Um hvað dreymir fólk þegar það þráir að eignast börn?

Matthildur Björnsdóttir fjallar um barneignir í aðsendri grein.

Auglýsing

Sköp­un­ar­kerfið í kven­kyni sem svo fæðir af sér þessa yfir­leitt full­komnu lík­ama og mann­verur með öllu, er auð­vitað magnað og ólýs­an­lega vel skapað kerfi en það á við um öll kven­dýr sem og spen­dýr.

Um aldir og fyrir tíma getn­að­ar­varna fæddu konur börn vegna kyn­lífs, burt­séð frá því hvort að þær hugs­uðu í alvöru um hvað það þýddi fyrir þær eða ekki, eða hvort þær virki­lega vissu hvort þær þráðu að verða mæður eða ekki. Trú­lega fengu fleiri for­eldrar þó börn sem þau elsk­uðu og voru rétt fyrir þau.

Þau hjálp­uðu til við búskap­inn og svo fram­vegis og fjöl­skyldan elskaði og elskar hvert ann­að.

Auglýsing

Lífið er þó stundum flókn­ara þegar á reyn­ir.

Þá koma þessar spurn­ing­ar:

  • Hvaða hugs­anir eru í gangi hjá fólki þegar það vill bjóða börnum inn í líf sitt?
  • Hvað er það sem kemur í heilabú ein­stak­linga þegar þá dreymir um að fá barn inn í líf sitt?
  • Hugsar fólk í raun um öll þau mögu­legu atriði og mögu­leik­ana um hvað sé og geti verið inni­falið?
  • Eða eru flestir til í að hætta á það burt­séð frá því hvað geti ger­st?
  • Það að hafa það tæki­færi fyrir framan sig að geta valið og ákveðið án þrýst­ings að maður þrái að fá barn inn í líf sitt, er allt annað dæmi, en að vera ýtt í það af öðrum með slæmum skila­boðum eða vera slysa­barn sjálf.
  • Svo hvað brást frá draumnum til veru­leik­ans?

Hið mikla val sem fóstur hefur

Þau hafa fengið sál inn í líf sitt sem hefur greini­lega nýtt sér það sem Stephen Hawk­ing lýsir í síð­ustu bók sinni. Það er að gena­banki mann­veru sé á við fimm­tíu Harry Potter bækur að gagna­fjölda, svo að hvert fóstur sem kem­ur, hefur þá aðgang að tveim gena­bönkum sem nemur val­magni um ótal atriði frá lík­am­legu útliti til alls­konar ann­arra atriða frá inni­haldi hund­rað slíkra bóka. Það er meira val en ég tel að nokkur mann­vera hafi nokkurn tíma hug­leitt né einu sinni látið sér detta í hug.

Það þýðir þá að hvert barn sem kemur í móð­ur­líf til að skap­ast hefur efni úr því sem nemur hund­rað Harry Potter bókum til að velja sinn skammt fyrir lík­amann eða það kerfi sem sjái um það.

Mögu­leik­arnir á vali um það hver útkoman verður eru því mun fleiri en ég tel að nokkur mann­vera hafi gert sér grein fyr­ir, og margir því reiknað með að gena­bank­inn væri bara frá því sem er í lík­ömum þeirra, og kannski öðrum nán­ustu ætt­ingj­um.

Það er hugsun sem er til víkk­unar sjón­deild­ar­hrings­ins um hvað fólk dreymi um áður en þau ákveða að gefa nýrri sál aðgang inn í líf sitt.

Upp­lýs­inga­magn og mögu­leikar sem gæti verið skemmti­legt eða flókið og erfitt að velja vel úr. Ein­stak­lingur sem virkar eins og hann til­heyri allt annarri fjöl­skyldu en hann kom inn í.

Sá ein­stak­lingur kemur for­eldrum sínum þá stór­kost­lega á óvart.

Eða hafa það að mark­miði að fá sálir inn í líf sitt til að sjá hver þau eru, skynja hæfi­leika þeirra og njóta þess að styrkja þau í að ná sínu besta í lífi sínu.

Hinir ótal mögu­leikar um hvað getur komið

Hvað var í gangi í hugum for­eldra við ákvörðun um getn­að? Var það þetta sæta umkomu­lausa krútt sem er svo ósjálf­bjarga svo lengi, og muni þurfa á þeim að halda. Telja for­eldrar hugs­an­lega að barnið þeirra verði eins­konar útgáfa af þeim eða „klón“? Eins og þau, hugsi eins og þau, líti út eins og þau, vilji það sama og þau, eða hlýði og geri allt sem for­eldrar vilja án mót­stöðu.

Vilja þau bæta við ætt­ina og vera opin fyrir hvernig ein­stak­ling sem þau fái af því að þau upp­lifi sig fær um að ala upp hvaða barn og ein­stak­ling sem komi?

Eða vilja þau sjá um að nöfnin í ætt­inni rúlli áfram. Eða hrein­lega elska að rækta mann­verur og gera það vel?

Ég velti þessu stundum fyrir mér þegar ég vitna for­eldra eins og til dæmis hjá Dr. Phil því að þar kemur oft í ljós að for­eldrar höfðu mjög tak­markað sjón­ar­horn um hvernig ein­stak­lingur myndi fæð­ast þeim sem þetta fyr­ir­fram óskaða eftir barn. Svo reyn­ast þau alger­lega ráða­laus þegar sá ein­stak­lingur er ekki að virka eins og eins­konar tví­buri úr þeirra eigin gena­banka, né með það hug­ar­far sem þau töldu að yrði.

Barnið þá ung­lingur kannski orð­inn háður fíkni­efnum eða með ein­hverja óalandi hegð­un. Og þeir for­eldrar ekki skilið nógu snemma mik­il­vægi þess að vita hvenær eigi að segja nei og setja tak­mörk. Slík dæmi ger­ast um allan heim.

Af hverju fer dæmið ekki alltaf eins og fólk dreymdi um að fá börn eða ekki?

Ótal dæmi um óviss­una um það sjást í þáttum Dr. Phil og í ótal öðrum til­fellum um allan heim þegar ung­lingar hafa ekki lært eða skilið hinar réttu og gagn­legu umferð­ar­reglur lífs­ins og var eitt af þeim til­fellum í þætti hans þann 12. des­em­ber 2019. Það var til­felli um algera eig­in­gjarna frekju­dós.

Móð­irin lét allt eftir frekju­dósinni henni dóttur sinni til að sleppa við að glíma við skap­vonsku henn­ar, en fað­ir­inn var strangur þegar hann hafði tæki­færi til að leggja eitt­hvað til um upp­eldi henn­ar. En dóttirin virti orð föð­ur­ins einskis og not­aði veik­lyndi móður sinnar sem við­hengi fyrir sig, en bar enga virð­ingu fyrir henni.

Mamman var að hennar áliti bara mann­vera sem hún gat notað og fengið allt frá sem hún vildi. Hún stal líka frá mömmu sinni í við­bót við það sem mamma hennar gaf henni sjálf, og það bæði pen­ing­um, kredit­korti, og bíl.

Bíl sem mamma hennar hafði greini­lega aðgengi­legan fyrir hana til að fara út að keyra á nótt­unni og aka undir áhrif­um. Í stað þess að hafa bíl­inn ann­að­hvort læstan inni og hafa lyklana óað­gengi­lega fyrir dótt­ur­ina. Móð­irin sagð­ist ekki hafa vitað að dóttirin væri að þessum næt­ur­ferða­lög­um, sem ég verð að efast um að hafi verið satt.

Dóttirin stal bíl móður sinnar og ók um í honum undir áhrifum fíkni­efna og áfengis á nótt­unni þegar for­eldrar hennar sváfu. Þau hefðu getað fengið sím­hring­ingu eða menn á dyrnar til að segja þeim að dóttir þeirra væri dáin frá slæmu bílslysi og undir áhrif­um.

Móð­irin ját­aði að það væri auð­veld­ara að gefa eft­ir, af því að hún hafði ekki skap í sér né per­sónu­legan styrk til að mæta skapi og frekju dóttur sinn­ar.

Henni láð­ist að skilja að með því að leyfa það allt, gæti hún verið að gefa dóttur sína beint inn í dauð­ann með því að hún gæti ekið bíl stolnum bíl hennar undir áhrifum fíkni­efna og áfeng­is.

Auglýsing

Í þætt­inum var greini­legt að dóttirin sýndi enga löngun eða ástæðu til að breyta hegðun sinni, og taldi það vera rétt sinn sem sautján ára ung­lings að gera það sem henni sýnd­ist, af því að í hennar augum gerðu allir sautján ára ung­lingar þessa hluti.

Ákvörð­unin sem var tekin af Dr. Phil var um fyrsta skref for­eldra hennar um að vera sam­stíga í að segja henni að hún yrði að fara til þeirrar með­ferð­ar­stofn­unar sem hann skipu­lagði fyrir hana og máttu ekki sýna neina lin­kind. Hún fór eftir nokkur öskur inn í bíl­inn til að hefja þá end­ur­hæf­ingu sem hún þurfti.

Þau hjón eiga aðra dóttur sem var ekki með sömu hegðun og systir henn­ar, og var sú sem hafði haft sam­band við Dr. Phil. Sú óstýri­láta var með betra ytra útlit en systir henn­ar, sem ég kalla pakkn­ingu. Af því að ytra útlit hefur ekki nærri alltaf neitt sama-­sem-­merki við það hver mann­veran sé hið inn­ra, og stundum sjá slíkar stelpur það sem eins­konar aðgöngu­miða að því að eiga rétt á að fá það sem þeim hent­ar, án til­lits til eins eða neins, eins og þessi stelpa hugs­ar. Ég velti fyrir mér hvort að það hafi spilað inn í dæm­ið?

Við sjáum það í ótal fjöl­miðlum að þetta með útlit fær mun meiri athygli og mik­il­vægi, en efni um að hið innra skipti mun meira máli.

Við fæð­umst ekki endi­lega sem full­komnir uppalendur

Hugsa ein­stak­lingar sem vilja fá börnin inn í líf sitt um það ef um hjón er að ræða hvaða verð­gildi þau hafi verið alin upp við, eða hvort þau séu þau sömu eða aðferð­irnar geti bætt aðferð hins, og því skapað enn betri for­múlu? Þau voru langt frá að vera þau sömu í til­fell­inu hjá Dr. Phil. Og sú umræða hafði ekki átt sér stað áður en blessuð börnin fædd­ust.

Stað­reyndin er sú að það var aldrei nein kennsla í upp­eldi í skólum á Íslandi né vitn­aði ég umræðu á hvað gott og rétt upp­eldi væri. Og ég efast um að það hafi verið kennsla í upp­eldi í banda­rískum skólum held­ur.

Það sem pirrar mig hins­vegar oft við við­horf Dr. Phil er að hann talar eins og við konur séum allar fæddar með full­komið upp­eld­is­prógram í heil­anum og að allar konur hafi þetta mæðra-„app“ í sér. Hann hefur allt aðrar skoð­anir er varða karl­kynið og telur hann yfir­leitt að það sé bara karl­maður sem geti verið hetjan í fjöl­skyld­unni, þegar það er ekki alltaf til­fellið og feður eru stundum algerar linkindur við börn sín.

Hann virð­ist ekki hug­leiða að mæðrun lærist frá fjöl­skyldum niður lín­una og er það ann­að­hvort gott eða slæmt upp­eldi nema og ef ný kyn­slóð vaknar til að sjá að það séu betri og gæfu­sam­ari leiðir til slíks.

Með þessi hjón for­eldra stelpunnar í Dr. Phil þætt­inum áttu þau líka að fá með­ferð sem gekk út á það að þau næðu að verða sam­mála um upp­eld­is­leiðir og gætu staðið saman sem hafði greini­lega ekki verið til­fellið fram að því að þau komu til Dr. Phil.

Það segir svo mikið um að það að langa í börn, og hvaða draum þau hafi um það í sér, og þá að bera saman bækur sínar um við­horf sín og stefnu og það upp­eldi sem þau fengu sjálf. Sum börn koma sem betur fer í heim­inn sem gæða­sálir og hrein­lega ala sig upp sjálf, og er ansi auð­velt að vinna með. Þegar önnur eins og þau sem for­eldrar koma með til Dr. Phil eru eins og um eilíft stríð sé að ræða.

Hinar flóknu til­finn­ingar þegar börn eru gefin til ætt­leið­ingar

Svo var annað athygl­is­vert til­felli um þetta með að fæða börn í heim­inn. Á SBS var farið í ferð með tveim ungum konum sem höfðu fæðst í Sri Lanka og verið gefnar til hins vest­ræna heims. Þær voru í Sri Lanka í leit að upp­runa sín­um.

Þær voru gefnar vegna erf­iðra aðstæðna hjá mæðrum og þjóð­inni og höfðu liðið miklar til­finn­inga­legar þján­ingar vegna þess að þær vissu ekki hverjir blóð­for­eldrar þeirra voru eða hvaðan þær komu. Vissu ekki hverjir höfðu komið þeim í heim­inn. Önnur þeirra fann fjöl­skyld­una og var mjög glöð, en hin var leidd til fjöl­skyldu sem taldi hana vera sína, en DNA próf sýndi svo að það var ekki satt. Mikil von­brigði fyrir hana og þá fjöl­skyldu sem taldi hana vera barn dánar móður sem hafði gefið barn upp á því ári sem hún fædd­ist.

Það sem alla­vega önnur þeirra hafði upp­lifað var að hún taldi sig ekki hafa neitt „identity“ – neitt afmarkað ætt­ar­sjálf – en þetta orð „identity“ á sér ekki hlið­stæðu í íslenska tungu­mál­inu.

Þau orð ungu kon­unnar hvöttu mig til að skoða það með mig.

Ég sem veit upp á hár hverjir komu mér í heim­inn, en ég er ekki endi­lega á því að sjálfið mitt eða „indentity“ sem sál og per­sónu­leiki sé kom­inn frá þeim. Því sumt komum við með sem sálir burt­séð frá blóð­tengsl­um, en alla­vega lík­am­inn er það sem kemur auð­vitað frá for­eldr­um. Sem þýðir ekki endi­lega að maður hafi sama verð­mæta­mat og þeir.

Það segir mér að ég hljóti að hafa farið í önnur gögn í mögu­leika­bank­anum sem Stephen Hawk­ing vitnar í sem upp­lýs­inga­magn blað­síðu­tals á við hund­rað Harry Potter bæk­ur.

Hins­vegar tengi ég vel við það afslít­andi ferli sem ung­barn verður fyrir þegar það er slitið frá þeim lík­ama sem fæddi það í heim­inn, og það fékk alla sína lík­am­legu nær­ingu frá í níu mán­uði og sinn slatta af gen­um. Grunn­eðli allra sem fæð­ast reiknar sjálf­virkt með að það muni fá nær­ing­una frá þeim ein­stak­lingi á næstu mán­uðum og árum sem fæddi það í heim­inn. Það er því sorg­ar­ferli í dýpt iðra mann­vera sem erfitt er að finna rétt orð yfir sem á það til að sitja í mann­ver­unni. En að því að ég veit hafa engin vís­indi rann­sakað það. Og trú­lega er það ansi snúið verk­efni að vinna og ná full­kom­lega. Og ekki alltaf fram­kvæm­an­legt held­ur.

Ég var sjálf skilin eftir sem unga­barn í höndum afa og ömmu þegar móð­irin fór til Amer­íku til að vera með barns­föð­ur. Það var af því að þeim hafði verið skipað að gift­ast út af getn­aði mín­um. Það er aðeins ann­ars­konar dæmi en þessar ungu konur með gen frá Sri Lanka voru með en með mörgu af sömu órann­sök­uðu áhrifum og afleið­ingum í mann­ver­unni.

Ein af þessum ungu konum hafði verið ætt­leidd af hjónum sem voru líka frá Sri Lanka eða Ind­landi og höfðu sama húð­ar­lit. En hún ein­kenndi sig samt engan veg­inn með þeim hjón­um, af því að þau höfðu ákveðið hvernig ætti að móta hana, og það án þess að taka til­lit til hennar eigin þarfa. Hún upp­lifði sig sem eins­konar eign þeirra en ekki mann­veru með eigin upp­lifun af því hvernig þróun lífs hennar ætti að verða.

Auglýsing

Hin rúss­neska rúl­letta í að fjölga mann­kyni

Það minnti mig á veru­leik­ann um að stundum er það að bjóða börn í heim­inn til þess­arar jarðar á við að leika rúss­neska rúl­lettu. Þú hefur ekki glóru um hver kemur inn í líf þitt. 

Ég man ekki eftir að heyra neina konu á mínum tíma tala um þessa þrá eftir að verða móð­ir. Hvort sú til­finn­ing var í gangi og séð sem einka­mál er spurn­ing. Ég heyrði slíka tján­ingu ekki opin­ber­lega fyrr en ég kom til Ástr­al­íu.

Að heyra þessar konur tala af svo mik­illi þrá um að verða mæður var mikil veru­leika­upp­lifun fyrir mig. Ég tárað­ist yfir að börnin mín hefðu ekki upp­lifað þá til­finn­ingu í móð­ur­lífi að vita að þau væru fyr­ir­fram þráð, en seinna barnið var það á sinn hátt af því að það var til að vera systk­ini fyrir það fyrra.

Tárin voru af því að ég hafði ekki fengið tæki­færi, né svig­rúm til að ná að kom­ast á þá síðu í mér rök­lega eða til­finn­inga­lega til að upp­lifa sjálf, þegar lík­ami minn fæddi tvö fal­leg og fín börn í heim­inn, sem var frá slæmum þrýst­ingi frá brengl­uðum og forn­ald­ar­legum við­horfum tveggja kvenna.

Mis­mun­ur­inn á milli þess að skilja að fyrir daga getn­að­ar­varna og að vera upp á karl­kyn komnar fyrir líf sitt og fram­færi, kyngdu konur trú­lega oft til­finn­ingum sínum þegar þung­anir urðu fleiri en þær hefðu kos­ið. Og sáu það hugs­an­lega oft meira eins og veðrið sem eitt­hvað sem kæmi og færi, og þær gætu ekki stjórn­að.

Kyn­slóð mín kom mikið til frá slíkum við­horfum og lífi sumra mæðra sem höfðu ekki allar náð að vakna til nýrra tíma um mögu­leika dætra á sjötta ára­tugn­um.

Þetta með sálir og ferðir þeirra

Slíkar pæl­ingar eru miklar ráð­gát­ur. En eftir að ég kom hingað til Ástr­alíu fór ég að fá innri vit­neskju um það – bæði varð­andi fyrri líf fólks og svo þetta með að sumar sálir velja vissa ein­stak­linga sem fram­tíðar for­eldra. Bíða þær glaðar eftir að hliðið opn­ist fyrir þær að byrja nýja lík­ams­sköpun í móð­ur­líf­inu, eða að for­eldrum sem þrá börn sé sagt að þær sálir sem séu þeirra, séu ekki til­bún­ar, en verði það eftir smá tíma og „pönt­un­in“ kemur á þeim tíma. Svo eru það sálir sem koma frá skipu­lags­leysi eða kaosi. Ég vitnað það í heil­un­inni mér til óvæntrar ánægju og lær­dóms um smá sneið um það hvernig það kerfi virk­ar.

Allar sálir geta svo dregið úr því magni DNA sem Stephen Hawk­ing segir í síð­ustu bók sinni að sé á við fimm­tíu Harry Potter bæk­ur. Og eiga sálir þá val um að geta valið frá magni gena í því sem jafn­ast á við hund­rað Harry Potter bæk­ur, ef það hefur sama skammt af vali frá bæði sæði og eggi. Svo að engin tvö börn sömu hjóna eða para komi út með sömu upp­skrift, þó frá sömu for­eldrum sé. Nema ef tvær sálir eða fleiri velji að koma með sömu upp­skrift sem er kallað ein­eggja.

Það segir okkur að þetta með að fæð­ast í jarð­neskan lík­ama sé bæði mikið veislu­hlað­borð af mögu­leik­um, sem og þeim veru­leika. Og um leið að fólk fái stundum mjög óvæntar send­ingar þegar barnið birt­ist úr móð­ur­líf­i. 

Samt er trú­lega nokkuð minna um mjög óvæntar komur við fæð­ingar eftir að sónar kom til sög­unn­ar. Það voru engar són­ar­skoð­anir á árunum milli 1970 og 1973, svo að ég sá mín börn ekki þar inni, bara þegar þau komu út.

Það er ljúft að fræð­ast af Stephen Hawk­ing í ein­lægni hans á blað­síð­unum í síð­ustu bók­inni sem hann skrif­aði áður en hann kvaddi þetta jarð­líf. Og það í sínum allt að því ónýta lík­ama, og hugsa um hvernig honum gæti hafa fund­ist að lifa með sína lík­am­legu kyrr­setn­ingu sem hann lifði við mik­inn hluta ævinn­ar, en ég ekki lesið neina kvörtun frá honum um það. Spurn­ing er hvort það hafi getað gert hann enn ein­beitt­ari við það verk­efni. Með heila­búið og hæfi­leika til að ferð­ast hug­rænt og and­lega allar þessar ótrú­legu fjar­lægðir út í him­in­hvolfin sem hann kom til jarðar til að vinna.

Ég hef gaman af þeim gull­molum hans sem ég skil, og er eitt af þeim það, að hann telur að almættið sé ekki nærri eins skipu­lagt og sum trú­ar­brögð halda fram.

Hann fékk hins­vegar ekki að læra neitt um þetta með ferðir sálna í sínum skammti af að veita mann­kyni þekk­ingu, þegar hann kenndi okkur um him­in­geim­inn.

Það var trú­lega samt svaka mik­ill skammtur sem hann fékk af þess­ari miklu dul­ar-­gátu sem sköpun og skap­ari er og hefur gert. Það eru aðrir sem munu fá æ meira af þekk­ingu á því í gegn um ald­irn­ar, ef mann­kyn lifir hlýn­un­ina af.

Það væri for­vitni­legt að vita hvort hann Stephen Hawk­ing sé þarna hinum megin að vinna og skoða hvernig lík­ama hann ætli að fá næst og geti kannski fengið að skoða hina ýmsu „Harry Pott­er“ hund­rað bóka mögu­leika. Hann hlýtur líka að vera í stór­kost­legu færi til að sjá him­in­geim­inn frá nýju sjón­ar­horni og kannski er hann að læra hluti um sálir sem hann fékk ekki aðgang að á meðan hann var á jörðu.

Svo hann og líf hans og gjöf hans til mann­kyns til að kenna okkur um him­in­geym­inn var trú­lega óvænt upp­á­koma fyrir for­eldra hans löngu áður en sónar kom til sög­unn­ar.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar