Ekki of seint að hætta við

9951285886_660819e173_o-1.jpg
Auglýsing

Nú er búið að stað­festa á ótal mis­mun­andi vegu að 80 millj­arða króna pen­inga­gjafir rík­is­stjórn­ar­innar á skattfé undir hatti skulda­leið­rétt­ingar og for­sendu­brests eru galn­ar. Þær þjóna engum til­gangi öðrum en telja þeim kjós­endum Fram­sókn­ar­flokks­ins sem héldu að þeir væru að fara að fá 230 til 300 millj­arða króna úr hirslum vog­un­ar­sjóða trú um að það hafi verið með ein­hverjum hætti staðið við það lof­orð sem keypti síð­ustu kosn­ing­ar. Bless­un­ar­lega er sú útvatn­aða til­laga sem brátt verður opnað fyrir umsóknir að langt frá því. En hún er samt gal­in. Á svo ótrú­lega marga vegu.

Afar fáir fá fullt



Minn­is­blað sem fjár­mála- og efna­hags­ráðu­neytið um skulda­nið­ur­fell­ing­ar­á­form rík­is­stjórn­ar­innar gerði er mjög áhuga­vert, en það var sent efna­hags- og við­skipta­nefnd í vik­unni. Þar segir meðal ann­ars að „Flest heim­ili sem skráð voru fyrir verð­tryggðum lánum vegna kaupa á fast­eignum til eigin nota á árunum 2008 og 2009 hafa notið ein­hverra úrr­ræða á borð við sér­stakar vaxta­nið­ur­greiðslur sem greiddar voru árin 2011 og 2012. Eins og fram kemur í frum­varpi til laga um leið­rétt­ingu verð­tryggðra fast­eigna­veð­lána reikn­ast öll opin­ber úrræði sem heim­ili hafa þegar notið til frá­dráttar leið­rétt­ing­ar. Af þessu leiðir að afar fá heim­ili eiga rétt á hámarks­nið­ur­færslu sem er 4. m. kr.“

Það liggur sem­sagt fyrir að „afar fá heim­ili“ fá 4 millj­ónir króna. Flestir þeirra sem hafa verið í vanda munu fá mun miklu minna, enda verð­ur  fyrri aðstoð dregin frá.

Fer nán­ast allt til höf­uð­borg­ar­búa



Í minn­is­blað­inu kemur líka fram að 70 pró­sent upp­hæð­ar­inn­ar, vænt­an­lega um 56 millj­arðar króna, fer til hús­næð­is­eig­enda á höf­uð­borg­ar­svæð­inu. Ein­ungis 1,1 pró­sent, 880 millj­ónir króna, fara á Vest­firði og 1,3 pró­sent, rétt rúmur millj­arður króna, fara á Norð­ur­land vestra. Þar segir einnig að„­með­al­fjár­hæð nið­ur­færslu fer hækk­andi eftir því sem fast­eigna­matið er hærra enda eru skuldir að baki verð­mæt­ari eignum að jafn­aði hærri“. Hæsta fast­eigna­matið hér­lendis er vit­an­lega á höf­uð­borg­ar­svæð­inu.

Þar sem skulda­nið­ur­fell­ing­ar­greiðsl­urnar eru fjár­magn­aðar með skatt­heimtu og greiddar úr rík­is­sjóði má ljóst vera að lands­byggðin er mjög meluð í þess­ari risa­vöxnu sós­íal­ísku milli­færslu á pen­ingum okkar allra í vasa „sum­ra“. „Sum­ir“ eru nefni­lega að lang­mestu leyti höf­uð­borg­ar­bú­ar.

Auglýsing

Það liggur því fyrir að skulda­nið­ur­fell­ing­arnar eru fyrst og síð­ast vasa­pen­ingur fyrir hluta þeirra sem búa í Reykja­vík og nágrenni, nið­ur­greiddur af öllum hin­um.

Fáir yfir­skuld­settir og þeim fer hratt fækk­andi



Í þessu dásam­lega minn­is­blaði segir einnig að 35 pró­sent skulda­nið­ur­fell­inga­lottó­vinn­ings­ins fari til þeirra sem eru með meira en 100 pró­sent skuld­setn­ingu miðað við fast­eigna­mat. Fast­eigna­mat er mun lægra en mark­aðsvirði íbúða, stundum allt að 25-30 pró­sent. Því er hlut­fall þeirra sem eru með meira en 100 pró­sent skuld­setn­ingu af raun­virði sem eru að fara að fá skulda­nið­ur­fell­ing­ar­pen­inga enn lægra en 35 pró­sent.

Auk þess er fast­eigna­verð á fleygi­ferð upp á við, sér­stak­lega á höf­uð­borg­ar­svæð­inu. Það hefur hækkað um 11,1 pró­sent á einu ári. Haldi það áfram með sama hætti, sem fullar for­sendur eru fyrir vegna aðstæðna á íslenska mark­aðn­um, mun íbúð sem kost­aði 30 millj­ónir króna fyrir ári síðan hækka um 50 pró­sent fram til árs­ins 2017, þegar skulda­nið­ur­fell­ingin rennur sitt skeið. Hér verður því spáð að hlut­fall þeirra sem eiga rétt á skulda­nið­ur­fell­ingu, og væru með yfir 100 pró­sent skuld­setn­ingu miðað við mark­aðsvirði árið 2017, verði langt undir tíu pró­sent.

Og þá vaknar sú spurn­ing­in, af hverju er verið að gefa þessu fólki pen­inga þegar mark­að­ur­inn mun „leið­rétta“ stöðu þeirra á örfáum árum?

Erum á bull­andi yfir­drætti



Seðla­banki Íslands hefur sett fram þá rök­studdu skoðun að skulda­nið­ur­fell­ing­arnar muni auka verð­bólgu vegna auk­innar einka­neyslu. Það er vont fyrir alla, líka þann fjórð­ung lands­manna sem er á leigu­mark­aði og þann helm­ing heim­ila sem skuldar ekki í hús­næði. Svo ekki sé minnst á allt það unga fólk verður fast í for­eldra­húsum fram á fer­tugs­ald­ur­inn.

Sú aukna einka­neysla sem mun fylgja pen­inga­gjöfum rík­is­stjórn­ar­innar gæti eig­in­lega ekki komið á verri tíma. Vöru­skipta­jöfn­uður okk­ar, mun­ur­inn á því sem við flytjum inn og út úr land­inu, er nefni­lega orð­inn hræði­lega nei­kvæð­ur.

Ímyndum okkur að Ísland sé heim­ili. Útflutn­ingur eru tekjur þess og inn­flutn­ingur kostn­að­ur. Þegar inn­flutn­ingur er lægri en útflutn­ingur þá þarf heim­ilið að taka yfir­drátt, eða smá­lán, til að brúa bil­ið. Í aðdrag­anda hruns­ins þurfti að bæta við þann yfir­drátt nán­ast dag­lega, slíkur var mun­ur­inn.

Vöru­skipta­jöfn­uður síð­ustu mán­aða er dálítið 2007-hræði­leg­ur. Í mars í fyrra var hann jákvæður um 9,3 millj­arðar króna og mán­uð­inn eftir um 3,8 millj­arða króna. Á þessum tveimur mán­uðum „grædd­um“ við því rúma 13 millj­arða króna. Í mars 2014 var jöfn­uð­ur­inn nei­kvæður um 600 millj­ónir króna og í apríl nei­kvæður um sjö millj­arða króna. Nei­kvæður við­snún­ingur á milli ára er því tæpur 21 millj­arður króna!

Ástæðan fyrir þessu er í raun sára­ein­föld. Útflutn­ings­verð­mæti, sér­stak­lega sjáv­ar­af­urða og áls, eru að drag­ast mikið sam­an. Einka­neysla, sem drífur áfram inn­flutn­ing, er hins vegar að aukast. Til að takast á við þetta ástand þarf a) krónan verður að veikj­ast til að laga þetta með til­heyr­andi rýrnun á alþjóð­legu virði launa og eigna okkar eða b) sjáv­ar­af­urðir og ál verða að hækka slatta í erlendri mynt. Eitt er ljóst. EF þetta heldur áfram að þró­ast svona fer illa.

Og það síð­asta sem þarf akkurat núna er pen­ingja­gjöf sem mun auka einka­neyslu og hækka verð­bólgu.

Ekki of seint



Auk alls ofan­greinds stand­ast skulda­nið­ur­fell­ing­arnar ekki grund­vallar rétt­læt­is­kröf­ur, um þær ríkir póli­tísk óein­ing innan stjórn­ar­liðs­ins, kostn­aður við fram­kvæmd þeirra er hár og algjör óvissa er um hvort hin sér­tæka skatt­lagn­ing á þrotabú fall­inna banka, sem á að fjár­magna partý­ið, stand­ist lög.

Það hefur tekið tíma, en í dag hljóta allir sjá að keis­ar­inn er ekki í neinum föt­um. Hann er alls­ber. Þetta hafa allir sem skoðað hafa mál­ið, án þess að fá leið­ar­kort að sér­stakri nið­ur­stöðu frá stjórn­völd­um, séð.

Enn á eftir að afgreiða frum­varpið á Alþingi. Það er því ekki of seint að hætta við þennan fárán­lega afleik sem ómark­vissar tug­millj­arðar króna pen­inga­gjafir til ein­hverra, af því bara, eru. Þing­menn sem hafa hingað til spilað með og tekið póli­tíska fylgni fram yfir skyn­semi og heild­ar­hag geta enn stöðvað þetta. Það eina sem þarf er vilji til að sjá raun­veru­leik­ann eins og hann er. Og greiða atkvæði í sam­ræmi við það.

Það er enn von.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Þorkell Helgason
Aukið vægi útstrikana í komandi sveitarstjórnarkosningum
Kjarninn 22. janúar 2022
Ráðherrar þeirrar ríkisstjórnarinnar sem sat að völdum þegar eftirlaunalögin voru samþykkt.
Tíu hlutir sem hægt væri að gera fyrir kostnað vegna eftirlauna ráðherra og þingmanna
257 fyrrverandi þingmenn og 46 fyrrverandi ráðherrar fá eftirlaun á grundvelli umdeildra eftirlaunalaga sem voru í gildi á árunum 2003 til 2009. Alls kostaði þetta 876 milljónir króna í fyrra. Hér eru tíu hlutir sem hægt væri að gera fyrir það fé á ári.
Kjarninn 22. janúar 2022
Jepplingur á ferð í Laugarnesi í Reykjavík. Bílar af þessari stærðargráðu og stærri hafa orðið æ algengari á götunum undanfarin ár.
Bílarnir á götunum þyngjast og þyngjast
Nýskráðir fólksbílar á Íslandi árið 2021 voru að meðaltali um 50 prósentum þyngri en bílarnir voru árið 1990. Þetta er alþjóðleg þróun – sem sumir segja að sé helst leidd af bílaframleiðendum sem vilja selja almenningi stærri og dýrari bíla ár frá ári.
Kjarninn 22. janúar 2022
Nokkrir valkostanna sem eru til skoðunar gera ráð fyrir jarðgöngum í gegnum Reynisfjall og að vegurinn liggi meðfram Víkurfjöru.
Sér ekki hvað nýr valkostur um Mýrdal á að leysa
Oddviti Mýrdalshrepps telur að nýjum valkosti Vegagerðarinnar við færslu hringvegarins í Mýrdal myndi fylgja umtalsvert meira jarðrask en láglendisvegi og jarðgöngum.
Kjarninn 22. janúar 2022
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Microsoft kaupir Blizzard og frábær CES
Kjarninn 22. janúar 2022
Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra.
Stefnt að því að koma Íslandi í efstu sætin á Regnbogakortinu
Forsætisráðherra hefur lagt fram framkvæmdaáætlun í málefnum hinsegin fólks í 17 liðum fram í samráðsgátt stjórnvalda. Á meðal aðgerða er að stjórnendur hjá ríkinu og lögreglumenn fái fræðslu um málefni hinsegin fólks.
Kjarninn 21. janúar 2022
N1 Rafmagn er dótturfélag N1, sem er eitt dótturfélaga Festi hf., sem er að uppistöðu í eigu íslenskra lífeyrissjóða.
N1 reiknar með því að útskýra rafmagnsendurgreiðslur betur eftir helgi
N1 Rafmagn, sem áður hét Íslensk orkumiðlun, hefur verið orkusali til þrautavara frá 1. júní 2020. Fyrirtækið hefur ekki útskýrt hvers vegna það hyggst einungis endurgreiða neytendum mismun tveggja taxta frá 1. nóvember 2021.
Kjarninn 21. janúar 2022
Tímasetning uppsagnar tilfallandi og greiðslur til hluthafa „eðlilegur hluti af fyrirtækjarekstri“
Sjóvá vísar því á bug að samningi við FÍB um vegaþjónustu hafi verið sagt upp í hefndarskyni. Tímasetningin hafi verið tilfallandi. Markaðsstjóri Sjóvá segir greiðslur til hluthafa „eðlilegan hluta af fyrirtækjarekstri“.
Kjarninn 21. janúar 2022
Meira úr sama flokkiÁlit
None