Það þarf að fremja jafnrétti strax

Rósa Björk Brynjólfsdóttir, þingmaður Samfylkingarinnar, segir að róttækar og afdráttarlausar aðgerðir þurfi til svo hægt sé að vinna á þeirri stöðu að aukin menntun kvenna gagnast þeim ekki til tekna.

Auglýsing

„Við erum stöðnuð í jafn­rétt­is­mál­um. Það er engin raun­veru­leg fram­þró­un,“  sagði for­maður BSRB, Sonja Ýr Þor­bergs­dótt­ir, fyrir nokkrum dög­um. Hún lét þessi stóru orð falla í fréttum um þann slá­andi tekjumun sem mælist á tekjum kvenna og karla í nýupp­færðri tekju­sögu stjórn­valda. Þar kemur fram svart á hvítu að aukin menntun kvenna gagn­ast þeim ekki til tekna. Því meira sem konur mennta sig, því meiri munur verður á launum þeirra og karla. Háskóla­mennt­aðar konur eru með langtum lægri tekjur en háskóla­mennt­aðir karl­ar. Þeirra menntun er ekki metin til fjár og laun mennt­aðra kvenna eru sam­bæri­leg við minna mennt­aða karla. 

Þungu orðin sem for­maður stétt­ar­fé­lags opin­bera starfs­manna lætur falla í ljósi þess­ara upp­lýs­inga eru því miður hár­rétt. Þegar kemur að því að meta störf kvenna að verð­leikum er munur á heild­ar­launum kynj­anna gríð­ar­leg­ur. Jafn­réttisparadísin Ísland er stöðnuð þegar kemur að launa­mun og okkur hefur ekki tek­ist að vinna bug á kyn­skipt­ingu vinnu­mark­að­ar­ins. Þessu þarf að breyta strax og þó fyrr hefði ver­ið. 

COVID og kvenna­störf­in 

Þessar fréttir koma ofan í það mikla álag sem starfs­fólk í fram­línu­störfum hefur verið undir í rúmt ár vegna heims­far­ald­urs­ins.  Far­ald­ur­inn sýndi okkur hvaða störf eru í raun verð­mæt­ust. Það eru störfin sem snú­ast um að sinna mann­eskj­um, hjúkra fólki og kenna börn­um. Þetta eru störfin sem kveikt hafa verð­skuldað þakk­læti í huga almenn­ings, störfin sem fólkið okkar í fram­lín­unni hefur sinnt. Og það þarf varla að minna á að mann­eskj­urnar bak­við störfin í heil­brigð­is­kerf­inu, í leik – og grunn­skólum og umönn­un­ar­störfin á hjúkr­un­ar­heim­ilum eru að miklum meiri­hluta kon­ur. Konur sem margar hverjar hafa mikla mennt­un, en margar líka sem sinna lág­launa­störf­um. Konur sem hafa í mörg ár og ára­tugi fyrir heims­far­ald­ur­inn barist fyrir betri kjörum og virð­ing­unni sem í því felst.

Auglýsing
En hver eru við­brögð stjórn­valda við þessum mikla stað­festa launa­mun kynj­anna? Í við­tali við RÚV um nið­ur­stöður tekju­sög­unnar minnt­ist for­sæt­is­ráð­herra – sem er líka jafn­rétt­is­ráð­herra – hvergi á að upp­lýs­ing­arnar kalli á við­brögð, eða að rík­is­stjórnin væri til­búin með aðgerðir til að mæta þessu ójafn­rétti, heldur var bara rýnt í töl­urn­ar. 

Rík­is­stjórnin skip­aði að vísu starfs­hóp þriggja ráðu­neyta og full­trúa sam­taka launa­fólks og sam­taka atvinnu­lífs­ins um launa­mun kynj­anna í tengslum við gerð kjara­samn­inga í mars á síð­asta ári. Hópnum er ætlað að skila til­lögum til aðgerða til að útrýma launa­mun sem stafar af kyn­skiptum vinnu­mark­aði nú í maí. Einu ári og tveimur mán­uðum síð­ar. Ég tel mjög brýnt að flýta þeirri vinnu svo hægt verði að fjalla um til­lögur til aðgerða í þessu risa­stóra jafn­rétt­is­máli í þing­inu og í sam­fé­lag­inu áður en kjör­tíma­bilið klár­ast. 

Þurfa konur bara að vera dug­legri að mennta sig ?

Það er ljóst öllum sem vilja sjá að okkur hefur ekki tek­ist að sveigja af þeirri leið sem hefur svo lengi verið rót­gróin í sam­fé­lagi okk­ar, að þótt við höfum séð mik­il­vægar fram­fari, þá eru störf kvenna ekki metin ekki að verð­leikum á atvinnu­mark­aði. Við þurfum varla fleiri flóknar rann­sóknir og fleiri launa­kerf­is­út­reikn­inga til að reikna það út. Það er kyn­bund­inn munur á atvinnu­tekjum bæði á almennum vinnu­mark­aði og opin­berum vinnu­mark­aði. Mun­ur­inn á heild­ar­tekjum karla og kvenna er hróp­andi og þó að mun­ur­inn sé minni á grunn­launum þá er mun­ur­inn á yfir­vinnu, öðrum launum og fríð­indum sem bæt­ast ofan á þau, allt of mik­ill. Svig­rúmið til að hækka karla í launum virð­ist alltaf vera meira en til að hækka konur í laun­um. Mantran um að konur þurfi bara að mennta sig til að fá hærri laun til jafns við karla, hefur því miður reynst blekk­ing og það er í raun óskilj­an­legt hvernig stendur á því að kjara­barátta fyrir háskóla­mennt­aðar konur er ekki komin lengra. 

Efna­hags­að­gerðir fyrir karla­störf

Til að bæta gráu ofan á svart, er ljóst að við­spyrnu­að­gerðir rík­is­stjórn­ar­innar til að mæta efna­hags­á­fall­inu vegna heims­far­ald­urs­ins, er mið­aðar á hefð­bundin karla­störf í vega­gerð og bygg­ing­ar­iðn­aði en á þau störf sem harð­ast hafa farið út úr krepp­unni. Þetta ger­ist þrátt fyrir að þau sem misst hafa vinn­una og lent í vanda, séu að stórum hluta kon­ur; ungar og erlendar kon­ur. Þetta hefur und­ir­rituð og fleiri þing­menn bent á og rann­sóknir stað­festa. Félagið Fem­inísk fjár­mál bendir líka á þetta með nýj­um, ítar­legum grein­ingum sínum á mót­væg­is­að­gerð­unum sem sýna að kynja­sjón­ar­mið hafi ekki verið höfð að leið­ar­ljósi við mótun aðgerð­anna, heldur verið gripið til dæmi­gerða kreppu­við­bragða og rykið ein­fald­lega dustað af við­brögð­unum við fjár­málakrepp­unni 2008 sem þó var allt ann­ars eðlis en Covid-kreppan nú. 

Konur lifa ekki á þakk­læt­inu einu sam­an 

Til að bregð­ast við því ójafn­rétti sem blasir við okkur í tekju­sög­unni um mik­inn launa­mun mennt­aðra kvenna og karla, þarf að hrista veru­lega upp í hugs­un­inni um launa­mun­inn. Það þarf að bjóða nýjar leiðir sem snú­ast um að verð­meta upp á nýtt almenn kvenna­störf, konur fái við­ur­kenndar álags­greiðslur fyrir til­finn­inga­legt og and­legt álag sem er mikið í heil­brigð­is­störf­um, umönn­unar – og kennslu­störfum og bæt­ist við kynja­hall­ann í umönn­un­ar­byrði á ætt­ingjum sem er meiri á Íslandi í sam­an­burði við önnur Evr­ópu­lönd. Flýta þarf vinnu starfs­hóps­ins um til­lögur til að vinna að og upp­ræta launa­mun kynj­anna. Og til­lög­urnar þurfa að vera rót­tækar og afdrátt­ar­laus­ar. 

Síðan þegar kemur að efna­hags­við­brögðum við Covid-19 efna­hag­skrepp­unni, þarf að hafa kjark til að end­ur­skoða þær í takt við hvar þörfin er mest. 

Við­brögðin þurfa að vera bæði styðj­andi við hópana sem hafa orðið verst úti en líka fram­sæknar og fram­sýn­ar. Það þarf póli­tískt hug­rekki til að end­ur­skoða efna­hags­við­brögðin út frá jafn­rétt­is­vinkl­inum enda bráð­nauð­syn­legt. Í Ábyrgu leið Sam­fylk­ing­ar­innar er að finna til­lögur að atvinnu­sköpun og fjölgun starfa í bæði opin­bera geir­an­um, eins og í heil­brigð­is­kerf­inu og vel­ferð­ar­þjón­ustu, en líka með mark­vissum stuðn­ingi við fyr­ir­tæki. Þær til­lögur eru í takt við þörf­ina og raun­veru­leik­ann í íslensku sam­fé­lagi. Við þurfum fjöl­breytt­ari lausnir til að skapa fjöl­breytt­ari störf en nú hefur verið gert.                                

Stjórn­völd þurfa að sýna raun­veru­legt þakk­læti í garð kvenna­starfa og við­ur­kenn­ingu á því sem fram hefur komið í heims­far­aldr­in­um, að þau störf eru ómissandi. Stjórn­völd þurfa að sýna vilja til umbóta og við­ur­kenn­ingar á þessum störfum með sýni­legum áhrifum á launa­umslög kvenna og starfs­um­hverfi þeirra. Konur lifa nefni­lega ekki á þakk­læt­inu einu sam­an. 

Það hefur aldrei dugað neinum að bíða eftir jafn­rétti, það hefur alltaf þurft að fremja jafn­rétti og krefj­ast rót­tækra breyt­inga. Þessar upp­lýs­ingar úr tekju­sög­unni og af grein­ingu á efna­hags­að­gerð­unum sýna svo ekki verður um vill­st, að svo það verði ekki hjá­kát­legt þegar við montum okkur í enn eitt sinn af jafn­réttisparadís­inni okk­ar, verður bar­áttan að halda áfram.

Höf­undur er þing­kona Sam­fylk­ing­ar­inn­ar.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Úlfar Þormóðsson
Uppvakningar
Kjarninn 25. júní 2022
Ingrid Kuhlman
Að hlakka til einhvers er næstum jafn gott og að upplifa það
Kjarninn 25. júní 2022
Niðurhal Íslendinga stóreykst milli ára
Íslendingar notuðu 25 prósent meira gagnamagn á farsímaneti í fyrra en árið áður og 21 prósent meira gagnamagn í gegnum fastanet. Tæplega 76 prósent notenda á fastaneti eru nú með ljósleiðaratengingu, en þeir voru þriðjungur 2016.
Kjarninn 25. júní 2022
Af kosningavöku Framsóknarflokksins í fyrrahaust.
Framsókn hirti kjósendur í stórum stíl frá hinum stjórnarflokkunum og Miðflokki
Fylgisaukning Framsóknar í síðustu kosningum var tekin frá samstarfsflokkunum í ríkisstjórn og klofningsflokki. Átta hverjum tíu kjósendum Sjálfstæðisflokks voru úr kjarnafylginu. Framboð Sósíalista hafði neikvæð áhrif á fylgi Vinstri græna og Pírata.
Kjarninn 25. júní 2022
Hraðtíska nær nýjum hæðum með tilkomu tískurisans Shein
Kínverska fatafyrirtækið Shein hefur vaxið gríðarlega á undanförnum árum og er í dag eitt stærsta tískuvörufyrirtæki í heimi. Umhverfissinnar benda á að fötin séu úr svo litlum gæðum að oft séu þau aðeins notuð í eitt skipti áður en þau enda í ruslinu.
Kjarninn 25. júní 2022
Auður Önnu Magnúsdóttir
Af hverju nýta Íslendingar raforkuna sína svo illa?
Kjarninn 25. júní 2022
Sjö molar um seðlabankavexti úti í heimi
Verðbólga veldur því að vaxtalækkanir faraldursins eru að ganga til baka, víðar en hér á Íslandi. Kjarninn tók saman nokkra fróðleiksmola um þróun mála í ríkjum bæði nær og fjær.
Kjarninn 25. júní 2022
Flokkur Sigurðar Inga Jóhannssonar andar ofan í hálsmál flokks Bjarna Benediktssonar samkvæmt síðustu könnunum.
Framsókn mælist næstum jafn stór og Sjálfstæðisflokkurinn
Stjórnarflokkarnir hafa tapað umtalsverðu fylgi á kjörtímabilinu. Sjálfstæðisflokkurinn nær mun verr til fólks undir fertugu en annarra á meðan að Framsókn nýtur mikilla vinsælda þar. Vinstri græn mælast með þriðjungi minna fylgi en í síðustu kosningum.
Kjarninn 24. júní 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar