Varnir gegn spillingu

Árni Múli Jónasson, framkvæmdastjóri Transparency International, bendir á að spilling virði ekki landamæri.

Auglýsing

Nú um áramótin gengu í gildi tvenn ný lög sem geta, ef rétt er á haldið, verið mjög áhrifarík og gagnleg til að verja íslenskt samfélag og hagsmuni almennings gegn spillingu. Um er að ræða lög um vernd uppljóstrara og lög um varnir gegn hagsmunaárekstrum í stjórnarráði Íslands. Ástæða er til að hvetja fólk og fyrirtæki til að kynna sér þessi lög og fjölmiðla til að kynna þau vel og fylgjast náið með framkvæmd þeirra.

Áhrif þessara laga eru mjög undir því komin að íslensk stjórnvöld taki skyldur sínar samkvæmt þeim alvarlega og hagi framkvæmd laganna, eftirliti með að þau séu virt og viðbrögðum við brotum gegn þeim í samræmi við það. En það er þó fyrst og fremst undir okkur sjálfum komið hvernig gengur að verja samfélagið okkar og hagsmuni gegn spillingu. Þrýstingur á stjórnvöld, fyrirtæki og einstaklinga í áhrifastöðum, kröfur almennings um gagnsæi og óspillt vinnubrögð, ábyrgir og vakandi fjölmiðlar, virðing fyrir öflugum og kjarkmiklum rannsóknarblaðamönnum og virk vernd og fullnægjandi stuðningur við uppljóstrara hafa þar mest áhrif.

Auglýsing
Spilling virðir engin landamæri. Þess vegna hafa verið gerðir fjölþjóðlegir samningar um skyldur ríkja til að vinna gegn spillingu og hafa virkt samstarf í því skyni. Íslenska hefur ríkið skuldbundið sig til að framfylgja nokkrum slíkum samningum, sem gerðir hafa verið á vettvangi Sameinuðu þjóðanna, Evrópuráðsins og Efnahags- og framfarastofnunarinnar (OECD). Því miður er þó skemmst frá því að segja að úttektir þessara aðila, nú síðast OECD, benda alls ekki til að íslensk stjórnvöld séu að taka þær skyldur sínar mjög alvarlega. Alþjóðleg samvinna um varnir gegn spillingu gefur stjórnvöldum einnig gagnleg viðmið og aðgang að þekkingu til að styðjast við í vörnum gegn spillingu eftirlit gegn henni sem og við mat og mælingar á spillingu, ef þau vilja nýta sér þetta. 

Hvað varðar mælingar gegn spillingu njóta alþjóðlegu Transparency International (TI) sérstakrar viðurkenningar á alþjóðavettvangi. Samtökin voru stofnuð árið 1992 og hafa um langa hríð verið ein áhrifaríkustu samtökin sem vinna að heilindum í stjórnmálum, stjórnsýslu og viðskiptalífi hvarvetna í heiminum. Samtökin eru sjálfstæð og óháð stjórnvöldum og eru ekki rekin til að skila hagnaði. Þau starfa í meira en 100 löndum og berjast gegn spillingu og því mikla óréttlæti og margs konar samfélagslega skaða sem hún veldur.

Samtökin birta árlega niðurstöður mælinga á spillingu í flestum löndum heims, sem byggist á áliti sérfræðinga og aðila í viðskiptalífinu í viðkomandi löndum. Þessi mæling og niðurstöður þeirra kallast Corruption Perception Index (CPI) á ensku. Fyrir u.þ.b. 15 árum var Ísland á toppnum á CPI-listanum, ásamt öðrum norrænum löndum þar sem spilling mælist almennt einna minnst í heiminum. Síðan þá hefur Ísland færst hratt niður CPI-listann og var á síðasta ári í 11. sæti og töluvert langt á eftir hinum norrænu ríkjunum. Transparency International mun næst birta niðurstöður CPI-mælinga sinna nú í lok janúar.

Íslandsdeild TI er nú að taka til starfa. Upplýsingar um hvernig hægt er gerast félagi í deildinni má nálgast á heimasíðunni: www.transparency.is). 

Höfundur er framkvæmdastjóri Íslandsdeildar TI.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Davíð Helgason, einn stofnenda og fyrrum forstjóri Unity.
Segir Ísland geta orðið „einhvers konar tilraunasetur fyrir framtíðina“
Frumkvöðullinn og milljarðamæringurinn Davíð Helgason flytur til Íslands í sumar og ætlar að fjárfesta í fyrirtækjunum sem vinna gegn loftslagsvandanum. Að hans mati er margt sem gerir landið að góðum fjárfestingarkosti.
Kjarninn 18. maí 2021
Palestínumennirnir fimm fyrir utan húsnæði Útlendingastofnunar í Hafnarfirði í dag.
„Við viljum frekar deyja á götunni á Íslandi en að fara aftur til Grikklands“
„Íslensk yfirvöld hlusta ekkert á okkur. Þó að þau viti hvernig ástandið er í okkar heimalandi og þær áhyggjur sem við höfum. Ég meina, húsin sem við bjuggum í hafa sum verið jöfnuð við jörðu.“ Þetta segir Palestínumaður sem er lentur á götunni á Íslandi.
Kjarninn 18. maí 2021
Fasteignaverð hækkar meira með hverjum mánuðinum sem líður, þar sem eftirspurn er mikil og minna er um nýbyggingar.
Ekki meiri hækkun síðan árið 2017
Fasteignaverð á höfuðborgarsvæðinu hækkaði um 13,7 prósent í apríl á ársgrundvelli, miðað við vísitölu Þjóðskrár. Vísitalan hefur ekki hækkað jafnmikið milli ára síðan í desember 2017.
Kjarninn 18. maí 2021
Þröstur Ólafsson
Var þanþolið rofið?
Kjarninn 18. maí 2021
„Þegar mikil eftirspurn er eftir húsnæði getur fyrirvari um ástandsskoðun fasteignar talist kauptilboði til frádráttar,“ segir í greinargerð með þingsályktunartillögunni.
Ástandsskýrslur fylgi öllum seldum fasteignum
Nýsamþykkt þingsályktunartillaga felur ráðherra að móta frumvarp um ástandsskýrslur fasteigna. Slíkum skýrslum er ætlað að auka traust í fasteignaviðskiptum en ábyrgð vegna galla sem ekki koma fram í ástandsskýrslum mun falla á matsaðila.
Kjarninn 18. maí 2021
Allir hljóta að hafa skoðun á vegferð Ísraelsmanna að mati Hönnu Katrínar Friðriksson þingmanns Viðreisnar.
„Við Íslendingar höfum sterka rödd á alþjóðavettvangi“
Íslensk stjórnvöld þurfa að láta í sér heyra og hvetja aðra til að gera slíkt hið sama vegna átaka milli Ísraels og Palestínu að mati þingmanna Viðreisnar og Framsóknarflokks. Þó svo að íslenska þjóðin sé fámenn hafi hún sterka rödd og hana þurfi að nota.
Kjarninn 18. maí 2021
Samkvæmt ASÍ og BSRB er skuldasöfnun ríkisins ekki áhyggjuefni þegar vextir eru lágir
Gagnrýna „afkomubætandi ráðstafanir“ og vilja breyta fjármálareglum
Sérfræðingahópur á vegum ASÍ og BSRB varar stjórnvöld við að beita niðurskurði í yfirstandandi kreppu og segir að fjármálareglur hins opinbera þurfi að vera sveigjanlegri í nýrri skýrslu um efnahagsleg áhrif faraldursins.
Kjarninn 18. maí 2021
Græni miðinn er aftur kominn upp á gafl Hafnarborgar.
Listaverk sem fjarlægt var af bæjaryfirvöldum í Hafnarfirði komið upp á nýjan leik
Listaverk þeirra Libiu Castro og Ólafs Ólafssonar var fjarlægt af gafli Hafnarborgar fyrr í þessum mánuði að beiðni bæjaryfirvalda. Listaverkið er nú aftur komið upp en líklega hafa bæjaryfirvöld látið undan þrýstingi fagfélaga að mati listamannanna.
Kjarninn 18. maí 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar