Ellefu prósentin og milljónirnar 200

Þóra Kristín Þórsdóttir skrifar um þann hluta barna í Reykjavík sem eru ekki í mataráskrift innan grunnskóla Reykjavíkur.

Auglýsing

Það hefur verið gríð­ar­lega mikil umræða um gæði skóla­mál­tíða und­an­farið og sér­stak­lega að hve miklu leyti inn­leiða eigi græn­met­is­fæði í skól­un­um, með umhverfið að leið­ar­ljósi. Frá­bær umræða en byggir samt á þeirri hug­mynd að skóla­mál­tíðir standi öllum börnum til boða. Svo er hins vegar ekki. Og þá spyr man, hvaða til­gangi eiga skóla­mál­tíðir að þjóna?

Til að taka af allan vafa er auð­vitað grund­vall­ar­at­riði að fyrst boðið er upp á mat í skól­anum séu þessar skóla­mál­tíðir bragð­góðar og vel sam­an­settar (þar sem unnið er með regn­bog­ann af græn­meti, farið er eftir lýð­heilsu­við­miðum í sam­setn­ing­u o.s.frv) og í því sam­bandi er nýja mat­ar­stefnan mikil bót frá því sem áður var. Góður skóla­matur skiptir hins vegar fjöl­skyldur máli á mis­mun­andi hátt, og það er þarna sem stefna borg­ar­innar er göll­uð.

Auglýsing
Fyrir meiri­hluta fjöl­skyldna, þar sem fjár­ráð eru næg þannig að börnin fá allt sem þau þurfa og allt er í þokka­lega góðu,  hafa skóla­mál­tíðir þann til­gang að létta álagi. Ef börnin fá vel að borða í hádeg­inu þarf aðeins að pakka græn­meti og ávöxtum fyrir morg­un­naslið, og ef þannig liggur á þarf ekki að hafa sam­visku­bit yfir ein­földum kvöld­mál­tíð­um, a.m.k. við og við.  Að öllu jöfnu ættu skóla­mál­tíðir líka að vera félags­leg­ar, auka fjöl­breytni nær­ing­ar­inn­tök­unnar sem og að bæta mik­il­vægum þáttum inn í mat­ar­menn­ingu barn­anna, sem er auð­vitað bón­us, en það er vinnu­sparn­að­ur­inn fyrir for­eldra sem er aðal­at­rið­ið. Fyrir börnin sjálf skiptir nefni­lega  í sjálfu sér ekki meg­in­máli hvort boðið er upp á skóla­mál­tíðir eða ekki, þar eð það væru for­eldr­arnir sem myndu bera byrð­arnar ef hætt væri að bjóða upp á þessa þjón­ustu. Ef skóla­mál­tíð­irnar væru lagðar af myndi það ein­fald­lega þýða, á þessum heim­il­um, að for­eldr­arnir leggðu auk­inn metnað í nestið sem og í kvöld­mál­tíð­irn­ar. Þessi börn væru sum­sé flest á góðu fæði eftir sem fyr­ir, en álagið á for­eldra væri meira.

Ell­efu pró­sentin

Svo eru það hin börn­in, þau sem koma af heim­ilum þar sem matur er ekki nægur og/eða ekki nógu nær­ing­ar­rík­ur. Fyrir þessi börn er algjört lyk­il­at­riði að fá mat í skól­an­um.  En hann er ekki í boði fyrir þau öll. Nánar til­tekið eru, innan grunn­skóla Reykja­vík­ur, 11% barn­anna ekki í mat­ar­á­skrift. Engar opin­berar upp­lýs­ingar er að finna um þennan hóp en leiða má að því líkum að þó ein­hver hlut­i þess­ara ­barna geti ekki verið í mat­ar­á­skrift vegna fæðu­of­næm­is, -óþols eða af menn­ing­ar­legum ástæð­um, séu að mestum hluta þarna um að ræða börn af fátæk­ari heim­il­u­m. 

Af hverju? Jú, for­eldrar greiða tæp­lega 500 kr á dag fyrir skóla­mál­tíð­ina, eða 9800 kr. á mán­uði, óháð fjár­hags-, atvinnu- og hjú­skap­ar­stöðu og fæst ekki afsláttur af þessu gjaldi nema fleiri en tvö börn á heim­il­inu séu í mat­ar­á­skrift. Fyrir heim­ili með tvö eða fleiri börn í grunn­skóla kostar það því 19600 krónur á mán­uði að hafa þau í mat í skól­anum sem er mikið fyrir margar fjöl­skyld­ur, sér­stak­lega ein­stæðar mæð­ur.

