Guð og náttúran

Örn Bárður Jónsson skrifar þanka um Guð og hans góðu sköpun.

Auglýsing

Nú á tímum er mörgu fólki tamara að tala um ver­öld­ina sem nátt­úru en sköp­un.

Íslensk nátt­úra er gjarnan rómuð fyrir feg­urð og þau skipta þús­undum sem ár hvert halda á vit hennar til að upp­lifa hið stóra sam­hengi. Margir leitar nátt­úru­upp­lif­unar í trú­ar­legum til­gangi. Vissu­lega segir nátt­úran ýmis­legt um lífið og til­ver­una. Hún talar sínu máli, hún getur til að mynda bent til Guðs eða gefið fólki þá upp­lifun að Guð sé að baki öllu lífi, allri feg­urð. En nátt­úran segir okkur fátt ef nokkuð um eðli Guðs. Sál­in, sam­viskan, vitnar líka um Guð og segir okkur sitt­hvað um hann, en til að vita hver Guð er í raun og veru hefur mann­kynið fengið opin­berun í Bibl­í­unni og skær­ast í Jesú Kristi. Hin sögu­lega trú og hinn sögu­legi Kristur tjá okkur margt mik­il­vægt um eðli Guðs, að hann sé til að mynda kær­leik­ur, að Guð hafi skapað allt sem er, að Guð sé upp­spretta elskunn­ar, að hjá honum einum sé að finna full­komið rétt­læti og svo mætti lengi telja. Það sem Biblían og Jesús Kristur segja okkur um Guð fáum við hvorki að vita í sam­visku okkar né nátt­úr­unni.

Í klass­ískri guð­fræði eru gerð skil á milli skap­ar­ans og sköp­unar hans. Guð er Guð og sköp­unin er sköpun hans en ekki hann sjálf­ur. Hann getur hins vegar með ein­hverjum hætti verið þar nærri eða „í, með og undir" eins og Lúther sagði um alt­ar­issakra­ment­ið. For­sjón hans er merkj­an­leg í sköp­un­inni, í sálu mann­eskj­unn­ar, í sam­fé­lagi manna, karla og kvenna, barna og full­orð­inna, sem hann hefur skap­að. Sköp­unin er ekki Guð, nátt­úran og vist­kerfið ekki heldur því þá erum við komin með það sem kallað hefur verið allt-er-guð-ismi eða pan­teismi sem er ein höf­uð­kenn­inga hindúism­ans. Til er einnig kenn­ing sem kölluð er guð-í-öllu-ismi eða panenteismi og er líka aust­ræn hugsun að upp­runa. Nátt­úran er ekki Guð og Guð er ekki í öllu, en áhrifa hans gætir þó í sköp­un­ar­verk­inu og í mann­eskj­unni.

Auglýsing
Þegar menn rök­ræddu á alþingi hinu forna um nýjan sið var meðal ann­arra orða sagt nokkuð sem tjáir skýrt að Guð og sköp­un/­nátt­úran eru ekki eitt og hið sama. 

Við þekkjum sög­una um að hraun hafi runnið á Hell­is­heiði, er Alþingi var haldið árið 999 eða 1000, skammt frá Þing­völlum og stefnt í átt að bæ eins kristna höfð­ingj­ans. Töldu heiðnir menn að þetta væri merki um að guð­irnir reidd­ust. Á þá Snorri Þor­gríms­son á Helga­felli að hafa mælt „Um hvað reidd­ust goð­in, þá er hér brann hraun­ið, er nú stöndum vér á?

Snorri goði hafði sína teod­ice guð­fræði á hreinu og greindi að skap­ara og sköp­un. Um hann segir Har­aldur Sig­urðs­son, jarð­fræð­ingur í pistli sem ég fann á Net­inu: „Þar með flutti Snorri goði íslenska menn­ingu út úr forn­eskju og hjá­trú, inn í meira raun­sæi, þar sem ham­farir eins og eld­gos eru nátt­úru­við­burð­ur, og ekki stjórnað af reiðum guð­um."

Kristnin færði okkur þessa hreinu hugsun og enn­fremur staf­róf­ið, rit­menn­ing­una, æðstu menntir og listir þess tíma í Evr­ópu. And­stæð­ingar kirkju og krist­in­dóms mættu gjarnan íhuga þessar stað­reyndir sér til upp­lýs­ing­ar.

Þegar flóð­bylgjan mikla skall á ströndum Tælands og víðar á jóla­dag 2004 heyrð­ust þær raddir í erlendum fjöl­miðlum að Guð hefði látið flóðið skella á ferða­manna­stöðum í SA-Asíu til að hefna sín á barna­perrun og hór­körlum, einkum af sænskum upp­runa! Ég fann mig knú­inn til að leið­rétta slíkar dellu­til­gátur og for­dóma í pré­dikun á sínum tíma með teod­ice kenn­ing­unni en orðið er myndað af teo=guð og dice=rétt­læti og merkir að rétt­læta Guð and­spænis illsk­unni í heim­inum og segja m.ö.o. að hann beri ekki ábyrgð á illskunni, nátt­úru­ham­förum, sjúk­dóm­um, slysum o.s.frv.

Merki­legt hvað hún er lífseig þessi kenn­ing um að Guð og nátt­úran séu eitt og hið sama. Ef Guð er nátt­úran, vist­kerf­ið, þá eru eld­gosin af hans völd­um, flóð­bylgj­urn­ar, krabba­mein­in, Covid-19 og allt sem ógnar mann­eskj­unni þegar nátt­úran byltir sér og brölt­ir.

Kristnir í Róm forðum daga voru m.a. ofsóttir fyrir að vera guð­leys­ingjar - ateistar - því þeir höfn­uðu öllu guða­stóði Róm­verja. Kristnin hefur ætíð hafnað öðrum guðum og goð­mögn­um, tröllum og for­ynj­um, álfum og draug­um. Slík fyr­ir­brigði, ef fyr­ir­brigði skal kalla, geta hins vegar búið um sig í hugsun manna og sál­ar­lífi en það er allt önnur Ella sem rita mætti margt um.

En sem sagt: Guð er Guð, nátt­úran nátt­úra og vist­kerfið vist­kerfi. Nátt­úran og vist­kerfið eru sköpun hans og lúta sínum lög­mál­um, fara sínu fram og hafa gert um aldir og árþús­und og lengur en mann­eskjan hefur lífsand­ann dreg­ið, mann­eskjan sem nú tröll­ríður þess­ari jörð og er helsta ógn nátt­úr­unn­ar, sköp­unar Guðs.

Höf­undur er fyrr­ver­andi sókn­­ar­­prest­­ur.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Þórður Snær Júlíusson
Þegar samfélagslegt skaðræði skreytir sig með samfélagslegri ábyrgð
Kjarninn 26. október 2020
Arnar Gunnar Hilmarsson, háseti á Júlíusi Geirmundssyni, sagði frá aðbúnaðinum um borð í viðtali við RÚV.
Frásögn hásetans „alveg í takt“ við upplifun annarra háseta
Varaformaður Verkalýðsfélags Vestfirðinga segist ekki vita hvað yfirvélstjóranum á Júlíusi Geirmundssyni gangi til með því að segja það „bull“ sem hásetarnir upplifðu um borð.
Kjarninn 26. október 2020
Framlag úr fortíðinni skipti sköpum í baráttunni fyrir nýrri stjórnarskrá
Stjórnarskrárfélagið safnaði nýverið yfir 43 þúsund undirskriftum þar sem Alþingi var hvatt til að klára samþykkt á nýju stjórnarskránni. Átakið vakti víða athygli og var mjög sýnilegt. Kjarninn hefur fengið aðgang að bókhaldi þess.
Kjarninn 26. október 2020
Guðni Th. Jóhannesson, forseti Íslands.
Guðni Th.: Armbeygjur eru ekki verri á grasi en plastdýnu
Í síðustu viku braut Guðni Th. Jóhannesson forseti þá reglu sína um að læka ekki efni á samfélagsmiðlum. Það var líksamræktarstöðin Hress í Hafnarfirði sem fékk lækið.
Kjarninn 26. október 2020
Daði Már Kristófersson
Enn til varnar málamiðlun í gjaldeyrismálum
Kjarninn 26. október 2020
Bankastjórar þriggja stærstu banka landsins.
Ný lán til fyrirtækja í ár minna en tíu prósent af því sem var lánað 2018
Aðgengi íslenskra fyrirtækja að lánsfjármagni hjá bönkum virðist vera torveldara en áður. Ástæðan er aukin áhætta sem endurspeglast í hækkandi vaxtaálagi fyrirtækjaútlána bankanna.
Kjarninn 26. október 2020
Órangútanar eru greindir og hafa hafst við í frumskógunum sem  nú er verið að eyða í þúsundir ára.
Kraftaverkaolía með ýmislegt á samviskunni
Við eldum úr henni, böðum okkur í henni og burstum jafnvel tennurnar með henni. Sérfræðingar telja pálmaolíu vera í um helmingi allra mat- og snyrtivara sem finna má í verslunum á Vesturlöndum.
Kjarninn 25. október 2020
Klezmer-partývél úr látúni
Hljómsveitin Látún safnar fyrir framleiðslu á fyrstu plötu sinni. Það er gert með hópfjármögnun á Karolina Fund.
Kjarninn 25. október 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar