Sem spyrtir þorskar

Örn Bárður Jónsson fjallar um Samherjamálið í aðsendri grein en hann segir að löndin tvö, Ísland og Namibía, séu eins og spyrtir þorskar á trönum, spyrt saman með spillingarbandi af líkum toga.

Auglýsing

Á Kveik hefur kviknað ljós. Við höfum fengið að skyggn­ast inn í meintar, ógeð­felld­ar, athafnir Sam­herja, í fjar­lægu landi.

Ísland og Namibía eru ólík lönd en margt er þó líkt með þeim. Í báðum löndum býr fólk með vonir og þrár. Svo virð­ist sem Namibíska þjóðin hafi verið illa svikin og hún orðið leiksoppur brask­ara og spilltra póli­tíkusa.

Sam­herj­a­málið á eftir að rann­saka og von­andi verður sann­leik­ur­inn leiddur í ljós. Fram­komnar upp­lýs­ingar hljóta að vekja allt hugs­andi fólk með rétt­læt­is­kennd til vit­undar um að yfir­gnæf­andi líkur eru á því að óhreint mjöl sé í poka fyr­ir­tæk­is­ins, ýlda í lest­inni.

Auglýsing

Fyr­ir­tækið virð­ist hafa varið gríð­ar­legum fjár­munum til þess að fá í hendur fisk­veiði­kvóta í þessu fátæka landi, greitt fyrir hann og mútað áhrifa­mönnum til að tryggja sér veiði­rétt­inn.

Á Íslandi hefur útgerðin hins vegar fengið kvót­ann fyrir lítið sem ekk­ert með sam­þykki fólks á Alþingi sem þar með brást almenn­ingi hrapal­lega. Stjórn­mála­menn, sem bjuggu kvóta­málið í þann bún­ing sem það nú er í, hafa í raun fórnað æru sinni, með­vitað eða ómeð­vit­að, ókeypis eða fyrir borg­un. Ber gjörn­ing­ur­inn merki um ætl­aðan verknað í þágu "sinna manna" eða var þetta bara hreinn óvita­skap­ur? "Æ sér gjöf til gjalda", segir í fornu mál­tæki, ekk­ert fæst ókeyp­is. Hvað gekk Alþingi til með setn­ingu laga um fisk­veiði­kvót­ann, eign fólks­ins í land­inu? Er hægt að tak eign ann­arra og gefa hann örfáum ein­stak­lingum án þess að bera ábyrgð á verkn­að­in­um?

Auð­vitað þarf að stjórna veiðum í íslenskri land­helgi til að koma í veg fyrir ofveiði, en „gjafa­kvóta­kerf­ið“ er að flestra mati sið­laust og óverj­andi og hefur skipt þjóð­inni upp í tvær fylk­ing­ar. Ann­ars vegar er sá hluti almenn­ings, sem er með sæmi­lega með­vit­und, en hins vegar 20 fjöl­skyld­ur, sem virð­ast skorta bæði með­vitun og sam­kennd, með auð­inn okkar í bólgnum vösum sín­um.

Auður er vand­með­far­inn og margur mað­ur­inn höndlar það engan veg­inn að vera mold­rík­ur. Hand­hafar kvót­ans eru margir hverjir hið vænsta fólk, tel ég, og ég þekki sumt þeirra per­sónu­lega og af góðu einu. En vin­átta og kunn­ings­skapur breytir ekki afstöðu minni til grunn­gilda, breytir ekki sið­ferði­legri afstöðu minni til máls, sem varðar þjóð­ina alla, kaup hennar og kjör.

Veiði­heim­ildir hafa gengið kaupum og sölum um ára­bil. Flétt­urnar vænt­an­lega að hluta til hugs­aðar til að festa kerfið í sessi og gera alla þræði óljósa og vand­rekj­an­lega.

Auð­ur­inn, sem gefin var án nokk­urs end­ur­gjalds eða fyrir smán­ar­gjald og arð­ur­inn af auð­lind­inni, er í röngum höndum í báðum lönd­um, á Íslandi og í Namib­íu, í vös­um­mútu­þeg­anna syðra en kvóta­fólks­ins hér heima.

Ólík lönd en í áþekkum sporum and­spænis mis­notkun og spill­ingu. Namibía og Ísland. Namís­land.

Mynd: Örn Bárður Jónsson

Tvö lönd eins og spyrtir þorskar á trön­um, spyrt saman með spill­ing­ar­bandi af líkum toga.

Lög­reglan í Namibíu rann­sakar málið og hefur hand­tekið fólk en hér á landi eru allir eins og tvístrað­ir, hlaup­andi mófugl­ar, sem vita ekki sitt rjúk­andi ráð. Sjáv­ar­út­vegs­ráð­herra situr áfram á valda­stóli vina­væð­ing­ar­inn­ar. Sam­herji gengst sjálfur fyrir rann­sókn á eigin máli með aðstoð norskrar lög­manna. Hefur virki­lega eng­inn verið kall­aðu til yfir­heyrslu hér á landi? Eiga for­ystu­menn Sam­herja ekki að sitja í gæslu­varð­haldi meðan rann­sókn stendur yfir til að verja rann­sókn­ar­hags­muni og þar með hags­muni Namibíu og Íslands?

Þungt er að horfa upp á slíka van­hæfni okkar Íslend­inga. Málið varðar bæði löndin og fólkið sem á auð­lind­irn­ar, auð­inn sem braskað hefur verið með og vélað um, með ólög­mætum hætti.

Rót­tækra breyt­inga er þörf. Auð­lindin verður að vera skil­greind á ótví­ræðan hátt sem eign þjóð­ar­innar og hún verður að fá að njóta arðs­ins af henni. Það sæmir ekki að 20 fjöl­skyldur leiki sér með auð­lind þjóð­ar­inn­ar, en þeim er hins vegar vel­komið að nýta hana gegn „fullu gjaldi“ á hverjum tíma. Nú er komið að skulda­dögum og algjöru upp­gjöri.

Við, sem þolum ekki þetta mis­rétti, bíðum þess að allur kvót­inn verði inn­kall­aður og svo leigður út aftur – en við bíðum ekki lengi.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Lilja D. Alfreðsdóttir, mennta- og menningarmálaráðherra.
Drög að nýjum þjónustusamningi við RÚV kynnt
Mennta- og menningarmálaráðherra hefur kynnt nýjan þjónustusamning við Ríkisútvarpið fyrir ríkisstjórn en núgildandi samningur rennur út um áramótin.
Kjarninn 14. desember 2019
Agnar Snædahl
Frá kreppuþakuppbyggingu og myglu
Kjarninn 14. desember 2019
Undraheimur bókmenntanna: Veisla Soffíu Auðar Birgisdóttur
Gagnrýnandi Kjarnans skrifar um „Maddama, kerling, fröken, frú. Konur í íslenskum nútímabókmenntum".
Kjarninn 14. desember 2019
Jón Baldvin Hannibalsson
Norrænt velferðarríki eða arðrænd nýlenda?
Kjarninn 14. desember 2019
Björgólfur Jóhannsson, tímabundinn forstjóri Samherja, þegar hann tók við starfinu.
Björgólfur efast um að mútur hafi verið greiddar og telur Samherja ekki hafa brotið lög
Forstjóri Samherja telur Jóhannes Stefánsson hafa verið einan að verki í vafasömum viðskiptaháttum fyrirtækisins í Afríku. Greiðslur til Dúbaí eftir að Jóhannes hætt,i sem taldar eru vera mútur, hafi verið löglegar greiðslur fyrir kvóta og ráðgjöf.
Kjarninn 14. desember 2019
Litla hraun
Vilja að betrun fanga hefjist strax frá dómsuppkvaðningu
Starfshópur félagsmálaráðherra hefur lagt til unnið sé að bataferli einstaklinga sem hlotið hafa refsidóm strax frá uppkvaðningu dóms, á tímabilinu áður en afplánun refsingar hefst, á meðan afplánun varir og einnig eftir að afplánun lýkur.
Kjarninn 14. desember 2019
Síminn að festa sig aftur í sessi sem sá stærsti á markaðnum
Gagnamagnsnotkun Íslendinga á farsímaneti heldur áfram að aukast ár frá ári. Hún hefur 265faldast á áratug. Síminn hefur styrkt stöðu sína sem markaðsleiðandi á farsímamarkaði en tekjur vegna sölu á slíkri þjónustu hafa dregist verulega saman.
Kjarninn 14. desember 2019
Eitt af hverjum sex dauðsföllum tengt matarvenjum
Offita er orðið umfangsmikið lýðheilsuvandamál á Íslandi en alls þjást um fimmtungur fullorðinna Íslendinga af offitu.
Kjarninn 14. desember 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar