COVID-19 dregur úr loftmengun í heiminum

Freyr Eyjólfsson segir að þegar því erfiða verkefni að takast á COVID-19 verði lokið bíði okkar enn stærra verkefni: að stöðva hamfarahlýnun sem ógnar öllu lífi á jörðinni.

Auglýsing

Yfir þremur millj­örðum jarð­ar­búa í hátt í sjö­tíu löndum hefur verið skipað að halda sig heima til að hamla því að kór­ónu­veiran, sem veld­ur COVID-19 sjúk­dómn­um, breið­ist út. Mörg hund­ruð þús­und smit hafa verið stað­fest á heims­vísu, sífellt fleiri deyja og öllum er ljóst að þetta er ein skæð­asta far­sótt síð­ari tíma. Á örfáum vikum hefur heim­ur­inn gjör­breyst. Þetta er, eins og land­læknir seg­ir, alvar­legur far­aldur og alvar­leg veik­indi og nauð­syn­legt að grípa til rót­tækra aðgerða og hlýða fyr­ir­mælum yfir­valda.

Það er kannski örlítið ljós í þessu myrki að stór­lega hefur dregið úr loft­mengun um allan heim –með sam­komu- og útgöngu­banni hefur dregið úr allri fram­leiðslu og sam­göng­um. Útblástur gróð­ur­húsa­loft­teg­unda er minni, kola- og olíu­notkun hefur dreg­ist tölu­vert saman og á nokkrum vikum varð loftið allt í einu tær­ara og heil­næmara. Hreinna loft og minni umferð hef­ur hugs­an­lega bjargað mörg þús­und manns­líf­um. Nátt­úran hefur tekið und­ar­legum breyt­ingum út um allan heim á þessum for­dæma­lausu tímum

Auglýsing
Umhverfishagfræðingurinn Mars­hall Burke, sem starfar við St­an­for­d há­skól­ann, heldur úti áhuga­verðu bloggi þar hann veltir fyrir sér ýmsum umhverf­is­á­hrif­um COVID-19 far­sótt­ar­inn­ar. Hann hefur meðal ann­ars bent á og rök­stutt að minni loft­mengun hefur senni­lega bjargað fleiri manns­lífum en allur sá fjöldi sem hefur lát­ist af völd­um COVID-19. Þetta getur hins vegar breyst á næstu vikum og mán­uðum ef far­sóttin breið­ist hraðar út. Eitt er hins vegar ljóst: Þjóðir heims hafa brugð­ist við með rót­tækum hætti, sem er mik­il­vægur lær­dóm­ur, reynsla og von­andi for­dæmi fyrir nauð­syn­legar og tíma­bærar aðgerðir í loft­lags­mál­u­m. 

Loft­mengun er lífs­hættu­leg

Loft­mengun eykur líkur á fóst­ur­láti og barna­dauða. Sam­kvæmt útreikn­ing­um Burke hefur minni loft­mengun í Kína, fyrstu tvo mán­uð­ina í COVID-19 fár­inu, minni fram­leiðsla og sam­göng­ur, bjargað lífi um 4000 barna sem eru yngri en fimm ára, sömu­leiðis 73.000 manns­lífum hjá fólki sem er komið yfir sjö­tugt. Þetta eru mun fleiri en þeir sem hafa lát­ist af völd­um COVID-19. Rann­sóknir sýna að loft­mengun getur stytt ævina um heil þrjú ár; að loft­meng­un, til langs tíma, er orðin hættu­legri en tóbaks­reyk­ing­ar. Hún eykur hættu á malar­íu, fóst­ur­láti, ýtir undir ofbeldi, áfeng­is- og fíkni­efna­notk­un. Loft­mengun er því sann­ar­lega lífs­hættu­leg. Nýlegar tölur frá Ítalíu sýna að stór­lega hefur dregið úr loft­mengun í kjöl­far útgöngu- og sam­komu­banns. Mun minna mælist af köfn­un­ar­efn­is­oxíð (ni­trogen­ox­ide) í loft­inu, sem kemur frá bíl­um, vöru­bif­reið­um, orku­verum og verk­smiðj­u­m. 

Stóri lær­dóm­ur­inn

Sam­hengi lofts­lags­mála og heil­brigð­is­mála hefur allt í einu kom­ist á dag­skrá. Skóg­ar­eld­arnir í Ástr­alíu fyrr í vet­ur, sem rekja má til þurrka vegna ham­fara­hlýn­un­ar, hafa komið af stað miklum engi­sprettu­far­aldri, þeim versta í ein 70 ár. Núna sjáum við sam­stillt og öguð við­brögð út um allan heim við COVID-19 far­sótt­inni. Þessi skæða pest hefur á örfáum vikum breytt heim­in­um, en heim­ur­inn hefur líka brugð­ist hratt við. Það hefur sýnt sig að ríki heims, stór­fyr­ir­tæki og almenn­ingur geta breytt lífs­háttum sínum þegar hætta steðjar að. „Nátt­úran er að senda okkur skila­boð með­ Covid-19 veirunn­i,“ segir Inger And­er­sen, yfir­maður loft­lags­mála hjá Sam­ein­uðu þjóð­un­um. „Með því tefla nátt­úr­unni í hættu er líf okkar og heilsa sömu­leiðis í hættu­slóð­u­m.“ Undir þessi orð taka ýmsir vís­inda­menn sem benda á að fjöl­margar veirur og bakt­er­íur liggi í dvala víða í nátt­úr­unni og með breyttu lofts­lagi gætu þær farið á kreik. Það sé ekki skyn­sam­legt að ögra nátt­úr­unni of mikið því rask á henni getur haft ýmsar ófyr­ir­sjá­an­legar afleið­ing­ar. 

Við þurfum að minnka auð­linda­notkun og útblást­ur, eins og margoft hefur verið bent á, en líka að skoða lofts­lags­mál og heil­brigð­is­mál í stærra sam­hengi. Við þurfum að breyta dýra­haldi og slátrun sem getur komið af stað hættu­legum sjúk­dóm­um. Hættu­legar far­sóttir á borð við E­bólu, HIV, fuglaflens­una, S­ar­s, Zika vírus­inn hafa allar borist frá dýrum til manna, en það er mann­leg hegð­un, dýra­mark­að­ir, slátrun og ógæti­leg sam­skipti við dýr og ­nátt­úr­una ­sem hafa komið þessum far­sóttum af stað. 

Við­brögðin nú sýna að við getum tek­ist á við stór vanda­mál með því að virkja sam­taka­mátt­inn. Þegar þessu erf­iða verk­efni er lokið bíður okkar enn stærra verk­efni: að stöðv­a ham­fara­hlýn­un ­sem ógnar öllu lífi á jörð­inn­i. 

Höf­undur er sam­skipta­stjóri Terra.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Björn Leví Gunnarsson, þingmaður Pírata.
Björn Leví: Höfum hjakkað í sama farinu
„Á undanförnum árum höfum við verið að hjakka í sama farinu. Við höfum verið að nýta okkur þennan enn eina hvalreka sem ferðaþjónustan hefur verið,“ segir þingmaður Pírata.
Kjarninn 6. júní 2020
Leikhópurinn Lotta: Bakkabræður
Bakkabræður teknir í samfélagssátt
Leiklistargagnrýnandi Kjarnans fjallar um Bakkabræður í uppsetningu Leikhópsins Lottu.
Kjarninn 6. júní 2020
Heil vika án nýrra smita
Nýgreind smit síðasta sólarhringinn: Núll. Greind smit síðustu sjö sólarhringa: Núll. Í dag eru tímamót í baráttu Íslendinga gegn COVID-19. Í baráttunni gegn litla gaddaboltanum, veirunni sem virðist ekki hafa tekist að finna líkama að sýkja í viku.
Kjarninn 6. júní 2020
Jói Sigurðsson, sem sést hér fyrir miðju á myndinni og Þorgils Sigvaldason, sem stendur lengst til hægri, fengu hugmyndina að CrankWheel árið 2014.
Hafa tekist á við vaxtarverki vegna heimsfaraldursins
CrankWheel er íslenskt nýsköpunarfyrirtæki sem hefur vaxið nokkuð að undanförnu vegna áhrifa kórónuveirufaraldursins, enda gerir tæknilausn fyrirtækisins sölufólki kleift að leysa störf sín af hendi úr fjarlægð.
Kjarninn 6. júní 2020
180⁰ Reglan
180⁰ Reglan
180° Reglan – Viðtal við Christof Wehmeier
Kjarninn 6. júní 2020
Víða í Bandaríkjunum standa yfir mótmæli í kjölfar morðsins á George Floyd.
Vöxtur Antifa í Bandaríkjunum andsvar við uppgangi öfgahægrisins
Bandarískir ráðamenn saka Antifa um að bera ábyrgð á því að mótmælin sem nú einkenna bandarískt þjóðlíf hafi brotist út í óeirðir. Trump vill að hreyfingin verði stimpluð sem hryðjuverkasamtök en það gæti reynst erfitt.
Kjarninn 6. júní 2020
Hugmyndir um að hækka vatnsborð Hagavatns með því að stífla útfall þess, Farið, eru ekki nýjar af nálinni.
Ber að fjalla um hugsanlega áfangaskiptingu Hagavatnsvirkjunar
Íslenskri vatnsorku ehf. ber að sögn Orkustofnunar að fjalla um hugsanlega áfangaskiptingu fyrirhugaðrar Hagavatnsvirkjunar í frummatsskýrslu. Þá ber fyrirtækinu einnig að bera saman 9,9 MW virkjun og fyrri áform um stærri virkjanir.
Kjarninn 6. júní 2020
Telur stjórnvöld vinna gegn eigin markmiðum með hagræðingarkröfu á Hafró
Forstjóri Hafrannsóknastofnunar segir að stjórnvöld gangi gegn eigin markmiðum um eflingu haf- og umhverfisrannsókna með því að gera sífellda hagræðingarkröfu á Hafró. Hann segir stofnunina sinna hættulega litlum grunnrannsóknum.
Kjarninn 5. júní 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar