Sem spyrtir þorskar

Örn Bárður Jónsson fjallar um Samherjamálið í aðsendri grein en hann segir að löndin tvö, Ísland og Namibía, séu eins og spyrtir þorskar á trönum, spyrt saman með spillingarbandi af líkum toga.

Auglýsing

Á Kveik hefur kviknað ljós. Við höfum fengið að skyggn­ast inn í meintar, ógeð­felld­ar, athafnir Sam­herja, í fjar­lægu landi.

Ísland og Namibía eru ólík lönd en margt er þó líkt með þeim. Í báðum löndum býr fólk með vonir og þrár. Svo virð­ist sem Namibíska þjóðin hafi verið illa svikin og hún orðið leiksoppur brask­ara og spilltra póli­tíkusa.

Sam­herj­a­málið á eftir að rann­saka og von­andi verður sann­leik­ur­inn leiddur í ljós. Fram­komnar upp­lýs­ingar hljóta að vekja allt hugs­andi fólk með rétt­læt­is­kennd til vit­undar um að yfir­gnæf­andi líkur eru á því að óhreint mjöl sé í poka fyr­ir­tæk­is­ins, ýlda í lest­inni.

Auglýsing

Fyr­ir­tækið virð­ist hafa varið gríð­ar­legum fjár­munum til þess að fá í hendur fisk­veiði­kvóta í þessu fátæka landi, greitt fyrir hann og mútað áhrifa­mönnum til að tryggja sér veiði­rétt­inn.

Á Íslandi hefur útgerðin hins vegar fengið kvót­ann fyrir lítið sem ekk­ert með sam­þykki fólks á Alþingi sem þar með brást almenn­ingi hrapal­lega. Stjórn­mála­menn, sem bjuggu kvóta­málið í þann bún­ing sem það nú er í, hafa í raun fórnað æru sinni, með­vitað eða ómeð­vit­að, ókeypis eða fyrir borg­un. Ber gjörn­ing­ur­inn merki um ætl­aðan verknað í þágu "sinna manna" eða var þetta bara hreinn óvita­skap­ur? "Æ sér gjöf til gjalda", segir í fornu mál­tæki, ekk­ert fæst ókeyp­is. Hvað gekk Alþingi til með setn­ingu laga um fisk­veiði­kvót­ann, eign fólks­ins í land­inu? Er hægt að tak eign ann­arra og gefa hann örfáum ein­stak­lingum án þess að bera ábyrgð á verkn­að­in­um?

Auð­vitað þarf að stjórna veiðum í íslenskri land­helgi til að koma í veg fyrir ofveiði, en „gjafa­kvóta­kerf­ið“ er að flestra mati sið­laust og óverj­andi og hefur skipt þjóð­inni upp í tvær fylk­ing­ar. Ann­ars vegar er sá hluti almenn­ings, sem er með sæmi­lega með­vit­und, en hins vegar 20 fjöl­skyld­ur, sem virð­ast skorta bæði með­vitun og sam­kennd, með auð­inn okkar í bólgnum vösum sín­um.

Auður er vand­með­far­inn og margur mað­ur­inn höndlar það engan veg­inn að vera mold­rík­ur. Hand­hafar kvót­ans eru margir hverjir hið vænsta fólk, tel ég, og ég þekki sumt þeirra per­sónu­lega og af góðu einu. En vin­átta og kunn­ings­skapur breytir ekki afstöðu minni til grunn­gilda, breytir ekki sið­ferði­legri afstöðu minni til máls, sem varðar þjóð­ina alla, kaup hennar og kjör.

Veiði­heim­ildir hafa gengið kaupum og sölum um ára­bil. Flétt­urnar vænt­an­lega að hluta til hugs­aðar til að festa kerfið í sessi og gera alla þræði óljósa og vand­rekj­an­lega.

Auð­ur­inn, sem gefin var án nokk­urs end­ur­gjalds eða fyrir smán­ar­gjald og arð­ur­inn af auð­lind­inni, er í röngum höndum í báðum lönd­um, á Íslandi og í Namib­íu, í vös­um­mútu­þeg­anna syðra en kvóta­fólks­ins hér heima.

Ólík lönd en í áþekkum sporum and­spænis mis­notkun og spill­ingu. Namibía og Ísland. Namís­land.

Mynd: Örn Bárður Jónsson

Tvö lönd eins og spyrtir þorskar á trön­um, spyrt saman með spill­ing­ar­bandi af líkum toga.

Lög­reglan í Namibíu rann­sakar málið og hefur hand­tekið fólk en hér á landi eru allir eins og tvístrað­ir, hlaup­andi mófugl­ar, sem vita ekki sitt rjúk­andi ráð. Sjáv­ar­út­vegs­ráð­herra situr áfram á valda­stóli vina­væð­ing­ar­inn­ar. Sam­herji gengst sjálfur fyrir rann­sókn á eigin máli með aðstoð norskrar lög­manna. Hefur virki­lega eng­inn verið kall­aðu til yfir­heyrslu hér á landi? Eiga for­ystu­menn Sam­herja ekki að sitja í gæslu­varð­haldi meðan rann­sókn stendur yfir til að verja rann­sókn­ar­hags­muni og þar með hags­muni Namibíu og Íslands?

Þungt er að horfa upp á slíka van­hæfni okkar Íslend­inga. Málið varðar bæði löndin og fólkið sem á auð­lind­irn­ar, auð­inn sem braskað hefur verið með og vélað um, með ólög­mætum hætti.

Rót­tækra breyt­inga er þörf. Auð­lindin verður að vera skil­greind á ótví­ræðan hátt sem eign þjóð­ar­innar og hún verður að fá að njóta arðs­ins af henni. Það sæmir ekki að 20 fjöl­skyldur leiki sér með auð­lind þjóð­ar­inn­ar, en þeim er hins vegar vel­komið að nýta hana gegn „fullu gjaldi“ á hverjum tíma. Nú er komið að skulda­dögum og algjöru upp­gjöri.

Við, sem þolum ekki þetta mis­rétti, bíðum þess að allur kvót­inn verði inn­kall­aður og svo leigður út aftur – en við bíðum ekki lengi.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Eyrún Magnúsdóttir
Af fréttum og klósettpappír – má lýðræðið bíða?
Kjarninn 7. apríl 2020
Klikkið
Klikkið
Klikkið – Viðtal við Héðinn Unnsteinsson
Kjarninn 7. apríl 2020
Snjólaug Ólafsdóttir
Hvað getum við lært af COVID-19 um sjálfbærni og loftslagslausnir?
Kjarninn 7. apríl 2020
Dagur án dauðsfalls af völdum COVID-19
Samkvæmt opinberum tölum hafa ríflega 83.600 manns greinst með veiruna í Kína og að minnsta kosti 3.330 hafa látist úr sjúkdómnum sem hún veldur.
Kjarninn 7. apríl 2020
Sigþrúður Guðmundsdóttir framkvæmdastýra Kvennaathvarfsins
Aukin hætta á heimilisofbeldi við aðstæður eins og nú eru
Tvö andlát kvenna undanfarna rúma viku má sennilega rekja til ofbeldis inni á heimilum. Framkvæmdastýra Kvennaathvarfsins minnti þjóðina á að úrræði fyrir bæði gerendur og þolendur eru í boði, á daglegum upplýsingafundi almannavarna.
Kjarninn 7. apríl 2020
Aðeins eitt jákvætt sýni hjá Íslenskri erfðagreiningu
Í dag er 1.021 einstaklingur með virkt COVID-19 smit en í gær voru þeir 1.096. Alls hafa 559 náð bata.
Kjarninn 7. apríl 2020
Hörður Arnarson, forstjóri Landsvirkjunar.
Landsvirkjun hnýtir í heimildarmenn Morgunblaðsins
Landsvirkjun hefur sent út yfirlýsingu vegna fréttar Morgunblaðsins í dag, en í fréttinni var meðal annars haft eftir heimildum innan úr Rio Tinto að þar væri í athugun að höfða mál gegn Landsvirkjun vegna vörusvika tengdum sölu upprunavottorða.
Kjarninn 7. apríl 2020
Keflavíkurflugvöllur
Fjórir milljarðar úr ríkissjóði í Isavia
Fjármála- og efnahagsráðherra hefur ákveðið að auka við hlutafé Isavia ohf. um 4 milljarða króna með því skilyrði að félagið ráðist í innviðaverkefni á Keflavíkurflugvelli strax á þessu ári.
Kjarninn 7. apríl 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar