Að einblína á viðkvæma hópa í mestri neyð

Verkefnastjóri hjá Þroskahjálp í málefnum fatlaðs fólks af erlendum uppruna og framkvæmdastjóri samtakanna spyrja hvort það geti undir einhverjum kringumstæðum talist í anda mannúðarsjónarmiða að senda fatlað fólk út í fullkomna óvissu.

Anna Lára Steindal og Árni Múli Jónasson
Auglýsing

Í ljósi ummæla Áslaugar Örnu Sigurbjörnsdóttur, dómsmálaráðherra, um „viðkvæma hópa“ og „að einblína þá sem eru í mestu neyðinni“ í umræðum á Alþingi í gær um fólk sem leitar hér verndar, telja Landssamtökin Þroskahjálp rétt og skylt að koma eftirfarandi á framfæri.

Á undanförnum vikum hafa fatlaðir umsækjendur um alþjóðlega vernd leitað til Landssamtakanna Þroskahjálpar. Hér er um að ræða fólk sem kemur frá löndum þar sem ófriður og ringulreið ríkir eftir áratugi átaka. Þessir einstaklingar hafa lagt fram gögn íslenskra sérfræðinga sem staðfesta fötlun; t.a.m. hreyfihömlun, alvarlega sjónskerðingu, þroskahömlun og/eða einhverfu, auk andlegra áskorana eftir þá miklu erfðileika sem fólkið hefur upplifað. Þar af er eitt fatlað barn, undir fimm ára aldri.

Flestir þessara einstaklinga hafa þegar hlotið vernd í Grikklandi, þar sem vitað er að aðstæður eru algjörlega óviðundandi fyrir fatlaða flóttafólk. Útilokað er að það njóti þeirra réttinda sem fötluðu fólki eru tryggð í samningi Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks. Það mat byggjum við á upplýsingum frá hagsmunasamtökum fatlaðs fólks í Grikklandi, sem tölur um aðstæður flóttafólks í Grikklandi frá Flóttamannastofnun Sameinuðu þjóðanna styðja. Aðgengi að húsnæði, atvinnu, félagsþjónustu heilbrigðisþjónustu og framfærslu í Grikklandi er almennt erfitt fyrir flóttafólk og enn erfiðara fyrir fatlað flóttafólk með sérþarfir. Þá eru einnig tilvik þar sem synjun um vernd þýðir að viðkomandi, ungt barn, yrði vísað til stríðshrjáðs heimaríkis. Þá hafa Rauði krossinn og UNICEF á Íslandi gagnrýnt stjórnvöld fyrir að vísa hælisleitendum til Grikklandsd, þar sem aðstæður eru slæmar.

Auglýsing

Í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar segir „Mannúðarsjónarmið og alþjóðlegar skuldbindingar verða lögð til grundvallar og áhersla á góða og skilvirka meðhöndlun umsókna um alþjóðlega vernd.“

Af þessari yfirlýsingu og orðum dómsmálaráðherra má ráða að ætlun ríkisstjórnarinnar sé að hafa mannúð að leiðarljósi og veita þeim skjól sem við mesta neyð búa. Þó erfitt sé að leggja mælikvarða á neyð fólks er ljóst að í fatlað flóttafólk sem ekki nýtur nauðsynlegrar þjónustu og aðbúnaðar standa augljóslega gríðarlega illa að vígi. Að hafa ekki aðgengi að húsnæði, framfærslu og heilsugæslu, geta ekki séð fyrir fjölskyldu vegna fötlunar, sinnt athöfnum daglegs lífs vegna fötlunar og njóta ekki tækifæra til að viðhalda færni hlýtur að teljast alvarleg neyð. Þegar teknar eru „mannúðlegar“ ákvarðanir um hvort veita skuli fötluðu fólki vernd eða ekki hlýtur því að þurfa að taka mið af þessum aðstæðum.

Í þeim úrskurðum Útlendingastofnunar í umsóknum fatlaðra umsækjenda sem Landssamtökin Þroskahjálp hafa undir höndum er það ekki gert. Ekki er heldur horft til skyldna sem íslenska ríkisins sem fylgdu fullgildingu samanings SÞ um réttindi fatlaðs fólks.

Getur það undir einhverjum kringumstæðum talist í anda mannúðarsjónarmiða að senda fatlað fólk út í fullkomna óvissu þar sem langlíklegast er að það muni hvorki fá húsnæði né framfærslu og þess bíði því líf í heimilsleysi, örbirgð og örvæntingu? Er það ekki augljóslega í fullkominni mótsögn við stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar, mannréttindasamninga sem Ísland hefur undirgengist og síðast en ekki síst — í fullkominni andstöðu við það sem flestir Íslendingar telja og hafa ævinlega talið sér rétt og skylt að gera þegar til þess leitar örvæntingarfullt fólk í neyð?

Árni Múli Jónasson er framkvæmdastjóri Þroskahjálpar og Anna Lára Steindal er verkefnastjóri hjá Þroskahjálp í málefnum fatlaðs fólks af erlendum uppruna.

Lands­sam­tökin Þroska­hjálp vinna að hags­muna- og rétt­inda­málum fatl­aðs fólks. Sam­tökin byggja stefnu sína og starf á alþjóð­legum mann­rétt­indum sem eru áréttuð í samn­ingi Sam­ein­uðu þjóð­anna um rétt­indi fatl­aðs fólks. Íslenska ríkið full­gilti samn­ing­inn árið 2016 og skuld­batt sig þar með til að virða ákvæði hans og fram­fylgja þeim á öllum svið­um.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
N1 er vinsælasti viðkomustaður þeirra sem hafa notað nýju ferðagjöf stjórnvalda.
Bensínstöðvar, baðlón og skyndibitastaðir vinsælust hjá notendum nýrrar ferðagjafar
Yfir 10 þúsund manns hafa nýtt nýja ferðagjöf stjórnvalda og um 50 milljónir króna verið greiddar út. Kunnugleg nöfn raða sér í efstu sæti þeirra fyrirtækja sem tekið hafa við mestu en baðlónið Sky Lagoon kemur nýtt inn á lista og tyllir sér í annað sæti.
Kjarninn 17. júní 2021
Guðjón Sigurðsson
Alþjóðlegur MND dagur 20. júní 2021
Kjarninn 17. júní 2021
Már Guðmundsson, fyrrverandi seðlabankastjóri.
Fyrrverandi seðlabankastjóri fékk fálkaorðuna
Forseti Íslands sæmdi fjórtán manns fálkaorðunni á Bessastöðum í dag.
Kjarninn 17. júní 2021
Gunnar Smári Egilsson, formaður framkvæmdastjórnar Sósíalistaflokksins.
Vilja endurvekja sjálfstæðisbaráttuna
„Eins og fyrri kynslóðum tókst að umbreyta íslensku samfélagi með sjálfstæðisbaráttu almennings þá mun okkur takast það einnig. Þeim tókst það og okkur mun líka takast það.“ Sósíalistaflokkurinn sendi frá sér tilkynningu í tilefni af 17. júní.
Kjarninn 17. júní 2021
Ólafur Ólafsson
Mannréttindadómstóll Evrópu vísar kæru Ólafs Ólafssonar frá
MDE hafnaði í morgun með afgerandi hætti að Rannsóknarnefnd Alþingis hefði brotið gegn rétti Ólafs Ólafssonar til réttlátar málsmeðferðar.
Kjarninn 17. júní 2021
Dánartíðni var hærri í öllum öðrum EES-löndum, ef miðað er við sögulegt meðaltal.
Umframdánartíðnin minnst á Íslandi
Minnsti munur var á mánaðarlegri dánartíðni og sögulegu meðaltali hennar hér á landi af löndum EES.
Kjarninn 17. júní 2021
Sjúkratryggingar Íslands greiða stærstan hluta af þjónustu sem veitt er á Heilsustofnuninni í Hveragerði.
Lítið gerst í úttekt á Heilsustofnun í Hveragerði og óvíst hvort henni verði haldið áfram
Fyrir rúmum tveimur árum var gerður nýr þjónustusamningur við Heilsustofnunina í Hveragerði. Skömmu síðar var upplýst um rekstrarkostnað sem vakti upp spurningar. Ráðist var í úttekt á starfseminni í kjölfarið. Hún hefur engu skilað.
Kjarninn 17. júní 2021
Eimskip viðurkennir brot sín og greiðir einn og hálfan milljarð í sekt.
Eimskip viðurkennir alvarleg samkeppnislagabrot og fær 1,5 milljarða sekt
Eimskip hefur viðurkennt að hafa viðhaft ólögmætt samráð við Samskip árum saman og greiðir 1,5 milljarð króna í sekt vegna máls sem hefur verið til rannsóknar frá 2013. Samskip eru enn til rannsóknar hjá Samkeppniseftirlitinu.
Kjarninn 16. júní 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar