Ellefu prósentin og milljónirnar 200

Þóra Kristín Þórsdóttir skrifar um þann hluta barna í Reykjavík sem eru ekki í mataráskrift innan grunnskóla Reykjavíkur.

Auglýsing

Það hefur verið gríð­ar­lega mikil umræða um gæði skóla­mál­tíða und­an­farið og sér­stak­lega að hve miklu leyti inn­leiða eigi græn­met­is­fæði í skól­un­um, með umhverfið að leið­ar­ljósi. Frá­bær umræða en byggir samt á þeirri hug­mynd að skóla­mál­tíðir standi öllum börnum til boða. Svo er hins vegar ekki. Og þá spyr man, hvaða til­gangi eiga skóla­mál­tíðir að þjóna?

Til að taka af allan vafa er auð­vitað grund­vall­ar­at­riði að fyrst boðið er upp á mat í skól­anum séu þessar skóla­mál­tíðir bragð­góðar og vel sam­an­settar (þar sem unnið er með regn­bog­ann af græn­meti, farið er eftir lýð­heilsu­við­miðum í sam­setn­ing­u o.s.frv) og í því sam­bandi er nýja mat­ar­stefnan mikil bót frá því sem áður var. Góður skóla­matur skiptir hins vegar fjöl­skyldur máli á mis­mun­andi hátt, og það er þarna sem stefna borg­ar­innar er göll­uð.

Auglýsing
Fyrir meiri­hluta fjöl­skyldna, þar sem fjár­ráð eru næg þannig að börnin fá allt sem þau þurfa og allt er í þokka­lega góðu,  hafa skóla­mál­tíðir þann til­gang að létta álagi. Ef börnin fá vel að borða í hádeg­inu þarf aðeins að pakka græn­meti og ávöxtum fyrir morg­un­naslið, og ef þannig liggur á þarf ekki að hafa sam­visku­bit yfir ein­földum kvöld­mál­tíð­um, a.m.k. við og við.  Að öllu jöfnu ættu skóla­mál­tíðir líka að vera félags­leg­ar, auka fjöl­breytni nær­ing­ar­inn­tök­unnar sem og að bæta mik­il­vægum þáttum inn í mat­ar­menn­ingu barn­anna, sem er auð­vitað bón­us, en það er vinnu­sparn­að­ur­inn fyrir for­eldra sem er aðal­at­rið­ið. Fyrir börnin sjálf skiptir nefni­lega  í sjálfu sér ekki meg­in­máli hvort boðið er upp á skóla­mál­tíðir eða ekki, þar eð það væru for­eldr­arnir sem myndu bera byrð­arnar ef hætt væri að bjóða upp á þessa þjón­ustu. Ef skóla­mál­tíð­irnar væru lagðar af myndi það ein­fald­lega þýða, á þessum heim­il­um, að for­eldr­arnir leggðu auk­inn metnað í nestið sem og í kvöld­mál­tíð­irn­ar. Þessi börn væru sum­sé flest á góðu fæði eftir sem fyr­ir, en álagið á for­eldra væri meira.

Ell­efu pró­sentin

Svo eru það hin börn­in, þau sem koma af heim­ilum þar sem matur er ekki nægur og/eða ekki nógu nær­ing­ar­rík­ur. Fyrir þessi börn er algjört lyk­il­at­riði að fá mat í skól­an­um.  En hann er ekki í boði fyrir þau öll. Nánar til­tekið eru, innan grunn­skóla Reykja­vík­ur, 11% barn­anna ekki í mat­ar­á­skrift. Engar opin­berar upp­lýs­ingar er að finna um þennan hóp en leiða má að því líkum að þó ein­hver hlut­i þess­ara ­barna geti ekki verið í mat­ar­á­skrift vegna fæðu­of­næm­is, -óþols eða af menn­ing­ar­legum ástæð­um, séu að mestum hluta þarna um að ræða börn af fátæk­ari heim­il­u­m. 

Af hverju? Jú, for­eldrar greiða tæp­lega 500 kr á dag fyrir skóla­mál­tíð­ina, eða 9800 kr. á mán­uði, óháð fjár­hags-, atvinnu- og hjú­skap­ar­stöðu og fæst ekki afsláttur af þessu gjaldi nema fleiri en tvö börn á heim­il­inu séu í mat­ar­á­skrift. Fyrir heim­ili með tvö eða fleiri börn í grunn­skóla kostar það því 19600 krónur á mán­uði að hafa þau í mat í skól­anum sem er mikið fyrir margar fjöl­skyld­ur, sér­stak­lega ein­stæðar mæð­ur.

200 millj­ón­irnar

Sam­kvæmt Mat­ar­stefnu Reykja­vík­ur­borgar 2018–22 er áætlað að sá rekstr­ar­kostn­aður sem bæt­ist við vegna stefn­unnar verði að allt að 204 millj­ónir á ári (þar af 130 millj­ónir í 3-5 starfs­manna deild um mat­ar­mál borg­ar­inn­ar). Það er 10 millj­ónum meira en það kostar að gefa 1650 börnum (11% af grunn­skóla­börnum í R­vk) ókeypis mat­ar­á­skrift í heilt ár. Og það tryggja þessum börnum mat­ar­á­skrift er ekki tækni­lega flók­ið, því hægt væri að skil­yrða fríar mat­ar­á­skrift við þá for­sendu að ráð­stöf­un­ar­tekjur heim­il­is­ins væru undir ein­hverju ákveðnu marki og  svo sækja tekju­upp­lýs­ing­arnar til hins opin­bera eins og gert er þegar úrskurðað er um fjár­hags­lega aðstoð og húsa­leigu­bæt­ur.  Þá þarf bara að ákveða hvar mörkin eiga að liggja.

Í öllu falli verður að telj­ast und­ar­legt að fé og orku sé veitt í að hanna bænda­mark­aði og sköpun nýrrar skipu­lags­heildar innan borg­ar­innar á meðan í borg­inni fyr­ir­finn­ast börn sem ekki geta treyst því að fá að borða heima hjá sér og hin frá­bæra lausn, skóla­mál­tíð­ir, eru ekki enn orðnar að þeirri félags­legu aðstoð sem þær ættu klár­lega að ver­a.  En þetta þarf ekki að vera annað hvort –eða. Við getum vel gert bæði.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ketill Sigurjónsson
Sífellt ódýrari vindorka í Hörpu
Kjarninn 11. nóvember 2019
Samherji sendir yfirlýsingu vegna yfirvofandi umfjöllunar RÚV
Útgerðarfyrirtækið Samherji hefur sent frá sér yfirlýsingu, vegna yfirvofandi umfjöllunar RÚV.
Kjarninn 11. nóvember 2019
Magnús Halldórsson
Brjálæðið og enn of stór til að falla
Kjarninn 11. nóvember 2019
28 milljónir í launakostnað ólöglegu Landsréttardómaranna
Laun þriggja þeirra fjögurra dómara við Landsrétt, sem mega ekki dæma eftir að Mannréttindadómstóll Evrópu sagði skipan þeirra ólögmæta, kalla á 28 milljón króna viðbótarútgjöld ríkissjóðs.
Kjarninn 11. nóvember 2019
Allt að tólf mánaða bið eftir sálfræðiviðtali fyrir börn
Mik­ill munur er á biðtíma eftir tíma með sálfræðing eftir lands­hlut­um. Á Suðurlandi getur biðin eftir tíma verið allt að tíu mánuðir en hjá geðheilsuteymum höfuðborgarsvæðisins er ekki bið eftir sálfræðiþjónustu.
Kjarninn 11. nóvember 2019
Hraðhleðslustöðvum fjölgar um 40 prósent
Orkusjóður hefur úthlutað styrkjum til uppsetningar 43 nýrra hraðhleðslustöðva vítt og breitt um landið. Ísland er í öðru sæti í heiminum hvað varðar hlutfall rafbíla og tengiltvinnbíla af fjölda nýskráðra bifreiða.
Kjarninn 11. nóvember 2019
Róbert Wessman
Róbert Wessman stækkar hlut sinn í Sýn
Félög sem Róbert Wessman fer með yfirráð yfir eiga nú 7,64 prósent hlut í fjar­skipta- og fjöl­miðla­fé­laginu Sýn.
Kjarninn 11. nóvember 2019
Miðflokkurinn birti þessa mynd á meðan að málþófið stóð yfir.
Málþóf Miðflokksins og annað annríki kostaði 40 milljónir
Málþóf í vor gerði það að verkum að yfirvinna starfsmanna Alþingis í tengslum við þingsalinn var tvöfalt meiri en vanalega. Álagið var álíka mikið hjá þeim sem starfa á nefndarsviði. Afleiðingin var óvæntur kostnaður upp á tugi milljóna.
Kjarninn 11. nóvember 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar