Síðustu dómar Ruth Bader Ginsburg

Magnús Hrafn Magnússon lögmaður skrifar um fyrsta málflutning fyrir Hæstarétti Bandaríkjanna sem sendur var út í beinni útsendingu á netinu. Dómurinn í málinu var sá síðasti sem Ruth Bader Ginsburg samdi meirihlutaatkvæði í áður en hún lést.

Auglýsing

Þann 4. maí síð­ast­lið­inn braut Hæsti­réttur Banda­ríkj­anna blað þegar mál­flutn­ingur við rétt­inn var fyrst sendur út í beinni útsend­ingu á net­inu. Til þessa var gripið vegna sótt­varna. Lög­menn fluttu því mál í gegnum fjar­fund­ar­búnað og dóm­ar­arnir skráðu sig inn að heim­an. Dómur í þessu fyrsta raf­ræna máli var kveð­inn upp þann 30. júní 2020. Örlögin hafa hagað því svo að um var að ræða síð­asta dóm­inn þar sem Ruth Bader Gins­burg samdi meiri­hluta­at­kvæði í Hæsta­rétti Banda­ríkj­anna.

Málið sem um ræðir verður seint talið til stærstu eða fræg­ustu mála þar sem hún samdi meiri­hluta­at­kvæði á sínum 27 ára ferli sem dóm­ari við rétt­inn. Það segir hins vegar ýmis­legt um áhrif hennar og frægð að Teen Vogue og Cosmopolitan eru meðal þeirra fjöl­mörgu miðla sem tekið hafa saman lista yfir hennar mik­il­væg­ustu dóma á síð­ustu dög­um. 

Um afrek Ruth Bader Gins­burg er víða fjallað og óhætt að benda áhuga­sömum til dæmis á einn af þáttum hlað­varpss­er­í­unnar More Per­fect . Raunar er alveg óhætt að mæla með því hlað­varpi í heild sinni fyrir þá sem hafa áhuga á Hæsta­rétti Banda­ríkj­anna. 

Síð­asta málið sem Ruth Bader Gins­burg skrif­aði meiri­hluta­at­kvæðið í var vöru­merkja­mál. Deilt var um laga­heim­ild til skrán­ingar á vöru­merk­inu BOOK­ING.COM eða hvort sú afstaða banda­rísku hug­verka­stof­unnar (USPTO) að synja því vöru­merki skrán­ingar stæð­ist lög. Synjun skrán­ing­ar­innar byggði á kröfu vöru­merkja­laga um sér­kenni. Eitt af skrán­ing­ar­skil­yrðum vöru­merkja er að vöru­merki sé ekki lýsandi fyrir þá vöru eða þjón­ustu sem því er ætlað að auð­kenna. USPTO hélt því fram að BOOK­ING fyrir bók­un­ar­þjón­ustu væri almennt heiti og það jafn­vel þó að „gener­ic“ lén-end­ingu væri bætt við (.com).

Ruth Bader færði fyrir því rök að ekki væri unnt að marka almenna reglu með þeim hætti sem USPTO óskaði eftir heldur yrði alltaf að meta hvernig neyt­endur upp­lifa vöru­merk­ið. Nið­ur­staða dóms­ins, meðal ann­ars með vísan til gagna máls­ins, var sú að neyt­endur myndu ekki upp­lifa BOOK­ING.COM sem almennt heiti heldur sem vöru­merki sem bendi á ákveðin við­skipta­legan upp­runa. Sam­an­dregin nið­ur­staða dóms­ins var:

That should resolve this case: Because “Book­ing.com” is not a generic name to consu­m­ers, it is not gener­ic. 

Þess má geta að vöru­merkið BOOK­ING.COM er skráð á Íslandi. Merk­inu var synjað í upp­hafi en skrán­ing síðar sam­þykkt á grund­velli gagna sem stað­festu svo­nefnt áunnið sér­kenni.

Auglýsing
Síðasta álitið sem Ruth Bader rit­aði var hins vegar í dómi sem kveð­inn var upp þann 8. júlí 2020. Það mál var flutt þann 6. maí  og var einnig flutt raf­rænt. Þá hafði Ruth Bader verið lögð inn á spít­ala í Mar­yland og þaðan tók hún þátt í mál­flutn­ingn­um. Hún var ósam­mála meiri­hlut­anum og skrif­aði því svo­kallað minni­hluta­á­lit (e. dis­sent) en hún var þekkt fyrir bein­skeytt minni­hluta­á­lit sín. Henni gafst þó ekki tæki­færi í þetta sinn til að setja upp sína frægu kraga sem hún að jafn­aði bar við upp­kvaðn­ingu dóma þegar hún var í minni­hluta.

Síð­asta álit Ruth Bader Gins­burg var nokkuð lýsandi fyrir ævi­langa bar­áttu henn­ar. 

Málið var frekar tækni­lega flókið en fjall­aði í grunn­inn um til­tekna und­an­þágu frá þeim reglu­gerðum og lögum sem oft eru nefnd einu nafni Obamacare. Þær reglur lögðu m.a. þá skyldu á vinnu­veit­endur eða trygg­ing­ar­fé­lög þeirra að taka þátt í kostn­aði starfs­manna sinna við getn­að­ar­varn­ir. Und­an­þágan sem um ræðir var að finna í reglu­gerð sem sett var eftir að Trump komst til valda og veitti vinnu­veit­endum heim­ild til að kom­ast undan þeirri skyldu á grund­velli trú­ar- og sið­ferð­is­skoð­ana (religous and moral exemptions). Lægri dóm­stig höfðu þegar hafnað und­an­þág­unni en Hæsti­réttur snéri því. Því var Ruth Bader ósam­mála og taldi að með slíkri nið­ur­stöðu væri verið að veita trú­ar­legum rétt­indum of mikið vægi. Hún sagði m.a. í minni­hluta­á­liti sín­u: 

In accomm­odating claims of religi­ous freedom, this Court has taken a balanced app­roach, one that does not allow the religi­ous beli­efs of some to overwhelm the rights and inter­ests of others who do not share those beli­efs.

[…]

Today, for the first time, the Court casts totally aside countervail­ing rights and inter­ests in its zeal to secure religi­ous rights to the nth degree.

Í mál­flutn­ingi fyrir Hæsta­rétti Banda­ríkj­anna er ekki óal­gengt að dóm­arar við rétt­inn spyrji spurn­inga og oft skap­ast þar nokkur umræða milli dóm­ara og lög­manna. Þær spurn­ingar sem Ruth Bader beindi til lög­manns rík­is­ins í þessu máli gáfu til kynna afstöðu henn­ar. Frá sjúkra­rúmi sínu í Mar­yland sagði Ruth Bader við lög­mann rík­is­ins: 

You have just tossed entirely to the wind what Con­gress thought was essenti­al, that is, that women be provided these service -- services, with no hass­le, no cost to them. Instead, you are shift­ing the employer's religi­ous beli­efs, the cost of that, on to these employees who do not share those religi­ous beli­efs. 

Atkvæði í mál­inu skipt­ust þannig að Sonya Sotom­a­yor studdi minn­i­hluta­á­lit Ruth Bader. Hinir dóm­ar­arnir sjö voru í meiri­hluta.

Algengt er að atkvæði við rétt­inn skipt­ist eftir hug­mynda­fræði­legum línum milli íhalds­samra og frjáls­lyndra dóm­ara eins og þau hug­tök eru notuð þar í landi. Skipt­ist þannig eftir sömu línum og repúblikanar vilja dýpka enn frekar með til­nefn­ingu dóm­ara fyrir kosn­ingar í nóv­em­ber. Slík til­nefn­ing yrði sú þriðja í valda­tíð Trump.

Höf­undur er lög­maður sem sér­hæfir sig m.a. í hug­verka­rétt­i. 

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Þorkell Helgason
Aukið vægi útstrikana í komandi sveitarstjórnarkosningum
Kjarninn 22. janúar 2022
Ráðherrar þeirrar ríkisstjórnarinnar sem sat að völdum þegar eftirlaunalögin voru samþykkt.
Tíu hlutir sem hægt væri að gera fyrir kostnað vegna eftirlauna ráðherra og þingmanna
257 fyrrverandi þingmenn og 46 fyrrverandi ráðherrar fá eftirlaun á grundvelli umdeildra eftirlaunalaga sem voru í gildi á árunum 2003 til 2009. Alls kostaði þetta 876 milljónir króna í fyrra. Hér eru tíu hlutir sem hægt væri að gera fyrir það fé á ári.
Kjarninn 22. janúar 2022
Jepplingur á ferð í Laugarnesi í Reykjavík. Bílar af þessari stærðargráðu og stærri hafa orðið æ algengari á götunum undanfarin ár.
Bílarnir á götunum þyngjast og þyngjast
Nýskráðir fólksbílar á Íslandi árið 2021 voru að meðaltali um 50 prósentum þyngri en bílarnir voru árið 1990. Þetta er alþjóðleg þróun – sem sumir segja að sé helst leidd af bílaframleiðendum sem vilja selja almenningi stærri og dýrari bíla ár frá ári.
Kjarninn 22. janúar 2022
Nokkrir valkostanna sem eru til skoðunar gera ráð fyrir jarðgöngum í gegnum Reynisfjall og að vegurinn liggi meðfram Víkurfjöru.
Sér ekki hvað nýr valkostur um Mýrdal á að leysa
Oddviti Mýrdalshrepps telur að nýjum valkosti Vegagerðarinnar við færslu hringvegarins í Mýrdal myndi fylgja umtalsvert meira jarðrask en láglendisvegi og jarðgöngum.
Kjarninn 22. janúar 2022
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Microsoft kaupir Blizzard og frábær CES
Kjarninn 22. janúar 2022
Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra.
Stefnt að því að koma Íslandi í efstu sætin á Regnbogakortinu
Forsætisráðherra hefur lagt fram framkvæmdaáætlun í málefnum hinsegin fólks í 17 liðum fram í samráðsgátt stjórnvalda. Á meðal aðgerða er að stjórnendur hjá ríkinu og lögreglumenn fái fræðslu um málefni hinsegin fólks.
Kjarninn 21. janúar 2022
N1 Rafmagn er dótturfélag N1, sem er eitt dótturfélaga Festi hf., sem er að uppistöðu í eigu íslenskra lífeyrissjóða.
N1 reiknar með því að útskýra rafmagnsendurgreiðslur betur eftir helgi
N1 Rafmagn, sem áður hét Íslensk orkumiðlun, hefur verið orkusali til þrautavara frá 1. júní 2020. Fyrirtækið hefur ekki útskýrt hvers vegna það hyggst einungis endurgreiða neytendum mismun tveggja taxta frá 1. nóvember 2021.
Kjarninn 21. janúar 2022
Tímasetning uppsagnar tilfallandi og greiðslur til hluthafa „eðlilegur hluti af fyrirtækjarekstri“
Sjóvá vísar því á bug að samningi við FÍB um vegaþjónustu hafi verið sagt upp í hefndarskyni. Tímasetningin hafi verið tilfallandi. Markaðsstjóri Sjóvá segir greiðslur til hluthafa „eðlilegan hluta af fyrirtækjarekstri“.
Kjarninn 21. janúar 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar