Að taka orð

Auður Önnu Magnúsdóttir fjallar um loftslagsmál í aðsendri grein en hún segir að þegar búið er að snúa öllum orðum á hvolf, hola þau að innan og tæma þau af merkingu, geti fólk ekki mikið rætt saman lengur um málefnin.

Auglýsing

Á Íslandi erum við hrifin af orð­um. Við teljum okkur vera meiri bóka­þjóð en aðr­ar, eiga betri skáld en aðrir og við smíðum ný orð yfir nýja hluti og ný hug­tök á meðan aðrar þjóðir láta sér nægja að taka upp orð úr öðrum tungu­mál­um. Sumum finnst gaman að búa til nýja merk­ingu úr gömlum orð­um. Til dæmis sími. Eða dreng­ur.

Mörgum finnst líka gaman að taka orð með valdi, nota þau í afbak­aðri merk­ingu þannig að þau þjóni nýjum herra og öðrum hags­mun­um. Hér eru nokkur dæmi.

Það fyrsta er þegar aukin losun gróð­ur­húsa­loft­teg­unda er sögð vera and­staða sín, sam­dráttur í los­un, eins og í umræð­unni um olíu­leit á Dreka­svæð­inu. For­svars­menn Eykon Energy héldu því fram fullum fetum að olíu­vinnsla myndi skila sér í minni losun gróð­ur­húsa­loft­teg­unda. Það sama gera for­svars­menn norsku olíu­fyr­ir­tækj­anna. Annað svipað dæmi er þegar for­svars­menn orku­fyr­ir­tækja sem eyði­lagt hafa ein­stakar nátt­úruperlur á Íslandi í þágu erlendra stór­iðju­fyr­ir­tækja halda því fram að stór­aukin losun gróð­ur­húsa­loft­teg­unda frá Íslandi vegna stór­iðju sé í raun and­hverfa sín, sumsé sam­dráttur í los­un. Plús verður mín­us. Meiri losun verður minni los­un.

Auglýsing

Næsta dæmi sem hér verður nefnt um að taka orð með valdi er orðið nátt­úru­vernd sem reyndar hafa verið gerðar margar atlögur að. Nýend­ur­reist Nátt­úru­vernd­ar­sam­tök Vest­fjarða ættu að sögn nýkjör­ins stjórn­ar­manns í sam­tök­unum, Krist­ins H. Gunn­ars­sonar fyrr­ver­andi alþing­is­manns, að berj­ast fyrir því að á Vest­fjörðum verði nátt­úru­vernd­ar­lög brotin með veglagn­ingu um svæði sem nýtur vernd­ar, að fram­andi teg­undum verði sleppt án eft­ir­lits í íslenska nátt­úru í stór­auknu mæli og að til áfram­hald­andi rasks komi á ein­stakri nátt­úru með orku­nýt­ingu. Eyði­legg­ing verður vernd.

Síð­asta dæmið um að taka orð með valdi er orðið öfgar, sem iðu­lega er kastað fram í umræðu um umhverf­is­vernd­ar­fólk. Síð­ast­liðið haust kall­aði inn­an­rík­is­ráð­herra Banda­ríkj­anna, Ryan Zinke „öfga­fullt umhverf­is­vernd­ar­fólk“ til ábyrgðar vegna skóg­ar­elda sem þá geisuðu í Kalíforn­íu­ríki. Nú erum við á þeim stað sem mann­kyn að mann­hverf stefna iðn­bylt­ing­ar­innar hefur næstum keyrt sið­menn­ingu okkar í þrot. Sam­kvæmt þeirri stefnu er nátt­úran er fyrir mann­inn og hann má taka frá henni það sem hann get­ur, eins og hann tekur orð og nýtir þau í sína þágu. Við höfum gengið svo hart gegn móður Jörð að hún þolir ágang okkar ekki leng­ur. Okkur dugar ekki móð­ur­mjólkin leng­ur, höldum því fram að nú þurfum við að éta af henni útlimi og inn­yfli eitt af öðru til þess að kom­ast sjálf af, í takt við stefnu iðn­bylt­ing­ar­inn­ar. Við höfum um það bil 10 ár til þess að breyta frá þess­ari stefnu með rót­tækum aðgerð­um, ann­ars verður ekki hægt að stöðva þró­un­ina. Við okkur blasir 6. massa­út­rým­ing teg­unda, þján­ing­ar, eymd og eyði­legg­ing á skala sem við getum vart ímyndað okk­ur. Fólk sem berst gegn þess­ari þróun og fyrir hóf­sam­ari lífs­stíl er kallað öfga­fólk. Þeir sem berj­ast gegn eyði­legg­ingu jarðar eru öfga­full­ir. Hóf­semd verður öfg­ar.

Þegar búið er að snúa öllum orðum á hvolf, hola þau að innan og tæma þau af merk­ingu, getum við ekki mikið rætt saman leng­ur. Þá verður lítið gaman að lesa sögur og ljóð, eða smíða ný orð, því merk­ing þeirra gömlu er horf­in. Höfum við sjálf kannski verið tæmd af merk­ingu? Verðum við brátt horfin líka?

Höf­undur er fram­kvæmda­stjóri Land­vernd­ar.

Myndin er frá mótmælunum í Hong Kong í júní.
Evrópuþingið gagnrýnir aðstæður í Hong Kong
Bæði yfirvöld í Hong Kong og Beijing hafa gagnrýnt Evrópuþingið fyrir ályktunina og segja hana vera hræsni af hálfu þingsins.
Kjarninn 19. júlí 2019
Skora á Almenna innheimtu ehf. að hætta innheimtu á ólöglegum lánum
Fyrir liggur að vextir á smálánum eru margfalt hærri en heimilt er samkvæmt lögum, en þrátt fyrir það eru lántakendur enn krafðir um endurgreiðslu á ólöglegum vöxtum af innheimtufyrirtækinu Almenn innheimta ehf..
Kjarninn 19. júlí 2019
Birna Lárusdóttir
Viljum við fara aftur á byrjunarreit?
Kjarninn 19. júlí 2019
Húsavík á kortið í alþjóðlegu strandhreinsunarátaki
Húsavík heimsækja árlega yfir 100 þúsund ferðamenn í þeim tilgangi að skoða hvali. Ferðaþjónustufyrirtæki á svæðinu sameinuðust í átaki í að hreins strandlengjuna, og vel tókst til.
Kjarninn 19. júlí 2019
Sjálfstæðisflokkur ekki mælst minni frá hruni – Miðjan í andstöðunni nú stærri en stjórnin
Fylgi Sjálfstæðisflokksins hefur ekki mælst lægra frá hruni, samanlagt fylgi ríkisstjórnarflokkanna hefur ekki mælst lægra á kjörtímabilinu og frjálslynda miðjublokkin er nú stærri en ríkisstjórnin.
Kjarninn 19. júlí 2019
Fylgi Miðflokks hærra en Vinstri grænna
Fylgi Miðflokksins eykst verulega á milli mánaða og mælist nú 14,4 prósent. Fylgi flokksins mælist nú hærra en bæði Vinstri grænna og Samfylkingarinnar.
Kjarninn 19. júlí 2019
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Apple Pay og Enski Boltinn í boði fyrir alla
Kjarninn 19. júlí 2019
Þota ALC flogin til Evrópu
Bandaríska flugleigufélagið ALC hefur átt í deilum við Isavia um þotuna. Isavia vildi kyrrsetja vélina til að tryggja greiðslur upp í tveggja milljarða króna skuldir WOW air.
Kjarninn 19. júlí 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar