Kveikur verður að gera betur

Forstöðumaður upplýsingamála hjá Gildi-lífeyrissjóði gagnrýnir umfjöllun fréttaskýringaþáttarins Kveiks um lífeyrissjóð í Nevada og samanburð hans við íslenska lífeyriskerfið harðlega.

Auglýsing

Hún er oft skrítin umræðan sem fram fer um líf­eyr­is­sjóði lands­ins. Nýjasta inn­leggið var nán­ast ævin­týra­lega skrítin umfjöllun frétta­skýr­inga­þátt­ar­ins Kveiks  í síð­ustu viku þar sem fjallað var um líf­eyr­is­sjóð í Nevada ríki í Banda­ríkj­un­um, sem sam­kvæmt umfjöll­un­inni greiðir nán­ast engin gjöld af umsýslu tæp­lega 4.400 millj­arða króna eigna­safns síns. Ein­föld mynd var teiknuð upp af einum reglu­sömum sjóð­stjóra sem stýrir öllum fjár­fest­ingum sjóðs­ins og geymir allar eignir hans í vísi­tölu­sjóð­um. Laun sjóð­stjór­ans, sem full­yrðir í þætt­inum að sjóð­ur­inn greiði nán­ast engar þókn­an­ir, eru um ein og hálf milljón á mán­uði.

Fimm og hálfur millj­arður í fjár­fest­inga­gjöld

­Fyrir þá sem ekki vita eru vísi­tölu­sjóðir hluta­bréfa­sjóðir sem end­ur­spegla mark­að­inn á hverjum tíma. Ef virði fyr­ir­tækis er 5% í til­tek­inni hluta­bréfa­vísi­tölu, liggur 5% af eigna­safni vísi­tölu­sjóða í fyr­ir­tæk­inu. Vísi­tölu­sjóðir spegla mark­að­inn en eru að öðru leiti ekki virkir, hafa enga skoðun á rekstri ein­stakra félaga, starf­semi eða stefnu. Það getur verið að það henti líf­eyr­is­sjóði í Nevada að fjár­festa aðeins í vísi­tölu­sjóð­um. Sem hann gerir raunar ekki, um 5% eigna hans er t.d. í fast­eigna­sjóðum og um 5% í fram­taks­fjár­fest­ing­ar­sjóð­um. En er þessi áhersla sjóðs­ins á eignir í vísi­tölu­sjóðum eitt­hvað sem hægt er að læra af? Á Íslandi eru vísi­tölu­sjóðir bæði fáir og hlut­falls­lega dýrir og það er því ófram­kvæm­an­legt fyrir íslenska líf­eyr­is­sjóði að fjár­festa aðeins í þeim. Til við­bótar myndi lík­lega eitt­hvað heyr­ast ef líf­eyr­is­sjóð­irnir myndu flytja stóran hluta eigna sinna úr íslenska hluta­bréfa­mark­aðnum yfir í erlenda vísi­tölu­sjóði. Vænt­an­lega með til­heyr­andi verð­rýrn­unum og almennu upp­námi.

Það stenst ekki heldur skoðun að það kosti sjóð­inn í Nevada ekk­ert að sýsla með eigna­safn sitt. Fjár­fest­inga­gjöld sjóðs­ins námu tæpum fimm og hálfum millj­arði króna í fyrra og sjóð­ur­inn er að sjálf­sögðu með á sínum vegum fjölda aðkeyptra sér­fræð­inga. Í umfjöllun Kveiks var ekki minnst einu orði á þennan kostnað þó að upp­lýs­ingar um hann liggi fyrir í árs­reikn­ingi sjóðs­ins sem er öllum aðgengi­leg­ur.

Auglýsing

Engin til­raun til sam­an­burðar

Í „frétta­skýr­ingu“ Kveiks var lögð nokkur áhersla á að rekstr­ar­kostn­aður Nevada sjóðs­ins væri helm­ingi lægri en íslenskra líf­eyr­is­sjóða. Enn einu sinni var engin til­raun gerð til sam­an­burðar á því umhverfi sem sjóð­irnir starfa í. Slíkur sam­an­burður myndi meðal ann­ars leiða í ljós að íslensku sjóð­irnir þurfa að kosta tals­verðu til við inn­heimtu líf­eyr­is­ið­gjalda, sem amer­íski sjóð­ur­inn þarf ekki að gera því í honum eru opin­berir starfs­menn, og hið opin­bera leggur ekki í vana sinn að van­greiða líf­eyr­is­ið­gjöld. Örorku­byrði sjóðs­ins í Nevada er einnig mjög lág, eða um 4% til sam­an­burðar við um og yfir 30% hjá mörgum íslenskum sjóð­um. Sjálf­sögð þjón­usta íslenskra líf­eyr­is­sjóða við örorku­líf­eyr­is­þega kostar mik­inn tíma og tals­verða fjár­muni. Sjóð­irnir taka enn fremur þátt í rekstri VIRK, og greiða því hluta af end­ur­hæf­ingu þús­unda Íslend­inga, þeim og sam­fé­lag­inu öllu til hags­bóta. Ameríski sjóð­ur­inn rekur ekki sér­eign­ar­deildir og hann veitir ekki bein hús­næð­is­lán eins og íslensku sjóð­irn­ir. Til við­bótar er Nevada ríki þekkt fyrir að inn­heimta lága skatta, sem hefur áhrif á laun og þar með rekstr­ar­kostn­að. Að lokum má benda á að það reglu­verk sem íslensku líf­eyr­is­sjóð­unum er gert að starfa eftir er viða­mikið og flók­ið. Eft­ir­lit með sjóð­unum er umfangs­mikið og starfs­menn íslenskra líf­eyr­is­sjóða eyða drjúgum tíma í að svara fyr­ir­spurnum frá t.d. Seðla­bank­an­um, Sam­keppn­is­eft­ir­liti og Fjár­mála­eft­ir­liti. Sem er sjálf­sagt og tryggir gegn­sæi og byggir upp traust. Eft­ir­lits­kerfið í Nevada er mun ein­fald­ara, sem þýðir minni vinnu fyrir sjóð­inn og þar með lægri kostn­að. Og já, meðan ég man, hluti af rekstr­ar­kostn­aði íslenskra líf­eyr­is­sjóða liggur í að þeir greiða hluta af rekstr­ar­kostn­aði FME.  Sjóð­ur­inn í Nevada tekur ekki þátt í neinum slíkum kostn­aði.

Skökk mynd

Erfitt var að skilja umfjöllun Kveiks á annan hátt en að beinn og óút­skýrður sam­an­burður á íslenskum líf­eyr­is­sjóðum og þess í Nevada væri bæði raun­hæfur og þarf­ur. Sem getur vel ver­ið. En þá þurfa allar hliðar máls­ins að koma fram. Það er vissu­lega rétt að sjóð­ur­inn virð­ist við fyrstu sýn vel rek­inn. En hann starfar í umhverfi sem gerir honum það kleift, umhverfi sem er afar ólíkt íslenskum raun­veru­leika. Það er með nokkrum ólík­indum að frétta­skýr­inga­þáttur á borð við Kveik leggi enga vinnu í sam­an­burð á þeim tveimur kerfum sem fjallað var um, en birti hugs­un­ar­laust við­tal við einn starfs­mann, fjalli yfir­borðs­kennt um einn sjóð og yfir­færi nið­ur­stöð­urnar gagn­rýn­is­laust yfir á allt íslenska líf­eyr­is­kerf­ið. Þáttur sem kennir sig við frétta­skýr­ingar verður ein­fald­lega að gera bet­ur!

Höf­undur er for­stöðu­maður upp­lýs­inga­mála hjá Gild­i-líf­eyr­is­sjóði.

Andlát og skilnaður valda titringi í Seattle-hagkerfinu
Ævintýraleg auðsöfnun stofnenda verðmætustu fyrirtækja heimsins, Microsoft og Amazon, hefur haft mikil áhrif á Seattle svæðið. Skyndilegt andlát Paul Allen og skilnaður Jeff Bezos, hafa valdið titringi í hagkerfi borgarinnar.
Kjarninn 18. janúar 2019
Furða sig á skýrslu um hvalveiðar við Ísland
Forsætisráðherra segir skýrslu um hvalveiðar við Ísland sérkennilegt útspil. Stjórn Hvalaskoðunarsamtaka Íslands gagnrýnir skýrsluna harðlega.
Kjarninn 18. janúar 2019
Meirihluti Íslendinga vill seinka klukkunni – Kjósendur Miðflokksins eru því andvígastir
Munur er á viðhorfi til klukkunnar eftir því hvaða stjórnmálaflokk fólk myndi kjósa. Kjósendur Viðreisnar eru hlynntastir því að klukkunni yrði seinkað en kjósendur Miðflokksins andvígastir.
Kjarninn 18. janúar 2019
Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar.
Efling hafnar tillögum SA um vinnutímabreytingu
Stjórn, trúnaðarráð og samninganefnd Eflingar hafna tillögum SA um að víkka út ramma dagvinnutíma, að taka út launaða kaffitíma og að lengja uppgjörtímabil yfirvinnu. Þau telja að framkvæmd þessara tillagna yrði mikil afturför fyrir kjör almennings.
Kjarninn 18. janúar 2019
Skuldabréfaeigendur WOW samþykkja breytingar á skilmálum
Stærsta fyrirstaðan fyrir því að Indigo Partners klári aðkomu sína að WOW air hefur verið rutt úr vegi. Skuldabréfaeigendur hafa samþykkt að breyta skilmálum.
Kjarninn 18. janúar 2019
Nýr gagnagrunnur um þróun lífskjara á Íslandi
Forsætisráðherra opnaði vefinn Tekjusagan.is í dag sem er nýr gagnagrunnur stjórnvalda. Gagnagrunnurinn gerir almenningi kleift að skoða með aðgengilegum hætti breytingar á lífskjörum einstakra hópa á 25 ára tímabili, frá árinu 1991 til 2017.
Kjarninn 18. janúar 2019
Hagar reka meðal annars Bónus.
Jóni Ásgeiri hafnað í stjórnarkjöri í Högum
Ný stjórn var kjörin í Högum í dag. Þeir fimm sem tilnefningarnefnd mælti með voru kjörin. Jón Ásgeir Jóhannesson sóttist eftir stjórnarsetu en náði ekki kjöri.
Kjarninn 18. janúar 2019
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Rafíþróttir á Íslandi og stórleikir í Höllinni
Kjarninn 18. janúar 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar