Heilagar kýr eða bíllaus lífsstíll

Steinar Frímannsson segir að hér á landi sé einhver einkennileg trú á einkabílisma en ótrúleg neikvæðni gagnvart strætisvögnum.

Auglýsing

Í öllum sam­fé­lögum er eitt­hvað það sem menn vilja alls ekki hrófla við. Oft er því líkt við heilögu kýrnar á Ind­landi. Við höfum okkar heilögu kýr hér á landi. Svo sann­ar­lega. 

Sam­kvæmt kolefn­is­bók­haldi Hag­stofu Íslands svarar heild­ar­losun Íslend­inga á gróð­ur­húsa­loft­teg­undum til um 14 milljón tonnum af CO2. Af þessu eru um 9 milljón tonn talin vegna land­nýt­ingar en það hefur verið tekið út úr bók­hald­inu, senni­lega vegna þess að sá útreikn­ingur er ekki byggður á nægi­lega góðum gögn­um.  

Sam­göngur á landi valda um um einnar milljón tonna útblæstri.  Þar sjá menn vafa­laust fyrir sér stóra trukka sem aka um veg­ina, og það er álitið mesta böl. En notkun stórra vöru­bíla orsakar aðeins um 18 % af þessu. Sá þáttur sem er lang­sam­lega stærstur er fólks­bíl­ar, það er bílar sem skráðir eru fyrir 3 til 9 far­þega. Einka­bíll­inn. Fólks­bílar orsaka með öðrum orðum 60 % af þessum útblæstri eða 600.000 tonn af CO2.  Hér getur almenn­ingur gert sitt til að draga úr útblæstri. Með bíl­lausum lífs­stíl. Og það er senni­lega ódýrasta og fljót­virkasta aðgerðin sem völ er á í lofts­lags­mál­u­m.  

Auglýsing
Það eru nefni­lega til aðrar lausnir en einka­bíll­inn. Reið­hjól, stræt­is­vagnar eða hestar post­ul­anna. En til þess að gera bíl­lausan lífs­stíl aðlað­andi þurfa margir að koma að. Í skipu­lagi og rekstri bæj­ar­fé­laga verður að gera ráð fyrir þessum val­kosti og að hann sé jafnt settur öðr­um. Það þýðir bæði að aðstaða sé fyrir hendi, að allar tækni­legar lausnir mið­ist við að fólk noti ekki bíl. Þetta er vissu­lega spurn­ing um tækni­lausnir en ekki síður um hug­ar­far.  

Stræt­is­vagna­kerfið á höf­uð­borg­ar­svæð­inu má bæta mik­ið. Og það er í gangi end­ur­skipu­lagn­ing á leiða­kerfi Strætó BS í tengslum við svo­kall­aða borg­ar­línu. Lagt er upp með að stytta ferða­tíma með strætó innan höf­uð­borg­ar­svæð­is­ins. Nú hafa verið kynntar áætl­anir um upp­bygg­ingu á Borg­ar­línu sem menn telja að öllu muni breyta. Von­andi. En þessar hug­myndir virka þannig þegar þær eru skoð­aðar að hér eigi ein­fald­lega að setja upp ein­hvern súper­strætó sem er í eðli og skipu­lagi eins og það kerfi sem hefur fengið á sig slíkt orð að fjöldi fólks lítur á það sem neyð­ar­úr­ræði að nota það. Og á mörgum er að heyra að þessi kostur sé ekki til. 

Það eru fleiri þættir en bara gæði stræt­is­vagna­kerf­is­ins sem hafa áhrif á hvort fólk velur bíl­lausan lífs­stíl.  Nálægð almennrar þjón­ustu, svo sem barna­heim­ila og dag­vöru­versl­ana við heim­ili eða vinnu­stað skiptir máli.  

Margir, sér­stak­lega þeir sem búa nálægt vinnu­stað kjósa að nota reið­hjól.  Raf­magns­reið­hjól eru til­tölu­lega nýr val­kost­ur, hentar ágæt­lega en raf­drifið er alls ekk­ert skil­yrði. Þó er lík­legt að raf­mót­or­inn verði til þess að hjólið verði notað meira, t.d. þegar blæs dálítið hressi­lega. Raf­magns­skútur eru nýr og góður val­kostur í þeirri flóru sem fyrir er. 

Það er ekki nauð­syn­legt að allir til­einki sér bíl­lausan lífs­stíl. Sumir þurfa á bíl að halda vegna vinnu og ann­arra ann­marka á líf­inu. Bíl­laus lífs­stíll þarf líka ekki endi­lega að þýða að eiga ekki bíl. Heldur að nota bíl­lausar lausnir við sem mest af dag­legu lífi. Svo sem ferðir til og frá vinnu og aðrar ferðir innan þétt­býl­is. En auð­vitað er ljóst að í dreif­býli þurfa menn á bíl að halda. 

Auglýsing
Áætlun um sam­göngu­mál á Höf­uð­borg­ar­svæð­inu gerir ráð fyrir um 50 millj­örðum króna í nýjar vega­fram­kvæmdir og 50 millj­örðum í Borg­ar­lín­u.  Þessi útgjöld gætu senni­lega spar­ast að mestu leyti ef dregið væri úr umferð einka­bíla. Verð­mið­inn á einka­bíl­is­mann hefur þannig verið reikn­aður upp á 100 millj­arða.  Því að með því að draga úr notkun einka­bíls­ins getur núver­andi gatna­kerfi auð­veld­lega annað álag­inu og ekki þarf sér­a­kreinar fyrir stræt­is­vagna. Vissu­lega þarf að leggja í ein­hvern kostn­að, en hann er fjarri þeim tölum sem hafa verið kynnt­ar.  

Það er hug­ar­farið sem mest strandar á. Hér á landi er ein­hver ótrú­leg nei­kvæðni gagn­vart stræt­is­vögn­um. Margir segja að það komi ekki til greina að þeir stígi upp í slíkt far­ar­tæki. Ekki vegna þess að þeir þekki svo vel til heldur er þetta ein­hvern veg­inn neðan við þeirra virð­ingu, eða hvað það nú er.  Einnig er hér ein­hver ein­kenni­leg trú á einka­bíl­isma. Sé eitt­hvað sagt eða gert í þá átt að efla þurfi almenn­ings­sam­göngur og þá rís gjarnan upp hópur fólks og talar um aðför að einka­bíln­um. Það má kannski segja að það sé aðför að einka­bíl­isma. En er ekki rétt og sjálf­sagt að tala gegn vanda­mál­u­m? 

En það er auð­vitað aðför að einka­bílnum að halda þessu fram. Það eru víða heilagar kýr. Á Íslandi eru þær úr blikk­i. 

Höf­undur er í lofts­lags­hópi Land­vernd­ar.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Stór jarðskjálfti vestur af Krýsuvík
Jarðskjálfti, 5,5 að stærð samkvæmt fyrsta stærðarmati Veðurstofu Íslands, fannst vel á höfuðborgarsvæðinu kl. 13:43 í dag. Upptök skjálftans eru sögð rúma 4 km vestur af Krýsuvík. Allt skalf og nötraði á Alþingi.
Kjarninn 20. október 2020
Stjórnmálamenn ræddu um sóttvarnaráðstafanir á þingi í gær.
„Sóttvarnareglur ríkisins eru þunglamalegar og dýrar“
Sjálfstæðisflokkurinn deilir þeim orðum Sigríðar Á. Andersen að opinberar sóttvarnareglur séu „þunglamalegar og dýrar“ á meðan að einstaklingsbundnar sóttvarnir séu áhrifaríkar. Líftölfræðingur segir einstaklingsbundnar aðgerðir ekki duga einar og sér.
Kjarninn 20. október 2020
Dagur B. Eggertsson, borgarstjóri.
Höfuðborgarsvæðið á viðkvæmum tíma í faraldrinum
Íþróttakennsla í skólum á höfuðborgarsvæðinu verður utandyra og verða íþróttahús, sundlaugar og söfn lokuð. Ákvörðunin verður endurskoðuð að viku liðinni.
Kjarninn 20. október 2020
Jóhannes Þór Skúlason er framkvæmdastjóri Samtaka ferðaþjónustunnar og skrifar undir umsögn þeirra.
Segja forsendur fjárlaga að óbreyttu þegar brostnar vegna landamæraskimunar
Hagsmunasamtök aðila í ferðaþjónustu segja að ef núverandi reglur um tvöfalda skimun á landamærum verði áfram í gildi muni fjöldi erlendra ferðamanna sem heimsæki Ísland árið 2021 aldrei ná að verða 900 þúsund, líkt og forsendur fjárlaga geri ráð fyrir.
Kjarninn 20. október 2020
Sighvatur Björgvinsson
Stjórnarskrárgjafinn – og þú sjálfur
Kjarninn 20. október 2020
Spáir 8,5 prósenta samdrætti í ár
Landsbankinn spáir meiri samdrætti í ár heldur en Seðlabankinn og Hagstofan en býst þó við að viðspyrnan verði meiri á næstu árum.
Kjarninn 20. október 2020
Nichole Leigh Mosty
Hvað er COVID skömm og er það til á Íslandi?
Leslistinn 20. október 2020
Forseti Kína, Xi Jinping.
Hvers vegna gengur svona vel í Kína?
Nýjustu efnahagstölur sýna fram á mikinn hagvöxt í Kína og búist er við að hann muni aukast á næstunni. Hvernig má það vera að svona vel gangi í upprunalandi kórónuveirunnar á meðan flest önnur ríki heimsins eru í djúpri kreppu vegna hennar?
Kjarninn 19. október 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar