Fordómar Sapiens

Nú er kominn til sögunnar hinn svonefndi pólitíski rétttrúnaður sem leyfir helst engin blæbrigði skoðana. Allir skulu hugsa og hegða sér á sama hátt ella vera útskúfaðir og jafnvel réttdræpir, skrifar Örn Bárður Jónsson.

Auglýsing

Þankar um bók­ina Sapi­ens A Brief History of Hum­an­k­ind eftir Yuval Noah Har­ari.



Höf­undur bók­ar­innar Sapi­ens hefur vakið mikla athygli á síð­ustu árum. Bókin hefur selst í millj­ónum ein­taka. Ég las hana á ensku. Hér er ekki um neinn bæk­ling að ræða heldur tæp­lega 500 síðna doðr­ant.



Nú er hún komin út hjá For­lag­inu og ber heitið Sapi­ens, Mann­kyns­saga í stuttu máli, í þýð­ingu Magneu J. Matth­í­as­dótt­ur.

Auglýsing


Fyrstu kafl­arnir eru virki­lega skemmti­legir og skrif­aðir af frjóum huga. Ég naut þess að lesa fyrri helm­ing bók­ar­innar og rúm­lega það en þá fann ég að farið var að dofna dálítið á höf­undi. Hver heldur stíl og kyngi­magni í gegnum 500 síð­ur?



Mig fór fljótt að gruna að hann ætti ein­hverra harma að hefna. Ég skynj­aði und­ir­tón sem gaf til kynna for­dóma á vissum svið­um. Og þegar slíkt kemur fram í máli höf­unda sann­ast það að eng­inn er for­dóma­laus og eng­inn er heldur algjör­lega, hund­rað pró­sent, hlut­læg­ur. Homo sapi­ens, hin viti­borna mann­eskja, við öll, höfum þann djöful að draga að þurfa að reita arfa alla daga, hver úr sínum sinnis­garði.



Mig fór snemma að gruna að honum lík­aði ekki við kirkju og kristni og það kann að vera vegna þess að hann er alinn upp sem Gyð­ing­ur. Hann er sagður á vefnum vera „secul­ar“ Gyð­ingur sem merkir að hann hafi ekki fengið strang­trú­ar­upp­eldi. Hann er þá kannski Gyð­ingur eins og margir Íslend­ingar eru kristnir án þess að fara mikið í kirkju eða lesa Bibl­í­una.



Á vefnum fann ég svo umfjöllun um að hann væri sam­kyn­hneigð­ur.



Þetta tvennt gefur til kynna að hann kunni að hafa fóstrað með sér for­dóma í garð kirkju og kristni sem hvílir á tveimur stoð­um, trú hans ann­ars vegar og kyn­hneigð hins veg­ar.



Til­vitnun í frum­út­gáf­una styður mál mitt. Á bls. 370 í útgáfu Vin­tage sem er hluti Penguin Random House 2011 segir m.a.:



„Some religions, such as Christ­i­anity and Nazism, have killed milli­ons out of burn­ing hatred.“



Ég verð að við­ur­kenna að það þarf ögn útvíkkað ímynd­un­arafl, svo ekki sé dýpra í árinni tek­ið, til að spyrða þessi tvö fyr­ir­brigði saman og gera þau bæði að trú­ar­brögðum sem myrt hafi fólk í stórum stíl í brenn­andi hat­ur­sæði.



Í íslensku þýð­ing­unni hljóðar til­vitn­unin svo:



„Sum trú­ar­brögð, til dæmis kristni og nas­is­mi, hafa orðið millj­ónum mann að bana af log­andi hatri.“ (s. 357)



 Við augum blasir að nas­ism­inn fór fram með miklum gaura- og djöf­ul­gangi og drap fólk í millj­óna­vís. Nas­ism­inn óx upp í Þýzka­landi sem mótað er af kaþ­ólsku kirkj­unni og síðar sið­bót Lúth­ers. Landið má því skil­greina sem kristið land. En kristnin í Þýzka­landi var aldrei hund­rað pró­sent fylgj­andi Hitler og hans hirð­mönnum en það afsakar hins vegar ekki glæp­ina. Að kristnin (Christ­i­anity), hafi staðið að morð­unum með beinum hætti og sam­þykktum sín­um, stenst varla fræði­lega skoðun og hér finnst mér fræði­mað­ur­inn fara offari. Engar heim­ildir eru um að kirkju­þing, bisk­upa­fundir eða presta­stefn­ur, innan kaþ­ólsku kirkj­unnar eða meðal mót­mæl­enda, hafi setið á fundum og skipu­lagt hel­för­ina. 

Hitt er lík­legra að fólk, ein­stak­ling­ar, hafi sog­ast inn í nas­is­mann vegna blekk­ing­ar­leiks­ins sem var í gangi af hálfu nas­ista­flokks­ins, vegna þess að hjól atvinnu­lífs­ins tóku aftur að snú­ast undir stjórn Hitlers og efna­hagur vænk­að­ist hjá almenn­ingi. Það sáu ekki allir í gegnum lyga­vef­inn. Þótt ólíku sé saman að jafna þá skipt­ist til dæmis fólk í heim­inum í tvö horn þegar kemur að afstöð­unni til hlýn­unar jarð­ar. Hluti manna kennir mann­kyni um en hinn hlut­inn nátt­úr­unni og vill alls ekki láta hana njóta vafans. Hitt dæmið um blinda eft­ir­fylgni er hvernig kristnir hægri menn fylkja sér undir merki Trump for­seta. Þeir neita að sjá að mað­ur­inn er að margra áliti, sið­laus lýð­skrum­ari, dóni og vafa­samur papp­ír, skítseiði, hvar sem á hann er lit­ið.



Sögu­skoðun ein­stak­linga er stundum þröng og mótuð af per­sónu­legri upp­lifun á langri eða stuttri ævi við­kom­andi.



Sagan geymir vissu­lega dæmi um róst­ur, ill­virki og stríð innan krist­inna sam­fé­laga og í sumum til­fellum áttu sér stað stríð bein­línis á trú­ar- eða játn­inga­legum for­send­um. Í Frakk­landi myrtu kaþ­ólikkar t.d. mót­mæl­endur í stórum stíl og þeir sem komust af flúðu margir til Amer­íku. Þessi mót­mæl­endur voru Húgen­ottar eða kal­vinist­ar.



Deil­urnar á Norð­ur­-Ír­landi eru mörgum í fersku minni, deil­urnar á milli kaþ­ólskra og mót­mæl­enda. En skoðum þær aðeins nán­ar. Deil­urnar sem stóðu hæst á árunum 1968-1998, sner­ust um það hvort Norð­ur­-Ír­land ætti að til­heyra breska kon­ungs­veld­inu eða írska lýð­veld­inu. Meiri­hluti íbú­anna, mót­mæl­end­ur, voru sam­bands­sinnar (union­ists/loya­lists) og vildu til­heyra breska kon­ungs­veld­inu en minni­hlut­inn, kaþ­ólskir, vildu til­heyra írska lýð­veld­inu. Var deila byggð á trú­ar­skoð­unum eða póli­tík? Ég hall­ast að því að þetta hafi snú­ist um póli­tík öðru fremur en það vill svo til að skoð­an­irnar skipt­ust þannig að þær féllu hvor að sinni deild kristn­inn­ar. Skoð­anir á því hvort til­tekið svæði eigi að til­heyra einu ríki eða öðru hljóta að snú­ast um póli­tík, ekki trú­mál.

Dóm­harka



Snúum okkur um stund að öðru máli. Í sam­tím­anum ber nokkuð á dóm­hörku gagn­vart fólki fyrri tíð­ar. Nær­tæk­ast er að benda á hópa sem um þessar mundir steypa styttum af stalli í Banda­ríkj­unum og víðar í nafni mann­rétt­inda. Afstaða fólks tekur lík­lega mið af þeim upp­lýs­ingum sem nú liggja fyrir en mikið virð­ist skorta á að gagn­rýnendur reyni að setja sig í spor fólks fyrri alda. Getum við hugsað eins og Alex­ander mikli, Júl­íus Ses­ar, Karl Marx, Freud, Volta­ir?



Á Íslandi er oft vitnað til harðra dóma yfir körlum og konum á 17. öld. og dóms­kerfið og kirkjan dregin til ábyrgðar á aftökum karla og kvenna með öxi eða sekk í hyl. Eigum við að full­yrða að kristnin hafi stundað þau mann­dráp? Verðum við ekki að horfast í augu við að á öllum tímum flæk­ist vel mein­andi fólk í alls­konar dóm­hörku, for­dóma og djöf­ul­skap? Og emb­ætt­is­menn undir kon­ungs­valdi, hvað gátu þeir svo sem gert þegar dómar féllu? Ef þeir hefðu óhlýðn­ast eða dæmt á annan veg, beið þeirra sjálfra öxin eða gálg­inn. Við getum barið okkur á brjóst sem aldrei höfum lent í við­líka sið­klemmu.



Nú er kom­inn til sög­unnar hinn svo­nefndi póli­tíski rétt­trún­aður sem leyfir helst engin blæ­brigði skoð­ana. Allir skulu hugsa og hegða sér á sama hátt ella vera útskúf­aðir og jafn­vel rétt­dræp­ir.



Auð­velt er jafnan að dæma aðra. Próf­aðu að benda með vísi­fingri frá þér á aðra mann­eskju. Þum­al­l­inn víkur sér þá gjarnan undan en hinir fing­urnir þrír benda allir á brjóst þitt. Mundu það ætíð er þú dæm­ir.

Vond spyrða



Har­ari spyrðir saman kristni og nas­isma og ákærir hvort tveggja um dráp á millj­ónum manna. Vert er að minna á að kristnin er ekki eins­leitur hóp­ur. Hann skipt­ist í stórum dráttum í kaþ­ólska og mót­mæl­endur. Kirkjan sem þró­ast hafði frá Kristi sem hreyf­ing almúga­fólks breidd­ist út og varð öfl­ugri og öfl­ugri. Að lokum lagði hún Róma­veldi að velli. Af henni hrutu brot sem urðu að sér­trú­ar­hópum eða sekt­um. En kirkjan var að segja má ein og óskipt fram til árs­ins 1054 en þá klofn­aði hún í tvær deild­ir, vestur og aust­ur. Sú fyrr­nefnda með höf­uð­stöðvar sínar í Róm en hin í Kon­stantinópel sem nú ber heitið Ist­an­búl. Jafnan er talað um kaþ­ólsku kirkj­una í vestri og hina ortó­doxu eða rét­trún­að­ar­kirkj­una í austri. Klofn­ing­ur­inn átti sér stað tveimur árum fyrir vígslu Ísleifs Giss­ur­ar­sonar í Þýzka­landi, fyrsta bisk­ups Íslands, sem vígður var árið 1056 í Brimum (Brem­en) af Aðal­berti erki­bisk­upi.



Kirkjan klofn­aði svo aftur 1517 vegna mót­mæla Mart­eins Lúth­ers. Mót­mæl­endur skipt­ast að meg­in­stofni í tvær deild­ir: Lúth­er­ana og kal­vinista. Norð­ur­löndin og Þýzka­land eru lúth­ersk en Sviss, Hol­land og Skotland eru helstu löndin sem kalla má kalvínsk og svo eru mikil kalvínsk áhrif í Banda­ríkj­un­um. Þegar Max Weber bjó til hug­takið „the prot­estant work ethic“ þá átti hann kannski einkum við hin kalvínsku lönd sem hafa fóstrað upp þjóð­fé­lög dugn­að­ar, sparn­aðar og ráð­deild­ar.  Öll könn­umst við t.d. við sögur af séðum Skot­um!



En lúth­ersku löndin ásamt hinum kalvínsku, þ.e. mót­mæl­end­ur, eru á margan hátt í far­ar­broddi í heim­inum hvað varðar mann­rétt­indi, þjóð­fé­lags­legt rétt­læti og jafn­rétti, svo aðeins nokkur gildi séu nefnd. Heim­ur­inn öfundar þessi lönd af mann­rétt­indum og almennum lífs­gæðum og þangað streyma flótta­menn.



Þá má nefna baptista sem eru stór grein af mót­mæl­enda­trúnni og af þeirri grein eru hvíta­sunnu­menn og fleiri deildir sem gjarnan eru bók­stafs­trúar og með fyr­ir­vara á vís­indum og þekk­ingu sem þeim finnst stang­ast á við texta Bibl­í­unn­ar.



Af þess­ari sam­an­tekt sést að kristnin er ekki ein.



Íslenska þjóð­kirkjan hefur verið lúbarin af mann­rétt­inda­postulum á liðnum miss­erum vegna þess að hún var t.d. að þeirra áliti svifa­sein að setja fram stefnu sína í mál­efnum sam­kyn­hneigðra. En hún var þó ein af fyrstu kirkju­deildum í heim­inum sem gerði slíkt. Sú merka kirkja Church of Eng­land með erki­bisk­upinn af Kant­ara­borg í broddi fylk­ingar hefur ekki enn tek­ist að útkljá þetta mál og ekki heldur hvað varða vígslu kvenna. Afstöðu kaþ­ólsku kirkj­unnar þekkjum við og í Rúss­landi er tónn­inn gef­inn af Orþódox­u-­kirkj­unni. Kirkju­deildir eru engar smá­júll­ur, þær eru stór skip, sem ekki verður snúið á punkt­in­um. Munum það!

Fræði­legar kröfur



Har­ari skortir ekki próf­gráð­ur. Hann er með dokt­ors­gráðu í sögu frá ekki ómerk­ari skóla­stofnun en Oxfordhá­skóla og svo er hann fyr­ir­les­ari við Hebrew Uni­versity í Jer­úsal­em. Hann gagn­rýnir kristn­ina og segir hana morð­óða. Hvað skyldi hann segja um land­nám Gyð­inga, kúg­un, ofbeldi og dráp á Palest­ínu­mönn­um?



Í Ísr­ael hafa ekki allir íbúar sömu rétt­indi. Þar er við lýði aðskiln­að­ar­stefna. Sögu heyrði ég af svörtum Gyð­ingum frá S-Afr­íku sem fóru í lang­þráða píla­gríms­ferð til Ísra­els á okkar tímum en urðu for­viða er þeir upp­lifðu trú­ar- og félags­lega aðskiln­að­ar­stefnu (ap­artheid) sem þar er rekin af stjórn­völdum með dyggum stuðn­ingi Gyð­inga og „krist­inna“ bók­stafs­trú­ar­manna í Banda­ríkj­un­um.



Har­ari er flinkur höf­undur en hver getur haldið enda­lausum dampi án þess að skjátl­ast í nokkru atriði? Nú eru komnir út tveir doðrantar til við­tótar eftir hann: Homo Deus (2015) og 21 Les­sons for the 21st Cent­ury (2018) og nokkrar bækur skrif­aði hann á undan þessum þremur sem hér hafa verið nefnd­ar. Har­ari er í tízku og þess vegna ham­ast útgef­endur við að gefa út meir og meir. En hefur höf­und­ur­inn enda­laust meira að segja eða er hann bara orð­inn þræll mark­aðs­hyggj­unnar sem vill hala inn meiri og meiri pen­inga á sömu hugs­un, sömu bók­inni, sama efn­inu, enda þótt tit­ill­inn sé nýr?



Hefur hann tíma til að skrifa þetta allt sjálfur eða er hann bara tann­hjól í mark­aðs­vél þar sem hópur skríbenta vinnur og skrifar bæk­urnar að stórum hluta fyrir hann?

Akur og arfi



Ég get horft í gegnum fingur mér við Har­ari vegna þess­ara for­dóma en vænti þess að hann tali ekki á sama hátt í fram­tíð­inni undir próf­gráðunni doktor í sögu frá Oxford eða sem Gyð­ingur og vel mein­andi mann­eskja.



Kristnin á sína sögu þar sem ljós og skuggar kall­ast á enda er saga hennar saga fólks, saga breyskra ein­stak­linga, eins og mín og þín, saga sigra og nið­ur­læg­ing­ar, saga stórra hug­mynda, þar sem finna má dæmi um skamm­sýni og for­dóma í garð ann­arra. Saga Gyð­inga, múslima, búddista, hindúa og ann­arra trú­ar­hreyf­inga, geymir svipuð dæmi um for­dóma og ofbeldi, sem minnir okkur á að vandi okkar allra er brota­lömin í okkur öll­um, sem gyð­ing/kristin guð­fræði kallar synd og merkir geigun, það að missa marks í lífs­leikn­um.



Vörumst for­dóma og höldum áfram að reita arf­ann úr eigin garði. Því verk­efni lýkur aldrei hjá Homo sapi­ens meðan hann dregur lífsand­ann og hugsar á þess­ari jörð.



Reynum að finna akur án arfa. Hann er ekki til. Dæmum ekki akur­inn út frá einu arfa­laufi eða tveim­ur.



Ég ætla ekki að dæma bók­ina Sapi­ens út frá einni til­vitn­un, sem ég tel mig hafa hrakið og skil­greint sem for­dóma. Ég las bók­ina sem áhuga­verða grein­ingu á sögu mann­kyns og hafði mikla ánægju af, enda þótt athyglin hafi dofnað ögn í síð­ari hluta bók­ar­inn­ar.



Ég er krist­inn maður og hef kristna lífs­sýn og trúi því að ekki sé að finna feg­urri hug­mynda­fræði í heimi hér en hina kristnu.



Kristnir í Róm voru m.a. kall­aðir guð­leys­ingjar, ateistar, vegna þess að þeir trúðu ekki á guða­gall­erí Róm­verja, ekki heldur á tröll, for­ynjur eða drauga. Kristnin er nefni­lega trú skyn­sem­inn­ar, trú á einn Guð, sem er yfir öllu og í öll­um, en hafnar goð­mögnum í eða á jörðu, í him­in­tunglum eða víddum geims og alheims.



Á BBC var nýlega varpað út þætti með yfir­skrift­inni: The Return of the Heathens, sem þýða mætti: Heið­in­gj­arnir hafa snúið aftur. (Það freist­aði mín að þýða „Heið­in­gj­arnir hafa gengið aft­ur“!) Þátt­ur­inn er um ása­trúna á Íslandi, sem Íslend­ingar lögðu af fyrir 1100 árum. Orðið heið­ingi er skil­greint svo í íslenskri orða­bók: heið­ing/i. m (-ja, -jar). 1. (ókrist­inn mað­ur). heathen, pag­an. 2. (trú­leys­ing­i). atheist.



Í þætt­inum segir Hilmar Örn, alls­herj­ar­goði, að trú hans hafi verið ríkj­andi á Norð­ur­löndum og Bret­landseyjum um eða fyrir land­nám Íslands en kristnin hafi eyði­lagt arf þeirra sem að mestu var fólg­inn í ljóðum og kvæð­um. Kristni barst til Bret­landseyja á 1. öld en var orðin útbreidd á 6. öld og hún náði yfir­hönd­inni með sínum góðu gildum og hjá­trú­ar­lausu hug­myndum um líf og heim. Hefði kristni ekki borist til Íslands, sem hafði með sér rit­menn­ing­una, staf­rófið og form­leg fræði­mennsku, sem átti rætur í evr­ópskum, kristnum háskól­um, hefði ása­trúin þurrkast út. Það var kristnin sem skráði sögu ása­trú­ar­inn­ar. Snorri var krist­inn höf­undur og átti alla sína kunn­áttu að þakka krist­inni menn­ingu og fræða­starfi. Gleymið því ekki, ása­trú­ar­menn!



Í arfi nor­rænna manna er margt að finna, bæði speki og lífs­sýn sem er fögur og hrein, en einnig margs­konar hug­mynd­ir, sem engan veg­inn geta sam­rýmst kristni eða húman­isma, t.d. hug­myndir um hefnd og annan djöf­ul­skap.



Ása­trú­ar­menn geta vel haldið í heiðri góðum gildum og vís­dómi fólks sem þró­að­ist um ald­ir, en hug­ar­heimi for­feðr­anna innan þeirrar trú­ar, sé allt tekið með, verður að kasta fyrir róða að stórum hluta. En allar góðar og fagrar hug­myndir um heim­inn eiga fullan rétt á sér og víst er að feg­urðar gætir innan allra trú­ar­bragða. Varð­veitum hið góða, fagra og full­komna, en látum hitt liggja á milli hluta. Ása­trú­ar­menn sem ég þekki eru allir vænar mann­eskjur sem ég get treyst.

Loka­orð



Fögnum þeim sigrum sem mann­kynið hefur öðl­ast í ald­anna rás og ekki síst því sem sam­einar okkur í dag eins og til að mynda birt­ist í Mann­rétt­inda­sátt­mála Sam­ein­uðu þjóð­anna, Barna­sátt­mál­anum og fleiri sam­þykktum þjóða heims. Þeir sátt­málar bera þess nefni­lega allir merki að vera sprottnir úr kristnum jarð­vegi vest­rænnar hugs­un­ar, sem ég hef fjallað um áður í grein minni Kirkja og kristni í ólgu­sjó en þar ræddi ég um Hugs­anafljótið sem er grunnur og upp­spretta alls hins besta og dýr­mætasta í vest­rænni menn­ingu.



Homo Sapi­ens, hefur áorkað miklu og enn er hann á ferð, hugs­andi um lífið og til­ver­una



Megi Har­ari og Homo Sapi­ens – okkur öll­u­m – farn­ast vel á ökrum heims, þar sem arfi mun án efa finn­ast um ókomna fram­tíð, verða reittur „og í eld kastað“.

Höf­undur er fyrr­ver­andi sókn­ar­prest­ur.





Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Hópuppsögn hjá Icelandair Group
Icelandair Group, sem sótti sér 23 milljarða króna í nýtt hlutafé fyrr í mánuðinum, hefur sagt upp 88 manns.
Kjarninn 29. september 2020
Búast má við mikilli innspýtingu í opinberum fjárfestingum, samkvæmt Íslandsbanka
Mikill samdráttur í ár en hraður viðsnúningur
Ný þjóðhagsspá Íslandsbanka gerir ráð fyrir töluvert meiri samdrætti en Seðlabankinn gerir ráð fyrir í ár. Hins vegar er búist við „skarpri viðspyrnu“ á næsta og þarnæsta ári.
Kjarninn 29. september 2020
PAR á nú innan við tvö prósent í Icelandair
Bandarískur fjárfestingasjóður sem keypti stóran hlut í Icelandair í vor og varð að stærsta einkafjárfesti félagsins er ekki lengur með stærstu eigendum þess.
Kjarninn 29. september 2020
Bjarni Már Magnússon
Basic að birta
Kjarninn 29. september 2020
Halldór Benjamín Þorbergsson er framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins.
Samtök atvinnulífsins segja ekki upp kjarasamningum
Eftir að stjórnvöld kynntu 25 milljarða króna aðgerðarpakka í morgun ákvað framkvæmdastjórn Samtaka atvinnulífsins að atkvæðagreiðsla um Lífskjarasamninginn myndi ekki fara fram. Kjarasamningar gilda því áfram.
Kjarninn 29. september 2020
Vísindamennirnir telja að enn eigi töluverður fjöldi eftir að greinast með COVID-19 í þessari bylgju faraldursins.
Um 300 til 1.100 gætu smitast á næstu þremur vikum
Í þriðju bylgju faraldurs COVID-19, sem hófst 11. september, hafa 506 greinst með sjúkdóminn. Vísindamenn við Háskóla Íslands spá því að næstu daga haldi áfram að greinast 20-40 ný smit á dag.
Kjarninn 29. september 2020
Rúmlega þrjátíu Íslendingar hafa greinst með veiruna í landamæraskimun
Af þeim 119 sem greindust með COVID-19 í landamæraskimun frá 15. júní til 18. september voru 32 með íslenskt ríkisfang, 23 frá Póllandi og 13 frá Rúmeníu og færri frá 23 ríkjum til viðbótar.
Kjarninn 29. september 2020
Drífa Snædal er forseti ASÍ.
ASÍ mótmælir lækkun á tryggingagjaldi – Efling segir opinberu fé ausið til efnafólks
ASÍ mótmælir fyrirhugaðri lækkun á tryggingagjaldi og segir að það sé „nánast eini skatturinn sem fyrirtæki greiða“. Sambandið vill að ríkisstjórnin gefi vilyrði um hækkun atvinnuleysisbóta samhliða því að nýjum aðgerðarpakka verði hrint í framkvæmd.
Kjarninn 29. september 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar