Hugleiðingar heimamanns um Hvalárvirkjun og Árneshrepp

Héðinn Birnir Ásbjörnsson frá Djúpavík segir að upp sé runnin ögurstund í málefnum Árneshrepps. Hvalárvirkjun geti verið einn þeirra þátta sem skipta máli en fyrst og fremst þurfi pólitískan vilja.

Auglýsing

Á Vest­fjörðum er fólk ekki óvant því að hafa fyrir líf­inu. Óblíð nátt­úru­öfl hafa mótað þar útsjón­ar­sama Íslend­inga, sem eru útbúnir seiglu og lang­lund­ar­geði. Nú bregður hins vegar svo við að Vest­firð­ingar þurfa að berj­ast fyrir til­veru­rétti sínum á mörgum víg­stöðvum í einu. Barist er fyrir bættum sam­göng­um, fyrir því að mega stunda fisk­eldi og fyrir því að mega virkja vatns­föllin í eigin heima­byggð.

Átaka­línur eru oft ekki alveg skýrar enda eru mál­efnin um margt ólík. Eitt eiga þessi mál þó sam­eig­in­legt - þau snerta öll sam­spil nýt­ing­ar, umhverf­is­á­hrifa og afkomu. Átökin hafa víða orðið ljót og óvægin og á tímum mjög hatrömm og per­sónu­leg.

Van­hæfur ráð­herra

Athygl­is­verð er ein­örð afstaða umhverf­is­ráð­herra í mál­efnum Vest­fjarða en hann hefur ekki farið leynt með afstöðu sína til ákveð­inna mála vestra. Það er skoðun mín að umhverf­is­ráð­herra sé alger­lega van­hæfur til að fjalla um mál­efni Vest­fjarða þar sem hann barð­ist áður með oddi og egg, sem fram­kvæmda­stjóri Land­vernd­ar, gegn nán­ast öllum upp­bygg­ing­ar­á­formum á Vest­fjörð­um.

Það skal tekið fram að ég skipa mér í hóp nátt­úr­vernd­ar­sinna og hef því skiln­ing á því að nátt­úran skuli njóta vafans. Ég er engu að síður tals­maður þess að nátt­úran sé nýtt í sam­ræmi við sjálf­bæra þróun og ekki síst með byggða­sjón­ar­mið að leið­ar­ljósi.

For­dæma­laus eigna­upp­taka

Sem leik­maður og heima­maður er ég fylgj­andi Hval­ár­virkjun og hef fengið mig fullsaddan af stöð­ugum áróðri virkj­un­ar­and­stæð­inga (frið­un­ar­sinna) - áróðri þar sem sann­leik­ur­inn víkur oftar en ekki fyrir mál­staðn­um. Mál­staður frið­un­ar­sinna er ill­skilj­an­legur en hann virð­ist að mestu ganga út á heild­ar­friðun á svoköll­uðum Dranga­jök­ul­svíð­ern­um, sem myndi þýða stór­fellda og for­dæma­lausa eigna­upp­töku og sjálf­krafa flutn­ing á umráða­rétti eig­enda jarð­anna til rík­is­ins.

Auglýsing
Þegar and­stæð­ingar virkj­unar tala fyrir friðun virð­ist það gleym­ast að Hval­ár­virkjun hefur þegar farið í gegnum nál­ar­auga stjórn­sýsl­unn­ar, fyrst í nýt­ing­ar­flokki ramma­á­ætl­unar og  svo í gegnum umhverf­is­mat og skipu­lags­breyt­ing­ar. Það ferli hefur tekið mörg ár. Þar kom að fjöld­inn allur af spek­ing­um, sveit­ar­stjórn­ar­mönnum og ráð­herrum og verður að telja að málið hafi fengið nægj­an­lega umfjöllun á þeim stig­um. Almenn­ingi gafst þar tæki­færi til að senda inn breyt­ing­ar­til­lögur og aðrar umkvart­an­ir, sem í sumum til­fellum var komið til móts við.  

Óeðli­leg afskipti íslenskra auð­kýf­inga

Ýmsum með­ulum hefur verið beitt í bar­átt­unni gegn virkj­un­ar­fram­kvæmd­unum í Ófeigs­firði. Má þar nefna óeðli­leg afskipti íslenskra stór­kaup­manna, fyrr­ver­andi aðstoð­ar­manns umhverf­is­ráð­herra og ann­arra nafn­tog­aðra ein­stak­linga. Ósannar full­yrð­ingar og myndefni um yfir­vof­andi nátt­úru­spjöll tengd fram­kvæmd­inni hafa ítrekað verið settar fram og til­raunir hafa verið gerðar til stór­felldra upp­kaupa á atvinnu­rekstri og jörðum í hreppn­um.

Stein­inn tók svo úr þegar frið­un­ar­sinnar gerðu til­raun til yfir­töku á hreppnum fyrir sveit­ar­stjórn­ar­kosn­ing­arnar vorið 2018 með því að flytja í hrepp­inn lög­heim­ili ein­stak­linga á kosn­inga­aldri gagn­gert til að hafa áhrif á úrslit kosn­ing­anna. Þetta getur ekki flokk­ast undir neitt annað en aðför að lýð­ræð­inu. Yfir­takan mistókst og er mik­ill meiri­hluti aðal- og vara­manna í hrepps­nefnd Árnes­hrepps fylgj­andi virkj­un­ar­á­form­um.

Ábyrgð frið­un­ar­sinna

Nú er svo komið að hluti hins háværa minni­hluta í hreppnum er til­bú­inn að fram­selja (með frið­un) eign­ar­hald á jörð sinni í þeim til­gangi að reyna að koma í veg fyrir eða hafa áhrif á fram­vindu mála í Ófeigs­firði og til að koma höggi á ferða­þjón­ustu í hreppn­um.

Ljóst má vera að þessi fram­koma ákveð­ins hóps er ekki til þess fallin að skapa frið eða stuðla að áfram­hald­andi búsetu í Árnes­hreppi. Það er mín skoðun að frið­un­ar­sinnar eigi stóran þátt í stöð­unni eins og hún er í dag. Sá áróð­ur, sem rek­inn er af háværum minni­hluta frið­un­ar­sinna, á ekk­ert skylt við nátt­úru­vernd - hvað þá sjálf­bæra þró­un.

Virkjun fylgja fram­farir

Það liggur fyrir að virkj­un­ar­fram­kvæmdum mun fylgja veru­leg inn­viða­upp­bygg­ing. Veg­ur­inn frá Ing­ólfs­firði inn í Ófeigs­fjörð verður lag­aður og ráð­gert er að leggja veg yfir Ófeigs­fjarða­heiði yfir í Ísa­fjarð­ar­djúp sem hring­tengir hrepp­inn að sumri til. Allar vega­bætur eru af því góða. Afhend­ingar­ör­yggi raf­magns stór­batn­ar, jafn­vel um leið og fram­kvæmdir hefjast, þar sem áætlað er að leggja nýjan raf­magns­streng að fram­kvæmda­svæð­inu ásamt ljós­leið­ara. Á sama tíma gefst tæk­færi til að tengja staði sem fram að þessu hafa ekki verið tengdir við raf­magn, eins og Eyri við Ing­ólfs­fjörð. Þriggja fasa raf­magn bætir lífs­gæði og sam­keppn­i­stöðu hrepps­ins og skapar hugs­an­lega störf. Svo má nefna að hrepp­ur­inn fær stór­auknar tekj­ur, m.a. af fast­eigna­gjöldum og útsvari, á þeim 4-5 árum sem fram­kvæmdir standa yfir. Það gæti orðið nægj­an­leg vítamín­sprauta til að snúa byggða­þró­un­inni í hreppnum við.

Engar galdra­lausnir

Eins og staðan er núna mun heils­árs­bú­seta í Árnes­hreppi líða undir lok ef ekk­ert kemur til sem styður og skapar tæki­færi til atvinnu og gerir íbúum kleift að blómstra og dafna. Ekk­ert eitt kemur í veg fyrir áfram­hald­andi hnignun sveit­ar­fé­lags­ins. Hvorki þjóð­garður né virkjun eru galdra­lausnir í því sam­hengi heldur þurfa margir sam­hang­andi þættir að koma til. Hval­ár­virkjun getur verið einn þeirra þátta en fyrst og fremst þarf póli­tískan vilja. Þing­menn fjórð­ungs­ins síð­ustu ára­tugi hafa brugð­ist Árnes­hreppi. Staðan á ekki að þurfa að koma á óvart þar sem krafan um betri sam­göngur og jöfnun búsetu­skil­yrða hefur verið hávær í gegnum tíð­ina. Þrátt fyrir þá kröfu­gerð hafa engar stórar vega­bætur átt sér stað í hreppnum síðan 1994.

Auglýsing
Ég er tals­maður upp­bygg­ingar á lands­byggð­inni og hef þrátt fyrir allt enn trú á gömlu heima­byggð­inni. Það er mér og fjöl­skyldu minni hjart­ans mál að sveitin lifi af. Í ald­ar­fjórð­ung höfum við gert allt okkar til að leggja mál­staðnum lið, m.a. í gegnum fjöl­skyldu­fyr­ir­tækið okkar í Djúpa­vík.

