Græn skuldabréf fyrir innviðafjárfestingar í sókn

Græn skuldabréfaútgáfa er í sókn á alþjóðamörkuðum.

Kristján Guy Burgess
rafmagnslínur í hvalfirði
Auglýsing

Í sumar komu fram vís­bend­ingar um að mark­aður fyrir græn skulda­bréf sé að þró­ast í áhuga­verðar átt­ir. Grein­endur evr­ópskra sam­taka á fjár­mála­mark­aði, AFME, komust að því að fjár­festar væru reiðu­búnir að borga hærra verð fyrir skulda­bréf sem eru gefin út til að fjár­magna umhverf­is­væn verk­efni, heldur en fyrir sam­bæri­leg, hefð­bundin skulda­bréf.

Þetta birt­ist í skulda­bréfa­út­boði franska rík­is­ins sem stóð á fyrri hluta árs­ins en í gegnum það sótti franska ríkið sér næstum 10 millj­arða evra til umhverfistengdra verk­efna.

Þetta eru áhuga­verðar fréttir fyrir útgef­endur skulda­bréfa, rík­is­sjóði, sveit­ar­fé­lög og stór fyr­ir­tæki sem leit­ast eftir því að fá hag­stæða fjár­mögnun á verk­efni sem stuðla að auk­inni sjálf­bærni og auknum lífs­gæðum um leið og þau leggja sitt af mörkum til að fram­fylgja mark­miðum Par­ís­ar­sam­komu­lags­ins um aðgerðir í lofts­lags­mál­um.

Auglýsing

Hingað til hafa útgef­endur skulda­bréfa ekki getað búist við því að fá hag­stæð­ari fjár­mögnun á græn skulda­bréf en önn­ur, en vís­bend­ingar úr franska skulda­bréfa­út­boð­inu benda til þess að það sé að breytast, hægt en örugg­lega.

Á sama tíma hefur mark­aður fyrir græn skulda­bréf rokið upp og var á fyrsta fjórð­ungi árs­ins 10 pró­sentum stærri en á sama tíma í fyrra. Heild­ar­virði útgef­inna grænna skulda­bréfa á fyrri helm­ingi árs­ins nam 77 millj­örðum doll­ara sam­kvæmt sam­an­tekt Moody‘s og vænt­ingar þeirra sem fylgj­ast með mark­aðnum standa til þess að mark­að­ur­inn með græn skulda­bréf stækki veru­lega á milli ára.

En hvað eru græn skulda­bréf?

Græn skulda­bréf eru full­kom­lega sam­bæri­leg við önnur skulda­bréf sem gefin eru út nema að því leyti að útgef­and­inn lýsir því í útboð­inu hvernig hann hyggst verja fénu sem er sótt til umhverfistengdra verk­efna, hvort sem er í end­ur­nýj­an­legri orku, í verk­efni sem draga úr útblæstri gróð­ur­húsa­loft­teg­unda, eða til strand­hreins­un­ar, land­hreins­unar eða stækk­unar vatns­vernd­ar­svæða. Þar er farið eftir alþjóð­lega sam­þykktum við­miðum og mæli­kvörð­um.

Í grænni skulda­bréfa­út­gáfu er nauð­syn­legt að skulda­bréfið sé vottað af sér­hæfðum vott­un­ar­að­ila sem vottar að skulda­bréfið stand­ist kröfur um að vera grænt.

Lands­virkjun frum­kvöð­ull

Á Íslandi hefur Lands­virkjun gengið fremst á þessu sviði og er eini íslenski aðil­inn sem hefur gefið út grænt skulda­bréf. Það gerði fyr­ir­tækið fyrr á árinu þegar það sótti sér 200 millj­ónir doll­ara á banda­rískan skulda­bréfa­mark­að. Frumraunin heppn­að­ist vel og skráðu fjár­festar sig fyrir sjöföldu því and­virði sem upp­haf­lega var boðið út, sem varð til þess að Lands­virkjun sótti sér tvö­falda þá upp­hæð sem upp­haf­lega var stefnt að.

Útboðið byggði á ramma sem Lands­virkjun hafði útbúið vegna útgáfu grænna skulda­bréfa en sá rammi byggði síðan á við­miðum International Capi­tal Market Associ­ation (ICMA) og fjórum stoðum um ráð­stöfun fjár­muna; ferli um mat og val á verk­efn­um; um stýr­ing­u fjár­muna og um upp­lýs­inga­gjöf. Alþjóð­lega ráð­gjaf­ar­fyr­ir­tækið Susta­ina­lyt­ics gerði úttekt á ramma Lands­virkj­un­ar.

