Ekki of seint að hætta við

9951285886_660819e173_o-1.jpg
Auglýsing

Nú er búið að stað­festa á ótal mis­mun­andi vegu að 80 millj­arða króna pen­inga­gjafir rík­is­stjórn­ar­innar á skattfé undir hatti skulda­leið­rétt­ingar og for­sendu­brests eru galn­ar. Þær þjóna engum til­gangi öðrum en telja þeim kjós­endum Fram­sókn­ar­flokks­ins sem héldu að þeir væru að fara að fá 230 til 300 millj­arða króna úr hirslum vog­un­ar­sjóða trú um að það hafi verið með ein­hverjum hætti staðið við það lof­orð sem keypti síð­ustu kosn­ing­ar. Bless­un­ar­lega er sú útvatn­aða til­laga sem brátt verður opnað fyrir umsóknir að langt frá því. En hún er samt gal­in. Á svo ótrú­lega marga vegu.

Afar fáir fá fullt



Minn­is­blað sem fjár­mála- og efna­hags­ráðu­neytið um skulda­nið­ur­fell­ing­ar­á­form rík­is­stjórn­ar­innar gerði er mjög áhuga­vert, en það var sent efna­hags- og við­skipta­nefnd í vik­unni. Þar segir meðal ann­ars að „Flest heim­ili sem skráð voru fyrir verð­tryggðum lánum vegna kaupa á fast­eignum til eigin nota á árunum 2008 og 2009 hafa notið ein­hverra úrr­ræða á borð við sér­stakar vaxta­nið­ur­greiðslur sem greiddar voru árin 2011 og 2012. Eins og fram kemur í frum­varpi til laga um leið­rétt­ingu verð­tryggðra fast­eigna­veð­lána reikn­ast öll opin­ber úrræði sem heim­ili hafa þegar notið til frá­dráttar leið­rétt­ing­ar. Af þessu leiðir að afar fá heim­ili eiga rétt á hámarks­nið­ur­færslu sem er 4. m. kr.“

Það liggur sem­sagt fyrir að „afar fá heim­ili“ fá 4 millj­ónir króna. Flestir þeirra sem hafa verið í vanda munu fá mun miklu minna, enda verð­ur  fyrri aðstoð dregin frá.

Fer nán­ast allt til höf­uð­borg­ar­búa



Í minn­is­blað­inu kemur líka fram að 70 pró­sent upp­hæð­ar­inn­ar, vænt­an­lega um 56 millj­arðar króna, fer til hús­næð­is­eig­enda á höf­uð­borg­ar­svæð­inu. Ein­ungis 1,1 pró­sent, 880 millj­ónir króna, fara á Vest­firði og 1,3 pró­sent, rétt rúmur millj­arður króna, fara á Norð­ur­land vestra. Þar segir einnig að„­með­al­fjár­hæð nið­ur­færslu fer hækk­andi eftir því sem fast­eigna­matið er hærra enda eru skuldir að baki verð­mæt­ari eignum að jafn­aði hærri“. Hæsta fast­eigna­matið hér­lendis er vit­an­lega á höf­uð­borg­ar­svæð­inu.

Þar sem skulda­nið­ur­fell­ing­ar­greiðsl­urnar eru fjár­magn­aðar með skatt­heimtu og greiddar úr rík­is­sjóði má ljóst vera að lands­byggðin er mjög meluð í þess­ari risa­vöxnu sós­íal­ísku milli­færslu á pen­ingum okkar allra í vasa „sum­ra“. „Sum­ir“ eru nefni­lega að lang­mestu leyti höf­uð­borg­ar­bú­ar.

Auglýsing

Það liggur því fyrir að skulda­nið­ur­fell­ing­arnar eru fyrst og síð­ast vasa­pen­ingur fyrir hluta þeirra sem búa í Reykja­vík og nágrenni, nið­ur­greiddur af öllum hin­um.

Fáir yfir­skuld­settir og þeim fer hratt fækk­andi



Í þessu dásam­lega minn­is­blaði segir einnig að 35 pró­sent skulda­nið­ur­fell­inga­lottó­vinn­ings­ins fari til þeirra sem eru með meira en 100 pró­sent skuld­setn­ingu miðað við fast­eigna­mat. Fast­eigna­mat er mun lægra en mark­aðsvirði íbúða, stundum allt að 25-30 pró­sent. Því er hlut­fall þeirra sem eru með meira en 100 pró­sent skuld­setn­ingu af raun­virði sem eru að fara að fá skulda­nið­ur­fell­ing­ar­pen­inga enn lægra en 35 pró­sent.

Auk þess er fast­eigna­verð á fleygi­ferð upp á við, sér­stak­lega á höf­uð­borg­ar­svæð­inu. Það hefur hækkað um 11,1 pró­sent á einu ári. Haldi það áfram með sama hætti, sem fullar for­sendur eru fyrir vegna aðstæðna á íslenska mark­aðn­um, mun íbúð sem kost­aði 30 millj­ónir króna fyrir ári síðan hækka um 50 pró­sent fram til árs­ins 2017, þegar skulda­nið­ur­fell­ingin rennur sitt skeið. Hér verður því spáð að hlut­fall þeirra sem eiga rétt á skulda­nið­ur­fell­ingu, og væru með yfir 100 pró­sent skuld­setn­ingu miðað við mark­aðsvirði árið 2017, verði langt undir tíu pró­sent.

Og þá vaknar sú spurn­ing­in, af hverju er verið að gefa þessu fólki pen­inga þegar mark­að­ur­inn mun „leið­rétta“ stöðu þeirra á örfáum árum?

Erum á bull­andi yfir­drætti



Seðla­banki Íslands hefur sett fram þá rök­studdu skoðun að skulda­nið­ur­fell­ing­arnar muni auka verð­bólgu vegna auk­innar einka­neyslu. Það er vont fyrir alla, líka þann fjórð­ung lands­manna sem er á leigu­mark­aði og þann helm­ing heim­ila sem skuldar ekki í hús­næði. Svo ekki sé minnst á allt það unga fólk verður fast í for­eldra­húsum fram á fer­tugs­ald­ur­inn.

Sú aukna einka­neysla sem mun fylgja pen­inga­gjöfum rík­is­stjórn­ar­innar gæti eig­in­lega ekki komið á verri tíma. Vöru­skipta­jöfn­uður okk­ar, mun­ur­inn á því sem við flytjum inn og út úr land­inu, er nefni­lega orð­inn hræði­lega nei­kvæð­ur.

Ímyndum okkur að Ísland sé heim­ili. Útflutn­ingur eru tekjur þess og inn­flutn­ingur kostn­að­ur. Þegar inn­flutn­ingur er lægri en útflutn­ingur þá þarf heim­ilið að taka yfir­drátt, eða smá­lán, til að brúa bil­ið. Í aðdrag­anda hruns­ins þurfti að bæta við þann yfir­drátt nán­ast dag­lega, slíkur var mun­ur­inn.

Vöru­skipta­jöfn­uður síð­ustu mán­aða er dálítið 2007-hræði­leg­ur. Í mars í fyrra var hann jákvæður um 9,3 millj­arðar króna og mán­uð­inn eftir um 3,8 millj­arða króna. Á þessum tveimur mán­uðum „grædd­um“ við því rúma 13 millj­arða króna. Í mars 2014 var jöfn­uð­ur­inn nei­kvæður um 600 millj­ónir króna og í apríl nei­kvæður um sjö millj­arða króna. Nei­kvæður við­snún­ingur á milli ára er því tæpur 21 millj­arður króna!

Ástæðan fyrir þessu er í raun sára­ein­föld. Útflutn­ings­verð­mæti, sér­stak­lega sjáv­ar­af­urða og áls, eru að drag­ast mikið sam­an. Einka­neysla, sem drífur áfram inn­flutn­ing, er hins vegar að aukast. Til að takast á við þetta ástand þarf a) krónan verður að veikj­ast til að laga þetta með til­heyr­andi rýrnun á alþjóð­legu virði launa og eigna okkar eða b) sjáv­ar­af­urðir og ál verða að hækka slatta í erlendri mynt. Eitt er ljóst. EF þetta heldur áfram að þró­ast svona fer illa.

Og það síð­asta sem þarf akkurat núna er pen­ingja­gjöf sem mun auka einka­neyslu og hækka verð­bólgu.

Ekki of seint



Auk alls ofan­greinds stand­ast skulda­nið­ur­fell­ing­arnar ekki grund­vallar rétt­læt­is­kröf­ur, um þær ríkir póli­tísk óein­ing innan stjórn­ar­liðs­ins, kostn­aður við fram­kvæmd þeirra er hár og algjör óvissa er um hvort hin sér­tæka skatt­lagn­ing á þrotabú fall­inna banka, sem á að fjár­magna partý­ið, stand­ist lög.

Það hefur tekið tíma, en í dag hljóta allir sjá að keis­ar­inn er ekki í neinum föt­um. Hann er alls­ber. Þetta hafa allir sem skoðað hafa mál­ið, án þess að fá leið­ar­kort að sér­stakri nið­ur­stöðu frá stjórn­völd­um, séð.

Enn á eftir að afgreiða frum­varpið á Alþingi. Það er því ekki of seint að hætta við þennan fárán­lega afleik sem ómark­vissar tug­millj­arðar króna pen­inga­gjafir til ein­hverra, af því bara, eru. Þing­menn sem hafa hingað til spilað með og tekið póli­tíska fylgni fram yfir skyn­semi og heild­ar­hag geta enn stöðvað þetta. Það eina sem þarf er vilji til að sjá raun­veru­leik­ann eins og hann er. Og greiða atkvæði í sam­ræmi við það.

Það er enn von.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Hópur fólks mótmælti fyrir utan höfuðstöðvar Landsbankans árið 2016 vegna Borgunarmálsins.
Eignarhaldsfélagið Borgun hefur tvöfaldað fjárfestingu sína í Borgun
Félag sem keypti hlut ríkisbanka í greiðslumiðlunarfyrirtækinu Borgun bak við luktar dyr haustið 2014 hefur fengið háar arðgreiðslur, selt hlut sinn og haldið eftir verðmætum bréfum í Visa Inc. Eigendur þess hafa tvöfaldað upphaflega fjárfestingu sína.
Kjarninn 9. ágúst 2020
Aðdáendur GusGus gefa út ljósmyndabók um hljómsveitina
Á aldarfjórðungsafmæli raftónlistarhljómsveitarinnar GusGus safnar hópur aðdáenda fyrir útgáfu bókar um feril hennar.
Kjarninn 9. ágúst 2020
Gunnar Hólmsteinn Ársælsson
Kyrkingartakið
Kjarninn 9. ágúst 2020
Ólafur Elíasson
Þetta er nú meira klúðrið
Kjarninn 9. ágúst 2020
Þórólfur Guðnason og Kári Stefánsson.
Kári og Þórólfur kalla eftir hagrænu uppgjöri stjórnvalda
„Stjórnvöld eiga nú að segja hvað þau vilja,“ segir Kári Stefánsson. „Ef við viljum halda veirunni í lágmarki þá þurfum við að gera þetta eins og við höfum verið að gera,“ segir Þórólfur Guðnason. Hagrænt uppgjör vanti frá stjórnvöldum.
Kjarninn 9. ágúst 2020
Einn sjúklingur með COVID-19 liggur á gjörgæsludeild Landspítalans.
114 með COVID-19 – 962 í sóttkví
Þrjú ný innanlandssmit af kórónuveirunni greindust hér á landi í gær. Ekkert virkt smit greindist við landamærin.114 manns eru nú með COVID-19 og í einangrun.
Kjarninn 9. ágúst 2020
Flaug 6.000 kílómetra yfir hafið og heim
Sástu spóa suð‘r í flóa í sumar? Ef hann er ekki þegar floginn til vetrarstöðvanna eru allar líkur á því að hann sé að undirbúa brottför. Spóinn Ékéké kom hingað í vor. Flakkaði um landið áður en hún flaug beinustu leið til Vestur-Afríku.
Kjarninn 9. ágúst 2020
Rúllustigarnir eru enn tómir. En listaverkin eru komin á sinn stað.
Loksins – eftir 13 ára seinkun
Þegar tilkynnt var um byggingu nýs flugvallar og flugstöðvar í Berlín árið 1996 átti framkvæmdum að ljúka árið 2007. Nú hillir undir að hann verði tekinn í notkun, þrettán árum á eftir áætlun.
Kjarninn 9. ágúst 2020
Meira úr sama flokkiÁlit
None