Ríkir friður á Íslandi?

Silja Bára Ómarsdóttir, prófessor við Stjórnmálafræðideild Háskóla Íslands, ritar grein í tengslum við friðardaga í Reykjavík.

Auglýsing

Okkur er tamt að hugsa um Ísland sem frið­sælt land og sam­fé­lag ­laust við átök á borð við þau sem fylla frétta­tíma og dag­blöð. Og vissu­lega er Ís­land laust við hern­að­ar­á­tök og börn alast ekki upp við þá hug­mynd að þau þurfi að vera til­búin til að fórna sér í hern­að­ar­á­tök­um, eins og börn sum­s ­staðar í heim­inum ger­a. 

Við lærum þannig vissa tví­hyggju um frið, að hann sé hér heima en ekki jafn mik­ill úti í lönd­um. Í COVID höfum við þó heyrt og les­ið fréttir um það hvernig fjarar undan friði hjá mörgum hér heima – til­kynn­ing­um um ofbeldi gagn­vart börnum og heim­il­is­of­beldi hefur fjölgað og við vitum að ekki hafa öll sömu tæki­færi til að dafna í þessum nýju aðstæð­um. Þetta kallar á það að hugsa um frið á annan máta en ein­göngu sem and­stæðu við stríð. 

Í frið­ar­fræð­um, sem eru ein grein alþjóða­sam­skipta, er með­al­ ann­ars fjallað um jákvæðan og nei­kvæðan frið. Nei­kvæður friður felst í því að ­ríki séu ekki í stríði sín á milli. Þau kunna að verja drjúgum hluta ­þjóð­ar­fram­leiðslu sinnar í her­gögn, víg­bú­ast og reyna að efla varnir sínar í því ástandi. Jákvæður friður er hins vegar það ástand sem skap­ast þegar traust ­ríkir á milli aðila, þegar félags­leg kerfi þjóna þörfum allra íbúa og átökum er lokið á upp­byggi­legan hátt. Þessi nálgun á frið gefur aðra sýn og tæki­færi til að auka skiln­ing okkar á þessu fyr­ir­bæri, sem er svo oft sett fram sem óraun­hæf draum­sýn.

Auglýsing
En hvaða erindi á þessi hug­mynd til okkar á Íslandi? Er ástæða til­ að véfengja það, að hér ríki frið­ur? Í hlað­varps­þáttum Höfða frið­ar­set­ur­s Reykja­vík­ur­borgar og Háskóla Íslands, utan­rík­is­ráðu­neyt­is­ins og Mið­stöðv­ar ­Sam­ein­uðu þjóð­anna í til­efni frið­ar­daga í Reykja­vík veltum við því fyrir okk­ur hvernig hægt er að styrkja sam­fé­lags­gerð okkar með þess­ari nálg­un. Við þurf­um að stuðla að rétt­læti innan sam­fé­lags­ins, rétt eins og á milli sam­fé­laga. Það þarf að leggja áherslu á sann­girni í úrlausn deilu­mála, hvort heldur er á milli­ ein­stak­linga, hópa eða ríkja. Samn­ing­ar, um frið og allt ann­að, þurfa að byggja á sann­gjarnri útkomu en ekki á valdi. Ef einn aðili þarf að fórna meiru en annar til að tryggja frið, þá verður nið­ur­staðan ekki langvar­andi. Með­ því að inn­leiða hugs­un­ina um jákvæðan frið í sam­fé­lags­málum má stuðla að betra ­sam­fé­lagi. Við eigum öll skilið að búa við frið. 

Höf­undur er pró­fessor við Stjórn­mála­fræði­deild Háskóla Íslands.

Greinin er birt í tengslum við frið­ar­daga í Reykja­vík. Umræðan í ár fer alfarið fram á net­inu, með hlað­varps­þátta­röð og völdum greinum sem birtar verða dag­ana 12. - 16. októ­ber á  www.frid­ar­set­ur.is

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Jarðskjálftahrinur ollu mikilli hræðslu meðal barna og engar upplýsingar voru veittar til fólksins, sem margt glímir við áfallastreituröskun. Ásbrú er því ekki ákjósanlegasti dvalarstaðurinn fyrir fólk sem flúið hefur stríðsátök, að mati UN Women.
Konur upplifi sig ekki öruggar á Ásbrú – og erfitt að koma óskum á framfæri
UN Women á Íslandi gera alvarlegar athugasemdir við svör Útlendingastofnunar varðandi útbúnað og aðstæður fyrir flóttafólk og umsækjendur um alþjóðlega vernd á Ásbrú.
Kjarninn 20. maí 2022
Myndir af börnum í Austur-Kongó með alvarleg einkenni apabólu.
Fimm staðreyndir um apabólu
Apabóla er orð sem Íslendingar höfðu fæstir heyrt þar til nýverið er tilfelli af þessum sjúkdómi hófu að greinast í Evrópu og Norður-Ameríku. Sjúkdómurinn er hins vegar vel þekktur í fátækustu ríkjum heims þar sem þúsundir sýkjast árlega.
Kjarninn 19. maí 2022
Sonja Ýr Þorbergsdóttir formaður BSRB
„Hlutverk hins opinbera er að tryggja öllum húsnæðisöryggi“
Formaður BSRB segir að margt sé til bóta í tillögunum starfshóps um aðgerðir og umbætur á húsnæðismarkaði – og gefi ástæðu til hóflegrar bjartsýni um betri tíma.
Kjarninn 19. maí 2022
Árni Guðmundsson
Af þreyttasta frumvarpi Íslandssögunnar
Kjarninn 19. maí 2022
Jóhannes Þór Skúlason er framkvæmdastjóri Samtaka ferðaþjónustunnar.
Vilja margföldun á framlagi ríkisins til rannsókna í ferðaþjónustu
Samtök ferðaþjónustunnar gagnrýna framsetningu á framlögum til ferðamála í umsögn sinni við fjármálaáætlun. Samtökin óska eftir 250 milljón króna árlegri hækkun framlaga til rannsókna í greininni á gildistíma áætlunarinnar.
Kjarninn 19. maí 2022
Húsnæðisstuðningur skuli fyrst og fremst nýtast þeim sem á þurfa að halda
Ljóst er að staða leigjenda út frá húsnæðisöryggi og byrði húsnæðiskostnaðar er lakari en þeirra sem eiga eigin íbúð. Aðgerða er þörf sem miða m.a. að því að lækka byrði húsnæðiskostnaðar hjá efnaminni leigjendum, samkvæmt nýrri skýrslu.
Kjarninn 19. maí 2022
Margar kvartanir byggðar „á misskilningi“
UN Women lýsa yfir þungum áhyggjum af aðstæðum einstaklinga sem hingað hafa leitað að skjóli og eru hluti af búsetuúrræði ÚTL á Ásbrú. Samkvæmt ÚTL hefur aðstaðan verið í stöðugri endurskoðun undanfarna rúma tvo mánuði.
Kjarninn 19. maí 2022
Þórður Snær Júlíusson
Að vinna þegar maður tapar
Kjarninn 19. maí 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar