Ellefu prósentin og milljónirnar 200

Þóra Kristín Þórsdóttir skrifar um þann hluta barna í Reykjavík sem eru ekki í mataráskrift innan grunnskóla Reykjavíkur.

Auglýsing

Það hefur verið gríð­ar­lega mikil umræða um gæði skóla­mál­tíða und­an­farið og sér­stak­lega að hve miklu leyti inn­leiða eigi græn­met­is­fæði í skól­un­um, með umhverfið að leið­ar­ljósi. Frá­bær umræða en byggir samt á þeirri hug­mynd að skóla­mál­tíðir standi öllum börnum til boða. Svo er hins vegar ekki. Og þá spyr man, hvaða til­gangi eiga skóla­mál­tíðir að þjóna?

Til að taka af allan vafa er auð­vitað grund­vall­ar­at­riði að fyrst boðið er upp á mat í skól­anum séu þessar skóla­mál­tíðir bragð­góðar og vel sam­an­settar (þar sem unnið er með regn­bog­ann af græn­meti, farið er eftir lýð­heilsu­við­miðum í sam­setn­ing­u o.s.frv) og í því sam­bandi er nýja mat­ar­stefnan mikil bót frá því sem áður var. Góður skóla­matur skiptir hins vegar fjöl­skyldur máli á mis­mun­andi hátt, og það er þarna sem stefna borg­ar­innar er göll­uð.

Auglýsing
Fyrir meiri­hluta fjöl­skyldna, þar sem fjár­ráð eru næg þannig að börnin fá allt sem þau þurfa og allt er í þokka­lega góðu,  hafa skóla­mál­tíðir þann til­gang að létta álagi. Ef börnin fá vel að borða í hádeg­inu þarf aðeins að pakka græn­meti og ávöxtum fyrir morg­un­naslið, og ef þannig liggur á þarf ekki að hafa sam­visku­bit yfir ein­földum kvöld­mál­tíð­um, a.m.k. við og við.  Að öllu jöfnu ættu skóla­mál­tíðir líka að vera félags­leg­ar, auka fjöl­breytni nær­ing­ar­inn­tök­unnar sem og að bæta mik­il­vægum þáttum inn í mat­ar­menn­ingu barn­anna, sem er auð­vitað bón­us, en það er vinnu­sparn­að­ur­inn fyrir for­eldra sem er aðal­at­rið­ið. Fyrir börnin sjálf skiptir nefni­lega  í sjálfu sér ekki meg­in­máli hvort boðið er upp á skóla­mál­tíðir eða ekki, þar eð það væru for­eldr­arnir sem myndu bera byrð­arnar ef hætt væri að bjóða upp á þessa þjón­ustu. Ef skóla­mál­tíð­irnar væru lagðar af myndi það ein­fald­lega þýða, á þessum heim­il­um, að for­eldr­arnir leggðu auk­inn metnað í nestið sem og í kvöld­mál­tíð­irn­ar. Þessi börn væru sum­sé flest á góðu fæði eftir sem fyr­ir, en álagið á for­eldra væri meira.

Ell­efu pró­sentin

Svo eru það hin börn­in, þau sem koma af heim­ilum þar sem matur er ekki nægur og/eða ekki nógu nær­ing­ar­rík­ur. Fyrir þessi börn er algjört lyk­il­at­riði að fá mat í skól­an­um.  En hann er ekki í boði fyrir þau öll. Nánar til­tekið eru, innan grunn­skóla Reykja­vík­ur, 11% barn­anna ekki í mat­ar­á­skrift. Engar opin­berar upp­lýs­ingar er að finna um þennan hóp en leiða má að því líkum að þó ein­hver hlut­i þess­ara ­barna geti ekki verið í mat­ar­á­skrift vegna fæðu­of­næm­is, -óþols eða af menn­ing­ar­legum ástæð­um, séu að mestum hluta þarna um að ræða börn af fátæk­ari heim­il­u­m. 

Af hverju? Jú, for­eldrar greiða tæp­lega 500 kr á dag fyrir skóla­mál­tíð­ina, eða 9800 kr. á mán­uði, óháð fjár­hags-, atvinnu- og hjú­skap­ar­stöðu og fæst ekki afsláttur af þessu gjaldi nema fleiri en tvö börn á heim­il­inu séu í mat­ar­á­skrift. Fyrir heim­ili með tvö eða fleiri börn í grunn­skóla kostar það því 19600 krónur á mán­uði að hafa þau í mat í skól­anum sem er mikið fyrir margar fjöl­skyld­ur, sér­stak­lega ein­stæðar mæð­ur.

200 millj­ón­irnar

Sam­kvæmt Mat­ar­stefnu Reykja­vík­ur­borgar 2018–22 er áætlað að sá rekstr­ar­kostn­aður sem bæt­ist við vegna stefn­unnar verði að allt að 204 millj­ónir á ári (þar af 130 millj­ónir í 3-5 starfs­manna deild um mat­ar­mál borg­ar­inn­ar). Það er 10 millj­ónum meira en það kostar að gefa 1650 börnum (11% af grunn­skóla­börnum í R­vk) ókeypis mat­ar­á­skrift í heilt ár. Og það tryggja þessum börnum mat­ar­á­skrift er ekki tækni­lega flók­ið, því hægt væri að skil­yrða fríar mat­ar­á­skrift við þá for­sendu að ráð­stöf­un­ar­tekjur heim­il­is­ins væru undir ein­hverju ákveðnu marki og  svo sækja tekju­upp­lýs­ing­arnar til hins opin­bera eins og gert er þegar úrskurðað er um fjár­hags­lega aðstoð og húsa­leigu­bæt­ur.  Þá þarf bara að ákveða hvar mörkin eiga að liggja.

Í öllu falli verður að telj­ast und­ar­legt að fé og orku sé veitt í að hanna bænda­mark­aði og sköpun nýrrar skipu­lags­heildar innan borg­ar­innar á meðan í borg­inni fyr­ir­finn­ast börn sem ekki geta treyst því að fá að borða heima hjá sér og hin frá­bæra lausn, skóla­mál­tíð­ir, eru ekki enn orðnar að þeirri félags­legu aðstoð sem þær ættu klár­lega að ver­a.  En þetta þarf ekki að vera annað hvort –eða. Við getum vel gert bæði.

Íslendingurinn Reynir ætlar að taka upp Flamenco plötu
Reynir Hauksson hefur lært hjá einum helsta gítarkennara Granada. Nú safnar hann fyrir gerð Flamenco plötu á Karolina Fund.
Kjarninn 15. september 2019
Fosfatnáma
Upplýsingaskortur ógnar matvælaöryggi
Samkvæmt nýrri rannsókn íslenskra og erlendra fræðimanna ógnar skortur á fullnægjandi upplýsingum um birgðir fosfórs matvælaöryggi í heiminum.
Kjarninn 15. september 2019
Besta platan með Metallica – Master of Puppets
Gefin út af Elektra þann 3. mars 1986, 8 lög á 54 mínútum og 47 sekúndum.
Kjarninn 15. september 2019
Guðmundur Kristjánsson er stærsti eigandi Útgerðarfélags Reykjavíkur sem er stærsti eigandi Brim.
Útgerðarfélag Reykjavíkur hagnaðist um 1,5 milljarð í fyrra
Stærsti eigandi Brim, sem hét áður HB Grandi, bókfærði eignarhlut sinn í félaginu á rúmlega 15 prósent hærra verði en skráð markaðsverð hlutarins var á reikningsskiladegi. Eignir Brim voru metnar á um 60 milljarða króna um síðustu áramót.
Kjarninn 15. september 2019
Eiríkur Ragnarsson
RÚV á kannski heima á auglýsingamarkaði eftir allt saman
Kjarninn 15. september 2019
Vinningstillaga Henning Larsen arkitektastofunnar að því hvernig Vinge ætti að líta út. Veruleikinn í dag er allt annar.
Danska skýjaborgin Vinge
Það er ekki nóg að fá háleitar hugmyndir, það þarf líka einhvern til að framkvæma þær. Þessu hafa bæjaryfirvöld í Frederikssund á Sjálandi fengið að kynnast, þar sem draumsýn hefur breyst í hálfgerða martröð.
Kjarninn 15. september 2019
Ásaka Glitni um að klippa sjö sentimetra neðan af samningum
Deilumál milli Útgerðarfélags Reykjavíkur og Glitnis vegna afleiðusamninga upp á tvo milljarða króna sem gerðir voru í aðdraganda hrunsins standa enn yfir. Útgerðarfélagið kærði Glitni til lögreglu í fyrra fyrir að klippa neðan af samningunum.
Kjarninn 15. september 2019
Engar áreiðanlegar tölur til um fjölda einstaklinga með heilabilun
Heilabilunarsjúkdómar eru mjög algengir á Íslandi en engar áreiðanlegar tölur eru til um fjölda þeirra einstaklinga sem greinst hafa með heilabilun. Tólf þingmenn kalla eftir því að landlækni sé skylt að halda sérstaka skrá um sjúkdóminn.
Kjarninn 14. september 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar