Síðustu dómar Ruth Bader Ginsburg

Magnús Hrafn Magnússon lögmaður skrifar um fyrsta málflutning fyrir Hæstarétti Bandaríkjanna sem sendur var út í beinni útsendingu á netinu. Dómurinn í málinu var sá síðasti sem Ruth Bader Ginsburg samdi meirihlutaatkvæði í áður en hún lést.

Auglýsing

Þann 4. maí síð­ast­lið­inn braut Hæsti­réttur Banda­ríkj­anna blað þegar mál­flutn­ingur við rétt­inn var fyrst sendur út í beinni útsend­ingu á net­inu. Til þessa var gripið vegna sótt­varna. Lög­menn fluttu því mál í gegnum fjar­fund­ar­búnað og dóm­ar­arnir skráðu sig inn að heim­an. Dómur í þessu fyrsta raf­ræna máli var kveð­inn upp þann 30. júní 2020. Örlögin hafa hagað því svo að um var að ræða síð­asta dóm­inn þar sem Ruth Bader Gins­burg samdi meiri­hluta­at­kvæði í Hæsta­rétti Banda­ríkj­anna.

Málið sem um ræðir verður seint talið til stærstu eða fræg­ustu mála þar sem hún samdi meiri­hluta­at­kvæði á sínum 27 ára ferli sem dóm­ari við rétt­inn. Það segir hins vegar ýmis­legt um áhrif hennar og frægð að Teen Vogue og Cosmopolitan eru meðal þeirra fjöl­mörgu miðla sem tekið hafa saman lista yfir hennar mik­il­væg­ustu dóma á síð­ustu dög­um. 

Um afrek Ruth Bader Gins­burg er víða fjallað og óhætt að benda áhuga­sömum til dæmis á einn af þáttum hlað­varpss­er­í­unnar More Per­fect . Raunar er alveg óhætt að mæla með því hlað­varpi í heild sinni fyrir þá sem hafa áhuga á Hæsta­rétti Banda­ríkj­anna. 

Síð­asta málið sem Ruth Bader Gins­burg skrif­aði meiri­hluta­at­kvæðið í var vöru­merkja­mál. Deilt var um laga­heim­ild til skrán­ingar á vöru­merk­inu BOOK­ING.COM eða hvort sú afstaða banda­rísku hug­verka­stof­unnar (USPTO) að synja því vöru­merki skrán­ingar stæð­ist lög. Synjun skrán­ing­ar­innar byggði á kröfu vöru­merkja­laga um sér­kenni. Eitt af skrán­ing­ar­skil­yrðum vöru­merkja er að vöru­merki sé ekki lýsandi fyrir þá vöru eða þjón­ustu sem því er ætlað að auð­kenna. USPTO hélt því fram að BOOK­ING fyrir bók­un­ar­þjón­ustu væri almennt heiti og það jafn­vel þó að „gener­ic“ lén-end­ingu væri bætt við (.com).

Ruth Bader færði fyrir því rök að ekki væri unnt að marka almenna reglu með þeim hætti sem USPTO óskaði eftir heldur yrði alltaf að meta hvernig neyt­endur upp­lifa vöru­merk­ið. Nið­ur­staða dóms­ins, meðal ann­ars með vísan til gagna máls­ins, var sú að neyt­endur myndu ekki upp­lifa BOOK­ING.COM sem almennt heiti heldur sem vöru­merki sem bendi á ákveðin við­skipta­legan upp­runa. Sam­an­dregin nið­ur­staða dóms­ins var:

That should resolve this case: Because “Book­ing.com” is not a generic name to consu­m­ers, it is not gener­ic. 

Þess má geta að vöru­merkið BOOK­ING.COM er skráð á Íslandi. Merk­inu var synjað í upp­hafi en skrán­ing síðar sam­þykkt á grund­velli gagna sem stað­festu svo­nefnt áunnið sér­kenni.

Auglýsing
Síðasta álitið sem Ruth Bader rit­aði var hins vegar í dómi sem kveð­inn var upp þann 8. júlí 2020. Það mál var flutt þann 6. maí  og var einnig flutt raf­rænt. Þá hafði Ruth Bader verið lögð inn á spít­ala í Mar­yland og þaðan tók hún þátt í mál­flutn­ingn­um. Hún var ósam­mála meiri­hlut­anum og skrif­aði því svo­kallað minni­hluta­á­lit (e. dis­sent) en hún var þekkt fyrir bein­skeytt minni­hluta­á­lit sín. Henni gafst þó ekki tæki­færi í þetta sinn til að setja upp sína frægu kraga sem hún að jafn­aði bar við upp­kvaðn­ingu dóma þegar hún var í minni­hluta.

Síð­asta álit Ruth Bader Gins­burg var nokkuð lýsandi fyrir ævi­langa bar­áttu henn­ar. 

Málið var frekar tækni­lega flókið en fjall­aði í grunn­inn um til­tekna und­an­þágu frá þeim reglu­gerðum og lögum sem oft eru nefnd einu nafni Obamacare. Þær reglur lögðu m.a. þá skyldu á vinnu­veit­endur eða trygg­ing­ar­fé­lög þeirra að taka þátt í kostn­aði starfs­manna sinna við getn­að­ar­varn­ir. Und­an­þágan sem um ræðir var að finna í reglu­gerð sem sett var eftir að Trump komst til valda og veitti vinnu­veit­endum heim­ild til að kom­ast undan þeirri skyldu á grund­velli trú­ar- og sið­ferð­is­skoð­ana (religous and moral exemptions). Lægri dóm­stig höfðu þegar hafnað und­an­þág­unni en Hæsti­réttur snéri því. Því var Ruth Bader ósam­mála og taldi að með slíkri nið­ur­stöðu væri verið að veita trú­ar­legum rétt­indum of mikið vægi. Hún sagði m.a. í minni­hluta­á­liti sín­u: 

In accomm­odating claims of religi­ous freedom, this Court has taken a balanced app­roach, one that does not allow the religi­ous beli­efs of some to overwhelm the rights and inter­ests of others who do not share those beli­efs.

[…]

Today, for the first time, the Court casts totally aside countervail­ing rights and inter­ests in its zeal to secure religi­ous rights to the nth degree.

Í mál­flutn­ingi fyrir Hæsta­rétti Banda­ríkj­anna er ekki óal­gengt að dóm­arar við rétt­inn spyrji spurn­inga og oft skap­ast þar nokkur umræða milli dóm­ara og lög­manna. Þær spurn­ingar sem Ruth Bader beindi til lög­manns rík­is­ins í þessu máli gáfu til kynna afstöðu henn­ar. Frá sjúkra­rúmi sínu í Mar­yland sagði Ruth Bader við lög­mann rík­is­ins: 

You have just tossed entirely to the wind what Con­gress thought was essenti­al, that is, that women be provided these service -- services, with no hass­le, no cost to them. Instead, you are shift­ing the employer's religi­ous beli­efs, the cost of that, on to these employees who do not share those religi­ous beli­efs. 

Atkvæði í mál­inu skipt­ust þannig að Sonya Sotom­a­yor studdi minn­i­hluta­á­lit Ruth Bader. Hinir dóm­ar­arnir sjö voru í meiri­hluta.

Algengt er að atkvæði við rétt­inn skipt­ist eftir hug­mynda­fræði­legum línum milli íhalds­samra og frjáls­lyndra dóm­ara eins og þau hug­tök eru notuð þar í landi. Skipt­ist þannig eftir sömu línum og repúblikanar vilja dýpka enn frekar með til­nefn­ingu dóm­ara fyrir kosn­ingar í nóv­em­ber. Slík til­nefn­ing yrði sú þriðja í valda­tíð Trump.

Höf­undur er lög­maður sem sér­hæfir sig m.a. í hug­verka­rétt­i. 

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Hjálmar Jónsson, formaður Blaðamannafélags Íslands.
Hjálmar ætlar að hætta sem formaður Blaðamannafélags Íslands
„Tímabært að ný kynslóð taki við,“ sagði Hjálmar Jónsson, formaður Blaðamannafélagsins, á aðalfundi hans í kvöld. Hann mun ekki vera í framboði á næsta aðalfundi sem fram fer á næsta ári.
Kjarninn 29. október 2020
Mikill hagnaður hjá ríkisbönkunum
Bæði Landsbankinn og Íslandsbanki skiluðu yfir þriggja milljarða króna hagnaði á síðasta ársfjórðungi. Í báðum bönkunum hefur rekstrarkostnaður minnkað og húsnæðislánum fjölgað.
Kjarninn 29. október 2020
Þuríður Harpa Sigurðardóttir, formaður Öryrkjabandalagsins.
Segir fullyrðingar Bjarna rangar
„Það er ánægjulegt að fá loks að ræða þessi mál við þig, og við erum tilbúin til þess hvenær sem er, eins og ósvaraðir tölvupóstar síðustu þriggja ára í innhólfi tölvu þinnar bera vott um,“ segir í bréfi formanns ÖBÍ til fjármálaráðherra.
Kjarninn 29. október 2020
Jeremy Corbyn, fyrrverandi leiðtogi breska Verkamannaflokksins.
Jeremy Corbyn vikið úr Verkamannaflokknum
Fyrrverandi formanni breska Verkamannaflokksins var í dag vikið tímabundið úr flokknum vegna viðbragða sinna við nýrri skýrslu um gyðingaandúð innan flokksins. Corbyn sagði þau mál öll hafa verið blásin upp í pólitískum tilgangi.
Kjarninn 29. október 2020
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir dómsmálaráðherra skrifar undir reglugerðarbreytinguna.
Ísland býður erlenda sérfræðinga velkomna ef þeir eru með milljón á mánuði eða meira
Til að fá langtímavegabréfsáritun til að stunda fjarvinnu á Íslandi þurfa útlendinga að vera með að minnsta kosti eina milljón króna á mánuði. Ef maki er með í för þurfa tekjurnar að vera að minnsta kosti 1,3 milljónir króna.
Kjarninn 29. október 2020
Sjómenn hafa á undanförnum árum ítrekað kvartað til Verðlagsstofu skiptaverðs yfir því hve lágt hráefnaverðið á uppsjávartegundum er á Íslandi.
Margt gæti skýrt að miklu meira sé greitt fyrir síld í Noregi en hér
Verðlagsstofa skiptaverðs birti á dögunum samanburð á síldarverðum í Noregi og á Íslandi, sem sýndi að hráefnisverð síldar var að meðaltali 128 prósentum hærra í Noregi en hér á landi á árunum 2012-2019, á meðan að afurðaverðið var svipað.
Kjarninn 29. október 2020
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir.
Boðar hertar aðgerðir á landsvísu „sem fyrst“
Sóttvarnalæknir boðar hertar aðgerðir vegna kórónuveirufaraldursins og vill að þær verði samræmdar um allt land. Langflest smit hafa komið upp á höfuðborgarsvæðinu en þeim fjölgar nú á Norðurlandi. Á Austurlandi er ekkert smit.
Kjarninn 29. október 2020
Enn greinast smit hjá starfsfólki og sjúklingum á Landakoti
Smit greinast ennþá hjá starfsfólki og sjúklingum sem voru útsettir á Landakoti fyrir COVID-19. Ekkert nýtt smit hefur greinst utan hins skilgreinda útsetta hóps starfsmanna og sjúklinga.
Kjarninn 29. október 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar