Að taka orð

Auður Önnu Magnúsdóttir fjallar um loftslagsmál í aðsendri grein en hún segir að þegar búið er að snúa öllum orðum á hvolf, hola þau að innan og tæma þau af merkingu, geti fólk ekki mikið rætt saman lengur um málefnin.

Auglýsing

Á Íslandi erum við hrifin af orð­um. Við teljum okkur vera meiri bóka­þjóð en aðr­ar, eiga betri skáld en aðrir og við smíðum ný orð yfir nýja hluti og ný hug­tök á meðan aðrar þjóðir láta sér nægja að taka upp orð úr öðrum tungu­mál­um. Sumum finnst gaman að búa til nýja merk­ingu úr gömlum orð­um. Til dæmis sími. Eða dreng­ur.

Mörgum finnst líka gaman að taka orð með valdi, nota þau í afbak­aðri merk­ingu þannig að þau þjóni nýjum herra og öðrum hags­mun­um. Hér eru nokkur dæmi.

Það fyrsta er þegar aukin losun gróð­ur­húsa­loft­teg­unda er sögð vera and­staða sín, sam­dráttur í los­un, eins og í umræð­unni um olíu­leit á Dreka­svæð­inu. For­svars­menn Eykon Energy héldu því fram fullum fetum að olíu­vinnsla myndi skila sér í minni losun gróð­ur­húsa­loft­teg­unda. Það sama gera for­svars­menn norsku olíu­fyr­ir­tækj­anna. Annað svipað dæmi er þegar for­svars­menn orku­fyr­ir­tækja sem eyði­lagt hafa ein­stakar nátt­úruperlur á Íslandi í þágu erlendra stór­iðju­fyr­ir­tækja halda því fram að stór­aukin losun gróð­ur­húsa­loft­teg­unda frá Íslandi vegna stór­iðju sé í raun and­hverfa sín, sumsé sam­dráttur í los­un. Plús verður mín­us. Meiri losun verður minni los­un.

Auglýsing

Næsta dæmi sem hér verður nefnt um að taka orð með valdi er orðið nátt­úru­vernd sem reyndar hafa verið gerðar margar atlögur að. Nýend­ur­reist Nátt­úru­vernd­ar­sam­tök Vest­fjarða ættu að sögn nýkjör­ins stjórn­ar­manns í sam­tök­unum, Krist­ins H. Gunn­ars­sonar fyrr­ver­andi alþing­is­manns, að berj­ast fyrir því að á Vest­fjörðum verði nátt­úru­vernd­ar­lög brotin með veglagn­ingu um svæði sem nýtur vernd­ar, að fram­andi teg­undum verði sleppt án eft­ir­lits í íslenska nátt­úru í stór­auknu mæli og að til áfram­hald­andi rasks komi á ein­stakri nátt­úru með orku­nýt­ingu. Eyði­legg­ing verður vernd.

Síð­asta dæmið um að taka orð með valdi er orðið öfgar, sem iðu­lega er kastað fram í umræðu um umhverf­is­vernd­ar­fólk. Síð­ast­liðið haust kall­aði inn­an­rík­is­ráð­herra Banda­ríkj­anna, Ryan Zinke „öfga­fullt umhverf­is­vernd­ar­fólk“ til ábyrgðar vegna skóg­ar­elda sem þá geisuðu í Kalíforn­íu­ríki. Nú erum við á þeim stað sem mann­kyn að mann­hverf stefna iðn­bylt­ing­ar­innar hefur næstum keyrt sið­menn­ingu okkar í þrot. Sam­kvæmt þeirri stefnu er nátt­úran er fyrir mann­inn og hann má taka frá henni það sem hann get­ur, eins og hann tekur orð og nýtir þau í sína þágu. Við höfum gengið svo hart gegn móður Jörð að hún þolir ágang okkar ekki leng­ur. Okkur dugar ekki móð­ur­mjólkin leng­ur, höldum því fram að nú þurfum við að éta af henni útlimi og inn­yfli eitt af öðru til þess að kom­ast sjálf af, í takt við stefnu iðn­bylt­ing­ar­inn­ar. Við höfum um það bil 10 ár til þess að breyta frá þess­ari stefnu með rót­tækum aðgerð­um, ann­ars verður ekki hægt að stöðva þró­un­ina. Við okkur blasir 6. massa­út­rým­ing teg­unda, þján­ing­ar, eymd og eyði­legg­ing á skala sem við getum vart ímyndað okk­ur. Fólk sem berst gegn þess­ari þróun og fyrir hóf­sam­ari lífs­stíl er kallað öfga­fólk. Þeir sem berj­ast gegn eyði­legg­ingu jarðar eru öfga­full­ir. Hóf­semd verður öfg­ar.

Þegar búið er að snúa öllum orðum á hvolf, hola þau að innan og tæma þau af merk­ingu, getum við ekki mikið rætt saman leng­ur. Þá verður lítið gaman að lesa sögur og ljóð, eða smíða ný orð, því merk­ing þeirra gömlu er horf­in. Höfum við sjálf kannski verið tæmd af merk­ingu? Verðum við brátt horfin líka?

Höf­undur er fram­kvæmda­stjóri Land­vernd­ar.

Kanntu vel við Kjarnann?

Við á Kjarnanum þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Sólveig Anna Jónsdóttir
Á konudaginn: Nokkur orð um vinnu-konur vegna orða borgarstjóra um heimsreisur
Kjarninn 23. febrúar 2020
Flugferðum var aflýst í stórum stíl á mörgum Kanarí-eyjanna í dag.
Hví er sandbylur á Kanarí?
Mikil röskun á flugi. Viðburðum aflýst og skólum lokað. Skyggni lítið. Hvað er eiginlega að gerast á Kanarí-eyjum?
Kjarninn 23. febrúar 2020
Eftir sex daga verkfall mátti sjá í miðbæ Reykjavíkurborgar yfirfullar ruslatunnur.
Áhrifa verkfalls farið að gæta í miðborginni – Rusl flæðir úr tunnum
Verkfall Eflingar hefur ekki einungis áhrif á velferðarþjónustu í Reykjavíkurborg heldur má sjá, eftir vikuverkfall, að sorp er farið að safnast upp á götum borgarinnar.
Kjarninn 23. febrúar 2020
Kristbjörn Árnason
Efling sýnir klærnar og boðar samúðarverkföll
Leslistinn 23. febrúar 2020
Ilmbanki íslenskra jurta
Safnað fyrir uppsetningu Ilmsýningar Nordic angan í Álafosskvos á Karolina fund.
Kjarninn 23. febrúar 2020
Auður Jónsdóttir og Auður Laxness.
Samtvinnuð örlög kynslóða
Leiklistargagnrýnandi Kjarnans fjallar um Auður og Auður, sýningu eftir Auði Jónsdóttur sem sýnd er í Landnámssetrinu.
Kjarninn 23. febrúar 2020
Bjarni Bendiktsson, fjármálaráðherra og formaður Sjálfstæðisflokksins.
Bjarni um bankasöluna: Þetta er algjörlega rakið mál
Fjármálaráðherra hefur áhyggjur af stöðu stóriðjufyrirtækja á Íslandi, flest eigi þau í miklum rekstrarvandræðum. Hann segir ekkert hafa verið rætt að selja Landsbankann enda sé talið mikilvægt að ríkið eigi kerfislega mikilvægan banka.
Kjarninn 23. febrúar 2020
Bjarni Bendiktsson, fjármálaráðherra og formaður Sjálfstæðisflokksins.
Bjarni: Okkur hefur tekist stórkostlega að bæta lífskjörin á Íslandi
Formaður Sjálfstæðisflokksins segir það kosta blóð, svita og tár að komast til valda. Hann vill halda áfram að leiða flokkinn enda ekkert merkilegra eða skemmtilegra en að móta framtíð lands og þjóðar.
Kjarninn 23. febrúar 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar