Fæðuöryggi – Hvað á að gera við afa?

Til að bæta fæðuöryggi fátækra landsmanna þurfum við að lækka matarverð, sérstaklega hollrar fæðu, skrifar Guðjón Sigurbjartsson, viðskiptafræðingur.

Auglýsing

Flestir Íslendingar hafa nóg að borða af hollum og góðum mat. Það á samt ekki við um alla. Samkvæmt Hagstofunni búa á bilinu 18-35 þúsund við fátækt hverju sinni, eða 5-10% landsmanna. Af þeim eru sjö til tíu þúsund í mikilli neyð og búa við sárafátækt. Stærstur hluti þeirra eru einstæðir foreldrar, lífeyrisþegar og innflytjendur. Fátækt takmarkar möguleika fólks með ýmsum hætti. Margir láta sér nægja fábreyttan, óhollan mat.

Í febrúar 2021 kom út skýrslan Fæðuöryggi á Íslandi unnin af sérfræðingum Landbúnaðarháskóla Íslands (LBHÍ). Þar er útskýrt hvað þarf til að tryggja öflugt fæðuframboð en ekki nefnt að margir geta ekki keypt sér fjölbreytta og holla fæðu.

Skýrslan er unnin af LBHÍ fyrir landbúnaðarráðuneytið sem ef til vill skýrir að horft er á málið út frá framleiðendahliðinni en neytendahliðinni sleppt.

Auglýsing

Skýrslan sýnir mikilvægi frjálsra og opinna viðskipta milli landa sem er vel. Við á Íslandi þurfum að flytja ýmislegt inn sem ekki hentar að framleiða hér, til dæmis ávexti, grænmeti, kornvörur og einnig aðföng til matvælaframleiðslu eins og eldsneyti, vélar, tæki, áburð og dýrafóður. Á móti flytjum við út fisk og fleira og erum „nettó útflytjendur“ matvæla.

Holl matvæli kosta gjarnan meira en óholl. Fátækt fólk neytir því hlutfallslega mikils af ódýrum mat svo sem núðlum, hrísgrjónum og sykurbættum mat. Um 20% barna teljast of þung og um 60% fullorðinna eru yfir kjörþyngd. Ástæðurnar eru ofneysla orkuríkrar fæðu og ónóg hreyfing. Afleiðingarnar eru lífstílssjúkdómar sem stytta meðalævi fólks og kosta þjóðina yfir 10 milljarða á ári varlega áætlað.

Hvað á að gera við afa?

Í gamla daga var fæðuöryggi spurning um líf eða dauða. Börn voru borin út eða hent í foss til að létta á heimilunum og aldraðir gengu jafnvel fyrir ætternisstapa í sama tilgangi. En nú eru aðrir og betri tímar og hægt að bæta fæðuöryggi allra. Það þarf ekki að skilja neina út undan.

Við þurfum líka að breyta neysluvenjum fyrir okkur og umhverfið. Núverandi styrkjakerfi landbúnaðarins ræður ekki við þessar áskoranir og þarfnast uppfærslu.

Leiðin fram á við

Til að bæta fæðuöryggi fátækra þurfum við að lækka matarverð, sérstaklega hollrar fæðu. Það má gera með gagnkvæmri niðurfellingu matartolla við aðrar Evrópuþjóðir eins og þær hafa fyrir löngu gert sín á milli.

Við þetta eykst framboð hollrar fæðu, vöruverð lækkar og hagur fátækra neytenda og landsins sem ferðamannalands vænkast.

Um leið þarf að bæta hag bænda með því að koma á grunnstuðningi við virka bændur óháð því hvaða grein landbúnaðar þeir stunda og nýta kosti markaðarins, líka til að færa framleiðsluna yfir í þær vörur sem eftirspurn er eftir.

Höfundur er viðskiptafræðingur og situr í stjórn Neytendasamtakanna.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Það er erfitt að ímynda sér að það snjói í Brasilíu en snjókoma er eflaust algengari þar en ætla mætti. Þessi mynd er tekin eftir snjókomu í Brasilíu í ágúst árið 2020
Snjór fellur í Brasilíu
Sumir íbúar í syðsta héraði Brasilíu hafa tekið snjónum fagnandi enda ekki á hverjum degi sem þar snjóar. Bændur gætu aftur á móti átt von á lakari uppskeru og verð á hrávörumörkuðum hefur hækkað í kjölfar kuldakastsins.
Kjarninn 30. júlí 2021
Landspítalinn er á hættustigi vegna kórónuveirufaraldursins.
Sjúklingur á krabbameinsdeild reyndist ekki með COVID
Sjúklingur og starfsmaður á blóð- og krabbameinslækningadeild Landspítalans, sem sagt var frá í gær að hefðu greinst með COVID-19 reyndust ekki smitaðir af kórónuveirunni.
Kjarninn 30. júlí 2021
Óli varð efstur í forvali VG í Norðausturkjördæmi en Bjarkey Olsen í öðru.
Óli Halldórsson hættur við að leiða lista VG í Norðausturkjördæmi
Bjarkey Olsen Gunnarsdóttir mun leiða lista Vinstrihreyfingarinnar – græns framboðs í Norðausturkjördæmi. Óli Halldórsson færist niður í þriðja sætið en hann stígur til hliðar úr oddvitasætinu vegna veikinda í fjölskyldunni.
Kjarninn 30. júlí 2021
Um 85 prósent Íslendinga sextán ára og eldri eru bólusett
Fjórðungur smitaðra óbólusettur
Að minnsta kosti 255 óbólusettir einstaklingar hafa greinst með kórónuveiruna hér á landi á þremur vikum. Tæplega 750 smit, um 72 prósent, eru hjá fullbólusettum.
Kjarninn 30. júlí 2021
Þessir frambjóðendur skipa sjö efstu sæti Sósíalistaflokksins í Suðvesturkjördæmi.
María Pétursdóttir og Þór Saari leiða sósíalista í Suðvesturkjördæmi
María hefur starfað innan Sósíalistaflokksins í fjögur ár sem formaður Málefnastjórnar. Raðað er á lista flokksins af hópi flokksfélaga sem hefur verið slembivalinn.
Kjarninn 30. júlí 2021
Ísland og Ísrael örva bólusetta
Á Íslandi og í Ísrael er bólusetningarhlutfall með því hæsta sem fyrirfinnst á jörðu. Bæði löndin sáu smit nær þurrkast út en rísa svo í hæstu hæðir á ný. Og nú hafa þau, sama daginn, ákveðið að gefa þegar bólusettum borgurum örvunarskammt.
Kjarninn 30. júlí 2021
Stóru bankarnir þrír fækkuðu allir í starfsliði sínu á fyrstu sex mánuðum ársins.
Starfsmönnum stóru bankanna fækkaði um rúmlega 80 á fyrri helmingi árs
Í lok júní störfuðu 2.167 manns hjá stóru viðskiptabönkunum þremur, Íslandsbanka, Landsbanka og Arion banka. Samanlagður hagnaður bankanna nam 37 milljörðum á fyrstu 6 mánuðum ársins.
Kjarninn 30. júlí 2021
Losun koldíoxíðs út í andrúmsloftið á stóran þátt í því að þolmarkadagur jarðar er jafn snemma á árinu og raun ber vitni.
Þolmarkadagur jarðarinnar er runninn upp
Mannkynið hefur frá upphafi árs notað þær auðlindir sem jörðin er fær um að endurnýja á heilu ári. Til þess að viðhalda neyslunni þyrfti 1,7 jörð.
Kjarninn 29. júlí 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar