Meistaradeildin rekin út af

Katrín Baldursdóttir segir að allir tapi á því að fleygja fólki yfir fimmtugt út af vinnumarkaði og að um slík mál þurfi að gera samninga á vinnumarkaði, við hið opinbera og atvinnurekendur.

Auglýsing

Það er auð­vita alveg út í hött að reka sína bestu menn af velli. Það hljómar eins og lyga­saga. En hún er sönn. Að minnsta kosti hvað varðar vinnu­mark­að­inn á Íslandi. Fólk er rekið út af þrátt fyrir mikla reynslu, dugn­að, sam­visku­semi, holl­ustu, alúð og áhuga. Hér er átt við launa­fólk sem komið er yfir fimm­tugt. Atvinnu­rek­endur virð­ast ekki hafa smekk fyrir því fólki. Þrátt fyrir alla þá kosti sem meiri­hluti þessa hóps býr yfir. Þarna kasta menn á glæ gíf­ur­legum verð­mætum og öllum arð­inum í krafti reynsl­unn­ar. Arð­inum sem íslenskt þjóð­fé­lag myndi ann­ars njóta ávaxt­anna af.

Það má með sanni segja að þessi hópur 50+ sé komin í meist­ara­deild­ina á vinnu­mark­aði. Þetta eru meist­ar­arnir sem ekki ein­ungis hafa reynsl­una heldur hafa í gegnum árin lært af mis­tök­unum sem er gríð­ar­lega mik­il­væg reynsla. Þetta er fólkið sem sér heild­ar­mynd­ina, hefur reynslu af því hvað virkar og hvað virkar ekki. Þetta er fólkið sem á orðið upp­komin börn og þarf því ekki að vera frá vinnu vegna alls þess sem snýr að börn­un­um. Þetta er fólkið sem mætir vel. Þetta er fólkið sem getur miðlað af reynsl­unni til unga fólks­ins á vinnu­staðn­um. Þetta er fólkið sem hugsar iðu­lega vel um sig og getur átt mörg góð ár í við­bót á vinnu­mark­aði. Þetta er fólkið sem getur bent á lausnir í krafti reynslu og hefur oftar en ekki viðað að sér ein­hvers konar menntum á starfs­ferl­in­um.

Sam­kvæmt upp­lýs­ingum frá Vinnu­mála­stofnun um stöðu og horfur á vinnu­mark­aði á árunum 2016 til 2018 er mik­ill munur á stöðu atvinnu­lausra eftir aldri. Þannig er þriðj­ungur þeirra sem eru atvinnu­lausir og 50+ lang­tíma­at­vinnu­laus­ir(hafa verið atvinnu­lausir lengi) en bara átt­undi hluti í yngsta hópn­um. Og það er sér­stak­lega erfitt fyrir konur að fá vinnu eftir fimm­tugt. Mun fleiri konur en karlar búa við lang­tíma­at­vinnu­leysi og fá jafn­vel aldrei vinnu eftir fimm­tugt. Alveg sama þó þær hafi átt far­sælan starfs­fer­ill og hafi góð með­mæli. Þetta á líka við um konur sem hafa góða mennt­un. Oft er það svo að konur í þessum ald­ur­hópi fá ekki einu sinni svör þegar þær sækja um vinnu. Þær sækja um vinnu eftir vinnu en fá eng­inn svör. Þetta á auð­vita líka við um karl­ana. Því­líkt virð­inga­leysi.

Auglýsing

Það er alveg ofboðs­lega erfitt að skilja þetta fram­ferði atvinnu­rek­enda vegna þess að það tapa allir á þessu. Sam­fé­lagið verður af gríð­ar­legri reynslu fólks sem orðið er meist­arar á sínu sviði og hefur yfir­sýn, vit og hæfni við að leysa alls konar við­fangs­efni af kost­gæfni og yfir­veg­un. Sumir segja að atvinnu­rek­endur séu hræddir við meiri veik­indi hjá þeim sem eru komnir yfir fimm­tugt. Það hefur verið hrak­ið. Tölur sýna að veik­indi eru meiri í yngsta ald­urs­hópn­um. Ein skýr­ingin er sú að yfir­mönnum standi ógn af fólki með mikla reynslu og þekk­ingu. Fólki sem er oft áræð­ið, mjög áhuga­samt um fram­gang fyr­ir­tækis eða stofn­un­ar. Kannski finnur yfir­mað­ur­inn til örygg­is­leys­is, finnur til van­máttar og verður hræddur um stöðu sína. Kannski finnst honum þessi reynslu­mikli starfs­maður vita meira en hann og sé sér fremri. Þetta getur orðið sér­stak­lega við­kvæmt ef und­ir­mað­ur­inn er kona. Þá hafa margar konur fundið fyrir því að karl­rembutakt­arnir fara láta á sér kræla hjá yfir­mann­in­um. „Hvað vill þessi kona uppá dekk? Veit hún ekki hver er yfir­maður hér?“

Hver svo sem skýr­ingin er þetta ástand óvið­un­andi. Þessa þróun þarf að stöðva, sam­fé­lag­inu til heilla og þeim ein­stak­lingum sem búa við þessa kúg­un. Þetta er auð­vita ekk­ert annað en kúgun að henda fólki af velli með þessu hætti. Þetta getur haft afdrifa­rík áhrif á heilsu og afkomu fólks sem lendir í þessu og hefur svo sann­ar­lega gert það. Fólk sem hefur unnið alla sína ævi, stritað á vinnu­mark­aði og gefið allt sitt í, þarf síðan að upp­lifa fátækt og oft heilsu­leysi í fram­hald­inu. Bara vegna duttl­unga atvinnu­rek­enda og yfir­manna á vinnu­stöð­um. Og svo er þetta svo heimsku­legt vegna þess að það er eng­inn sjá­an­legur ávinn­ingur af þessu. Sama hvernig á það er lit­ið. Ekki fyrir sam­fé­lag­ið, ekki fyrir atvinnu­rek­endur og ekki fyrir vinnu­mark­að­inn í heild.

En hvað er til ráða? Þetta er auð­vita mál sem þarf að gera samn­inga um á vinnu­mark­aði, við hið opin­bera og atvinnu­rek­end­ur. Verka­lýðs­hreyf­ingin verður að taka þetta mál föstum tökum og leið­rétta þetta. Það ætti ekki að vera erfitt, því eins og fyrr segir tapa allir á því að fleygja fólki 50+ frá borði. Það þarf að setja málið á dag­skrá og það strax. Menn þurfa að kasta milli sín hug­myndum um hver sé besta lausn­in. Kannski ald­urskvóti í anda kynja­kvóta. Hver sem lausnin verður er ekki hægt að halda áfram þeirri reg­in­heimsku að reka meist­ar­deild­ina út af vinnu­mark­aði.

Höf­undur er stjórn­mála­fræð­ingur og MA í atvinnu­lífs­fræðum frá Háskóla Íslands.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Aksturskostnaður Guðjóns leiðréttur af Alþingi – Ásmundur keyrði mest
Guðjón S. Brjánsson var ekki sá þingmaður sem keyrði mest allra á síðasta ári. Alþingi gerði mistök í útreikningi á aksturskostnaði hans og bókfærði hluta kostnaðar vegna áranna 2018 og 2019 á árinu 2020.
Kjarninn 18. janúar 2021
Páll Gunnar Pálsson, forstjóri Samkeppniseftirlitsins.
Samkeppniseftirlitið varar við því að selja banka til skuldsettra eignarhaldsfélaga
Í umsögn Samkeppniseftirlitsins vegna fyrirhugaðrar sölu á hlut í Íslandsbanka eru viðraðar margháttaðar samkeppnislegar áhyggjur af því að lífeyrissjóðir eigi í öllum íslensku viðskiptabönkunum. Þeir séu bæði viðskiptavinir og samkeppnisaðilar banka.
Kjarninn 18. janúar 2021
Bjarkey Olsen Gunnarsdóttir, þingmaður Vinstri grænna.
Bjarkey Olsen Gunnarsdóttir sá þingmaður sem flaug mest innanlands árið 2020
Kostnaður vegna innanlandsflugs þingmanna dróst saman um þriðjung á árinu 2020. Einungis þrír þingmenn flugu fyrir meira en milljón króna. Einn þingmaður var með annan kostnað en laun og fastan kostnað upp á 347 þúsund krónur að meðaltali á mánuði.
Kjarninn 18. janúar 2021
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir.
Breytt skipulag bólusetninga: Allir skammtar notaðir strax
Íslendingar eru að lenda í verulegum vandræðum á landamærum annarra ríkja vegna hertra reglna. Sóttvarnalæknir, landlæknir og aðstoðaryfirlögregluþjónn hvetja fólk til að fara ekki til útlanda að nauðsynjalausu.
Kjarninn 18. janúar 2021
Líneik Anna Sævarsdóttir alþingismaður.
Líneik Anna vill leiða Framsókn í Norðausturkjördæmi
Líneik Anna Sævarsdóttir þingmaður býður sig fram til þess að leiða lista Framsóknarflokksins í Norðausturkjördæmi. Þórunn Egilsdóttir sem hefur leitt Framsókn í kjördæminu tilkynnti í síðustu viku að hún myndi hætta á þingi.
Kjarninn 18. janúar 2021
Árni Finnsson
Af hverju skilar Ísland auðu?
Kjarninn 18. janúar 2021
Enn er óvíst hvort að Trump lætur verða af því að veita sjálfum sér fyrirfram náðun.
Trump ætlar út með hvelli – vill náða hundrað til viðbótar
Á síðasta heila dag Donalds Trump í Hvíta húsinu á morgun er hann sagður stefna á að náða um 100 manns, m.a. hvítflibbaglæpamenn og þekkta rappara. Hvort hann veiti sér og sínum fyrirfram náðun er enn óvíst.
Kjarninn 18. janúar 2021
Kórónuveirufaraldurinn leiddi af sér gríðarlega aukningu á atvinnuleysi.
Um ellefu þúsund manns hafa verið atvinnulaus í hálft ár eða lengur
26.437 manns eru atvinnulaus að öllu leyti eða hluta. Langtímaatvinnuleysi hefur stóraukist og þeir sem hafa verið án atvinnu í eitt ár eða lengur eru nú 156 prósent fleiri en fyrir ári.
Kjarninn 17. janúar 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar