Mótum framtíðina saman

Sigurður Hannesson, framkvæmdastjóri Samtaka iðnaðarins, skrifar um samkeppnishæfni íslenska hagkerfisins og hvetur stjórnvöld til að móta sína eigin atvinnustefnu.

Auglýsing

Með ákvörð­unum okkar í dag höfum við áhrif á morg­un­dag­inn. Sam­keppn­is­hæfni er nokk­urs konar heims­meist­ara­mót þjóða í lífs­gæð­um. Þeim mun betri sem sam­keppn­is­hæfnin er, þeim mun meiri verð­mæti verða til og þar með verður meira til skipt­anna fyrir okkur öll. Með ákvörð­unum okkar í dag þarf að örva fjár­fest­ingu, sjá til þess að ný tæki­færi blóm­stri og mannauð­ur­inn eflist. Þetta eru lyk­il­þættir í atvinnu­stefnu sem Sam­tök iðn­að­ar­ins kynntu fyrir um ári síð­an. Vel færi á því að stjórn­völd mörk­uðu sína eigin atvinnu­stefnu sem væri rauður þráður í annarri stefnu­mótun og væri ætlað að auka verð­mæta­sköpun á Íslandi, lands­mönnum öllum til heilla.

Ár nýsköp­unar

Árið 2020 verður ár nýsköp­unar hjá Sam­tökum iðn­að­ar­ins. Sam­tökin kynntu nýsköp­un­ar­stefnu sína í febr­úar 2019 í aðdrag­anda þess að stjórn­völd mót­uðu sína stefnu um nýsköp­un. Stefna stjórn­valda var kynnt síð­ast­liðið haust og hefur ráð­herra kynnt aðgerðir í kjöl­far­ið, meðal ann­ars hug­myndir um Kríu – sjóð sem fjár­festir í sprot­um. Ísland er nýsköp­un­ar­land, segir í stefnu stjórn­valda. Þetta er stærri yfir­lýs­ing en ætla mætti í fyrstu þar sem þetta segir að stjórn­völdum er alvara með það að efla nýsköpun og gera hana árang­urs­rík­ari en hingað til hefur ver­ið. Því ber að fagna.

Nýsköpun snýst um ný tæki­færi, um þróun og um lausnir á sam­fé­lags­lega mik­il­vægum verk­efn­um. Þannig getur nýsköpun átt sér stað í rót­grónum fyr­ir­tækjum jafnt og í nýjum sprot­um. Nýsköpun byggir að miklu leyti á hug­viti en einnig þarf hand­verk til að láta hug­myndir verða að veru­leika. Hug­vitið er óþrjót­andi upp­spretta sem þarf að virkja en það er án landamæra og þess vegna reyna ríki heims að auka nýsköpun með stefnu­mörk­un. Í því ljósi er sér­stak­lega jákvætt að íslensk stjórn­völd hafi mótað metn­að­ar­fulla stefnu sem fylgt er eft­ir. Með ári nýsköp­unar vilja Sam­tök iðn­að­ar­ins leggja sitt af mörkum til að efla nýsköpun og ný tæki­færi á Íslandi.

Auglýsing

Auka þarf fjár­fest­ingar

Fjár­fest­ing í dag er hag­vöxtur á morg­un. Það þarf frek­ari fjár­fest­ingar til að byggja undir fram­tíð­ar­vöxt. Seðla­bank­inn hefur lækkað vexti á árinu til þess að örva fjár­fest­ingu. Það hefur enn ekki skilað til­ætl­uðum árangri og mun ekki skila sér nema vextir lækki enn meira. Það er vegna þess að lægri vextir Seðla­bank­ans hafa ekki leitt til lægri útláns­vaxta bank­anna. Seðla­banki sem bregst við fjár­málum hins opin­bera verður að taka til­lit til banka­skatta og áhrifa þeirra en það virð­ist ekki vera gert í nægum mæli. Þá eru rík­ari eig­in­fjár­kröfur á banka­starf­semi hér á landi heldur en ann­ars staðar og það þýðir hærri vext­ir. Það þarf að hugsa út fyrir kass­ann til að breyta þessu og það hlýtur að verða gert á nýju ári.

Þessi staða hefur til að mynda áhrif á íbúða­fjár­fest­ingu. Næstu ára­tugi þarf að reisa um tvö þús­und íbúðir á ári að með­al­tali svo lands­menn hafi þak yfir höf­uð­ið. Reglu­verk og kerfi sem er þungt í vöfum tefur upp­bygg­ingu sem og ofan­greind staða á fjár­mála­mark­aði. Þessu þarf að breyta og yfir­lýs­ing rík­is­stjórn­ar­innar í tengslum við Lífskara­samn­ing­inn lofar þar góðu. Í sjón­máli eru mestu umbætur í ára­tugi en þar þurfa allir að leggja hönd á plóg svo þær geti orðið að veru­leika – ríki og stofn­an­ir, sveit­ar­fé­lög og iðn­að­ur­inn. Von­andi verða stór skref stigin árið 2020.

Stór­á­tak þarf við upp­bygg­ingu inn­viða eins og lands­menn hafa verið minntir á und­an­farin miss­eri. Vega­kerfið hefur verið und­ir­fjár­magnað þó það horfi til betri vegar á næstu árum. Opin­berar bygg­ingar hafa legið undir skemmdum vegna myglu sem stafar meðal ann­ars af of litlu við­haldi. Flutn­ings­kerfi raf­orku brást lands­mönnum í óveðr­inu skömmu fyrir jól og raf­magns­laust var svo dögum skipti með til­heyr­andi tjóni. Alvar­leg bilun varð á dög­unum í heita­vatns­lögn á höf­uð­borg­ar­svæð­inu þar sem Land­spít­al­inn þurfti að ræsa gufukatla til að hita bygg­ing­ar. Við göngum að traustum innviðum sem sjálf­sögðum hlut. Þegar þeir virka sem skyldi tökum við ekki eftir þeim en ef þeir bregð­ast þá hefur það mikil áhrif. Þessi staða hefur að miklu leyti legið lengi fyrir en nú er aðgerða þörf til að tryggja öryggi lands­manna.

Fjöl­breyttir mögu­leikar með starfs­námi

Með efl­ingu mannauðs er einkum tvennt sem þarf að gera. Ann­ars vegar þarf fleiri mennt­aða í svoköll­uðum STEM fögum en það eru raun­vís­indi, tækni­grein­ar, verk­fræði og stærð­fræði. Tæki­færin eru óþrjót­andi en það hamlar mjög verð­mæta­sköpun að geta ekki fengið fólk með rétta hæfni til starfa. Hins vegar þarf mun fleiri starfs- og tækni­mennt­aða á Íslandi. Í löndum Evr­ópu eru að með­al­tali um 50% starfs­mennt­aðir ein­stak­ling­ar. Hér á landi er hlut­fallið um þriðj­ung­ur. Af þeim félags­mönnum Sam­taka iðn­að­ar­ins sem vilja ráða fólk til starfa eru um ¾ að leita að starfs­mennt­uðu fólki. Eft­ir­spurnin er því sann­ar­lega til staðar en þetta lýsir ágæt­lega færni­m­is­ræmi á íslenskum vinnu­mark­aði. Þetta er mjög kostn­að­ar­samt fyrir íslenskt sam­fé­lag og úr þessu verður að bæta. 

Breytt lands­lag – atvinnu­stefna 

Sam­keppn­is­hæfni íslenska hag­kerf­is­ins hefur að miklu leyti sveifl­ast með gengi krónu. Sögu­lega séð hefur gengi krónu gefið veru­lega eftir í efna­hagslægð. Þar með batnar sam­keppn­is­staða íslenskra fyr­ir­tækja þar sem erlendar vörur verða dýr­ari. Þetta ger­ist ekki núna þegar hag­kerfið dregst aðeins saman eftir langvar­andi hag­vaxt­ar­skeið. End­ur­reisn efna­hags­lífs­ins tókst vonum framar og sam­hliða upp­gangi ferða­þjón­ustu voru stoð­irnar treystar svo um mun­aði. Skuldir heim­ila, fyr­ir­tækja og ríkis hafa lækkað umtals­vert, erlendar eignir eru umfram erlendar skuldir og aukin fjöl­breytni er í útflutn­ingi. Saman styrkir þetta stoðir hag­kerf­is­ins og áhrif þess koma nú fram í minni sveifl­um. Fyrir vikið verður ekki leið­rétt­ing á sam­keppn­is­stöð­unni og það fækkar störfum í einka­geir­anum hér á landi.

Evr­ópu­sam­bandið mótar nú atvinnu­stefnu sem verður kynnt árið 2020. Henni er fyrst og fremst ætlað að tryggja sam­keppn­is­hæfni Evr­ópu gagn­vart stór­þjóðum eins og Kína og Banda­ríkj­unum en kín­versk fyr­ir­tæki hafa aukið hlut­deild sína á vest­rænum mörk­uðum á kostnað vest­rænna fyr­ir­tækja. Atvinnu­stefna ESB mun í gegnum EES samn­ing­inn hafa áhrif hér á landi. Það ætti að vera íslenskum stjórn­völdum metn­að­ar­mál að móta sína eigin stefnu til að efla sam­keppn­is­hæfni Íslands sem tekur mið af íslenskum hags­munum en ekki ein­göngu hags­munum stærstu ríkja og fyr­ir­tækja í Evr­ópu. Sam­tök iðn­að­ar­ins hafa lagt sitt af mörkum til þess­arar umræðu og gáfu sam­tökin út ítar­lega skýrslu um atvinnu­stefnu haustið 2018. Í stuttu máli gengur slík stefna út á að bæta almenn skil­yrði til rekstrar enda hækka öll skip á flóði. Slík stefna stuðlar að efl­ingu mannauðs, auk­inni nýsköp­un, bættum starfs­skil­yrðum og auk­inni fjár­fest­ingu, meðal ann­ars í innvið­um. Slík stefna ætti að vera rauður þráður í annarri stefnu­mótun hins opin­bera.

Höf­undur er fram­kvæmda­stjóri Sam­taka iðn­að­ar­ins.

Vilt þú vera með?

Frjálsir, hugrakkir fjölmiðlar eru ómetanlegir en ekki ókeypis. Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda og með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og við ætlum að standa vaktina áfram og bjóða almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Fyrir þá lesendur sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Plata sem undirstrikar tengsl hugleiðslu og bænar
Hugarró er fyrsta sólóplata Margrétar Árnadóttur söngkonu og söngkennara. Hún safnar fyrir útgáfu hennar á Karolina Fund.
Kjarninn 5. desember 2020
Stefan Löfven, forsætisráðherra Svíþjóðar
Svíar búast við að bólusetja fimmtung þjóðarinnar á næsta ársfjórðungi
Þrátt fyrir að íslenska ríkisstjórnin, sem fær bóluefni frá Svíþjóð, voni að hjarðónæmi gegn COVID-19 náist á fyrsta ársfjórðungi 2021, búast sænsk yfirvöld ekki við því að bólusetja nema fimmtung af þjóðinni gegn veirunni á sama tíma.
Kjarninn 5. desember 2020
Óðinn Jónsson
Níræða Ríkisútvarpið
Kjarninn 5. desember 2020
Af þeim 2.333 íbúðum sem byggingaraðilarnir hyggjast reisa eru 1.368 á höfuðborgarsvæðinu og 965 á landsbyggðinni.
78 aðilar vilja byggja 2.333 íbúðir
Húsnæðis- og mannvirkjastofnun segir áhyggjur af því að kröfur hlutdeildarlána kæmu í veg fyrir að sótt yrði um þau og hagkvæmt húsnæði byggt, virðast hafa verið óþarfar.
Kjarninn 5. desember 2020
Rannsókn á undanskotum vegna fjárfestingarleiðarinnar stutt á veg komin
Mál tengt einstaklingi sem grunaður er um að hafa skotið undan fjármagnstekjum með því að nýta sér fjárfestingarleið Seðlabanka Íslands fór frá skattrannsóknarstjóra til héraðssaksóknara í maí. Þar er rannsókn þess stutt á veg komin.
Kjarninn 5. desember 2020
Verksmiðjutogarinn Heinaste er búinn að fara í slipp og heitir nú Tutungeni.
Árs kyrrsetningu lokið og togari seldur en andvirðinu haldið eftir í Namibíu
Samherji sagði frá því í vikunni að togarinn Heinaste væri laus úr vörslu namibískra yfirvalda og hefði verið seldur í þokkabót. Ekki fylgdi þó fréttatilkynningu fyrirtækisins að söluandvirðinu yrði haldið sem tryggingu á bankareikningi í Namibíu.
Kjarninn 5. desember 2020
Magn kókaíns í frárennsli höfuðborgarinnar fjórfaldaðist milli áranna 2016 og 2018. Í sumar hafði verulega dregið úr því miðað við apríl í fyrra.
Mun minna kókaín í skólpinu í kórónuveirufaraldri
Kórónuveirufaraldurinn hefur breytt mynstri fíkniefnanotkunar í Reykjavík, segir doktorsnemi sem hefur í fimm ár rannsakað magn ólöglegra fíkniefna í frárennsli borgarinnar. Magn kókaíns í skólpinu var 60 prósent minna í júní en í apríl í fyrra.
Kjarninn 5. desember 2020
Rússneska bóluefnið Spútnik V er á leið í dreifingu. Um helgina geta Moskvubúar í forgangshópum fengið fyrri sprautu sína.
Spútnik sprautað í Rússa: Hefja bólusetningu í stórum stíl eftir helgi
Um helgina hefjast bólusetningar á forgangshópum í Moskvu með bóluefninu Spútnik V. Tvær milljónir skammta eru sagðar til. Reuters-fréttastofan segir suma ríkisstarfsmenn upplifa þrýsting um að taka þátt í klínískum tilraunum á virkni bóluefnisins.
Kjarninn 4. desember 2020
Meira úr sama flokkiÁlit