Ásjóna framar sannfæringu?

france1.jpg
Auglýsing

Hvað er til ráða þegar per­sónu­leg sann­fær­ing manns stríðir gegn lands­lög­um? Ung frönsk kona af paki­stönskum upp­runa taldi sig standa frammi fyrir þessu vanda­máli eftir að lög voru sett í Frakk­landi sem banna fólki að hylja and­lit sitt á almanna­færi. Ein­ungis tvennt væri í stöð­unni; að klæða sig í sam­ræmi við eigin trú­ar­sann­fær­ingu, sem fæli í sér brot á lands­lögum Frakk­lands, eða að fara að lands­lögum Frakk­lands en gegn eigin trú­ar­sann­fær­ingu sem þó er varin með ákvæðum Mann­rétt­inda­sátt­mála Evr­ópu. Konan taldi lögin brjóta gegn mann­rétt­inda­sátt­mál­anum og fór með málið fyrir Mann­rétt­inda­dóm­stól Evr­ópu. Dóm­stóll­inn komst svo nýverið að nið­ur­stöðu um að hin frönsku lög stand­ist Mann­rétt­inda­sátt­mála Evr­ópu.

Bann­ið, sem í dag­legu tali er kennt við búrk­ur, vakti heims­at­hygli þegar það var sam­þykkt með miklum meiri­hluta á franska þing­inu árið 2010. Aðal­lega vegna þess það bein­ist leynt og ljóst að klæðn­aði ákveð­inna hópa múslima­kvenna. Bannið er þó almennt og lögin skír­skota ekki sér­stak­lega til trú­ar­bragða. Þannig er óleyfi­legt að hylja and­lit sitt á ­al­manna­færi, hvort sem það er gert með lamb­hús­hettu, grímu eða slæðu svo dæmi séu nefnd, nema í ákveðnum und­an­tekn­ing­ar­til­vik­um. And­stæð­ingar lag­anna halda því fram að lög­unum sé beint sér­stak­lega gegn múslimum og að þau skerði trú­frelsi kvenna sem kjósi að hylja and­lit sitt af trúar­á­stæð­um. Af þeim sökum hefur því verið haldið fram að lögin skerði meðal ann­ars trú­frelsi og brjóti þannig gegn þeim grund­vall­ar­mann­rétt­indum sem Mann­rétt­inda­sátt­mála Evr­ópu er ætlað að tryggja.

Auglýsing


[em­bed]htt­p://issu­u.com/kjarn­inn/docs/2014_07_24/37[/em­bed]

Konan sem klæð­ist búrku

Konan sem höfð­aði málið gegn franska rík­inu er ekki nefnd á nafn í dómn­um. Hún er múslimi og gengur reglu­lega í búrku sem hylur hana bók­staf­lega frá toppi til táar, eða níkab, sem hylur allt, að aug­unum und­an­skild­um. Konan sagð­ist ­klæð­ast umræddum flíkum vegna trú­ar­legrar-, menn­ing­ar­legrar og per­sónu­legrar sann­fær­ingar sinn­ar. Hún lagði frá upp­hafi máls­ins skýra áherslu á að hún klædd­ist búrku, eða níkab, af fúsum og frjálsum vilja og að eng­inn, hvorki fjöl­skylda né eig­in­maður henn­ar, neyddi hana til þess. Konan gerði enga kröfu um að hún fengi alltaf að hylja and­lit sitt. Þvert á móti tók hún fram að hún myndi viljug sýna and­lit sitt ef nauð­syn bæri til, svo sem við örygg­is­leit á flug­völlum eða í bönk­um.



Mann­rétt­inda­dóm­stóll Evr­ópu skoð­aði einkum hvort ­lögin tak­mörk­uðu frið­helgi einka­lífs og fjöl­skyldu eða hugs­ana-, sam­visku- og trú­frelsi auk þess sem dóm­stóll­inn skoð­aði hvort lögin fælu í sér mis­munun á grund­velli þess­ara atriða.

Hulið and­lit var talið skerða rétt ann­arra borg­ara

Það var nið­ur­staða dóm­stóls­ins að lögin fælu í sér tak­mark­anir á rétt­indum kon­unn­ar. Dóm­stóll­inn þurfti því að taka afstöðu til þess hvort skerð­ingin væri í sam­ræmi við heim­ildir mann­rétt­inda­sátt­mál­ans. Ógern­ingur er að mæla raun­veru­lega trú­ar­sann­fær­ingu ein­stak­linga og því er nið­ur­­­stað­an, eðli máls­ins sam­kvæmt, byggð á lög­fræði­legu mati.

Rétt­læt­an­leg tak­mörkun

Ákveðin skil­yrði þurfa að vera fyrir hendi svo tak­mörkun á mann­rétt­indum telj­ist rétt­læt­an­leg í skiln­ingi mann­rétt­inda­sátt­mál­ans. Til dæmis þarf að kveða á um rétt­inda­skerð­ing­una í lögum og tak­mark­an­irnar þurfa að tengj­ast lög­mætu mark­miði stjórn­valda, auk þess sem þær verða að telj­ast nauð­syn­legar í lýð­ræð­is­legu sam­fé­lagi til að ná settu marki. Þetta er flókið og oft umdeilt mat þar sem sam­fé­lags­leg og jafn­vel sögu­leg grein­ing bland­ast inn í hið lög­fræði­lega mat. Þá bæt­ist við að Mann­rétt­inda­dóm­stóll Evr­ópu hefur játað aðild­ar­ríkjum mann­rétt­inda­sátt­mál­ans mjög ríkt mat á því hvernig þau telja að best sé að fram­fylgja stefnu­málum sínum í sam­ræmi við sátt­mál­ann.



Í búrku­mál­inu var meðal ann­ars tek­ist á um hvert mark­miðið væri með lög­unum og komu tvenns konar mark­mið þar aðal­lega til ­skoð­un­ar; hvort lögin væru nauð­syn­leg vegna almanna­heilla eða vegna rétt­inda ann­arra borg­ara. Frakk­land hélt því t.d. fram að bannið væri nauð­syn­legt til að tryggja öryggi almenn­ings á opin­berum stöðum því erfitt væri að bera kennsl á mann­eskju sem hylur and­lit sitt. Dóm­stóll­inn féllst ekki á þessa máls­á­stæðu franska rík­is­ins en féllst að hluta til á þá máls­á­stæðu Frakk­lands að bannið væri nauð­syn­legt til að tryggja lýð­ræð­is­leg gildi í sam­fé­lag­inu. Þannig féllst dóm­stóll­inn á að bannið væri nauð­syn­legt til að tryggja lág­marks­kröfur um „sam­búð borg­ar­anna í sam­fé­lag­in­u.“ Þetta verður að telj­ast áhuga­verð nið­ur­staða en dóm­stóll­inn leit til þess hve ásjóna manna væri mik­il­væg í frönsku sam­fé­lagi þar sem fólk meti aðstæður oftar en ekki út frá svip­brigðum nærstaddra. Dóm­stóll­inn taldi and­litið vera svo mik­il­vægt í mann­legum sam­skiptum í Frakk­landi að borg­ar­arnir ættu bein­línis rétt á því að sjá and­lit ann­arra á almanna­færi. Þar af leið­andi bryti hulið and­lit manns gegn rétt­indum ann­arra sem staddir væru í sama almenn­ings­rými. Þarna má segja að dóm­stóll­inn hafi fall­ist á að veita Frakk­landi ansi víð­tækar heim­ildir til að fram­fylgja mjög ill­skil­grein­an­legu mark­miði. ­Dóm­stóll­inn ítrek­aði að nið­ur­staðan byggð­ist fyrst og fremst á þeirri stað­reynd að umrædd lög bönn­uðu fólki að hylja and­lit sitt á almanna­færi og að nið­ur­staðan væri ekki á neinn hátt tengd trú­ar­skoð­unum né afstöðu til trú­ar­legs klæðn­að­ar. Þvert á móti væri nauð­syn­legt að standa vörð um fjöl­breyti­leik­ann í lýð­ræð­is­legu sam­fé­lagi.

Frönsk arf­leið?

Eflaust hefur dóm­stóll­inn nokkuð til síns máls en því er ekki að neita að lögin sem sett voru í Frakk­landi eiga rætur að rekja til umræðu um íslam­svæð­ingu lands­ins. Þá eru hávær­ustu fylg­is­menn banns­ins þeir sem telja það nauð­syn­legt til þess að varð­veita franska arf­leið og tak­marka íslömsk áhrif. Sjálfur Nicolas Sar­kozy sagði árið 2009, er hann var for­seti Frakk­lands, að búrkur væru ekki vel­komnar í land­inu. Talið er að um 5-10% Frakka séu múslimar en sam­kvæmt ­frönskum lögum er bannað að aðgreina fólk eftir trú­ar­brögð­um. Þar af leið­andi eru ekki til nákvæmar tölur yfir fjölda múslima í Frakk­landi. Aðeins lít­ill meiri­hluti múslima­kvenna kýs þó að hylja and­lit sitt og eru skiptar skoð­anir um hvort slíkt sé trú­ar­legs eða menn­ing­ar­legs eðl­is. Áætlað er að um 2.000 ­konur hafi reglu­lega klæðst búrku, eða níkab, á almanna­færi um það leyti sem bannið var sam­þykkt árið 2010. Það verður að teljast mik­ill minni­hluti í landi sem telur rúmar 66 ­millj­ón­ir. Svo á eftir koma í ljós hvort bannið verði til þess að umræddar konur brjót­ist úr viðjum hefð­anna og hætti að hylja and­lit sitt eða hvort bannið hafi þver­öfug áhrif þannig að þessi hópur kvenna muni hætta að fara út meðal almenn­ings og ein­angr­ast þannig alger­lega frá sam­fé­lag­inu.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Reynt að brjótast inn í tölvukerfi Reiknistofu bankanna
Brotist var inn í ysta netlag og eru engar vísbendingar um að komist hafi verið inn í kerfi Reiknistofu bankanna og viðskiptavina.
Kjarninn 4. júní 2020
Kristbjörn Árnason
Núverandi ríkisstjórn er ein alvarlegustu mistök stjórnmálanna hin síðustu ár
Leslistinn 4. júní 2020
Kóralrifið mikla hefur fölnað mikið á undanförnum árum.
Kóralrifið mikla heldur áfram að fölna
Fölnun Kóralrifsins mikla í mars síðastliðnum er sú umfangsmesta hingað til. Febrúar síðastliðinn var heitasti mánuður á svæðinu síðan mælingar hófust.
Kjarninn 4. júní 2020
Náttúrufegurð Færeyja er eitt helsta aðdráttarafl eyjanna.
Færeyingar opna landamærin „sérstaklega fyrir Íslendinga“
„Kæru frændur, nú er rétti tíminn til að heimsækja Færeyjar,“ stendur í skilaboðum frá færeyska flugfélaginu Atlantic Airways til íslensku þjóðarinnar.
Kjarninn 4. júní 2020
8 mínútur og 46 sekúndur leystu úr læðingi sársauka margra kynslóða
Ólgan í Bandaríkjunum snýst ekki aðeins um þær átta mínútur og 46 sekúndur sem lögreglumaður hélt hné sínu að hálsi George Floyds þar til hann lést. Hún á rætur í þjáningum margra kynslóða fólks er býr enn við misrétti sem er samgróið hugarfari valdhafa.
Kjarninn 4. júní 2020
Intenta segist í stakk búið til að taka við verkefnum sem Capacent sinnti áður
Ingvi Þór Elliðason, ráðgjafi og framkvæmdastjóri Intenta, sem fyrrverandi starfsmenn Capacent stofnuðu skömmu fyrir gjaldþrot fyrirtækisins, segir Intenta með þekkingu og getu til að taka við verkefnum sem Capacent sinnti áður.
Kjarninn 4. júní 2020
Lífeyrissjóður verzlunarmanna hefur aðsetur í Húsi verslunarinnar
Tæp tíu prósent útistandandi sjóðfélagalána LIVE í greiðsluhléi
Sjóðfélagalán í greiðsluhléi nema samtals ellefu milljörðum króna. Til samanburðar námu útistandandi sjóðfélagalán Lífeyrissjóðs verzlunarmanna við lok árs 2019 rúmum 120 milljörðum. Ávöxtun sjóðsins á fyrstu fjórum mánuðum ársins er áætluð 3,5 prósent.
Kjarninn 3. júní 2020
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Twitter tekur á rugli og Síminn sektaður
Kjarninn 3. júní 2020
Meira úr sama flokkiÁlit
None