Býður dánaraðstoð heim misnotkun?

Ingrid Kuhlman, formaður Lífsvirðingar, skrifar um dánaraðstoð.

Auglýsing

Í nýlegri könnun Lífs­virð­ing­ar, félags um dán­ar­að­stoð, sem Mask­ína fram­kvæmdi í nóv­em­ber sl., kemur í ljós að mik­ill meiri­hluti Íslend­inga styður dán­ar­að­stoð. Ef skoðuð eru öll svör segj­ast 77.7% mjög eða frekar hlynntir dán­ar­að­stoð en 6.8% svara því til að þeir séu mjög eða fremur and­víg­ir. Þá eru 15.4% sem svara „Í með­al­lag­i“. 

Af þeim 6.8% sem sögð­ust and­vígir dán­ar­að­stoð töldu 30.7% að hætta væri á mis­notk­un. Þá töldu 23.5% dán­ar­að­stoð and­stæða sið­ferð­is­legum og fag­legum skyldum lækna. 21.7% töldu að líkn­andi með­ferð (nú­ver­andi þjón­usta við sjúk­linga) nægði til að draga úr þján­ingu. 20.4% töldu dán­ar­að­stoð and­stæða eigin sið­ferð­is­gildum og að lokum töldu 3.6% dán­ar­að­stoð í and­stöðu við eigin trú­ar­skoð­an­ir. 

Dregið úr líkum á mis­notkun með skýrri umgjörð

Stærsti hluti þeirra sem eru and­vígir dán­ar­að­stoð telja að það að leyfa heil­brigð­is­starfs­fólki að grípa til aðgerða sem gagn­gert hafa dauða sjúk­lings að mark­miði bjóði heim mis­notk­un. Áhyggj­urnar sem birt­ast í þess­ari and­stöðu eru þekktar og mik­il­vægt að ræða þær. Alltaf er hætta á mis­notkun en ein af for­send­unum fyrir lög­leið­ing­unni er að umgjörðin sé góð og í stöðugri end­ur­skoð­un. Dánaraðstoð í Belgíu.Einnig að allir þeir sem koma að ferl­inu hafi full­nægj­andi þekk­ingu og færni. Reynslan frá Belg­íu, þar sem lögin um dán­ar­að­stoð tóku gildi árið 2002, sýnir að lög­leið­ing dán­ar­að­stoðar með skýrum ströngum skil­yrðum dregur úr líkum á mis­notk­un. Eftir gild­is­töku belgísku lag­anna fækk­aði sem dæmi þeim til­fellum til muna þar sem dán­ar­að­stoð var veitt án skýrrar beiðni eða sam­þykkis sjúk­lings. Sama var uppi á ten­ingnum í Hollandi. Læknar sýndu auk þess meiri var­kárni og voru ekki eins vilj­ugir til að veita dán­ar­að­stoð og áður en lögin tóku gildi (sjá með­fylgj­andi töflu). Rann­sóknir í Hollandi og Belgíu hafa þar að auki sýnt að læknar gæta frekar lækn­is­fræði­legrar vand­virkni við að binda endi á líf sjúk­linga, m.a. með því að nota réttu lyfin og í réttu magni. Með því að smíða vand­aðan lag­ara­mma og þróa skýra og gagn­sæja verk­ferla er þannig dregið úr líkum á mis­notkun og því að farið sé á ein­hvern hátt gegn vilja sjúk­lings. 

Læknar undir smá­sjá kollega sinna

Eitt af skil­yrð­unum í Hollandi er að lækn­inum er skylt að ráð­færa sig við a.m.k. einn ann­an, óháðan lækni, sem hefur vitjað sjúk­lings­ins og veitt skrif­legt álit sitt um það hvort ósk sjúk­lings­ins sé sjálf­viljug og vel ígrund­uð, ­þján­ing hans sé við­var­andi (ómeð­höndl­an­leg) og óbæri­leg, lækn­ir­inn hafi upp­lýst sjúk­ling­inn um ástand hans og horf­ur, og sjúk­ling­ur­inn séu sann­færðir um að engin önnur skyn­sam­leg úrræði séu í boð­i. 

Auglýsing
Læknar eru þannig undir smá­sjá kollega sinna, sem hefur reynst mjög áhrifa­rík leið til að fyr­ir­byggja mis­notk­un. 

Fá dóms­mál verið höfðuð

Í Hollandi var hlut­fall þeirra sem fengu dán­ar­að­stoð 4% af öllum and­látum 2018 en var 2% við gild­is­töku lag­anna árið 2002, sem þykir ekki mikil aukn­ing í ljósi þess að á móti dró úr þeim til­fellum sem dán­ar­að­stoð var veitt án skýrrar beiðni eða sam­þykkis sjúk­lings. Einnig má benda á að á þeim 18 árum sem dán­ar­að­stoð hefur verið leyfi­leg í Hollandi, Belgíu og Lúx­em­borg hafa nærri 100.000 manns fengið dán­ar­að­stoð. Samt hafa aðeins örfá dóms­mál verið höfð­uð. Árið 2016 var það sem dæmi í fyrsta sinn, á þeim 14 árum sem lögin höfðu verið í gildi, sem hol­lenskur læknir var sóttur til saka fyrir mann­dráp þegar hann veitti átt­ræðri mann­eskju með Alzheimer á alvar­legu stigi dán­ar­að­stoð. Málið end­aði með sýknun þar sem dóm­ar­inn taldi að lækn­ir­inn hefði upp­fyllt öll skil­yrðin fyrir dán­ar­að­stoð. Í Belgíu hófst nýlega fyrsta dóms­málið síðan lögin um dán­ar­að­stoð tóku gildi árið 2002 en þrír belgískir lækn­ar, heim­il­is­lækn­ir, geð­læknir og lækn­ir­inn sem gaf ban­væna sprautu, eru sóttir til saka fyrir að veita 38 ára gam­alli konu sem leið óbæri­legar and­legar kvalir dán­ar­að­stoð. Það voru ætt­ingjar kon­unnar sem höfð­uðu mál á hendur þeim. Það að svona fá dóms­mál skulu hafa verið rekin á þeim tæpum tveimur ára­tugum sem dán­ar­að­stoð hefur verið leyfi­leg sýnir að lítið bendir til þess að dán­ar­að­stoð bjóði heim mis­notk­un.

Þörf á fag­legri umræðu

Línan milli lífsloka­með­ferðar og dán­ar­að­stoðar getur verið næf­ur­þunn. Félag­inu okk­ar, Lífs­virð­ingu, hafa frá stofnun þess borist sögur um lækna hér­lendis sem hafa gefið sjúk­lingum of stóran lyfja­skammt til að flýta fyrir dauða þeirra. Rann­sóknir frá öðrum löndum benda einnig til að þetta ger­ist reglu­lega og það er engin ástæða til að halda að ástandið sé eitt­hvað öðru­vísi hér heima. Dán­ar­að­stoð virð­ist fara fram hvort sem hún er bönnuð eða ekki. Í löndum þar sem dán­ar­að­stoð er bönnuð er vita­skuld ekki farið eftir neinum við­ur­kenndum reglum eða aðferðum heldur fer hún fram „undir borð­in­u“. Þörf er á fag­legri umræðu heil­brigð­is­starfs­manna, stjórn­mála­manna og sam­fé­lags­ins alls um þetta mik­il­væga mál.   

Höf­undur er for­maður Lífs­virð­ingar, félags um dán­ar­að­stoð.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Þórhildur Sunna Ævarsdóttir, þingmaður Pírata, er á meðal þeirra þingmanna sem skrifaðir eru á álitið.
Vilja viðurlög vegna brota sem varða verulega almannahagsmuni
Stjórnarandstöðuþingmenn vilja að aðstoðarmenn ráðherra þurfi að bíða í sex mánuði eftir að þeir ljúki störfum áður en þeir gerist hagsmunaverðir.
Kjarninn 30. maí 2020
Hoppuðu áfram eftir að heimsfaraldurinn skall á
Nýsköpunarfyrirtækið Kara Connect fékk óvæntan meðbyr þegar heimsfaraldurinn fór að geisa og ætlar að nýta sér aðstæðurnar til þess að vaxa hraðar en áætlað var. Þorbjörg Helga Vigfúsdóttir framkvæmdastjóri Köru Connect ræddi við Kjarnann.
Kjarninn 30. maí 2020
Leiðtogar ríkisstjórnar Íslands.
34 milljarðar króna í að viðhalda störfum en 27 milljarðar króna í að eyða þeim
Hlutabótaleiðin mun líkast til kosta 45 sinnum meira en upphaflega var lagt upp með. Hún hefur, að mati ríkisendurskoðunar, verið misnotuð á margan hátt til að ná út fé úr ríkissjóði. Nú býðst sömu fyrirtækjum sem hana nýttu ríkisstyrkir til að reka fólk.
Kjarninn 30. maí 2020
Stækkuð og lituð mynd af frumu (bleikur litur) sem er verulega sýkt af SARS-CoV-2 veirunni (grænn litur).
„Eins og líkaminn væri vígvöllur“
Það er varla annað hægt en að bera óttablandna virðingu fyrir lífveru sem hefur eignast tugmilljónir afkomenda um allan heim á nokkrum mánuðum, segir mannerfðafræðingurinn Agnar Helgason sem sjálfur smitaðist og hefur teiknað upp ættartré veirunnar.
Kjarninn 29. maí 2020
Yfir 4.000 manns hafa látist í Svíþjóð vegna COVID-19. Flest hafa smitin verið í höfuðborginni Stokkhólmi.
Skilja Svíþjóð út undan
Landamæri Danmerkur og Noregs að Svíþjóð verða ekki opnuð um miðjan júní. Þau verða hins vegar opnuð gagnvart Íslandi. Utanríkisráðherra Svíþjóðar segir ákvörðunina pólitíska – ekki vísindalega.
Kjarninn 29. maí 2020
Kolbeinn Óttarsson Proppé var framsögumaður frumvarpsins í stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd.
Upplýsingalögum verður ekki breytt í takt við vilja Samtaka atvinnulífsins
Umfjöllun um frumvarp forsætisráðherra um breytingar á upplýsingalögum, þar sem átti að gera það skylt að leita upplýsinga hjá þriðja aðila, hefur verið hætt af stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd. Það mun því að óbreyttu ekki verða að lögum.
Kjarninn 29. maí 2020
Starfsfólk Icelandair taki á sig 10 prósent launaskerðingu
Icelandair hefur óskað eftir því að starfsfólk fyrirtækisins taki á sig 10 prósent launaskerðingu eða 10 prósent skert starfshlutfall í júní og júlí. Laun forstjóra og stjórnar munu skerðast sem og laun framkvæmdastjóra.
Kjarninn 29. maí 2020
Pottersen
Pottersen
Pottersen – 36. þáttur: Á flótta og í felum
Kjarninn 29. maí 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar