Að taka orð

Auður Önnu Magnúsdóttir fjallar um loftslagsmál í aðsendri grein en hún segir að þegar búið er að snúa öllum orðum á hvolf, hola þau að innan og tæma þau af merkingu, geti fólk ekki mikið rætt saman lengur um málefnin.

Auglýsing

Á Íslandi erum við hrifin af orð­um. Við teljum okkur vera meiri bóka­þjóð en aðr­ar, eiga betri skáld en aðrir og við smíðum ný orð yfir nýja hluti og ný hug­tök á meðan aðrar þjóðir láta sér nægja að taka upp orð úr öðrum tungu­mál­um. Sumum finnst gaman að búa til nýja merk­ingu úr gömlum orð­um. Til dæmis sími. Eða dreng­ur.

Mörgum finnst líka gaman að taka orð með valdi, nota þau í afbak­aðri merk­ingu þannig að þau þjóni nýjum herra og öðrum hags­mun­um. Hér eru nokkur dæmi.

Það fyrsta er þegar aukin losun gróð­ur­húsa­loft­teg­unda er sögð vera and­staða sín, sam­dráttur í los­un, eins og í umræð­unni um olíu­leit á Dreka­svæð­inu. For­svars­menn Eykon Energy héldu því fram fullum fetum að olíu­vinnsla myndi skila sér í minni losun gróð­ur­húsa­loft­teg­unda. Það sama gera for­svars­menn norsku olíu­fyr­ir­tækj­anna. Annað svipað dæmi er þegar for­svars­menn orku­fyr­ir­tækja sem eyði­lagt hafa ein­stakar nátt­úruperlur á Íslandi í þágu erlendra stór­iðju­fyr­ir­tækja halda því fram að stór­aukin losun gróð­ur­húsa­loft­teg­unda frá Íslandi vegna stór­iðju sé í raun and­hverfa sín, sumsé sam­dráttur í los­un. Plús verður mín­us. Meiri losun verður minni los­un.

Auglýsing

Næsta dæmi sem hér verður nefnt um að taka orð með valdi er orðið nátt­úru­vernd sem reyndar hafa verið gerðar margar atlögur að. Nýend­ur­reist Nátt­úru­vernd­ar­sam­tök Vest­fjarða ættu að sögn nýkjör­ins stjórn­ar­manns í sam­tök­unum, Krist­ins H. Gunn­ars­sonar fyrr­ver­andi alþing­is­manns, að berj­ast fyrir því að á Vest­fjörðum verði nátt­úru­vernd­ar­lög brotin með veglagn­ingu um svæði sem nýtur vernd­ar, að fram­andi teg­undum verði sleppt án eft­ir­lits í íslenska nátt­úru í stór­auknu mæli og að til áfram­hald­andi rasks komi á ein­stakri nátt­úru með orku­nýt­ingu. Eyði­legg­ing verður vernd.

Síð­asta dæmið um að taka orð með valdi er orðið öfgar, sem iðu­lega er kastað fram í umræðu um umhverf­is­vernd­ar­fólk. Síð­ast­liðið haust kall­aði inn­an­rík­is­ráð­herra Banda­ríkj­anna, Ryan Zinke „öfga­fullt umhverf­is­vernd­ar­fólk“ til ábyrgðar vegna skóg­ar­elda sem þá geisuðu í Kalíforn­íu­ríki. Nú erum við á þeim stað sem mann­kyn að mann­hverf stefna iðn­bylt­ing­ar­innar hefur næstum keyrt sið­menn­ingu okkar í þrot. Sam­kvæmt þeirri stefnu er nátt­úran er fyrir mann­inn og hann má taka frá henni það sem hann get­ur, eins og hann tekur orð og nýtir þau í sína þágu. Við höfum gengið svo hart gegn móður Jörð að hún þolir ágang okkar ekki leng­ur. Okkur dugar ekki móð­ur­mjólkin leng­ur, höldum því fram að nú þurfum við að éta af henni útlimi og inn­yfli eitt af öðru til þess að kom­ast sjálf af, í takt við stefnu iðn­bylt­ing­ar­inn­ar. Við höfum um það bil 10 ár til þess að breyta frá þess­ari stefnu með rót­tækum aðgerð­um, ann­ars verður ekki hægt að stöðva þró­un­ina. Við okkur blasir 6. massa­út­rým­ing teg­unda, þján­ing­ar, eymd og eyði­legg­ing á skala sem við getum vart ímyndað okk­ur. Fólk sem berst gegn þess­ari þróun og fyrir hóf­sam­ari lífs­stíl er kallað öfga­fólk. Þeir sem berj­ast gegn eyði­legg­ingu jarðar eru öfga­full­ir. Hóf­semd verður öfg­ar.

Þegar búið er að snúa öllum orðum á hvolf, hola þau að innan og tæma þau af merk­ingu, getum við ekki mikið rætt saman leng­ur. Þá verður lítið gaman að lesa sögur og ljóð, eða smíða ný orð, því merk­ing þeirra gömlu er horf­in. Höfum við sjálf kannski verið tæmd af merk­ingu? Verðum við brátt horfin líka?

Höf­undur er fram­kvæmda­stjóri Land­vernd­ar.

Bólusótt í hættu
Er réttlætanlegt að geyma veirur eins og bólusótt, sem geta valdið jafnmiklum mannskaða og raun ber vitni?
Kjarninn 21. september 2019
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Uppfærðar græjur, Sambandið og Apple Arcade
Kjarninn 21. september 2019
Birgir Birgisson
Reið hjól
Kjarninn 21. september 2019
Þjálfa þarf peningahund til að berjast gegn peningaþvætti
Embætti tollstjóra skortir bæði þekkingu og úrræði til að geta almennilega haft eftirlit með smygli á reiðufé til Íslands. Á meðal þeirra úrræða sem lagt er til að ráðist verði í er að þjálfa peningahund.
Kjarninn 21. september 2019
Klikkið
Klikkið
Klikkið - Að iðka mannréttindi
Kjarninn 21. september 2019
Athuga hvar eftirlitsaðilar gera ónauðsynlegar kröfur til matvæla
Umhverfisráðherra hefur hrundið af stað aðgerðum til að vinna gegn matarsóun á Íslandi. Meðal annars verður gerð athugun á því hvar eftirlitsaðilar gera mögulega ónauðsynlegur kröfur til matvælaöryggis sem ýtt gætu undir matarsóun.
Kjarninn 21. september 2019
Brim-flétta KS fagnaðarefni fyrir Skagfirðinga
Eftir að hafa keypt hlutabréf í Brimi, og selt nokkrum vikum síðar, hefur Kaupfélag Skagfirðinga styrkt stöðu sína.
Kjarninn 21. september 2019
„Ljótur leikur hjá stjórnvöldum“
Formaður Viðreisnar gagnrýnir stjórnvöld harðlega fyrir viðbrögð við beiðni um skaðabætur.
Kjarninn 20. september 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar