Þroskaskeið mannkyns

Guðrún Schmidt segir að við verðum að hugsa út fyrir rammann og komast í gegnum þetta nýjasta þroskaskeið mannkyns. „Byrjum á róttækum breytingum núna, látum kórónuveiruna vera lokaviðvörun!“

Auglýsing

Í þroska­sál­fræði er oft talað um að erf­ið­leikar ýti undir þróun og breyt­ing­ar. Þetta eru aðstæður sem gera okkur kleift að þroskast, vaxa og styrkj­ast and­lega og læra meira um okkur sjálf. Þannig má segja að þessir for­dæma­lausu tímar kór­ónu­far­ald­urs­ins færi okk­ur, fyrir utan harm og erf­ið­leika, líka mögu­leika til að þroskast og læra af reynsl­unni, sem ein­stak­ling­ar, sam­fé­lag og sem heims­borg­ar­ar. Hvað lærum við í þessum aðstæðum og getur það nýst okkur í sam­bandi við aðra stóra og aðkallandi áskorun mann­kyns, hinar yfir­vof­andi lofts­lags­ham­far­ir? Ber okkur gæfa til þess að svara þessu kalli jarð­ar­innar og gera var­an­legar breyt­ingar á lifn­að­ar­háttum okk­ar? Breyt­ingar sem eru nauð­syn­legar vegna lofts­lags­ham­fara og sjálf­bærrar þró­un­ar.

Hugs­an­legur lær­dómur

Und­an­farnar vikur hafa ýmsir skrifað góðar greinar um lær­dóm­inn sem hægt er að draga af kór­ónu­far­aldr­inum m.t.t. ham­fara­hlýn­un­ar. Ég tek heils­hugar undir þær hug­leið­ing­ar. M.a. lærum við að við þurfum öll að leggja okkar af mörkum og standa sam­an, að þegar við grípum snemma til sam­stilltra aðgerða þá getum við mildað verstu áhrifin og að við getum brugð­ist hratt við ef neyð­ar­á­stand skap­ast. Einnig er oft bent á það að núna erum við að læra hvað það þýðir að „fletja út kúr­f­una“ með breyttri hegðun og athöfnum okk­ar. 

Margt fleira er líkt með kór­ónu­far­aldr­inum og lofts­lags­mál­um. Við verðum að hlusta á vís­inda­menn, við getum ekki stjórnað nátt­úr­unni, við erum hluti af henni og öll tengd og við erum öll saman í liði. Reynslan núna sýnir að við getum auð­veld­lega haldið fundi í gegnum net­ið, ferð­ast minna og gert margt þýð­ing­ar­mik­ið, inni­halds­ríkt og skap­andi sam­an. Þessar breyt­ingar á hegð­un­ar­mynstri okkar hafa ekki ein­ungis minnkað mengun og losun á gróð­ur­húsa­lofts­teg­undum heldur geta þær sýnt okkur hver þau lífs­gildi eru sem við viljum rækta. Lífs­gildi eins og ást, kær­leik­ur, sam­kennd, nægju­semi og þakk­læt­i. 

Auglýsing

Í þessu neyð­ar­á­standi kór­ónu­far­ald­urs­ins erum við einnig að átta okkur á að hvaða leyti við erum háð öðrum þjóð­um, t.d. þeim sem fram­leiða lyf, önd­un­ar­vél­ar, grímur og ekki síst mat­inn okk­ar. Nauð­syn þess að skapa meira fæðu­ör­yggi með auk­inni inn­lendri mat­væla­fram­leiðslu er mjög aug­ljós og ákall sem þarf að svara.

Allir þessir þættir gefa von um að við sem ein­stak­lingar og sem sam­fé­lag munum þroskast á þessum erf­ið­leikum kór­ónu­far­ald­urs­ins. Að við end­ur­metum hvaða þarfir við virki­lega höf­um, hvaða lífs­gildi við ætlum að rækta og hvaða lífs­stíl við ætlum að lifa eru ein­ungis lítil skref en mik­il­vægur grunnur að stærri mynd. 

Að kafa dýpra

Er nóg að gera breyt­ingar á eigin lífs­stíl og hugs­un­ar­hætti? Hverju þurfum við að breyta og af hverju? Margir vita það innst inni að núver­andi óheft kap­ít­al­ískt hag­kerfi okkar gengur ekki upp til lengdar þar sem óend­an­legur vöxtur getur ekki rúm­ast á jörð­inni með sínum end­an­legu auð­lind­um. Núver­andi hag­kerfi hefur komið okkur langt áleiðis inn í hrun vist­kerfa, lofts­lags­ham­fara, auk­ins ójafn­aðar og órétt­læt­is. Samt forð­ast flestir að horfast í augun við þá stað­reynd. Við erum of upp­tekin við að snúa tann­hjólum vel­meg­unar okkar hratt og örugg­lega, tann­hjólum sem eru bara hluti af heilu tann­hjóla­kerfi, kap­ít­al­isma. En viljum við í alvör­unni að vel­megun í okkar vest­ræna heimi náist að ein­hverju leyti á kostnað ann­arra landa, íbúa þeirra og nátt­úru­legra auð­linda? Til­gang­ur­inn með alþjóða­væð­ing­unni er m.a. að færa fram­leiðslu til landa þar sem hægt er að fremja nær óhindrað arð­rán á mönn­um, dýrum og náttúru til að hámarka hagn­að, til að fóðra kap­ít­al­ismann. Við höfum byggt upp heim þar sem hið rík­asta 1% fólks á jörð­inni á meiri auð en hin 99% (oxfa­m.org). Heim þar sem fyr­ir­tækið Amazon Inc. er fleiri hund­ruð millj­arða virði, á meðan Amazon-­skóg­ur­inn sjálfur virð­ist varla hafa vernd­ar­gildi. Face­book og Google eru billjóna virði, en við áttum okkur ekki á virði þess sem er grund­völlur til­veru okk­ar, þ.e. lofts, vatns, jarð­vegs, líf­vera og fjöl­breyti­leiki þeirra. Við erum nefni­lega búin að gleyma að við erum hluti af nátt­úr­unni.

Við, hin breiða vest­ræna milli- og yfir­stétt, leyfum öllu þessu að við­gang­ast sem þöglir þátt­tak­endur hnatt­væð­ing­ar­inn­ar. Við höfum byggt upp líf okkar í klóm kap­ít­al­ískra hugs­un­ar­hátta, þ.e. að hámarka inn­kom­una. Kap­ít­al­ism­inn elur m.a. af sér græðgi og nær­ist á henni. Lífs­gildi eins og kær­leik­ur, sam­kennd og þakk­læti dafna ekki nógu vel í kap­ít­al­íska umhverf­inu. Og nægju­semi er meira að segja að ógna kap­ít­al­íska tann­hjóla­kerf­in­u. 

En á neyð­ar­tímum eins og núna, þegar við stígum smá skref út úr okkar „venju­lega“ kerfi, þá áttum við okkur meira á mik­il­vægum lífs­gild­um. Stöldrum við núna og áttum okkur á því í hvernig sam­fé­lagi við viljum lifa. Eiga sam­fé­lögin okkar að vera tann­hjól sem þurfa að stíga hratt áfram og alltaf í sömu átt, eða ættu þau að vera garðar þar sem við getum ræktað lífs­gildin okkar og leyft því góða í okkar að vaxa og dafna? 

Var­an­legar breyt­ingar

Hvort kemur á und­an, hænan eða egg­ið, s.s. breyt­ingar á okkar eigin hugs­un­ar­hætti og hegðun eða breyt­ingar á kerf­inu? Síð­ast­liðna ára­tugi hafa stjórn­völd verið í aft­ur­sæt­inu og látið mark­aðs­kerfið og fyr­ir­tækin stýra og skapa auð. Stjórn­völd grípa ein­ungis inn í til að laga vanda­mál þegar þau koma upp. Kap­ít­al­ism­inn sjálfur hefur verið við stjórn­völ­inn lengi. En núna á tímum kór­ónu­far­ald­urs­ins hafa stjórn­völd gripið í taumana og eru aftur í stjórn­sæt­inu. Og for­gangs­röð­unin er frekar á þann veg að hags­munir almenn­ings eru settir fyrir ofan hagn­að.

Til þess að hindra að kerfið taki aftur við stjórn­ar­taumunum erum við, lýð­ræð­is­þegn­arn­ir, mik­il­væg­ustu hlekkirn­ir. Þar liggur tæki­færið í mínum huga – að við öll notum þetta þroska­skeið og gerum stjórn­völdum ljóst að það er eng­inn val­kostur að fara til baka í „venju­lega“ líf­ið. Látum heyra í okkur um að stíga þurfi skref í nýja átt með rétt­læti, sjálf­bæra þróun og lofts­lags­mál að leið­ar­ljósi. 

Ég neita að trúa því að við mann­kynið getum ekki búið til nýtt og betra kerfi og veit að ýmsar spenn­andi útfærslur hafa nú þegar verið teikn­aðar upp víðs vegar um heim. Við verðum að hugsa út fyrir rammann og kom­ast í gegnum þetta þroska­skeið mann­kyns. Næsta neyð­ar­til­felli, lofts­lags­ham­far­irn­ar, bíða handan við horn­ið. Byrjum á rót­tækum breyt­ingum núna, látum kór­ónu­veiruna vera loka­við­vör­un!

Höf­undur er nátt­úru­fræð­ingur og sér­fræð­ingur í menntun til sjálf­bærni.



Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra.
Kærunefnd jafnréttismála verði einnig stefnt en ekki bara kæranda einum
Forsætisráðherra hefur lagt fram drög að breytingum á stjórnsýslu jafnréttismála, sem fela meðal annars í sér að kærendum í jafnréttismálum verði ekki lengur stefnt einum fyrir dóm, uni gagnaðili ekki niðurstöðu kærunefndar jafnréttismála.
Kjarninn 7. júlí 2020
Jair Bolsonaro, forseti Brasilíu.
Forseti Brasilíu greinist með COVID-19 en segist ekkert óttast
Jair Bolsonaro forseti Brasilíu greindi frá því í dag að hann hefði greinst með COVID-19, en hann hefur fundið fyrir slappleika frá því á sunnudag. Forsetinn hefur kallað veiruna aumt kvef, en 65.000 Brasilíumenn liggja í valnum eftir að hafa smitast.
Kjarninn 7. júlí 2020
Mikið var um að vera á COVID-19 göngudeild Landspítala í mars og apríl.
Færri alvarlega veikir – en er veiran að mildast?
Nokkrar ástæður geta verið fyrir því að alvarlegum kórónuveirutilfellum hefur fækkað verulega. Í nýju svari á Vísindavefnum er farið yfir nokkra möguleika sem kunna að útskýra hvers vegna veiran virðist vera að veikjast.
Kjarninn 7. júlí 2020
Víðir Reynisson, Þórólfur Guðnason og Alma Möller á upplýsingafundi dagsins.
Þórólfur þakkaði Íslenskri erfðagreiningu fyrir samstarfið
Sóttvarnalæknir segir að Íslensk erfðagreining hafi „nokkuð óvænt“ lýst því yfir í gær að hún muni hætta að skima á landamærum í næstu viku. Leitað verður annarra leiða til að halda landamæraskimun áfram.
Kjarninn 7. júlí 2020
Smári McCarthy, þingmaður Pírata.
Skrifist á Sjálfstæðisflokkinn og „hamfarakapítalismann þeirra“
Þingmaður Pírata segir að sama hvert litið er hafi Sjálfstæðisflokkurinn undanfarna áratugi notað valdastöðu sína til að moka verkefnum yfir á einkageirann en að ábyrgðin sé samt áfram hjá ríkinu. Þar vísar hann meðal annars til ástandsins í skimunum.
Kjarninn 7. júlí 2020
Lárus Sigurður Lárusson er fyrsti stjórnarformaður nýs Menntasjóðs námsmanna.
Lilja skipar Lárus sem stjórnarformann Menntasjóðs námsmanna
Lilja Dögg Alfreðsdóttir mennta- og menningarmálaráðherra hefur skipað Lárus Sigurð Lárusson lögmann sem stjórnarformann nýs Menntasjóðs námsmanna. Hann leiddi lista Framsóknar í Reykjavík norður til síðustu alþingiskosninga.
Kjarninn 7. júlí 2020
Kári Stefánsson, forstjóri ÍE.
Kári: Þú hreyfir þig ekki hægt í svona ástandi
Forstjóri Íslenskrar erfðagreiningar hefur boðið forsætisráðherra að koma til hans á fund í Vatnsmýrinni þar sem fyrirtækið er til húsa.
Kjarninn 7. júlí 2020
Jakob Már Ásmundsson, forstjóri Korta.
Fjártæknifyrirtækið Rapyd kaupir Korta
Fjártæknifyrirtækið Rapyd hyggst samþætta og útvíkka starfsemi Korta í posa- og veflausnum, ásamt því að „efla starfsemina á Íslandi með áframhaldandi vexti og ráðningu starfsfólks“.
Kjarninn 7. júlí 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar