Ekki of seint að hætta við

9951285886_660819e173_o-1.jpg
Auglýsing

Nú er búið að stað­festa á ótal mis­mun­andi vegu að 80 millj­arða króna pen­inga­gjafir rík­is­stjórn­ar­innar á skattfé undir hatti skulda­leið­rétt­ingar og for­sendu­brests eru galn­ar. Þær þjóna engum til­gangi öðrum en telja þeim kjós­endum Fram­sókn­ar­flokks­ins sem héldu að þeir væru að fara að fá 230 til 300 millj­arða króna úr hirslum vog­un­ar­sjóða trú um að það hafi verið með ein­hverjum hætti staðið við það lof­orð sem keypti síð­ustu kosn­ing­ar. Bless­un­ar­lega er sú útvatn­aða til­laga sem brátt verður opnað fyrir umsóknir að langt frá því. En hún er samt gal­in. Á svo ótrú­lega marga vegu.

Afar fáir fá fullt



Minn­is­blað sem fjár­mála- og efna­hags­ráðu­neytið um skulda­nið­ur­fell­ing­ar­á­form rík­is­stjórn­ar­innar gerði er mjög áhuga­vert, en það var sent efna­hags- og við­skipta­nefnd í vik­unni. Þar segir meðal ann­ars að „Flest heim­ili sem skráð voru fyrir verð­tryggðum lánum vegna kaupa á fast­eignum til eigin nota á árunum 2008 og 2009 hafa notið ein­hverra úrr­ræða á borð við sér­stakar vaxta­nið­ur­greiðslur sem greiddar voru árin 2011 og 2012. Eins og fram kemur í frum­varpi til laga um leið­rétt­ingu verð­tryggðra fast­eigna­veð­lána reikn­ast öll opin­ber úrræði sem heim­ili hafa þegar notið til frá­dráttar leið­rétt­ing­ar. Af þessu leiðir að afar fá heim­ili eiga rétt á hámarks­nið­ur­færslu sem er 4. m. kr.“

Það liggur sem­sagt fyrir að „afar fá heim­ili“ fá 4 millj­ónir króna. Flestir þeirra sem hafa verið í vanda munu fá mun miklu minna, enda verð­ur  fyrri aðstoð dregin frá.

Fer nán­ast allt til höf­uð­borg­ar­búa



Í minn­is­blað­inu kemur líka fram að 70 pró­sent upp­hæð­ar­inn­ar, vænt­an­lega um 56 millj­arðar króna, fer til hús­næð­is­eig­enda á höf­uð­borg­ar­svæð­inu. Ein­ungis 1,1 pró­sent, 880 millj­ónir króna, fara á Vest­firði og 1,3 pró­sent, rétt rúmur millj­arður króna, fara á Norð­ur­land vestra. Þar segir einnig að„­með­al­fjár­hæð nið­ur­færslu fer hækk­andi eftir því sem fast­eigna­matið er hærra enda eru skuldir að baki verð­mæt­ari eignum að jafn­aði hærri“. Hæsta fast­eigna­matið hér­lendis er vit­an­lega á höf­uð­borg­ar­svæð­inu.

Þar sem skulda­nið­ur­fell­ing­ar­greiðsl­urnar eru fjár­magn­aðar með skatt­heimtu og greiddar úr rík­is­sjóði má ljóst vera að lands­byggðin er mjög meluð í þess­ari risa­vöxnu sós­íal­ísku milli­færslu á pen­ingum okkar allra í vasa „sum­ra“. „Sum­ir“ eru nefni­lega að lang­mestu leyti höf­uð­borg­ar­bú­ar.

Auglýsing

Það liggur því fyrir að skulda­nið­ur­fell­ing­arnar eru fyrst og síð­ast vasa­pen­ingur fyrir hluta þeirra sem búa í Reykja­vík og nágrenni, nið­ur­greiddur af öllum hin­um.

Fáir yfir­skuld­settir og þeim fer hratt fækk­andi



Í þessu dásam­lega minn­is­blaði segir einnig að 35 pró­sent skulda­nið­ur­fell­inga­lottó­vinn­ings­ins fari til þeirra sem eru með meira en 100 pró­sent skuld­setn­ingu miðað við fast­eigna­mat. Fast­eigna­mat er mun lægra en mark­aðsvirði íbúða, stundum allt að 25-30 pró­sent. Því er hlut­fall þeirra sem eru með meira en 100 pró­sent skuld­setn­ingu af raun­virði sem eru að fara að fá skulda­nið­ur­fell­ing­ar­pen­inga enn lægra en 35 pró­sent.

Auk þess er fast­eigna­verð á fleygi­ferð upp á við, sér­stak­lega á höf­uð­borg­ar­svæð­inu. Það hefur hækkað um 11,1 pró­sent á einu ári. Haldi það áfram með sama hætti, sem fullar for­sendur eru fyrir vegna aðstæðna á íslenska mark­aðn­um, mun íbúð sem kost­aði 30 millj­ónir króna fyrir ári síðan hækka um 50 pró­sent fram til árs­ins 2017, þegar skulda­nið­ur­fell­ingin rennur sitt skeið. Hér verður því spáð að hlut­fall þeirra sem eiga rétt á skulda­nið­ur­fell­ingu, og væru með yfir 100 pró­sent skuld­setn­ingu miðað við mark­aðsvirði árið 2017, verði langt undir tíu pró­sent.

Og þá vaknar sú spurn­ing­in, af hverju er verið að gefa þessu fólki pen­inga þegar mark­að­ur­inn mun „leið­rétta“ stöðu þeirra á örfáum árum?

Erum á bull­andi yfir­drætti



Seðla­banki Íslands hefur sett fram þá rök­studdu skoðun að skulda­nið­ur­fell­ing­arnar muni auka verð­bólgu vegna auk­innar einka­neyslu. Það er vont fyrir alla, líka þann fjórð­ung lands­manna sem er á leigu­mark­aði og þann helm­ing heim­ila sem skuldar ekki í hús­næði. Svo ekki sé minnst á allt það unga fólk verður fast í for­eldra­húsum fram á fer­tugs­ald­ur­inn.

Sú aukna einka­neysla sem mun fylgja pen­inga­gjöfum rík­is­stjórn­ar­innar gæti eig­in­lega ekki komið á verri tíma. Vöru­skipta­jöfn­uður okk­ar, mun­ur­inn á því sem við flytjum inn og út úr land­inu, er nefni­lega orð­inn hræði­lega nei­kvæð­ur.

Ímyndum okkur að Ísland sé heim­ili. Útflutn­ingur eru tekjur þess og inn­flutn­ingur kostn­að­ur. Þegar inn­flutn­ingur er lægri en útflutn­ingur þá þarf heim­ilið að taka yfir­drátt, eða smá­lán, til að brúa bil­ið. Í aðdrag­anda hruns­ins þurfti að bæta við þann yfir­drátt nán­ast dag­lega, slíkur var mun­ur­inn.

Vöru­skipta­jöfn­uður síð­ustu mán­aða er dálítið 2007-hræði­leg­ur. Í mars í fyrra var hann jákvæður um 9,3 millj­arðar króna og mán­uð­inn eftir um 3,8 millj­arða króna. Á þessum tveimur mán­uðum „grædd­um“ við því rúma 13 millj­arða króna. Í mars 2014 var jöfn­uð­ur­inn nei­kvæður um 600 millj­ónir króna og í apríl nei­kvæður um sjö millj­arða króna. Nei­kvæður við­snún­ingur á milli ára er því tæpur 21 millj­arður króna!

Ástæðan fyrir þessu er í raun sára­ein­föld. Útflutn­ings­verð­mæti, sér­stak­lega sjáv­ar­af­urða og áls, eru að drag­ast mikið sam­an. Einka­neysla, sem drífur áfram inn­flutn­ing, er hins vegar að aukast. Til að takast á við þetta ástand þarf a) krónan verður að veikj­ast til að laga þetta með til­heyr­andi rýrnun á alþjóð­legu virði launa og eigna okkar eða b) sjáv­ar­af­urðir og ál verða að hækka slatta í erlendri mynt. Eitt er ljóst. EF þetta heldur áfram að þró­ast svona fer illa.

Og það síð­asta sem þarf akkurat núna er pen­ingja­gjöf sem mun auka einka­neyslu og hækka verð­bólgu.

Ekki of seint



Auk alls ofan­greinds stand­ast skulda­nið­ur­fell­ing­arnar ekki grund­vallar rétt­læt­is­kröf­ur, um þær ríkir póli­tísk óein­ing innan stjórn­ar­liðs­ins, kostn­aður við fram­kvæmd þeirra er hár og algjör óvissa er um hvort hin sér­tæka skatt­lagn­ing á þrotabú fall­inna banka, sem á að fjár­magna partý­ið, stand­ist lög.

Það hefur tekið tíma, en í dag hljóta allir sjá að keis­ar­inn er ekki í neinum föt­um. Hann er alls­ber. Þetta hafa allir sem skoðað hafa mál­ið, án þess að fá leið­ar­kort að sér­stakri nið­ur­stöðu frá stjórn­völd­um, séð.

Enn á eftir að afgreiða frum­varpið á Alþingi. Það er því ekki of seint að hætta við þennan fárán­lega afleik sem ómark­vissar tug­millj­arðar króna pen­inga­gjafir til ein­hverra, af því bara, eru. Þing­menn sem hafa hingað til spilað með og tekið póli­tíska fylgni fram yfir skyn­semi og heild­ar­hag geta enn stöðvað þetta. Það eina sem þarf er vilji til að sjá raun­veru­leik­ann eins og hann er. Og greiða atkvæði í sam­ræmi við það.

Það er enn von.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Helga Vala Helgadóttir þingmaður Samfylkingar og formaður velferðarnefndar Alþingis.
Heilbrigðisráðuneytið gerir „alvarlegar athugasemdir“ við orð Helgu Völu
Heilbrigðisráðuneytið telur að málflutningur formanns velferðarnefndar í frétt RÚV um Sjúkratryggingar Íslands í gærkvöldi hafi verið ógætilegur og að trúnaðar um það sem fram fór á lokuðum nefndarfundi hafi ekki verið gætt.
Kjarninn 2. mars 2021
Bjarni Benediktsson fjármála- og efnahagsráðherra segir nauðsynlegt að ræða áhrif launabreytinga á verðbólgu
Hvaðan kemur verðbólgan?
Verðbólga hér á landi mælist nú í rúmum fjórum prósentum og hefur ekki verið jafnmikil í rúm sjö ár. Hvað veldur þessari miklu hækkun?
Kjarninn 2. mars 2021
Hreinn Loftsson, lögmaður og annar aðstoðarmaður dómsmálaráðherra.
Segir það vekja furðu hvernig stjórnmálamenn og fjölmiðlar „hamast á dómsmálaráðherra“
Hreinn Loftsson segir dómsmálaráðherra ekki hafa gert neitt rangt þegar hún hringdi í lögreglustjórann á höfuðborgarsvæðinu á aðfangadag vegna Ásmundarsalsmálsins. Fjölmiðlar hafi ekki virt helgifrið og heimtað svör frá ráðherranum.
Kjarninn 2. mars 2021
Gunnar Smári Egilsson er formaður framkvæmdastjórnar Sósíalistaflokks Íslands.
Sósíalistaflokkurinn hefur aldrei mælst stærri í könnunum Gallup
Stjórnarflokkarnir hafa saman tapað fylgi á kjörtímabilinu en eru við það að geta endurnýjað samstarfið, samkvæmt könnunum, standi vilji þeirra til þess. Þrír stjórnarandstöðuflokkar hafa styrkt stöðu sína á kjörtímabilinu en tveir veikst.
Kjarninn 2. mars 2021
Guðmundur Ingi var kjörinn varaformaður Vinstrihreyfingarinnar - græns framboðs árið 2019.
Tveir keppast um oddvitasæti VG í Kraganum
Guðmundur Ingi Guðbrandsson hefur tilkynnt að hann stefni á oddvitasætið í Suðvesturkjördæmi. Nú þegar hefur Ólafur Þór Gunnarsson tilkynnt að hann vilji fyrsta sætið.
Kjarninn 2. mars 2021
Hjálmar Sveinsson
Framtíðaráætlun fyrir Reykjavík
Kjarninn 2. mars 2021
Bóluefni Johnson & Johnson hefur fengið neyðarleyfi í Bandaríkjunum.
Aftur fjölgar dauðsföllum vestanhafs – „Vinsamlega hlustið á mig“
Framkvæmdastjóri bandarísku smitsjúkdómastofnunarinnar er uggandi yfir stöðunni á faraldrinum í landinu. Smitum og dauðsföllum hefur fjölgað á ný. Nýtt bóluefni, sem aðeins þarf að gefa einn skammt af, er rétt ókomið á markað.
Kjarninn 2. mars 2021
Fimm forvitnilegar (og covid-lausar) fréttir
Stórmerkilegur fundur í Argentínu, fugl vakinn upp frá dauðum, úlfur á landshornaflakki, „frosnar“ skjaldbökur teknar í skjól og alveg einstaklega áhugaverð mörgæs. Það er ýmislegt að frétta úr heimi dýranna.
Kjarninn 1. mars 2021
Meira úr sama flokkiÁlit
None