Kveikur verður að gera betur

Forstöðumaður upplýsingamála hjá Gildi-lífeyrissjóði gagnrýnir umfjöllun fréttaskýringaþáttarins Kveiks um lífeyrissjóð í Nevada og samanburð hans við íslenska lífeyriskerfið harðlega.

Auglýsing

Hún er oft skrítin umræðan sem fram fer um líf­eyr­is­sjóði lands­ins. Nýjasta inn­leggið var nán­ast ævin­týra­lega skrítin umfjöllun frétta­skýr­inga­þátt­ar­ins Kveiks  í síð­ustu viku þar sem fjallað var um líf­eyr­is­sjóð í Nevada ríki í Banda­ríkj­un­um, sem sam­kvæmt umfjöll­un­inni greiðir nán­ast engin gjöld af umsýslu tæp­lega 4.400 millj­arða króna eigna­safns síns. Ein­föld mynd var teiknuð upp af einum reglu­sömum sjóð­stjóra sem stýrir öllum fjár­fest­ingum sjóðs­ins og geymir allar eignir hans í vísi­tölu­sjóð­um. Laun sjóð­stjór­ans, sem full­yrðir í þætt­inum að sjóð­ur­inn greiði nán­ast engar þókn­an­ir, eru um ein og hálf milljón á mán­uði.

Fimm og hálfur millj­arður í fjár­fest­inga­gjöld

­Fyrir þá sem ekki vita eru vísi­tölu­sjóðir hluta­bréfa­sjóðir sem end­ur­spegla mark­að­inn á hverjum tíma. Ef virði fyr­ir­tækis er 5% í til­tek­inni hluta­bréfa­vísi­tölu, liggur 5% af eigna­safni vísi­tölu­sjóða í fyr­ir­tæk­inu. Vísi­tölu­sjóðir spegla mark­að­inn en eru að öðru leiti ekki virkir, hafa enga skoðun á rekstri ein­stakra félaga, starf­semi eða stefnu. Það getur verið að það henti líf­eyr­is­sjóði í Nevada að fjár­festa aðeins í vísi­tölu­sjóð­um. Sem hann gerir raunar ekki, um 5% eigna hans er t.d. í fast­eigna­sjóðum og um 5% í fram­taks­fjár­fest­ing­ar­sjóð­um. En er þessi áhersla sjóðs­ins á eignir í vísi­tölu­sjóðum eitt­hvað sem hægt er að læra af? Á Íslandi eru vísi­tölu­sjóðir bæði fáir og hlut­falls­lega dýrir og það er því ófram­kvæm­an­legt fyrir íslenska líf­eyr­is­sjóði að fjár­festa aðeins í þeim. Til við­bótar myndi lík­lega eitt­hvað heyr­ast ef líf­eyr­is­sjóð­irnir myndu flytja stóran hluta eigna sinna úr íslenska hluta­bréfa­mark­aðnum yfir í erlenda vísi­tölu­sjóði. Vænt­an­lega með til­heyr­andi verð­rýrn­unum og almennu upp­námi.

Það stenst ekki heldur skoðun að það kosti sjóð­inn í Nevada ekk­ert að sýsla með eigna­safn sitt. Fjár­fest­inga­gjöld sjóðs­ins námu tæpum fimm og hálfum millj­arði króna í fyrra og sjóð­ur­inn er að sjálf­sögðu með á sínum vegum fjölda aðkeyptra sér­fræð­inga. Í umfjöllun Kveiks var ekki minnst einu orði á þennan kostnað þó að upp­lýs­ingar um hann liggi fyrir í árs­reikn­ingi sjóðs­ins sem er öllum aðgengi­leg­ur.

Auglýsing

Engin til­raun til sam­an­burðar

Í „frétta­skýr­ingu“ Kveiks var lögð nokkur áhersla á að rekstr­ar­kostn­aður Nevada sjóðs­ins væri helm­ingi lægri en íslenskra líf­eyr­is­sjóða. Enn einu sinni var engin til­raun gerð til sam­an­burðar á því umhverfi sem sjóð­irnir starfa í. Slíkur sam­an­burður myndi meðal ann­ars leiða í ljós að íslensku sjóð­irnir þurfa að kosta tals­verðu til við inn­heimtu líf­eyr­is­ið­gjalda, sem amer­íski sjóð­ur­inn þarf ekki að gera því í honum eru opin­berir starfs­menn, og hið opin­bera leggur ekki í vana sinn að van­greiða líf­eyr­is­ið­gjöld. Örorku­byrði sjóðs­ins í Nevada er einnig mjög lág, eða um 4% til sam­an­burðar við um og yfir 30% hjá mörgum íslenskum sjóð­um. Sjálf­sögð þjón­usta íslenskra líf­eyr­is­sjóða við örorku­líf­eyr­is­þega kostar mik­inn tíma og tals­verða fjár­muni. Sjóð­irnir taka enn fremur þátt í rekstri VIRK, og greiða því hluta af end­ur­hæf­ingu þús­unda Íslend­inga, þeim og sam­fé­lag­inu öllu til hags­bóta. Ameríski sjóð­ur­inn rekur ekki sér­eign­ar­deildir og hann veitir ekki bein hús­næð­is­lán eins og íslensku sjóð­irn­ir. Til við­bótar er Nevada ríki þekkt fyrir að inn­heimta lága skatta, sem hefur áhrif á laun og þar með rekstr­ar­kostn­að. Að lokum má benda á að það reglu­verk sem íslensku líf­eyr­is­sjóð­unum er gert að starfa eftir er viða­mikið og flók­ið. Eft­ir­lit með sjóð­unum er umfangs­mikið og starfs­menn íslenskra líf­eyr­is­sjóða eyða drjúgum tíma í að svara fyr­ir­spurnum frá t.d. Seðla­bank­an­um, Sam­keppn­is­eft­ir­liti og Fjár­mála­eft­ir­liti. Sem er sjálf­sagt og tryggir gegn­sæi og byggir upp traust. Eft­ir­lits­kerfið í Nevada er mun ein­fald­ara, sem þýðir minni vinnu fyrir sjóð­inn og þar með lægri kostn­að. Og já, meðan ég man, hluti af rekstr­ar­kostn­aði íslenskra líf­eyr­is­sjóða liggur í að þeir greiða hluta af rekstr­ar­kostn­aði FME.  Sjóð­ur­inn í Nevada tekur ekki þátt í neinum slíkum kostn­aði.

Skökk mynd

Erfitt var að skilja umfjöllun Kveiks á annan hátt en að beinn og óút­skýrður sam­an­burður á íslenskum líf­eyr­is­sjóðum og þess í Nevada væri bæði raun­hæfur og þarf­ur. Sem getur vel ver­ið. En þá þurfa allar hliðar máls­ins að koma fram. Það er vissu­lega rétt að sjóð­ur­inn virð­ist við fyrstu sýn vel rek­inn. En hann starfar í umhverfi sem gerir honum það kleift, umhverfi sem er afar ólíkt íslenskum raun­veru­leika. Það er með nokkrum ólík­indum að frétta­skýr­inga­þáttur á borð við Kveik leggi enga vinnu í sam­an­burð á þeim tveimur kerfum sem fjallað var um, en birti hugs­un­ar­laust við­tal við einn starfs­mann, fjalli yfir­borðs­kennt um einn sjóð og yfir­færi nið­ur­stöð­urnar gagn­rýn­is­laust yfir á allt íslenska líf­eyr­is­kerf­ið. Þáttur sem kennir sig við frétta­skýr­ingar verður ein­fald­lega að gera bet­ur!

Höf­undur er for­stöðu­maður upp­lýs­inga­mála hjá Gild­i-líf­eyr­is­sjóði.

Guðjón Sigurðsson
Alþjóðlegi MND dagurinn 21. júní 2019
Kjarninn 20. júní 2019
Guðlaugur Þór Þórðarson, utanríkisráðherra
Íslensk stjórnvöld hafa ekki mótað afstöðu til Beltis og brautar
Kínverski sendiherrann á Íslandi segir íslensk stjórnvöld vera opin fyrir þátttöku í Belti og braut. Íslensk stjórnvöld hafa þó ekki mótað sér afstöðu til verkefnisins.
Kjarninn 20. júní 2019
Már Guðmundsson er seðlabankastjóri. Hann mun láta af því starfi í ágúst og nýr taka við.
Seðlabankinn og Fjármálaeftirlitið sameinast um næstu áramót
Breytingarnar lúta að sameiningu verkefna hjá einni stofnun. Sextán þingmenn greiddu ekki atkvæði eða voru fjarverandi við atkvæðagreiðsluna.
Kjarninn 20. júní 2019
Mótmæli
Aðför að grundvallarréttindum launafólks ógnar friði og stöðugleika
Í 72 prósent landa heims hefur verkafólk engan eða takmarkaðan aðgang að réttarkerfinu sé á því brotið.
Kjarninn 20. júní 2019
Spá því að stýrivextir lækki um eitt prósentustig í viðbót
Ef stýrivextir Seðlabanka Íslands verða lækkaðir í næstu viku munu þeir fara undir fjögur prósent í fyrsta sinn frá árinu 2011. Á sama tíma hafa vextir sem standa almenningi til boða, til dæmis vegna húsnæðiskaupa, sögulega lágir.
Kjarninn 20. júní 2019
Munu ákveða hvað flokkist til auðlinda hér á landi
Þingsályktunartillaga hefur verið samþykkt þar sem umhverfis- og auðlindaráðherra er falið að fá sérfræðinga á sviði auðlindaréttar, umhverfisfræða og umhverfisréttar til að semja frumvarp til laga sem skilgreini hvað flokkist til auðlinda hér á landi.
Kjarninn 20. júní 2019
Innlend netverslun blómstrar - Maí veltuhæsti mánuðurinn frá upphafi
Á netinu jókst velta raf- og heimilistækja um 156,8 prósent á milli ára á meðan veltan í búðum dróst saman um 14,2 prósent.
Kjarninn 20. júní 2019
Segir lagafrumvarp um makrílveiðar vera óttalega hrákasmíð
Jón Bjarnason, fyrrverandi sjávarútvegsráðherra, segir frumvarp Kristjáns Þórs Júlíussonar um makrílveiðar sem samþykkt var á Alþingi í gær ekki verja meginhagmuni þjóðarinnar hvað varðar stjórn­un, ráð­stöfun og nýt­ingu auð­lind­ar­inn­ar.
Kjarninn 20. júní 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar