Opið bréf til íslensku þjóðarinnar

Tveir erlendir sérfræðingar í mannréttindum fatlaðs fólks hafa fylgst með íslenskri atburðarás síðastliðinna vikna. Þau segja að ekki sé nóg að biðjast afsökunar og láta eins og ekkert hafi í skorist. Virðingar og virkrar hlustunar sé þörf.

Gerard & Anna
Auglýsing

Við lásum með hryll­ingi frá­sagn­irnar af þeim athuga­semdum sem nokkrir alþing­is­menn ykkar hafa látið út úr sér varð­andi konur og sér­stak­lega ummæli þeirra um fyrr­ver­andi sam­starfs­konu þeirra sem er fötluð. Sem tíðir gestir á Íslandi bjugg­umst við aldrei við þessu.

Við bjugg­umst aldrei við þessu því að fyrr­ver­andi vara­þing­kona sem um ræð­ir, Freyja Har­alds­dótt­ir, er dáð og virt um alla Evr­ópu. Hún er frá­bær full­trúi Íslands og kraft­mikil bar­áttu­mann­eskja fyrir rétt­indum fatl­aðs fólks. Hálf­kær­ings­blaður sem jaðrar við hat­urs­orð­ræðu hefur raun­veru­legar afleið­ing­ar. Það hefur fæl­ing­ar­á­hrif á stjórn­mála­þátt­töku fatl­aðs fólks, og þá sér­stak­lega fatl­aðra kvenna. Það rýrir lýð­ræð­ið. Það er ekki sigur fyrir neinn ef stuðlað er að ósýni­leika heilla þjóð­fé­lags­hópa í fram­tíð­inni. Við héldum að Ísland væri stærra en þetta.

Auglýsing

Og við bjugg­umst aldrei við þessu því að við eigum að geta ætl­ast til betri hegð­unar – miklu betri – af þjóð­kjörnum full­trú­um. Það getur ekki hafa farið fram hjá les­endum ykkar að á meðan þetta átti sér stað á Íslandi voru Banda­ríkin rétt að byrja að syrgja George H.W. Bush. Kænn og klókur var hann – eins og allir stjórn­mála­menn þurfa að vera. En hann var maður sem gat teygt sig út fyrir eigin reynslu. Eins og frægt er orðið þrýsti hann á um sam­þykkt lög­gjafar í þágu fatl­aðra Banda­ríkja­manna (the Amer­icans with Disa­bilities Act) árið 1990, sem er án efa fræg­asta lög­gjöf í þágu rétt­lætis fyrir fatlað fólk í ver­öld­inni. Hann hlust­aði – sér­stak­lega á rík­is­sak­sókn­ara sinn, Dick Thorn­burgh, sem átti fatlað barn. Hann bar virð­ingu fyrir því bar­áttu­fólki og þeim hópum sem vildu tryggja að fatlað fólk gæti loks not­ið, til jafns við aðra, þeirra mann­rétt­inda sem ætluð voru öllum (eða næstum öllu­m). Sem fyrr­ver­andi her­maður sinnti hann ávallt þeim fyrr­ver­andi her­mönnum með fötl­uð­ust við að færa fórnir fyrir sam­fé­lag sitt. Hann skap­aði rými fyrir nýj­ung­ar. Hann lét öllu fólki finnas það ætti sinn sess í sam­fé­lag­inu burt séð frá fötlun – eða þjóð­fé­lags­stétt. Hvað er göf­ugra í stjórn­málum en þetta?

Ef til vill getur þessi upp­á­koma á Íslandi leitt af sér eitt­hvað gott. Það er ekki nóg að biðj­ast afsök­unar og láta eins og ekk­ert hafi í skorist! Virð­ingar og virkrar hlust­unar er þörf. Við viljum trúa því að Ísland geti gert eitt­hvað sem myndi gera Bush stolt­an, vakið öfund Evr­ópu og rétt við hlut Freyju. Það er lág­mark að stjórn­völd hlýði á eigin þegna og stofni sjálf­stæða og óháða mann­rétt­inda­stofnun strax. Slík stofnun kemur ekki í stað­inn fyrir stjórn­mál eða stjórn­mála­fólk. En minnir okkur á að stjórn­málin snú­ast – þegar best lætur – um almanna­heill en ekki for­dóma eða sér­hags­muni. Slík mann­rétt­inda­stofnun myndi geta fært hluti til betri vegar þegar eitt­hvað fer úrskeiðis eins og virð­ist hafa gerst hér og myndi tengja Ísland alþjóð­legri umræðu um rétt­læti í heim­in­um. Það er hið rétta í stöð­unni. Það myndi gera Freyju aftur stolta af því að vera Íslend­ing­ur.

Anna Law­son er laga­pró­fessor við Leeds-há­skól­ann í Bret­landi og for­stöðu­maður fyrir the Centre for Disa­bility Stu­dies við sama skóla.

Ger­ard Quinn er pró­fessor við Raoul Wal­len­berg Institute í Lundi í Sví­þjóð og laga­pró­fessor við Leeds-há­skól­ann í Bret­landi.

Meira úr sama flokkiAðsendar greinar