200 millj­ón­irnar

Sam­kvæmt Mat­ar­stefnu Reykja­vík­ur­borgar 2018–22 er áætlað að sá rekstr­ar­kostn­aður sem bæt­ist við vegna stefn­unnar verði að allt að 204 millj­ónir á ári (þar af 130 millj­ónir í 3-5 starfs­manna deild um mat­ar­mál borg­ar­inn­ar). Það er 10 millj­ónum meira en það kostar að gefa 1650 börnum (11% af grunn­skóla­börnum í R­vk) ókeypis mat­ar­á­skrift í heilt ár. Og það tryggja þessum börnum mat­ar­á­skrift er ekki tækni­lega flók­ið, því hægt væri að skil­yrða fríar mat­ar­á­skrift við þá for­sendu að ráð­stöf­un­ar­tekjur heim­il­is­ins væru undir ein­hverju ákveðnu marki og  svo sækja tekju­upp­lýs­ing­arnar til hins opin­bera eins og gert er þegar úrskurðað er um fjár­hags­lega aðstoð og húsa­leigu­bæt­ur.  Þá þarf bara að ákveða hvar mörkin eiga að liggja.

Í öllu falli verður að telj­ast und­ar­legt að fé og orku sé veitt í að hanna bænda­mark­aði og sköpun nýrrar skipu­lags­heildar innan borg­ar­innar á meðan í borg­inni fyr­ir­finn­ast börn sem ekki geta treyst því að fá að borða heima hjá sér og hin frá­bæra lausn, skóla­mál­tíð­ir, eru ekki enn orðnar að þeirri félags­legu aðstoð sem þær ættu klár­lega að ver­a.  En þetta þarf ekki að vera annað hvort –eða. Við getum vel gert bæði.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Finnur Torfi Stefánsson
Vinstri Græn Samfylking
Kjarninn 24. febrúar 2021
Magnús Guðmundsson
Vatnajökulsþjóðgarður á góðri leið
Kjarninn 24. febrúar 2021
Grjóthrun hefur orðið á Reykjanesskaga og varað er við frekara hruni. Myndina tók áhöfn Landhelgisgæslunnar í eftirlitsflugi í morgun.
Hættustigi lýst yfir: Grjót hrunið úr fjöllum og hvítir gufustrókar sést
Lýst hefur verið yfir hættustigi almannavarna á Reykjanesskaga og höfuðborgarsvæðinu vegna jarðskjálftahrinunnar sem hófst í morgun. Grjót hefur hrunið úr fjöllum á Reykjanesi og hvítir gufustrókar á jarðhitasvæðum sést á svæðinu.
Kjarninn 24. febrúar 2021
Finnst það „mikill dómgreindarbrestur“ hjá Áslaugu að hafa hringt í lögreglustjórann
Þingmaður Viðreisnar gagnrýnir dómsmálaráðherra fyrir að hringja í lögreglustjórann á höfuðborgarsvæðinu eftir að lögreglan upplýsti um að annar ráðherra, formaður flokks hennar, hefði verið í samkvæmi sem leyst var upp vegna gruns um sóttvarnarbrot.
Kjarninn 24. febrúar 2021
Jóhann Páll Jóhannsson
Frá atvinnukreppu til framsækinnar atvinnustefnu
Kjarninn 24. febrúar 2021
Kristín Jónsdóttir, hópstjóri náttúruvárvöktunar Veðurstofu Íslands.
„Við þurfum að undirbúa okkur fyrir að það verði stærri skjálftar“
Kristín Jónsdóttir hjá náttúruvárvöktun Veðurstofu Íslands segir að líkur séu á fleiri skjálftum og að við þurfum að vera við því búin að þeir verði stærri en þeir sem orðið hafa í morgun.
Kjarninn 24. febrúar 2021
Ármann Höskuldsson eldfjallafræðingur við Háskóla Íslands.
„Þetta eru mikil læti“
Eldfjallafræðingurinn Ármann Höskuldsson segir að jarðskjálftahrinan mikla á Reykjanesi í dag þurfi ekki að leiða til eldgoss en bendir á að svæðið sé þekkt eldgosasvæði „og það hlýtur að koma að því“ að það komi „eitthvað upp“.
Kjarninn 24. febrúar 2021
Myndin sýnir fjölda skjálfta á síðustu klukkustundum eins og staðan var kl. 10.35 í morgun.
Staðfest: 5,7 stiga skjálfti – „Sterk jarðskjálftahrina gengur nú yfir Reykjanes og höfuðborgarsvæðið“
Stór jarðskjálfti, 5,7 stig, fannst vel á öllu suðvesturhorni landsins laust eftir klukkan 10 í morgun. Fjölmargir skjálftar hafa fylgt í kjölfarið.
Kjarninn 24. febrúar 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar