Kveikur verður að gera betur

Forstöðumaður upplýsingamála hjá Gildi-lífeyrissjóði gagnrýnir umfjöllun fréttaskýringaþáttarins Kveiks um lífeyrissjóð í Nevada og samanburð hans við íslenska lífeyriskerfið harðlega.

Auglýsing

Hún er oft skrítin umræðan sem fram fer um líf­eyr­is­sjóði lands­ins. Nýjasta inn­leggið var nán­ast ævin­týra­lega skrítin umfjöllun frétta­skýr­inga­þátt­ar­ins Kveiks  í síð­ustu viku þar sem fjallað var um líf­eyr­is­sjóð í Nevada ríki í Banda­ríkj­un­um, sem sam­kvæmt umfjöll­un­inni greiðir nán­ast engin gjöld af umsýslu tæp­lega 4.400 millj­arða króna eigna­safns síns. Ein­föld mynd var teiknuð upp af einum reglu­sömum sjóð­stjóra sem stýrir öllum fjár­fest­ingum sjóðs­ins og geymir allar eignir hans í vísi­tölu­sjóð­um. Laun sjóð­stjór­ans, sem full­yrðir í þætt­inum að sjóð­ur­inn greiði nán­ast engar þókn­an­ir, eru um ein og hálf milljón á mán­uði.

Fimm og hálfur millj­arður í fjár­fest­inga­gjöld

­Fyrir þá sem ekki vita eru vísi­tölu­sjóðir hluta­bréfa­sjóðir sem end­ur­spegla mark­að­inn á hverjum tíma. Ef virði fyr­ir­tækis er 5% í til­tek­inni hluta­bréfa­vísi­tölu, liggur 5% af eigna­safni vísi­tölu­sjóða í fyr­ir­tæk­inu. Vísi­tölu­sjóðir spegla mark­að­inn en eru að öðru leiti ekki virkir, hafa enga skoðun á rekstri ein­stakra félaga, starf­semi eða stefnu. Það getur verið að það henti líf­eyr­is­sjóði í Nevada að fjár­festa aðeins í vísi­tölu­sjóð­um. Sem hann gerir raunar ekki, um 5% eigna hans er t.d. í fast­eigna­sjóðum og um 5% í fram­taks­fjár­fest­ing­ar­sjóð­um. En er þessi áhersla sjóðs­ins á eignir í vísi­tölu­sjóðum eitt­hvað sem hægt er að læra af? Á Íslandi eru vísi­tölu­sjóðir bæði fáir og hlut­falls­lega dýrir og það er því ófram­kvæm­an­legt fyrir íslenska líf­eyr­is­sjóði að fjár­festa aðeins í þeim. Til við­bótar myndi lík­lega eitt­hvað heyr­ast ef líf­eyr­is­sjóð­irnir myndu flytja stóran hluta eigna sinna úr íslenska hluta­bréfa­mark­aðnum yfir í erlenda vísi­tölu­sjóði. Vænt­an­lega með til­heyr­andi verð­rýrn­unum og almennu upp­námi.

Það stenst ekki heldur skoðun að það kosti sjóð­inn í Nevada ekk­ert að sýsla með eigna­safn sitt. Fjár­fest­inga­gjöld sjóðs­ins námu tæpum fimm og hálfum millj­arði króna í fyrra og sjóð­ur­inn er að sjálf­sögðu með á sínum vegum fjölda aðkeyptra sér­fræð­inga. Í umfjöllun Kveiks var ekki minnst einu orði á þennan kostnað þó að upp­lýs­ingar um hann liggi fyrir í árs­reikn­ingi sjóðs­ins sem er öllum aðgengi­leg­ur.

Auglýsing

Engin til­raun til sam­an­burðar

Í „frétta­skýr­ingu“ Kveiks var lögð nokkur áhersla á að rekstr­ar­kostn­aður Nevada sjóðs­ins væri helm­ingi lægri en íslenskra líf­eyr­is­sjóða. Enn einu sinni var engin til­raun gerð til sam­an­burðar á því umhverfi sem sjóð­irnir starfa í. Slíkur sam­an­burður myndi meðal ann­ars leiða í ljós að íslensku sjóð­irnir þurfa að kosta tals­verðu til við inn­heimtu líf­eyr­is­ið­gjalda, sem amer­íski sjóð­ur­inn þarf ekki að gera því í honum eru opin­berir starfs­menn, og hið opin­bera leggur ekki í vana sinn að van­greiða líf­eyr­is­ið­gjöld. Örorku­byrði sjóðs­ins í Nevada er einnig mjög lág, eða um 4% til sam­an­burðar við um og yfir 30% hjá mörgum íslenskum sjóð­um. Sjálf­sögð þjón­usta íslenskra líf­eyr­is­sjóða við örorku­líf­eyr­is­þega kostar mik­inn tíma og tals­verða fjár­muni. Sjóð­irnir taka enn fremur þátt í rekstri VIRK, og greiða því hluta af end­ur­hæf­ingu þús­unda Íslend­inga, þeim og sam­fé­lag­inu öllu til hags­bóta. Ameríski sjóð­ur­inn rekur ekki sér­eign­ar­deildir og hann veitir ekki bein hús­næð­is­lán eins og íslensku sjóð­irn­ir. Til við­bótar er Nevada ríki þekkt fyrir að inn­heimta lága skatta, sem hefur áhrif á laun og þar með rekstr­ar­kostn­að. Að lokum má benda á að það reglu­verk sem íslensku líf­eyr­is­sjóð­unum er gert að starfa eftir er viða­mikið og flók­ið. Eft­ir­lit með sjóð­unum er umfangs­mikið og starfs­menn íslenskra líf­eyr­is­sjóða eyða drjúgum tíma í að svara fyr­ir­spurnum frá t.d. Seðla­bank­an­um, Sam­keppn­is­eft­ir­liti og Fjár­mála­eft­ir­liti. Sem er sjálf­sagt og tryggir gegn­sæi og byggir upp traust. Eft­ir­lits­kerfið í Nevada er mun ein­fald­ara, sem þýðir minni vinnu fyrir sjóð­inn og þar með lægri kostn­að. Og já, meðan ég man, hluti af rekstr­ar­kostn­aði íslenskra líf­eyr­is­sjóða liggur í að þeir greiða hluta af rekstr­ar­kostn­aði FME.  Sjóð­ur­inn í Nevada tekur ekki þátt í neinum slíkum kostn­aði.

Skökk mynd

Erfitt var að skilja umfjöllun Kveiks á annan hátt en að beinn og óút­skýrður sam­an­burður á íslenskum líf­eyr­is­sjóðum og þess í Nevada væri bæði raun­hæfur og þarf­ur. Sem getur vel ver­ið. En þá þurfa allar hliðar máls­ins að koma fram. Það er vissu­lega rétt að sjóð­ur­inn virð­ist við fyrstu sýn vel rek­inn. En hann starfar í umhverfi sem gerir honum það kleift, umhverfi sem er afar ólíkt íslenskum raun­veru­leika. Það er með nokkrum ólík­indum að frétta­skýr­inga­þáttur á borð við Kveik leggi enga vinnu í sam­an­burð á þeim tveimur kerfum sem fjallað var um, en birti hugs­un­ar­laust við­tal við einn starfs­mann, fjalli yfir­borðs­kennt um einn sjóð og yfir­færi nið­ur­stöð­urnar gagn­rýn­is­laust yfir á allt íslenska líf­eyr­is­kerf­ið. Þáttur sem kennir sig við frétta­skýr­ingar verður ein­fald­lega að gera bet­ur!

Höf­undur er for­stöðu­maður upp­lýs­inga­mála hjá Gild­i-líf­eyr­is­sjóði.

Brynjólfur Bjarnason orðinn stjórnarformaður Arion banka
Herdís Dröfn Fjeldsted er varaformaður stjórnar.
Kjarninn 20. mars 2019
Vond staða Boeing versnar
Framkvæmdastjóri verkfræðisviðs Boeing hefur verið látinn fara. Mikill titringur er innan fyrirtækisins vegna rannsóknar á flugslysum í Indónesíu í október og Kenía fyrr í mánuðinum.
Kjarninn 20. mars 2019
Katrín Oddsdóttir
Austurvöllur okkar allra
Leslistinn 20. mars 2019
Segir stjórnarmeirihluta fyrir fjölmiðlafrumvarpi
Lilja Alfreðsdóttir, mennta- og menningarmálaráðherra, segir að frumvarp hennar um stuðning við einkarekna fjölmiðla sé einungis fyrsta skrefið sem þurfi að stíga í þeirri vegferð.
Kjarninn 20. mars 2019
Sementsverksmiðja ríkisins
Sementsverksmiðja ríkisins Akranesi – In memoriam
Kjarninn 20. mars 2019
Samninganefnd SGS
Segir að samninganefnd SGS muni aldrei taka þátt í að semja um að rýra kjör
Samninganefnd SGS segir það miður að Framsýn hafi þurft að bera félaga sína þungum sökum í tengslum við ákvörðun félagsins um að afturkalla samningsumboð sitt frá Starfsgreinasambandinu.
Kjarninn 20. mars 2019
Lilja Alfreðsdóttir, mennta- og menningarmálaráðherra.
Meirihluta skólastjórnenda þykir leyfisheimildir foreldra of rúmar
Rúmur helmingur skólastjórnenda segir að leyfisbeiðnum vegna ferðalaga hafi fjölgað mikið á síðustu árum í nýrri könnun. Mennta- og menningarmálaráðherra segist líta það mjög alvarlegum augum að slíkar fjarvistir komi niður á námi nemenda.
Kjarninn 20. mars 2019
Már Guðmundsson
Skýrsla um neyðarlánið til Kaupþings birt í lok apríl
Már Guðmundsson, seðlabankastjóri, segir að skýrsla um neyðarlánið sem veitt var Kaupþingi haustið 2008 og söluferlið á FIH bankanum verði birt opinberlega þann 30. apríl næstkomandi.
Kjarninn 20. mars 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar