Að taka orð

Auður Önnu Magnúsdóttir fjallar um loftslagsmál í aðsendri grein en hún segir að þegar búið er að snúa öllum orðum á hvolf, hola þau að innan og tæma þau af merkingu, geti fólk ekki mikið rætt saman lengur um málefnin.

Auglýsing

Á Íslandi erum við hrifin af orð­um. Við teljum okkur vera meiri bóka­þjóð en aðr­ar, eiga betri skáld en aðrir og við smíðum ný orð yfir nýja hluti og ný hug­tök á meðan aðrar þjóðir láta sér nægja að taka upp orð úr öðrum tungu­mál­um. Sumum finnst gaman að búa til nýja merk­ingu úr gömlum orð­um. Til dæmis sími. Eða dreng­ur.

Mörgum finnst líka gaman að taka orð með valdi, nota þau í afbak­aðri merk­ingu þannig að þau þjóni nýjum herra og öðrum hags­mun­um. Hér eru nokkur dæmi.

Það fyrsta er þegar aukin losun gróð­ur­húsa­loft­teg­unda er sögð vera and­staða sín, sam­dráttur í los­un, eins og í umræð­unni um olíu­leit á Dreka­svæð­inu. For­svars­menn Eykon Energy héldu því fram fullum fetum að olíu­vinnsla myndi skila sér í minni losun gróð­ur­húsa­loft­teg­unda. Það sama gera for­svars­menn norsku olíu­fyr­ir­tækj­anna. Annað svipað dæmi er þegar for­svars­menn orku­fyr­ir­tækja sem eyði­lagt hafa ein­stakar nátt­úruperlur á Íslandi í þágu erlendra stór­iðju­fyr­ir­tækja halda því fram að stór­aukin losun gróð­ur­húsa­loft­teg­unda frá Íslandi vegna stór­iðju sé í raun and­hverfa sín, sumsé sam­dráttur í los­un. Plús verður mín­us. Meiri losun verður minni los­un.

Auglýsing

Næsta dæmi sem hér verður nefnt um að taka orð með valdi er orðið nátt­úru­vernd sem reyndar hafa verið gerðar margar atlögur að. Nýend­ur­reist Nátt­úru­vernd­ar­sam­tök Vest­fjarða ættu að sögn nýkjör­ins stjórn­ar­manns í sam­tök­unum, Krist­ins H. Gunn­ars­sonar fyrr­ver­andi alþing­is­manns, að berj­ast fyrir því að á Vest­fjörðum verði nátt­úru­vernd­ar­lög brotin með veglagn­ingu um svæði sem nýtur vernd­ar, að fram­andi teg­undum verði sleppt án eft­ir­lits í íslenska nátt­úru í stór­auknu mæli og að til áfram­hald­andi rasks komi á ein­stakri nátt­úru með orku­nýt­ingu. Eyði­legg­ing verður vernd.

Síð­asta dæmið um að taka orð með valdi er orðið öfgar, sem iðu­lega er kastað fram í umræðu um umhverf­is­vernd­ar­fólk. Síð­ast­liðið haust kall­aði inn­an­rík­is­ráð­herra Banda­ríkj­anna, Ryan Zinke „öfga­fullt umhverf­is­vernd­ar­fólk“ til ábyrgðar vegna skóg­ar­elda sem þá geisuðu í Kalíforn­íu­ríki. Nú erum við á þeim stað sem mann­kyn að mann­hverf stefna iðn­bylt­ing­ar­innar hefur næstum keyrt sið­menn­ingu okkar í þrot. Sam­kvæmt þeirri stefnu er nátt­úran er fyrir mann­inn og hann má taka frá henni það sem hann get­ur, eins og hann tekur orð og nýtir þau í sína þágu. Við höfum gengið svo hart gegn móður Jörð að hún þolir ágang okkar ekki leng­ur. Okkur dugar ekki móð­ur­mjólkin leng­ur, höldum því fram að nú þurfum við að éta af henni útlimi og inn­yfli eitt af öðru til þess að kom­ast sjálf af, í takt við stefnu iðn­bylt­ing­ar­inn­ar. Við höfum um það bil 10 ár til þess að breyta frá þess­ari stefnu með rót­tækum aðgerð­um, ann­ars verður ekki hægt að stöðva þró­un­ina. Við okkur blasir 6. massa­út­rým­ing teg­unda, þján­ing­ar, eymd og eyði­legg­ing á skala sem við getum vart ímyndað okk­ur. Fólk sem berst gegn þess­ari þróun og fyrir hóf­sam­ari lífs­stíl er kallað öfga­fólk. Þeir sem berj­ast gegn eyði­legg­ingu jarðar eru öfga­full­ir. Hóf­semd verður öfg­ar.

Þegar búið er að snúa öllum orðum á hvolf, hola þau að innan og tæma þau af merk­ingu, getum við ekki mikið rætt saman leng­ur. Þá verður lítið gaman að lesa sögur og ljóð, eða smíða ný orð, því merk­ing þeirra gömlu er horf­in. Höfum við sjálf kannski verið tæmd af merk­ingu? Verðum við brátt horfin líka?

Höf­undur er fram­kvæmda­stjóri Land­vernd­ar.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ný fjarskiptalög gætu kostað Sýn 325 milljónir króna
Í ársreikningi Sýnar er fjallað um lagasetningu sem er í pípunum, og er bæði íþyngjandi og ívilnandi fyrir fyrirtækið. Annars vegar er um að ræða frumvarp til nýrra fjarskiptalaga og hins vegar frumvarp um styrkveitingar til einkarekinna fjölmiðla.
Kjarninn 27. febrúar 2021
Twitter búið að opna útibú í Reykjavík
Í lok síðasta mánaðar var útibú fyrir Twitter skráð í fyrirtækjaskrá. Stofnandi Ueno, sem seldi fyrirtækið nýverið til samfélagsmiðlarisans, vann fyrsta daginn sinn fyrir Twitter hérlendis í dag.
Kjarninn 27. febrúar 2021
Hlöðver Skúli Hákonarson
Fjölmiðlaeyjan Ísland
Kjarninn 27. febrúar 2021
Andrés Pétursson
Evrópusambandslöndin tapa á Brexit
Kjarninn 27. febrúar 2021
Tæp 42 prósent Íslendinga eru á móti því að Ísland gangi í Evrópusambandið, samkvæmt nýlegri könnun Maskínu.
Íslendingarnir sem vilja helst ekki ganga í ESB
Litlar hreyfingar eru á afstöðu Íslendinga til inngöngu í ESB á milli ára og tæp 42 prósent segjast andvíg inngöngu. Kjarninn skoðaði hvaða hópar á Íslandi eru mest á móti Evrópusambandsaðild.
Kjarninn 27. febrúar 2021
Rannsóknir eru þegar hafnar á virkni og öryggi bóluefnis AstraZeneca fyrir börn og segir Jóhanna það mikið fagnaðarefni.
Ef börn verði ekki bólusett gæti faraldur brotist út á meðal þeirra
Þegar faraldur fær að ganga óáreittur um ákveðna næma hópa fara sjaldgæfir atburðir að eiga sér stað. „Sjaldgæfir alvarlegir atburðir sem við viljum ekki sjá,“ segir Jóhanna Jakobsdóttir líftölfræðingur.
Kjarninn 27. febrúar 2021
Samherji Holding hefur enn ekki skilað ársreikningi fyrir árið 2019
Hálfu ári eftir að lögboðinn frestur til að skila inn ársreikningum rann út þá hefur félagið sem heldur utan um erlenda starfsemi Samherja, meðal annars allt sem snýr að Namibíuumsvifum þess, ekki skilað inn sínum fyrir árið 2019.
Kjarninn 27. febrúar 2021
Langflest hagsmunagæslusamtök landsins, sem reyna að hafa áhrif á hvernig löggjöf og aðrar ákvarðanir innan stjórnmála og stjórnsýslu þróast, eru til heimilis í Hús atvinnulífsins við Borgartún 35.
Búið að skrá 27 hagsmunaverði og birta vefsvæði með upplýsingum um þá
Tilkynningum á hagsmunaverði sem reyna að hafa áhrif á stjórnmál og stjórnsýslu í starfi sínu, og áttu samkvæmt lögum að berast um áramót, hefur rignt inn síðustu daga eftir að forsætisráðuneytið sendi ítrekun.
Kjarninn 27. febrúar 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar