Atlaga að íslenskri kvikmyndamenningu

Guðný Halldórsdóttir, kvikmyndaleikstjóri
eddasalur.jpg
Auglýsing

Í kvik­mynda­mið­stöð hafa konur ekki sömu tæki­færi og karl­ar, sem leik­stjórar og hand­rits­höf­und­ar. Þannig hefur það verið und­an­farin ár. Það er vegna þess að það má ekki opna munn­inn í þeirri stofnun og gagn­rýna vinnu­brögð­in, því þá er alveg gefið að þér verður ýtt úr bið­röð­inni og steinn lagður í götu þína.

Þetta hlýtur að skrif­ast á þann sem er for­stöðu­maður kvik­mynda­mið­stöðvar og yfir­mann hans, sem er mennta­mála­ráð­herra. Því ófáar konur hef ég hitt með hand­rit undir hönd­um, sumar hverjar grát­andi á leið út úr kvik­mynda­mið­stöð og ég á leið­inni inn – til þess eins að vera fleygt út aftur og hand­rit­inu á eftir mér.

­For­stöðu­maður sjóðs­ins hefur setið lengst allra í emb­ætti  eða frá 2003 og þá hófust fyrir alvöru erf­ið­leikar kven­leik­stjóra í íslenskri kvik­mynda­gerð. Á tíu ára tíma­bili fóru 13% af pen­ingum sjóðs­ins í konur og 87% til karla.

Auglýsing

For­stöðu­maður sjóðs­ins hefur setið lengst allra í emb­ætti  eða frá 2003 og þá hófust fyrir alvöru erf­ið­leikar kven­leik­stjóra í íslenskri kvik­mynda­gerð. Á tíu ára tíma­bili fóru 13% af pen­ingum sjóðs­ins í konur og 87% til karla. Um þetta efni hefur Ívar Björns­son skrifað BA rit­gerð við Háskóla Íslands (2012).

Lítt raun­veru­leika­tengdir "konsú­lent­ar"



For­stöðu­mað­ur­inn hefur með sér ráð­gjafa, svo­kall­aða „konsú­lenta" með reynslu úr fag­inu. Þeir lesa yfir hand­rit og eiga að koma inn með fag­legar og upp­byggj­andi hug­mynd­ir. Eða þannig var það emb­ætti hugs­að. En í stað þess er fengið fólk sem hefur ýmist skrifað eitt hand­rit á lífs­leið­inni, staldrað stutt við sjón­varpi, eða hefur hrökkl­ast út kvik­mynda­gerð af gildri ástæðu.

Margir þess­ara kon­sú­lenta búa erlend­is, eru lítt tengdir íslenskum raun­veru­leika. Í mörgum til­fellum eru þeir farnir að skrifa hand­ritin fyrir mann upp á nýtt – eins og þeir séu mæli­kvarði allra hluta í heim­inum og að þeir hafi verið ráðnir í starfið til þess eins að káma út eins mörg verk­efni og hægt er með fingraförum sínum og steypa í sama mót.

Þetta er sú hindrun sem allir leik­stjórar verða að klífa, eigi hand­rit þeirra að verða að veru­leika. En á end­anum er for­stöðu­mað­ur­inn ævin­lega sá aðili sem ræður hvaða myndir eru gerðar – eftir að kon­sú­lentar skila sínu mati. Hann er ein­ráður um það, líkt og að einn maður réði því eftir hverja og hvaða bækur kæmu út á ári hverju.

Titrar allt og stamar



Per­sónu­lega hefur mér verið fleygt út úr kvik­mynda­mið­stöð síð­ast­liðin fjögur ár, stundum grenj­andi. Flestir kon­sú­lentar mið­stöðv­ar­innar eru búnir að lesa hand­ritið mitt og hafna alfarið að úr verði gerð kvik­mynd og skoð­an­irnar á hand­rit­inu orðnar svo marg­breyti­legar að þær eru farnar að slaga upp í nýtt hand­rit um allt annað efni en til stóð í fyrstu. Norskur drama­t­úrgur og annar íslenskur, sem kann fag­ið, fyrir utan nokkra leik­stjórn­ar­kollega mína sjá ekki þessa miklu mein­bugi á hand­rits­hel­vít­inu, enda hand­rits­gerð og kvik­mynda­leik­stjórn verið lifi­brauð mitt í rúm 35 ár. Samt er alltaf talað við mig eins og ég sé nýút­skrifuð úr kvik­mynda­skóla og varla það í hvert skipti sem ég sæki um fram­lag í kvik­mynda­mið­stöð. Það titrar allt og stamar út af tor­tryggni í minn garð, þrátt fyrir að tækni­lega og fjár­hags­lega séð hafi ég hafi alltaf skilað mínum myndum í góðu lagi og fengið góða aðsókn.

­Samt er alltaf talað við mig eins og ég sé nýút­skrifuð úr kvik­mynda­skóla og varla það í hvert skipti sem ég sæki um fram­lag í kvik­mynda­mið­stöð. Það titrar allt og stamar út af tor­tryggni í minn garð, þrátt fyrir að tækni­lega og fjár­hags­lega séð hafi ég hafi alltaf skilað mínum myndum í góðu lagi og fengið góða aðsókn.

Ég var búin að útvega 100 millj­ónir í Nor­egi í mynd­ina. En allt kom fyrir ekki, heldur fékk ég ábend­ingar á hand­ritið enda­laust, t.d. „af­hverju konan í mynd­inni sem er ólétt væri að reykja, eða að kona sem biður aðra konu um að ganga með barn fyrir sig væri vond kona og ósympat­ísk og gæti þar af leið­andi ekki verið aðal­per­sóna“ og ein­hverjar svona apa­legar móralís­er­ing­ar,­sem gera mann bara hnugg­inn.

Myndin fjallar um sam­tím­ann. Hún er ekki kar­læg, heldur fjallar hún um geðuga og stjórn­sama íslenska fyr­ir­sætu sem fer fram á það við ind­verska vin­konu sína að hún gangi með barn fyrir sig gegn greiðslu. Og er sú ákvörðun auð­vitað tekin af eig­in­mönnum kvenn­anna, eins og venjan er, ef þær eiga karla. Myndin fjallar ekki bara um stað­göngu­mæðr­un, sem er algeng nú á dög­um. Hún fjallar um þessi sið­ferð­is­legu spurs­mál sem snúa að sam­skiptum okkar við heims­byggð­ina. Hvernig vest­ræni rass­inn skal alltaf hafa hina und­ir.

Sagan er að mestu leyti skáld­saga en umgjörðin upp­rifjun á mínu eigin lífi, þegar ind­versk fjöl­skylda flutt­ist í Mos­fells­dal fyrir 25 árum síð­an. Það er eng­inn drep­inn í mynd­inni. Það er eng­inn á eit­ur­lyfj­um, það er eng­inn karl að upp­lifa mid-life crisis  eða koma úr skápnum og það heyr­ast engin skot­hljóð og sést varla vín á manni.

Konur gef­ast upp á karllægum íslenskum myndum



Við konur sem erum kvik­myndaunn­end­ur. Eða 50% af kvik­mynda­á­horf­endum á land­inu, erum búnar að gef­ast upp á þessum karllægu íslensku myndum og stað­reyndin orðin sú að íslenskar konur nenna ekki að sjá íslenskar mynd­ir.

Nú á síð­asta ári, eftir mik­inn þrýst­ing kven­leik­stjóra og hand­rits­höf­unda fengu loks nokkrar konur vil­yrði úr kvik­mynda­mið­stöð. Er það gleði­efni. En hins­vegar fær maður á til­fin­ing­una að hér sé verið að klóra í bakk­ann og reyna með nokkrum að penna­strikum að leið­rétta 12 ára kynja­halla í grein­inni.

Er þá ekki eðli­leg­ast að mann­eskjan sem sat í brúnni á meðan þessi skekkja varð til – biðj­ist afsök­unar og gefi starfið öðrum eft­ir. Því þetta er atlaga að íslenskri kvik­mynda­menn­ingu.

Er þá ekki eðli­leg­ast að mann­eskjan sem sat í brúnni á meðan þessi skekkja varð til – biðj­ist afsök­unar og gefi starfið öðrum eft­ir. Því þetta er atlaga að íslenskri kvikmyndamenningu.

Og svarið er ekki að það séu svo fáar konur sem sækja um, þeim er bara aldrei gef­inn séns eins og strák­un­um.

Ég veit að strák­unum finn­nst þetta líka vand­ræða­legt, en ekki þeim sem stýra skip­inu.

Það er skammar­legt að vita að fjár­lögin séu svo naumt skorin í íslenskri kvik­mynda­gerð og að megn­inu dreift til sama drengja­heims­ins, að hér er komið menn­ing­ar­legt svart­hol í íslenska kvik­mynda­sögu, sem stjórn­endur kvik­mynda­mála í land­inu hafa látið við­gang­ast með galopin augu.

Nú nefna margir til sög­unnar að setja verði upp kynja­kvóta um styrkút­hlut­an­ir. Mér er sama hvaða meðul eða verk­færi verða notuð til þess að stoppa í þetta gat og leið­rétta þennan halla.

Krafa okk­ar, kvenna í kvik­mynda­gerð er ekki ósann­gjörn. Við viljum bara að kök­unni verði rétt skipt og bróð­ur­lega, eins og við kennum börn­unum okk­ar.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Línan á að teygja sig 170 kílómetra inn í eyðimörkina.
Sádi-Arabía áformar að byggja 170 kílómetra langa bíllausa borg
Engir vegir, ekkert vesen. Krónprins Sádi-Arabíu hefur kynnt áform um byggingu 170 kílómetra langrar borgar þar sem enginn íbúi mun þurfa að ganga lengur en 5 mínútur eftir allri nauðsynlegri þjónustu og öll ferðalög fara fram neðanjarðar.
Kjarninn 22. janúar 2021
Rósa Björk Brynjólfsdóttir sækist eftir efsta sæti hjá Samfylkingunni í Suðvesturkjördæmi.
Rósa Björk sækist eftir oddvitasæti í Suðvesturkjördæmi
Nýjasti þingmaður Samfylkingar sækist eftir því að leiða lista flokksins í Suðvesturkjördæmi, sem Guðmundur Andri Thorsson leiddi í kosningunum árið 2017. Rósa Björk fer því ekki fram í Reykjavík, þrátt fyrir að hafa tekið þátt í skoðanakönnun þar.
Kjarninn 22. janúar 2021
Sjónvarpið var árið 2019 sem fyrr sá miðill sem tekur til sín stærstan hluta tekna á íslenskum fjölmiðlamarkaði, eða rúmlega 12,6 milljarða af alls 25 milljarða tekjum íslenskra fjölmiðla.
Fjórar af hverjum tíu auglýsingakrónum virðast hafa runnið úr landi árið 2019
Tekjur íslenskra fjölmiðla drógust saman um sjö prósent á milli áranna 2018 og 2019. Um 7,8 milljarðar af auglýsingafé innlendra aðila eru taldir hafa runnið úr landi, stór hluti til Facebook og Google. Hlutdeild RÚV á auglýsingamarkaði var 17 prósent.
Kjarninn 22. janúar 2021
Leikarnir áttu að fara fram í Tókýó síðasta sumar en var frestað til sumarsins 2021. Hálft ár er nú til stefnu.
Hafna því að búið sé að ákveða að aflýsa Ólympíuleikunum
Þetta er ekki rétt. Þetta er ekki rétt. Þannig hafa svör japanskra stjórnvalda sem og aðstandenda Ólympíuleikanna í Tókýó verið í dag vegna frétta um að þegar sé búið að ákveða að aflýsa leikunum. „Ólympíueldurinn verður kveiktur 23. júlí.“
Kjarninn 22. janúar 2021
Pottersen
Pottersen
Pottersen – 47. þáttur: Myrk hliðarveröld
Kjarninn 22. janúar 2021
Yfirlitsmynd af fyrirhuguðu framkvæmdasvæði.
Vegagerðin setur göng í gegnum Reynisfjall og veg á bökkum Dyrhólaóss á dagskrá
Óstöðug fjaran við Vík kallar á byggingu varnargarðs ef af áformum Vegagerðarinnar um færslu hringvegarins verður. Hinn nýi láglendisvegur myndi liggja í næsta nágrenni svæða sem njóta verndar vegna jarðminja og lífríkis.
Kjarninn 22. janúar 2021
Mynd frá Hiroshima í Japan, tekin nokkrum mánuðum eftir að kjarnorkusprengju var varpað á borgina árið 1945.
Áttatíu og sex prósent vilja að Ísland fullgildi samning um bann við kjarnorkuvopnum
Samkvæmt nýrri könnun frá YouGov eru einungis þrjú prósent Íslendinga fylgjandi þeirri stefnu íslenskra stjórnvalda að fylgja stefnu NATÓ um að skrifa ekki undir samning Sameinuðu þjóðanna um bann gegn kjarnorkuvopnum. Samningurinn tekur gildi í dag.
Kjarninn 22. janúar 2021
Jón Ásgeir Jóhannesson.
Segir peningamarkaðssjóði ekki svikamyllu heldur form af skammtímafjármögnun
Fyrrverandi aðaleigandi Glitnis neitar því að peningamarkaðssjóðir bankanna hafi verið notaðir til að „redda“ eigendum þeirra fyrir hrun. Ríkisbankar þurftu að setja 130 milljarða króna inn í sjóðina en samt tapaði venjulegt fólk stórum fjárhæðum.
Kjarninn 21. janúar 2021
Meira úr sama flokkiÁlit
None