Hvert ætlum við með orku landsins?

Sigrún Guðmundsdóttir, umhverfis- og auðlindafræðingur, segir að lausnin á nýtingu hreinnar raforku á Íslandi til lengri framtíðar liggi í framleiðslu og nýtingu á vetni.

Auglýsing

Nýleg grein Andra Snæs Magna­sonar var ansi mögnuð og hressandi, enda beitt, vel skrifuð og löngu tíma­bær. Ekki er hreyft við hug­myndum um fram­tíð­ar­orku­miðla Íslend­inga (sem mér eru hug­leikn­ir), en risa­stóra vanda­málið okk­ar, ætli megi ekki kalla það stund­ar­hags­muna­sýki, tekið föstum tök­um. Andri Snær sýndi glögg­lega van­kanta heims­myndar (lé­lega) kontórist­ans, sem hefur mikil áhrifa­völd í krafti mennt­unar sinnar og stöðu í burð­ar­grein íslenska hag­kerf­is­ins. 

­Ís­lensk hrein orka er að stærstum hluta notuð í meng­andi stór­iðju sem ekki er bráð­nauð­syn­leg, vöntun á áli hrjáir ekki heim­inn, ekk­ert alþjóða­ráð bannar fram­leiðslu áls með kolum eða gerir kröfur um hreina fram­leiðslu­tækni. Nei hreint ekki, Kola­brennslu-álfram­leiðsla hefur auk­ist veru­lega á heims­vís­u.

Eitt er á hreinu, stór­iðju­stefna síð­ustu ára­tuga var rán­dýr og okkur ekki til sóma. Það er meiri­háttar kúl að eiga fullt af grænu raf­magni en ansi heimsku­legt að nota það í fullt af óþarfa (eins og gos­dósir sem fara í urð­un) og menga stórt í leið­inni. Er ekki kom­inn tími á glimr­andi grænt orku­hag­kerfi?

Vísar að fram­förum í orku­geir­anum

Rann­sóknir og þróun er mik­il­væg á öllum sviðum ekki síst í orku­geir­an­um. Vind­myllur Lands­virkj­unar og kolefn­is­bind­ing Orku­veit­unnar –Carb fix verk­efnið eru góð dæmi – húrra fyrir þeim.

Auglýsing
Við­skipta­blaðið ræddi nýlega við Hörð Arn­ar­son for­stjóra Lands­virkj­un­ar. Þar kom fram að Nor­egur hygð­ist leggja sæstrengi til ann­arra landa – vænt­an­lega til að styrkja hug­mynd/­fyr­ir­ætl­anir fyr­ir­tæk­is­ins um sæstreng til Bret­lands. Lands­virkjun sér sæstreng sem góða leið til að koma hreinni orku þjóð­ar­innar í gott verð. En hvernig er það, -er víst að ekki séu aðrar heppi­legar leið­ir? Hvað með orku­miðla í sam­göng­um?

Orku­miðlar fram­tíðar

Sem stendur er aðal áherslan á raf­bíla og hleðslu­stöðvar fyrir þá. Raf­hlöðu­bílar henta að mestu vel sem einka­bílar (óhreyfðir 23 klst. á sól­ar­hring og því nægur tími til hleðslu). Van­kantar raf­-far­ar­tækja eins og langur hleðslu­tími, þungar raf­hlöður og minni drægni eru sér­lega óþægi­leg í lang­ferða­flutn­ing­um, bæði í sam­göngum fólks og vöru­flutn­ing­um. Ger­ald Killman véla­verk­fræð­ingur Toyota telur að vegna þess­ara van­kanta komi efn­ara­fall­inn til með að ná yfir­hönd­inni á mark­aði, - af raf­hlöðu­bíl­um.

Hvað er í deigl­unni?

Japönsk stjórn­völd hafa mikla trú á efn­ar­afl­inum og vetni sem fram­tíð­ar­orku­miðli. Þeir sjá fyrir sér að álit­legur hluti orku­hag­kerf­is­ins verði drif­inn áfram með vetni, og styrkja því m.a. þróun efn­arafals­ins um 300 millj­ónir evra árlega. Notkun vetn­is­rafals hefur þann frá­bæra kost að koldí­oxíð kemur ekki við sögu. Orku­hag­kvæmni raf­bíla er hins vegar meiri. Yfir­leitt fylgja bæði kostir og gallar öllu sem gert er og mik­il­vægt að máta breyt­ingar á vett­vang­i. 

Vetnið

Hvernig hentar vetnis­tækni hér­lend­is? Mjög snemma eða um 1970 hóf dr. Bragi Árna­son pró­fessor í efna­fræði við Háskóla Íslands að skoða mögu­leika á notkun vetn­is, sem fram­leitt væri með umhverf­is­vænni raf­orku, sem aðal­orku­gjafa fyrir Ísland. Hann taldi að landið gæti orðið leið­andi með almennri inn­leið­ingu þess­arar orku fyrir sam­göng­ur, flutn­inga og iðn­að. Fyrir 50 árum var þessi hug­mynd af flestum ekki talin raun­hæf vegna kostn­aðar við vetn­is­fram­leiðslu með raf­grein­ingu vatns. Hún leiddi þó til risa­verk­efn­is, þar sem Háskóli Íslands, rík­is­stjórnin og ýmis stór­fyr­ir­tæki tóku þátt í. Nú er í gangi þróun um alla ver­öld að fram­leiða umhverf­is­vænt vetni með háhitaraf­grein­ingu og hefur þegar tek­ist að lækka kostnað veru­lega. 

Hvað nú?

Nú er ­mik­il­vægt að fylgj­ast vel með þró­un­inni erlend­is, því t.d.­sam­göngu­tækin koma það­an. Á ráð­stefnu IASA (InternationalAssoci­ation of Susta­ina­ble A­vi­ation) sem fram fór í nóv­em­ber sl. voru þátt­tak­endur almennt á því að svokölluð Power to Liquid tækni yrði brátt ráð­andi í flug­inu. Raf­magn kemur við sögu (Power), og „Liquid“,er afurð­in, þ.e. orku­ríkur vökvi (PtLFu­el).

Auglýsing

Með PtL tækn­inni er hægt að fram­leiða kolefn­iselds­neyti, eins­konar jarð­ol­íu­líki (met­an, bens­ín, dísilol­ía, ker­osin o.fl.) sem unnið er úr vatn­i/vetni (vetnið fæst með raf­grein­ingu vatns) og koldí­oxíði. Mik­il­vægt er að koldí­oxíð sem notað er í ferl­inu sé lofts­lags­hlut­laust, semsé til­komið af öðru en bruna jarð­olíu eins og hauggasi, iðn­aði, eða jafn­vel and­rúms­lofti.Burðarþættir PtL ferilsins (birt á ráðstefna IASA „Greener Skies Ahead“).

Þannig má hugsa sér að allri afgangs­raforku verði breytt í vetni og dreift til notk­unar sem elds­neyti á skip, flug­vélar bif­reiðar og bruna á úrgangi, en einnig til umbreyt­ingar á koldí­oxíði frá iðn­verum eða úrgangs­brennslu. Elds­neyt­is­brans­inn í Evr­ópu sér þessa tækni sem „sína fram­tíð“, enda hag­stætt að geta haldið gömlu sprengju­h­ólfs­vél­unum gang­andi áfram. 

Orkan og við

Það blasir við að senni­leg­asta lausnin á nýt­ingu hreinnar raf­orku á Íslandi til lengri fram­tíðar liggur í fram­leiðslu og nýt­ingu á vetni, sem t.d. má geyma og dreifa í fljót­andi formi. 

Þetta er léttasta frum­efnið og hefur fjöl­marga nýt­ing­ar­mögu­leika fram yfir önnur efni, auk þess að leysa flest vanda­mál sem fylgja myndun koldí­oxíðs og ann­ara loft­teg­unda sem skaða lofts­lag jarð­ar.

Höf­undur er umhverf­is- og auð­linda­fræð­ing­ur. 

FEB: Sú óréttláta skerðing sem viðgengst í dag stuðlar að fátækt meðal eldri borgara
Félag eldri borgara fagnar kröfu stéttarfélaga og sambanda innan ASÍ um að stigið verði ákveðið skref til lækkunar á skerðingu almannatrygginga úr 45 prósent í 30 prósent vegna lífeyris frá lífeyrissjóðum.
Kjarninn 20. febrúar 2019
Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra.
Segir það hafa legið fyrir að ríkisstjórnin myndi ekki setja á hátekjuskatt
Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra segir að skattkerfisbreytingar ríkisstjórnarinnar hafi verið kynntar og að það hafi jafnframt legið fyrir, frá því að núverandi ríkisstjórn var mynduð, að hún væri ekki að „fara í hátekjuskatt“.
Kjarninn 20. febrúar 2019
Stál í stál - Líkur á verkföllum hafa aukist
Útspili stjórnvalda í kjaraviðræðunum var illa tekið hjá verkalýðshreyfingunni. Eru verkföll í kortunum?
Kjarninn 20. febrúar 2019
Bakkavararbræður vilja rannsókn á Klakka
Lýstar kröfur í nauðasamningum Exista námu upphaflega tæplega 300 milljörðum króna og aðeins hluti þeirra hefur fengist greiddur.
Kjarninn 19. febrúar 2019
Hvalveiðar heimilaðar næstu fimm árin
Kristján Þór Júlíusson, sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, studdist við ráðgjöf Hafró.
Kjarninn 19. febrúar 2019
Forseti ASÍ: Dagur „vonbrigða“ sem liðkar ekki fyrir kjarasamningum
Forseti ASÍ segir útspil stjórnvalda í kjaraviðræðum ekki til þess fallið að liðka fyrir kjarasamningum.
Kjarninn 19. febrúar 2019
Útspil stjórnvalda - Vilja minnka skattbyrði á lágtekjufólk
Verkalýðshreyfingin er ósátt við útspil stjórnvalda í kjaraviðræðum.
Kjarninn 19. febrúar 2019
Ríkisstjórnin kynnti nýtt skattþrep fyrir lægstu tekjurnar
Í tillögum um breytingar á skattkerfinu sem ríkisstjórnin kynnti aðilum vinnumarkaðarins í morgun voru lagðar til jafnar skattalækkanir upp á nokkur þúsund krónur á mánuði á alla einstaklinga með tekjur upp að 900 þúsund krónum.
Kjarninn 19. febrúar 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar