Við þurfum að tala um tjáningarfrelsið

Auður Jónsdóttir segir að á meðan að ekki sé betur búið að starfsskilyrðum fjölmiðlafólks sé vegið að tjáningarfrelsinu í landinu.

Auglýsing

Við þurfum að tala um tján­ing­ar­frels­ið. En við þurfum líka að tala um hvernig við búum sem best að því.

„Að­al­­málið í öll­um frum­vörp­un­um er rýmk­un tján­ing­­ar­frels­is,“ sagði Ei­­rík­­ur Jóns­­son, pró­­fess­or og for­maður nefnd­ar um um­bæt­ur á sviði tján­ing­­ar-, fjöl­miðla- og upp­­lýs­inga­frels­is, þegar nefnd­in kynnti til­­lög­ur að um­­bót­­um.

En tján­ing­ar­frelsið er eitt, aðstaða fjöl­miðla­fólks ann­að. Meðan ekki er betur búið að starfs­skil­yrðum fjöl­miðla­fólks er vegið að tján­ing­ar­frels­inu.

Auglýsing

Það er vegið að þeirri lífæð upp­lýs­inga sem sam­fé­lagið þarfn­ast að sé gagn­sæ, virk og marg­slungin – og fag­mann­leg – til að við séum sem best upp­lýst. Og að þær upp­lýs­ingar séu fram­reiddar eftir til­skyldum sið­ferð­is­við­miðum og af raun­veru­legri fag­mennsku. Það þarf líka að auð­velda blaða­mönnum að nálg­ast upp­lýs­ing­ar, hið opin­bera má ekki stuðla að slíkri upp­lýs­inga­leynd innan stjórn­sýsl­unnar að fjöl­miðla­fólk geti ekki unnið vinn­una sína.

Upp­lýs­ingar eru eitt, að vinna úr þeim ann­að. Við lifum á tímum upp­lýs­inga­meng­un­ar, fals­frétta og svo örrar tækni­þró­unar að okkur ber­ast stans­laust og ofur­hratt upp­lýs­ing­ar. En mis­áreið­an­leg­ar.  Við höfum varla við að skilja allt sem við heyrum og sjá­um. Við skiljum ekki allar þessar upp­lýs­ingar né getum alltaf greint eftir hvaða leiðum og af hverju þær ber­ast okk­ur.

Eitt eru upp­lýs­ingar úr gagna­leka, annað upp­lýs­ingar sem fag­legar rit­stjórnir eru búnar að vinna úr svo við fáum skilið þær almenni­lega og getum greint hismið frá kjarn­an­um.

Áhrifa­að­ilar út um allt reyna að hafa áhrif á hvernig unnið er úr upp­lýs­ing­um. Sumir reyna að skrum­skæla upp­lýs­ingar og aðrir reyna að stöðva þær. Það er reynt að hafa áhrif á í hvaða ljós og í hvaða sam­hengi þær eru sett­ar.

Því verða styrkar rit­stjórnir að fá að þríf­ast. Rit­stjórnir sem búa yfir nægi­legri fag­mennsku og reynslu til að  vinna úr þessum upp­lýs­ingum og setja þær í sam­hengi fyrir okk­ur. Rit­stjórnir sem láta ekki mata sig. Rit­stjórnir sem þora að standa undir nafni, þrátt fyrir smæð kunn­ingja­sam­fé­lags­ins.

Rit­stjórnir þurfa að hafa bol­magn til að geta stundað nauð­syn­lega og tíma­freka heim­ilda­vinnu. Þurfa ráð­rými til að fram­leiða eitt­hvað meira en smellu­fréttir – sem aug­lýsendur styrkja. Því er svo mik­il­vægt að til­lögur mennta- og menn­ing­ar­mála­ráð­herra um end­ur­greiðslur til einka­rek­inna fjöl­miðla nái í gegn. Að það verði ekki staðið í vegi fyrir þeim.

Það er líka mik­il­vægt að Rík­is­út­varp­inu verði tryggður starfs­grund­völlur ef umsvif þess eru minnkuð á aug­lýs­inga­mark­aði. Þannig samt að stofn­unin haldi sjálf­stæði sínu.

Úrlausn­ar­efnin eru flókin á flóknum tím­um. Rekstr­ar­skil­yrði fjöl­miðla hafa breyst og halda áfram að breyt­ast. Þau eru erfið og ófyr­ir­sjá­an­leg. Við stöndum á bjarg­brún nýrra tíma, tíma tækni­breyt­ingar og alþjóð­legra áhrifa, og eng­inn veit hver verða rekstr­ar­skil­yrði morg­un­dags­ins. Því verðum við að vera með­vit­aðir fjöl­miðla­neyt­end­ur. Við verðum að hugsa um fjöl­miðl­ana og stuðla að heil­brigði þeirra og marg­breytni. Fjöl­miðl­arnir erum við – þeir eru um okkur og þeir eru sam­tal okk­ar. Birt­ing­ar­mynd sam­fé­lags­ins. Og ef fjöl­miðlaum­hverfið er ekki heil­brigt þýðir það að sam­fé­lagið er ekki heil­brigt.

Í óheil­brigðu sam­fé­lagi þykir sjálf­sagt að það sé ráð­ist per­sónu­lega á fjöl­miðla­fólk, því hótað og vafa­samar leiðir not­aðar til að þagga niður í því. Það má ekki líð­ast. Og það má ekki vera eins konar þjóð­ar­sport. Við sem almenn­ingur getum for­dæmt það.

Við getum for­dæmt það að stjórn­mála­menn neiti að tala við ákveðna blaða­menn. Getum for­dæmt stjórn­sýslu­leynd. Getum for­dæmt þöggun og kæl­ing­ar­á­hrif. Við getum for­dæmt það að fjár­sterkir sér­hags­muna­að­ilar nýti fjöl­miðla sem áróð­urstæki. Við þurfum að for­dæma slíkt en líka styðja við vand­aða fjöl­miðl­un. Með því að kaupa hana og styrkja hana. Og styðja stjórn­mála­menn sem vilja styðja við starfs­grund­völl fjöl­miðla.

Fjöl­miðl­arnir eru tækið okk­ar. Aðhaldið okk­ar. Tækið sem við höfum til að skilja sam­fé­lagið og heim­inn og hjálpa okkur að hafa rödd. Ef það er veiklað veikl­ast sam­fé­lag­ið. Frjáls­lynt heil­brigt sam­fé­lag þrífst ekki án heil­brigðrar fjöl­miðl­un­ar.

Það er okkar að móta þetta sam­fé­lag. Og það gerum við í gegnum fjöl­miðl­ana. En þeir verða að vera nógu burð­ugir til að geta staðið undir hlut­verki sín­um. Að standa vörð um virkt lýð­ræði og gagn­sætt sam­fé­lag.  

Höf­undur var ræðu­maður á bar­áttufundi fyrir fjöl­miðla­frelsi sem hald­inn var á Aust­ur­velli í gær. 

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ásta Sigríður Fjeldsted
Ásta Sigríður Fjeldsted nýr framkvæmdastjóri Krónunnar
Ásta Sigríður Fjeldsted hefur verið ráðin framkvæmdastjóri Krónunnar.
Kjarninn 14. júlí 2020
Atvinnuleysi komið undir tíu prósent
Atvinnuleysi hérlendis hefur lækkað hratt að undanförnu en þar skiptir mestu hröð lækkun atvinnuleysis vegna minnkaðs starfshlutfalls. Almennt atvinnuleysi mælist 7,5 prósent og hefur lítið sem ekkert breyst frá því í apríl.
Kjarninn 14. júlí 2020
Salt Pay talið hæft til að fara með virkan eignarhlut í Borgun
Fjármálaeftirlitsnefnd Seðlabanka Íslands hefur komist að þeirri niðurstöðu að Salt Pay, með skráð aðsetur á Caymaneyjum, sé hæft til að fara með yfir 50 prósent virkan eignarhlut í Borgun.
Kjarninn 14. júlí 2020
Frá fundinum í dag
Fjögur lönd til viðbótar ekki talin áhættusvæði
Alls eru sex lönd sem ekki eru talin áhættusvæði; Danmörk, Noregur, Finnland, Þýskaland, Grænland og Færeyjar. Fólk sem kemur þaðan og hefur dvalið þar í tvær vikur samfleytt þarf ekki að fara í skimun við komuna til landsins frá og með 16. júlí.
Kjarninn 14. júlí 2020
Bjarni Benediktsson, fjármála- og efnahagsmálaráðherra.
227 stuðningslán fyrir tæpa 2,2 milljarða
Alls hafa fyrirtæki hér á landi sótt um 227 stuðningslán fyrir tæpa 2,2 milljarða króna síðan opnað var fyrir umsóknir þann 9. júlí.
Kjarninn 14. júlí 2020
Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar.
„Vissuð þið að það er ekki refsivert á Íslandi að stela launum af vinnuaflinu?“
Formaður Eflingar hefur gert kröfu á stjórnvöld og stílað á fimm ráðuneyti. Hún vill að þau standi við gefin loforð um að heimildir til refsinga verði auknar, í samráði við aðila vinnumarkaðarins, ef atvinnurekandi brýtur gegn lágmarkskjörum launamanns.
Kjarninn 14. júlí 2020
Þinglýstum kaupsamningum fækkaði á milli ára í flestum sveitarfélögum á höfuðborgarsvæðinu. Smávægileg aukning varð í Mosfellsbæ og á Seltjarnarnesi.
Þinglýstum kaupsamningum á höfuðborgarsvæðinu fækkar milli ára
Þinglýstum kaupsamningum fjölgar víða utan höfuðborgarsvæðisins á öðrum ársfjórðungi miðað við sama tíma í fyrra. Alls fækkaði þeim um 31 prósent innan höfuðborgarsvæðisins en fjölgaði um 0,5 prósent utan þess.
Kjarninn 14. júlí 2020
Lilja D. Alfreðsdóttir, mennta- og menningarmálaráðherra.
Ráðherra óskaði eftir flýtimeðferð á boðuðu dómsmáli
Mennta- og menningarmálaráðherra hefur óskað eftir flýtimeðferð á dómsmáli sínu gegn skrifstofustjóra í forsætisráðuneytinu til að fá hnekkt úrskurði kærunefndar jafnréttismála.
Kjarninn 14. júlí 2020
Meira úr sama flokkiÁlit