Guð og náttúran

Örn Bárður Jónsson skrifar þanka um Guð og hans góðu sköpun.

Auglýsing

Nú á tímum er mörgu fólki tamara að tala um ver­öld­ina sem nátt­úru en sköp­un.

Íslensk nátt­úra er gjarnan rómuð fyrir feg­urð og þau skipta þús­undum sem ár hvert halda á vit hennar til að upp­lifa hið stóra sam­hengi. Margir leitar nátt­úru­upp­lif­unar í trú­ar­legum til­gangi. Vissu­lega segir nátt­úran ýmis­legt um lífið og til­ver­una. Hún talar sínu máli, hún getur til að mynda bent til Guðs eða gefið fólki þá upp­lifun að Guð sé að baki öllu lífi, allri feg­urð. En nátt­úran segir okkur fátt ef nokkuð um eðli Guðs. Sál­in, sam­viskan, vitnar líka um Guð og segir okkur sitt­hvað um hann, en til að vita hver Guð er í raun og veru hefur mann­kynið fengið opin­berun í Bibl­í­unni og skær­ast í Jesú Kristi. Hin sögu­lega trú og hinn sögu­legi Kristur tjá okkur margt mik­il­vægt um eðli Guðs, að hann sé til að mynda kær­leik­ur, að Guð hafi skapað allt sem er, að Guð sé upp­spretta elskunn­ar, að hjá honum einum sé að finna full­komið rétt­læti og svo mætti lengi telja. Það sem Biblían og Jesús Kristur segja okkur um Guð fáum við hvorki að vita í sam­visku okkar né nátt­úr­unni.

Í klass­ískri guð­fræði eru gerð skil á milli skap­ar­ans og sköp­unar hans. Guð er Guð og sköp­unin er sköpun hans en ekki hann sjálf­ur. Hann getur hins vegar með ein­hverjum hætti verið þar nærri eða „í, með og undir" eins og Lúther sagði um alt­ar­issakra­ment­ið. For­sjón hans er merkj­an­leg í sköp­un­inni, í sálu mann­eskj­unn­ar, í sam­fé­lagi manna, karla og kvenna, barna og full­orð­inna, sem hann hefur skap­að. Sköp­unin er ekki Guð, nátt­úran og vist­kerfið ekki heldur því þá erum við komin með það sem kallað hefur verið allt-er-guð-ismi eða pan­teismi sem er ein höf­uð­kenn­inga hindúism­ans. Til er einnig kenn­ing sem kölluð er guð-í-öllu-ismi eða panenteismi og er líka aust­ræn hugsun að upp­runa. Nátt­úran er ekki Guð og Guð er ekki í öllu, en áhrifa hans gætir þó í sköp­un­ar­verk­inu og í mann­eskj­unni.

Auglýsing
Þegar menn rök­ræddu á alþingi hinu forna um nýjan sið var meðal ann­arra orða sagt nokkuð sem tjáir skýrt að Guð og sköp­un/­nátt­úran eru ekki eitt og hið sama. 

Við þekkjum sög­una um að hraun hafi runnið á Hell­is­heiði, er Alþingi var haldið árið 999 eða 1000, skammt frá Þing­völlum og stefnt í átt að bæ eins kristna höfð­ingj­ans. Töldu heiðnir menn að þetta væri merki um að guð­irnir reidd­ust. Á þá Snorri Þor­gríms­son á Helga­felli að hafa mælt „Um hvað reidd­ust goð­in, þá er hér brann hraun­ið, er nú stöndum vér á?

Snorri goði hafði sína teod­ice guð­fræði á hreinu og greindi að skap­ara og sköp­un. Um hann segir Har­aldur Sig­urðs­son, jarð­fræð­ingur í pistli sem ég fann á Net­inu: „Þar með flutti Snorri goði íslenska menn­ingu út úr forn­eskju og hjá­trú, inn í meira raun­sæi, þar sem ham­farir eins og eld­gos eru nátt­úru­við­burð­ur, og ekki stjórnað af reiðum guð­um."

Kristnin færði okkur þessa hreinu hugsun og enn­fremur staf­róf­ið, rit­menn­ing­una, æðstu menntir og listir þess tíma í Evr­ópu. And­stæð­ingar kirkju og krist­in­dóms mættu gjarnan íhuga þessar stað­reyndir sér til upp­lýs­ing­ar.

Þegar flóð­bylgjan mikla skall á ströndum Tælands og víðar á jóla­dag 2004 heyrð­ust þær raddir í erlendum fjöl­miðlum að Guð hefði látið flóðið skella á ferða­manna­stöðum í SA-Asíu til að hefna sín á barna­perrun og hór­körlum, einkum af sænskum upp­runa! Ég fann mig knú­inn til að leið­rétta slíkar dellu­til­gátur og for­dóma í pré­dikun á sínum tíma með teod­ice kenn­ing­unni en orðið er myndað af teo=guð og dice=rétt­læti og merkir að rétt­læta Guð and­spænis illsk­unni í heim­inum og segja m.ö.o. að hann beri ekki ábyrgð á illskunni, nátt­úru­ham­förum, sjúk­dóm­um, slysum o.s.frv.

Merki­legt hvað hún er lífseig þessi kenn­ing um að Guð og nátt­úran séu eitt og hið sama. Ef Guð er nátt­úran, vist­kerf­ið, þá eru eld­gosin af hans völd­um, flóð­bylgj­urn­ar, krabba­mein­in, Covid-19 og allt sem ógnar mann­eskj­unni þegar nátt­úran byltir sér og brölt­ir.

Kristnir í Róm forðum daga voru m.a. ofsóttir fyrir að vera guð­leys­ingjar - ateistar - því þeir höfn­uðu öllu guða­stóði Róm­verja. Kristnin hefur ætíð hafnað öðrum guðum og goð­mögn­um, tröllum og for­ynj­um, álfum og draug­um. Slík fyr­ir­brigði, ef fyr­ir­brigði skal kalla, geta hins vegar búið um sig í hugsun manna og sál­ar­lífi en það er allt önnur Ella sem rita mætti margt um.

En sem sagt: Guð er Guð, nátt­úran nátt­úra og vist­kerfið vist­kerfi. Nátt­úran og vist­kerfið eru sköpun hans og lúta sínum lög­mál­um, fara sínu fram og hafa gert um aldir og árþús­und og lengur en mann­eskjan hefur lífsand­ann dreg­ið, mann­eskjan sem nú tröll­ríður þess­ari jörð og er helsta ógn nátt­úr­unn­ar, sköp­unar Guðs.

Höf­undur er fyrr­ver­andi sókn­­ar­­prest­­ur.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Hygge
Hvað þýðir danska hugtakið hygge? Er það stig sem nær hærra en bara að hafa það kósí? Nær eitthvað íslenskt orð yfir það? Eða er um að ræða sérstaka danska heimspeki?
Kjarninn 9. ágúst 2022
Eitt og annað ... einkum danskt
Eitt og annað ... einkum danskt
Hygge
Kjarninn 9. ágúst 2022
Rúmlega þriðjungur heimila á ekkert eftir í veskinu í lok mánaðar
Næstum átta af hverjum tíu í lægsta tekjuhópnum ná ekki að leggja neitt fyrir, ganga á sparnað eða safna skuldum í yfirstandandi dýrtíð. Hjá efsta tekjuhópnum geta næstum níu af hverjum tíu enn lagt fyrir, sumir umtalsvert.
Kjarninn 9. ágúst 2022
Eilífðarefnin finnast í regnvatni alls staðar um heiminn. Uppruni þeirra er oftast á vesturlöndum en það eru fátækari íbúar heims sem þurfa að súpa seyðið af því.
Regnvatn nánast alls staðar á jarðríki óhæft til drykkjar
Okkur finnst mörgum rigningin góð en vegna athafna mannanna er ekki lengur öruggt að drekka regnvatn víðast hvar í veröldinni, samkvæmt nýrri rannsókn.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Fleiri farþegar fóru um Flugstöð Leifs Eiríkssonar í júlí síðastliðinum en í sama mánuði árið 2019.
Flugið nær fyrri styrk
Júlí var metmánuður í farþegaflutningum hjá Play og Icelandair þokast nær þeim farþegatölum sem sáust fyrir kórónuveirufaraldur. Farþegafjöldi um Keflavíkurflugvöll var meiri í júlí síðastliðnum en í sama mánuði árið 2019.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Verðfall á mörkuðum erlendis er lykilbreyta í þróun eignarsafns íslenskra lífeyrissjóða. Myndin tengist fréttinni ekki beint.
Eignir lífeyrissjóðanna lækkuðu um 361 milljarða á fyrri hluta ársins
Fallandi hlutabréfaverð, jafn innanlands sem erlendis, og styrking krónunnar eru lykilþættir í því að eignir íslensku lífeyrissjóðanna hafa lækkað umtalsvert það sem af er ári. Eignirnar hafa vaxið mikið á síðustu árum. Í fyrra jukust þær um 36 prósent.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Uppþornað stöðuvatn í norðurhluta Ungverjalands.
Enn ein hitabylgjan og skuggalegur vatnsskortur vofir yfir
Það er ekki aðeins brennandi heitt heldur einnig gríðarlega þurrt með tilheyrandi hættu á gróðureldum víða í Evrópu. En það er þó vatnsskorturinn sem veldur mestum áhyggjum.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Þrjár af hverjum fjórum krónum umfram skuldir bundnar í steypu
Lektor í fjármálum segir ekki ólíklegt að húsnæðisverð muni lækka hérlendis. Það hafi gerst eftir bankahrunið samhliða mikilli verðbólgu. Alls hefur hækkun á fasteignaverði aukið eigið fé heimila landsins um 3.450 milljarða króna frá 2010.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar