæla upp­lýs­ingar og aðrir reyna að stöðva þær. Það er reynt að hafa áhrif á í hvaða ljós og í hvaða sam­hengi þær eru sett­ar.

Því verða styrkar rit­stjórnir að fá að þríf­ast. Rit­stjórnir sem búa yfir nægi­legri fag­mennsku og reynslu til að  vinna úr þessum upp­lýs­ingum og setja þær í sam­hengi fyrir okk­ur. Rit­stjórnir sem láta ekki mata sig. Rit­stjórnir sem þora að standa undir nafni, þrátt fyrir smæð kunn­ingja­sam­fé­lags­ins.

Rit­stjórnir þurfa að hafa bol­magn til að geta stundað nauð­syn­lega og tíma­freka heim­ilda­vinnu. Þurfa ráð­rými til að fram­leiða eitt­hvað meira en smellu­fréttir – sem aug­lýsendur styrkja. Því er svo mik­il­vægt að til­lögur mennta- og menn­ing­ar­mála­ráð­herra um end­ur­greiðslur til einka­rek­inna fjöl­miðla nái í gegn. Að það verði ekki staðið í vegi fyrir þeim.

Það er líka mik­il­vægt að Rík­is­út­varp­inu verði tryggður starfs­grund­völlur ef umsvif þess eru minnkuð á aug­lýs­inga­mark­aði. Þannig samt að stofn­unin haldi sjálf­stæði sínu.

Úrlausn­ar­efnin eru flókin á flóknum tím­um. Rekstr­ar­skil­yrði fjöl­miðla hafa breyst og halda áfram að breyt­ast. Þau eru erfið og ófyr­ir­sjá­an­leg. Við stöndum á bjarg­brún nýrra tíma, tíma tækni­breyt­ingar og alþjóð­legra áhrifa, og eng­inn veit hver verða rekstr­ar­skil­yrði morg­un­dags­ins. Því verðum við að vera með­vit­aðir fjöl­miðla­neyt­end­ur. Við verðum að hugsa um fjöl­miðl­ana og stuðla að heil­brigði þeirra og marg­breytni. Fjöl­miðl­arnir erum við – þeir eru um okkur og þeir eru sam­tal okk­ar. Birt­ing­ar­mynd sam­fé­lags­ins. Og ef fjöl­miðlaum­hverfið er ekki heil­brigt þýðir það að sam­fé­lagið er ekki heil­brigt.

Í óheil­brigðu sam­fé­lagi þykir sjálf­sagt að það sé ráð­ist per­sónu­lega á fjöl­miðla­fólk, því hótað og vafa­samar leiðir not­aðar til að þagga niður í því. Það má ekki líð­ast. Og það má ekki vera eins konar þjóð­ar­sport. Við sem almenn­ingur getum for­dæmt það.

Við getum for­dæmt það að stjórn­mála­menn neiti að tala við ákveðna blaða­menn. Getum for­dæmt stjórn­sýslu­leynd. Getum for­dæmt þöggun og kæl­ing­ar­á­hrif. Við getum for­dæmt það að fjár­sterkir sér­hags­muna­að­ilar nýti fjöl­miðla sem áróð­urstæki. Við þurfum að for­dæma slíkt en líka styðja við vand­aða fjöl­miðl­un. Með því að kaupa hana og styrkja hana. Og styðja stjórn­mála­menn sem vilja styðja við starfs­grund­völl fjöl­miðla.

Fjöl­miðl­arnir eru tækið okk­ar. Aðhaldið okk­ar. Tækið sem við höfum til að skilja sam­fé­lagið og heim­inn og hjálpa okkur að hafa rödd. Ef það er veiklað veikl­ast sam­fé­lag­ið. Frjáls­lynt heil­brigt sam­fé­lag þrífst ekki án heil­brigðrar fjöl­miðl­un­ar.

Það er okkar að móta þetta sam­fé­lag. Og það gerum við í gegnum fjöl­miðl­ana. En þeir verða að vera nógu burð­ugir til að geta staðið undir hlut­verki sín­um. Að standa vörð um virkt lýð­ræði og gagn­sætt sam­fé­lag.  

Höf­undur var ræðu­maður á bar­áttufundi fyrir fjöl­miðla­frelsi sem hald­inn var á Aust­ur­velli í gær. 

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Rósa Björk Brynjólfsdóttir, þingmaður VG.
Kallar eftir heildstæðri úttekt á starfsháttum og viðskiptaháttum Samherja
Rósa Björk Brynjólfsdóttir, þingmaður VG, segir að enn sé margt mjög óljóst og óskýrt eftir að hafa rætt við sjávarútvegsráðherra á fundi atvinnuveganefndar í gær. Þar á meðal hæfi ráðherra til að byggja upp traust í kjölfar Samherjamálsins.
Kjarninn 21. nóvember 2019
Unnur Gunnarsdóttir, forstjóri Fjármálaeftirlitsins.
FME kallar eftir upplýsingum frá íslenskum bönkum um Samherja
Íslensku bankarnir eiga að upplýsa Fjármálaeftirlitið um það hvernig eftirliti þeirra með viðskiptum við Samherja hafi verið háttað.
Kjarninn 21. nóvember 2019
James Hatuikulipi.
Enn einn „hákarlinn“ fellur – Hatuikulipi segir af sér
Allir þrír áhrifamennirnir í Namibíu sem tryggðu Samherja kvóta á undirverði gegn ætluðum mútugreiðslum hafa nú sagt af sér.
Kjarninn 20. nóvember 2019
Mussila hlýtur Norrænu EdTech verðlaunin
Sprotafyrirtækið Mussila framleiðir hugbúnað sem kennir börnum tónlist í gegnum skapandi umhverfi.
Kjarninn 20. nóvember 2019
Vitundarvarpið
Vitundarvarpið
Vitundarvarpið – Lífið breyttist eftir að Kamilla kynntist kakóinu
Kjarninn 20. nóvember 2019
Lilja Alfreðsdóttir, mennta- og menningarmálaráðherra.
Menntamálaráðuneytið telur sig hafa uppfyllt eftirlitsskyldu sína með RÚV
Mennta- og menningarmálaráðuneytið tekur ekki afstöðu til ábend­ingar Rík­is­end­ur­skoð­unar um að færa eign­ar­hlut rík­is­ins í RÚV til fjár­mála- og efna­hags­ráðu­neyt­is­ins. Ráðu­neytið segir að það sé Alþingis að ákvarða um slíkt.
Kjarninn 20. nóvember 2019
Haukur ráðinn framkvæmdastjóri fjármálastöðugleika hjá Seðlabankanum
Enn hefur ekki verið ráðið í stöðu varaseðlabankastjóra á sviði fjármálastöðugleika.
Kjarninn 20. nóvember 2019
Ásta Svavarsdóttir
Þú ert svo sæt svona réttindalaus
Kjarninn 20. nóvember 2019
Meira úr sama flokkiÁlit