Lands­virkjun var einnig frum­herji á banda­ríska skulda­bréfa­mark­aðnum sem hafði ekki áður fengið sam­bæri­lega útgáfu. Þá gerði úttekt­ar­að­il­inn und­an­þágur frá stærð­ar­mörkum þeirra verk­efna sem til stóð að fjár­magna vegna þess hversu grænar íslenskar vatns­afls­virkj­anir eru tald­ar. Ætla má að Lands­virkjun hafi brotið blað þar sem aðrir útgef­endur skulda­bréfa á Íslandi ættu að geta litið til for­dæmis fyr­ir­tæk­is­ins og lært af skulda­bréfa­út­gáf­unni hvernig unnt sé að fjár­magna stór verk­efni.

Nýtt svið fjár­mögn­unar

Það er þó nauð­syn­legt að þekkja til hlítar allar hliðar grænnar skulda­bréfa­út­gáfu áður en lagt er af stað. Margar fjár­mála­stofn­anir eru að afla sér reynslu af slíkri útgáfu og sam­vinnan á eftir að styrkj­ast milli útgef­anda skulda­bréfs­ins, ráð­gjaf­anna á fjár­mála­mark­aði og hinna sér­hæfðu vott­un­ar­fyr­ir­tækja. Þá eru komnar fram kröfur um að vott­un­ar­að­il­arnir þurfi að upp­fylla til­tekin skil­yrði og að lag­ara­mm­inn kringum starf­semi þeirra verði styrktur til að koma í veg fyrir græn­þvott.

Sænska ríkið ákvað í fyrra að leggj­ast í mikla úttekt á kostum þess og göllum fyrir rík­is­sjóð að fjár­magna verk­efni í auknum mæli með grænum skulda­bréf­um. Í ítar­legri skýrslu sem kom út fyrr á árinu er mælt með því að sænska ríkið feti sig áfram á þess­ari braut enda sé um áhuga­verða leið að ræða fyrir ríki sem vilji standa sig vel í því að takast á við lofts­lags­mál­in.

Frakkar hafa verið frum­kvöðlar í grænni skulda­bréfa­út­gáfu en nýverið hafa Belgar og Pól­verjar bæst í hóp­inn. Mark­að­ur­inn fyrir græn skulda­bréf er á fleygi­ferð en með útgáfu grænna skulda­bréfa ná ríki og borgir að slá margar flugur í einu höggi. Verði fjár­mögn­unin einnig hag­stæð­ari eins og töl­urnar frá Frakk­landi gefa til kynna, verður enn meiri hvati til þess að leita þess­ara nýju leiða til að fjár­magna inn­viða­fjár­fest­ingar til lengri tíma þar sem í senn er fram­fylgt metn­að­ar­fullri stefnu í umhverf­is- og lofts­lags­mál­um, og rekin skyn­sam­leg stýr­ing á fjár­munum rík­is­ins. Með þeim hætti ættu allir að geta hagn­ast.

Áhrif fyrir Ísland

Hér á landi má sjá fyrir sér fjölda­mörg verk­efni sem hægt væri að fjár­magna innan lands og utan með útgáfu grænna skulda­bréfa. Stór almenn­ings­sam­göngu­verk­efni eins og Borg­ar­lína ættu að koma þar sterk­lega til greina en hvers kyns verk­efni tengd end­ur­nýj­an­legri orku, orku­sparn­aði, minni útblæstri og bættri úrgangs­vinnslu ættu einnig að vera í takt við skil­yrði um græna starf­semi. Nauð­syn­legt er að hefja umræð­una hér á landi og fyrir stjórn­völd, sveit­ar­fé­lög og stór fyr­ir­tæki að þekkja til hlítar hvernig græn skulda­bréfa­út­gáfa virkar í raun.

Þessar upp­lýs­ingar færa heim sann­inn um að hver sú áætlun í lofts­lags­málum sem ætlar að ná árangri, verður að fela í sér tæki fyrir fjár­festa og fjár­mála­markað til þess að upp­fylla alþjóð­legar skuld­bind­ingar í umhverf­is- og lofts­lags­mál­um. Þar getur Ísland ekki orðið eft­ir­bátur ann­arra ríkja.

Tvö vega­mikil atrið­i: 

1. Skulda­bréfa­eig­endur þrýsti á fyr­ir­tæki um ábyrga breytni



Auknar kröfur um ábyrgar fjár­fest­ingar og að þær upp­fylli skil­yrði um jákvæð umhverf­is­á­hrif, sam­fé­lags­á­byrgð og góða stjórn­ar­hætti hafa leitt til þess nýsköp­unar á fjár­mála­mark­aði.

Eitt af þvi sem oft er rætt á ráð­stefnum um ábyrgar fjár­fest­ingar er að fjár­festar þurfi ekki ein­ungis að ein­blína á hluta­bréfa­eign þegar þeir fjár­festa ábyrgt. Líki þeim ekki frammi­staða fyr­ir­tækja, geti fag­fjár­festar hætt að fjár­magna fyr­ir­tækin með því að end­ur­nýja ekki skulda­bréfa­samn­inga þegar þeir renni út. Með þeim hætti geti fag­fjár­festar haft áhrif á starf­semi fyr­ir­tækj­anna umfram það sem þeir geta á hlut­hafa­fund­um.



2. Nýsköpun í skulda­bréfa­geir­anum



Eftir því sem mark­aði fyrir græn skulda­bréf vex ásmeg­in, hefur fram­boð af ann­ars konar skulda­bréfa­út­gáfu sem nýt­ist til sam­fé­lags­legra verk­efna auk­ist.

Und­an­farið hefur mark­aður fyrir skulda­bréf um sam­fé­lags­legar fjár­fest­ingar (Social Bonds) þar sem fjár­magnið af skulda­bréfa­út­gáf­unni er nýtt til sam­fé­lags­legra verk­efna, og um Sjálf­bæra þróun (Susta­ina­ble Develop­ment Bonds) stækkað veru­lega, en þar er miðað við að ávinn­ing­ur­inn af skulda­bréfa­út­gáf­unni fari til þess að upp­fylla ein­hver til­teknin af Heims­mark­miðum Sam­ein­uðu þjóð­anna til 2030.



Þá hefur Evr­ópski fjár­fest­inga­bank­inn EIB nýlega gefið út skulda­bréf til fag­fjár­festa til að fjár­magna verk­efni um sjálf­bæran vatns­bú­skap. Bank­inn gaf út bréf fyrir 500 milljón evrur í sjö og hálft ár með 0,445% ávöxt­un­ar­kröfu. Fjár­festar skráðu sig fyrir meira en tvö­faldri upp­hæð­inni. Fjár­magnið verður notað til að fjár­magna verk­efni til að auka fram­boð á hreinu vatni, í frá­veitur og til flóða­varna.  



Bank­inn hefur sagt að hann ætli að beita sam­bæri­legri skulda­bréfa­út­gáfu til að fjár­magna verk­efni í heil­brigð­is- og mennta­mál­um. EIB var fyrstur alþjóð­legra banka til að gefa út grænt skulda­bréf fyrir ára­tug og býr að þeirri reynslu við að gefa út sjálf­bærniskulda­bréf á þessu ári. Sam­tals hefur bank­inn aflað 23 millj­örðum evra í grænni skulda­bréfa­út­gáfu.



Werner Hoyer for­stjóri EIB segir að mark­mið bank­ans sé að finna leiðir til að virkja eitt­hvað af þeim 6 trilljónum doll­ara sem þarf til þess að upp­fylla Heims­mark­miðin á næstu 15 árum.



Greinin birt­ist fyrst í Vís­bend­ingu í sept­em­ber síð­ast­liðn­um. Hægt er að ger­ast áskrif­andi hér. 



Úthluta 250 milljónum til uppbyggingar á rafbílahleðslustöðvum
Orkusjóður hefur auglýst fjárfestingarstyrki til uppbyggingar á hleðslustöðvum fyrir rafbíla en í heildina verður úthlutað 250 milljónum. Styrkirnir eru hluti af aðgerðaáætlun ríkisstjórnarinnar vegna orkuskipta í samgöngum á árunum 2019 til 2020.
Kjarninn 18. júní 2019
Guðmundur Andri Thorsson
Um Íra og okkur, Englendinga og Dani
Kjarninn 17. júní 2019
Ólíklegt að Max vélarnar fari í loftið fyrr en í desember
Óvissa ríkir um hvenær 737 Max vélarnar frá Boeing fara í loftið. Miklir hagsmunir eru í húfi fyrir Icelandair og íslenska ferðaþjónustu.
Kjarninn 17. júní 2019
Helga Dögg Sverrisdóttir
Danska menntamálaráðuneytið hefur útbúið leiðavísi vegna ofbeldis í garð kennara
Kjarninn 17. júní 2019
Íslendingar verða varir við samkeppnisvandamál á matvörumarkaði
Íslendingar mest varir við skort á samkeppni í farþegaþjónustu
Íslendingar verða mest varir við samkeppnisvandamál í farþegaþjónustu, fjármálaþjónustu og matvælamarkaði samkvæmt könnun MMR. Þá var hátt verð og lítill marktækur munur á verði nefnd sem helstu vandamál markaðanna.
Kjarninn 17. júní 2019
Forseti Íslands ásamt þeim sem hlutu fálkaorðuna 2019.
Sextán sæmdir fálkaorðunni á Bessastöðum
Guðni Th. Jóhannesson, forseti Íslands, sæmdi 16 Íslendinga heiðursmerki hinnar íslensku fálkaorðu á Bessastöðum í dag.
Kjarninn 17. júní 2019
Björn Gunnar Ólafsson
Mældu rétt strákur
Kjarninn 17. júní 2019
Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra Íslands flytur ávarp 17. júní 2019.
Katrín: Það getur allt breyst, líka það sem virðist klappað í stein
Forsætisráðherra fjallaði meðal annars um loftslagsmál í ávarpi sínu á Austurvelli í dag.
Kjarninn 17. júní 2019
Meira úr sama flokkiÁlit