Ríkið ber sína ábyrgð

Tæki­færin eru mörg í Árnes­hreppi. Það eina sem þarf er að koma auga á þau og vinna út frá þeim. Þar að finna van­nýttar auð­lindir á borð við heitt vatn, land­gæði, riðu­laust og sjúk­dóma­laust sauð­fjár­rækt­ar­svæði, gjöful fiski­mið og mörg tæki­færi í ferða­þjón­ustu. Um Árnes­hrepp verður ekki skrifað án þess að nefna bændur sem hafa í tím­ans rás náð ótrú­legum árangri í kyn­bótum á sauð­fé. Nú er svo komið að féð á Ströndum er með hærri fall­þunga en þekk­ist ann­ars staðar á land­inu. Það er rík­is­ins að styðja við þá sér­stöðu og hlúa að afskekktum byggðum eins og Árnes­hreppi með því að tryggja sæmi­legar sam­göngur og styrkja inn­viði. Upp á það hefur veru­lega vant­að.

Runnin er upp ögur­stund í mál­efnum Árnes­hrepps. Því er tími til kom­inn fyrir þá, sem á annað borð vilja áfram­hald­andi byggð í hreppn­um, að snúa bökum saman í þeim mál­efnum sem sam­staða er um. Nágranna­sveit­ar­fé­lögin á Vest­fjörðum verða að láta sig varða um mál­efni Árnes­hrepps - sér­stak­lega í eins stóru máli og fram­kvæmdin í Ófeigs­firði er. Það yrði mikið högg fyrir Vest­firði í heild ef heils­árs­bú­seta leggð­ist af í Árnes­hreppi. Það er mik­il­væg­ara en nokkru sinni fyrr að vest­firsk sveit­ar­fé­lög standi vörð um sam­eig­in­lega hags­muni sína.

Höf­undur er upp­al­inn í hreppn­um, býr þar hluta úr árinu og er stoltur raf­bíla­eig­andi.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Úlfar Þormóðsson
Uppvakningar
Kjarninn 25. júní 2022
Ingrid Kuhlman
Að hlakka til einhvers er næstum jafn gott og að upplifa það
Kjarninn 25. júní 2022
Niðurhal Íslendinga stóreykst milli ára
Íslendingar notuðu 25 prósent meira gagnamagn á farsímaneti í fyrra en árið áður og 21 prósent meira gagnamagn í gegnum fastanet. Tæplega 76 prósent notenda á fastaneti eru nú með ljósleiðaratengingu, en þeir voru þriðjungur 2016.
Kjarninn 25. júní 2022
Af kosningavöku Framsóknarflokksins í fyrrahaust.
Framsókn hirti kjósendur í stórum stíl frá hinum stjórnarflokkunum og Miðflokki
Fylgisaukning Framsóknar í síðustu kosningum var tekin frá samstarfsflokkunum í ríkisstjórn og klofningsflokki. Átta hverjum tíu kjósendum Sjálfstæðisflokks voru úr kjarnafylginu. Framboð Sósíalista hafði neikvæð áhrif á fylgi Vinstri græna og Pírata.
Kjarninn 25. júní 2022
Hraðtíska nær nýjum hæðum með tilkomu tískurisans Shein
Kínverska fatafyrirtækið Shein hefur vaxið gríðarlega á undanförnum árum og er í dag eitt stærsta tískuvörufyrirtæki í heimi. Umhverfissinnar benda á að fötin séu úr svo litlum gæðum að oft séu þau aðeins notuð í eitt skipti áður en þau enda í ruslinu.
Kjarninn 25. júní 2022
Auður Önnu Magnúsdóttir
Af hverju nýta Íslendingar raforkuna sína svo illa?
Kjarninn 25. júní 2022
Sjö molar um seðlabankavexti úti í heimi
Verðbólga veldur því að vaxtalækkanir faraldursins eru að ganga til baka, víðar en hér á Íslandi. Kjarninn tók saman nokkra fróðleiksmola um þróun mála í ríkjum bæði nær og fjær.
Kjarninn 25. júní 2022
Flokkur Sigurðar Inga Jóhannssonar andar ofan í hálsmál flokks Bjarna Benediktssonar samkvæmt síðustu könnunum.
Framsókn mælist næstum jafn stór og Sjálfstæðisflokkurinn
Stjórnarflokkarnir hafa tapað umtalsverðu fylgi á kjörtímabilinu. Sjálfstæðisflokkurinn nær mun verr til fólks undir fertugu en annarra á meðan að Framsókn nýtur mikilla vinsælda þar. Vinstri græn mælast með þriðjungi minna fylgi en í síðustu kosningum.
Kjarninn 24. júní 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar