Fórnir fyrir komandi kynslóðir

Auglýsing

Eitt af því sem kalla mætti galla á því lýð­ræð­is­fyr­ir­komu­lagi sem við höfum komið okkur upp er inn­byggð skamm­sýni. Stjórn­mála­menn sækja sér umboð frá kjós­endum til fjög­urra ára í senn en það er ekki nóg til þess að gera var­an­legar og vel ígrund­aðar breyt­ing­ar. Mario Drag­hi, for­seti banka­ráðs Seðla­banka Evr­ópu, er stundum kall­aður mik­il­væg­asti stjórn­mála­­maður Evr­ópu í erlendum fjöl­miðlum af þess­ari ástæðu. Stjórn­mála­menn hafa komið og horfið jafn­harðan í Evr­ópu á und­an­förnum árum, ekki síst í Suð­ur­-­Evr­ópu, án þess að stærstu vanda­málin hafi verið leyst.

Af þessum ástæðum hafa spjótin beinst að Seðla­­bank­anum og ýmsum alþjóða­stofn­un­um; þar eru lín­urnar lagðar í stórum málum oft á tíð­um. Hér á landi er stundum rætt um að þjóðir Evr­ópu séu að fram­selja full­veldi til alþjóða­stofn­ana eins og Evr­ópu­sam­bands­ins (ES­B), með þátt­töku í alþjóða­sam­starf­inu í gegnum form­lega aðild að ESB. Vand­inn mun fremur vera póli­tískt óþol kjós­enda í erf­iðum aðstæð­um. Það gefst ein­fald­lega ekki tími til þess að búa til lang­tíma­sýn út úr vand­ræð­um.

almennt_08_05_2014

Auglýsing

Lang­tíma­sýnin getur orðið til



Við­skipta­ráð var gagn­rýnt mikið í kjöl­far hruns­ins fyrir við­hlæj­enda­hlut­verkið sem ráðið var í gagn­vart því jafn­væg­is­­leysi sem ein­kenndi íslenska fjár­mála­kerfið og hag­kerfið í heild. Þetta var rétt­mæt gagn­rýni. Ólíkt mörgum öðrum sam­tökum – svo ekki sé talað um stjórn­mála­menn – baðst ráðið afsök­unar á ofmati sínu á eigin ágæti með form­legum hætti. Þetta var virð­ing­ar­vert og til fyr­ir­mynd­ar. Síðan hefur ráðið leitt mik­il­væga sér­fræði­vinnu, með hjálp ráð­gjaf­ar­fyr­ir­tæk­is­ins McK­ins­ey. Form­legum sam­ráðs­vett­vangi stjórn­mála­manna, fræði­manna, atvinnu­rek­enda, verka­lýðs­hreyf­ing­ar­innar og sér­fræð­inga úr atvinnu­líf­inu var komið á og ítar­leg vinna sett af stað. Mark­mið þess­arar vinnu má setja fram sem vopn gegn inn­byggðum galla lýð­ræð­is­kerf­is­ins; það er að marka lang­tíma­sýn til að tryggja betri lífs­kjör sem er hafin upp fyrir póli­tískt þras, skamm­tíma­mið­aða vinnu. Þessi sýn getur orðið til ef stjórn­mála­menn láta kné fylgja kviði og beygja sig undir þessa mik­il­vægu aðferða­fræði.

Eins og banka­bónus­arnir



Í eðli sínu er hið sið­ferði­lega vanda­mál skamm­tíma­sýn­innar á vett­vangi stjórn­mál­anna svipað inn­byggðum galla við bón­us­greiðslu­kerfi í banka­geir­an­um. Í mörgum fjár­mála­­fyr­ir­tækjum hafa bónus­kerfi verið byggð upp í sam­hengi við stærð samn­inga, rekstr­ar­af­komu í sam­tím­an­um, fremur en að horfa til þess end­ur­heimta á löngum tíma. Þarna verður til hvati sem sér­fræð­ingar hafa sumir hverjir full­yrt að sé rótin að röngum og of áhættu­sæknum ákvörð­un­um, hvorki meira né minna. Þar á meðal er einn virt­asti hag­fræð­ingur heims og fyrr­ver­andi aðal­hag­fræð­ingur Alþjóða­gjald­eyr­is­sjóðs­ins, Simon John­son. Banka­menn þurfa að klára rök­ræð­una um þessi mál og vera opnir fyrir því að hugs­an­lega sé núver­andi fyr­ir­komu­lag á alþjóð­legum fjár­mála­mörk­uðum með inn­byggðan veik­leika; skamm­tíma­sýn í stað lang­tíma­sýn­ar.

Póli­tík og sér­fræði­þekk­ing



Ís­land stendur enn frammi fyrir miklum vand­ræðum eftir hrun fjár­mála­kerf­is­ins og gjald­mið­ils­ins. Skamm­tíma­lækn­ingar duga ekki til þess að leysa málin og engin auð­veld lausn er til, sökum hárra opin­berra skulda, fjár­magns­hafta og skuld­bind­inga í erlendum gjald­eyri. Aðeins lang­tíma­sýn getur leitt þjóð­ina út úr ógöng­unum og áfram í átt til betri lífs­kjara. Engar æfingar munu duga, engir galdr­ar. Þótt sjaldan sé á það minnst er til staðar tæki­færi til þess að leggj­ast yfir vanda­málin og setja kom­andi kyn­slóðir framar þeirri sem er með vanda­málin í hönd­un­um. Það er oft þung­bært fyrir stjórn­mála­­menn að gefa vin­sældir sínar eftir með lang­tíma­hags­muni þjóð­ar­innar í húfi. En nákvæm­lega þetta er staðan á Íslandi. Stjórn­mála­menn hafa komið og far­ið, vin­sældir ýmist vaxa hratt eða hrynja. Póli­tísk kreppa er við­var­andi á meðan ekki er gerð minnsta til­raun til þess að end­ur­skil­greina hið póli­tíska starf út frá lang­tíma­sýn, hags­munum kom­andi kyn­slóða.

Vett­vang­ur­inn er til staðar



Vett­vang­ur­inn sem skap­aður hefur ver­ið, eftir frum­kvæði Við­skipta­ráðs, er merki­leg til­raun til þess að upp­hefja stjórn­mála­­starfið úr skamm­sýn­inni yfir í lang­tíma­sýn­ina. Þetta starf fór af stað af miklum krafti en betur má ef duga skal. Úthaldið í vinn­unni ætti að vera drifið áfram af mik­il­vægi lang­tíma­sýn­ar­innar og þess þekkta veru­leika að góðir hlutir ger­ast hægt og bít­andi.

Tug­millj­arða pen­inga­gjafir úr skuldum vöfnum rík­is­sjóði, sem nú er verið að und­ir­búa með upp­setn­ingu vef­síðu og hug­bún­að­ar, er ágætt dæmi skamm­sýni stjórn­mála­manna og hvaða áhrif hún getur haft á vin­sæld­ir. Lýð­ur­inn bíður spenntur eftir pen­inga­gjöf­un­um, en kom­andi kyn­slóðir vita ekki af því að pen­ing­arnir hefðu getað farið í að bæta hag þeirra.

Pén­ingar



Í þessum aðstæð­um, sem allir lands­menn eru að glíma við, er hollt að horfa til boð­skapar þeirra sem hafa skrá­sett þær miklu fórnir sem kyn­slóðir Íslend­inga hafa fært svo að sú sem nú lifir búi við aukin tæki­færi. Snill­ing­ur­inn Hall­dór Lax­ness er lík­lega sá Íslend­ingur sem hefur skrá­sett þessar fórnir með magn­aðri hætti en nokkur ann­ar. Þar er á öllu tek­ið; pén­ing­un­um, valdi, stétta­bar­áttu og mann­legum breysk­leika ekki síst. Dýpsti boð­skap­ur­inn, gegnum gang­andi í öllum hans verk­um, er best lýst sem sífelldri bar­áttu á milli þröng­sýni og víð­sýni. Í hinu fyrra er mað­ur­inn eins og veð­hlaupa­hross, rör­sýnin blindar honum sýn. Víð­sýnin er hins vegar eig­in­legt leið­ar­ljós í lífs­ins gangi. Hún er enn fremur for­senda þess að geta mótað lang­tíma­sýn­ina, kom­andi kyn­slóðum til heilla.

Leið­ar­inn birt­ist fyrst í nýjasta Kjarn­an­um. Lestu hann hér.

Í upphafi árs 2020

Við á Kjarnanum göngum bjartsýn og einbeitt inn í nýtt ár og þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Vilja að ekki verði hvoru tveggja beitt álagi og annarri refsingu vegna sama skattalagabrots
Nefnd um rannsókn og saksókn skattalagabrota leggur til að hætt verði að beita álagi við endurákvörðun skatta þegar mál fer í refsimeðferð.
Kjarninn 25. janúar 2020
Erlendum ríkisborgurum gæti fjölgað um einn Garðabæ út 2023
Útlendingum sem fluttu til Íslands fjölgaði um rúmlega fimm þúsund í fyrra þrátt fyrir efnahagssamdrátt. Þeir hefur fjölgað um 128 prósent frá byrjun árs 2011 og spár gera ráð fyrir að þeim haldi áfram að fjölga á allra næstu árum.
Kjarninn 25. janúar 2020
Kristbjörn Árnason
Hrunadans nútímans
Leslistinn 25. janúar 2020
Kórónaveiran: Heimshorna á milli á innan við 30 dögum
Það var ekkert leyndarmál að á fiskmarkaðinum í Wuhan var hægt að kaupa margt annað en fisk. 41 hefur látist vegna veirusýkingar sem rakin er til markaðarins.
Kjarninn 25. janúar 2020
Stefán Ólafsson
Nýfrjálshyggju Miltons Friedman hafnað í Bandaríkjunum og Davos
Kjarninn 25. janúar 2020
Samdráttur í flugi lagar losunarstöðuna
Losun gróðurhúsalofttegunda frá flugi dróst verulega mikið saman í fyrra. Það er ein hliðin á miklum efnahagslegum og umhverfislegum áhrifum af minni flugumferð eftir fall WOW Air og kyrrsetninguna á 737 Max vélum Boeing.
Kjarninn 24. janúar 2020
Teitur Björn Einarsson
Teitur Björn leiðir starfshóp um aðgerðir til að treysta atvinnulíf og búsetu á Flateyri
Forsætisráðherra, fjármála- og efnahagsráðherra og samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra hafa ákveðið að skipa starfshóp til að móta tillögur um aðgerðir til að treysta atvinnulíf og búsetu á Flateyri í kjölfar snjóflóðsins þann 14. janúar síðastliðinn.
Kjarninn 24. janúar 2020
Pottersen
Pottersen
Pottersen – 28. þáttur: Ástir, örlög og Quidditch
Kjarninn 24. janúar 2020
Meira úr sama flokkiLeiðari
None