Er eitthvað lýðræðislegt við einræðisherra?

9952973665_24af836cf7_o.jpg
Auglýsing

Fólki dettur stundum í hug að það gæti verið snjallt og jafn­vel alveg ein­stak­lega lýð­ræð­is­legt að kjósa borg­ar­stjóra beint. Þá væri hann óháður þessum þreyt­andi póli­tíkusum sem þenja sig stöðugt í borg­ar­stjórn­inni og gæti gengið erinda borg­ar­búa beint og milli­liða­laust.

Það er út af fyrir sig alveg hægt skilja að sumum finn­ist ein­fald­ara og betra að geta gengið að sínum manni vís­um. En það er skrítn­ara að tengja þetta fyr­ir­komu­lag við lýð­ræði. Það er svona álíka gáfu­legt og að segja að lýð­ræði sé í raun­inni ein­ræði.

Ein­ræð­is­herra er ein­ræð­is­herra alveg sama þótt hann hafi verið kos­inn. Lýð­ræði er hins vegar hópa­vinna og trúin á það er ósköp ein­föld: Hún gengur út á að það sé lík­legBBra til árang­urs að vinna saman í hópum en að stóla alltaf á ein­hvern karl eða konu sem grenjar í sím­tól inni á skrif­stofu eða þyk­ist stöðugt vera að leysa öll mál upp á eigin spýt­ur.

Smátt og smátt er líka að verða ljóst að fyr­ir­komu­lag þar sem kjörnir full­trúar ráða öllu um skeið og eiga helst ekk­ert að hlusta á nöldrið í kjós­endum er að ganga sér til húð­ar. Stöðugt er bent á nýjar leiðir til að ráðg­ast við borg­ar­ana um stærri og smærri mál utan við hefð­bundnar kosn­ing­ar.

almennt_15_05_2014

Auglýsing

Reykja­vík­ur­borg hefur á þessu kjör­tíma­bili unnið að því að þróa tvenns konar þátt­töku­leiðir undir heit­inu „Betri Reykja­vík“ (sjá betri­reykja­vik.is). Ann­ars vegar er það form­legur far­vegur hug­mynda og til­lagna sem rök­ræddar eru á net­inu og fara að lokum til afgreiðslu á við­eig­andi sviði borg­ar­inn­ar. Þannig geta Reyk­vík­ingar sent til­lögur sínar beint til þeirra nefnda sem fjalla um hvert og eitt mál.

Þannig verður Reykja­vík betri. Hverfin geta líka orðið betri, fal­legri og skemmti­legri með aðstoð borg­ar­búa. Um það snýst verk­efnið Betri hverfi. Þá fá borg­ar­arnir úthlutað fé til við­halds og fram­kvæmda í eigin hverf­um. Þátt­taka er ekki tíma­frek. Fyrst er óskað eftir hug­mynd­um, þá er gef­inn kostur á rök­ræðum um hug­mynd­irnar á net­inu og að lokum er þeim raðað í for­gangs­röð sem ákvarðar hvaða hug­myndir verða fram­kvæmd­ar. Það má segja að Betri hverfi sé eins konar æfing enn sem komið er. Þátt­töku­verk­efnum af þessu tagi mun fjölga í fram­tíð­inni og þau stækka. Það er engin spurn­ing.

Borgin hefur líka átt sam­starf við stjórn­mála­fræð­inga sem vinna að þróun aðferða til sam­ráðs við almenn­ing. Hér var til dæmis á síð­asta ári James Fis­hkin frá Stan­for­d-há­skóla sem hefur skipu­lagt svo­kall­aðar rök­ræðukann­anir víða um heim. Rök­ræðukann­anir blanda saman aðferð skoð­ana­kann­ana og rök­ræðu­funda til að sjá breyt­ingar sem verða á við­horfum fólks þegar það fær tæki­færi til að kynna sér mál í hörgul. Það kemur í ljós að slíkar breyt­ingar geta verið umtals­verð­ar.

Stjórn­mála­menn verða að átta sig á að sam­ráð við almenn­ing er mjög mik­il­vægt. Aukið lýð­ræði íbú­anna er ein­fald­lega fram­tíðin og hún er björt. Þetta fyr­ir­komu­lag felur ekki í sér ein­hvers konar lýð­skrum eða takka­lýð­ræði. Það er ekki hægt að ætl­ast til þess að við séum öll vel að okkur um þau fjöl­mörgu mál sem þarf að móta stefnu um eða taka ákvarð­anir um. En það þarf að vera eitt­hvert vit í ákvörð­un­um. Besta leiðin til að þetta vit verði sem allra mest er að búa til aðstæður þar sem fólk getur bæði sett sig inn í mál og tekið þátt í að móta stefnu og jafn­vel taka ákvarð­an­ir. Það er lýð­ræði.

Góðir leið­togar eru fínir og þeir geta hjálpað heil­mik­ið. En þeir toppa ekki visku fjöld­ans. Þeir eiga því aðal­lega að hjálpa til við að sú viska nýt­ist sem best.

Greinin birist í nýjasta Kjarn­an­um. Lestu hann hér.

Íslendingar eyddu minna erlendis
Í júlí var mesti samdráttur í kortaveltu Íslendinga erlendis síðan í október 2009, alls dróst veltan saman um 5,3 prósent. Færri brottfarir Íslendinga í kjölfar falls WOW air skýra að hluta til samdráttinn.
Kjarninn 22. ágúst 2019
Stefán Ólafsson
Verðbólguskot gengur yfir
Kjarninn 22. ágúst 2019
Pólverjar rjúfa 20 þúsund íbúa múrinn á Íslandi
Pólskum ríkisborgurum fjölgaði hér á landi um 5 prósent á átta mánuðum.
Kjarninn 22. ágúst 2019
Hörður Arnarson
Hið rétta um raforkuverð til stórnotenda
Kjarninn 22. ágúst 2019
Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, formaður Miðflokksins.
Leggur til að Bretland gerist tímabundið aðili að EES-samningnum
Formaður Miðflokksins og fyrrverandi forsætisráðherra telur að Bretar muni blómstra eftir útgöngu úr Evrópusambandinu.
Kjarninn 22. ágúst 2019
Vilja koma í veg fyrir að almannaheillafélög verði misnotuð
Nýr fræðslubæklingur hefur verið gefinn út sem beinist að því að fræða almannaheillafélög um góða stjórnarhætti til að koma í veg fyrir að starfsemi þeirra sé misnotuð.
Kjarninn 22. ágúst 2019
Raunlækkun á fasteignaverði síðustu 12 mánuði
Tólf mánaða hækkun vísitölu íbúðaverðs á höfuðborgarsvæðinu náði rúmlega átta ára lágmarki í júlí þegar hún mældist einungis 2,93 prósent. Á sama tíma mældist tólf mánaða verðbólga 3,1 prósent.
Kjarninn 22. ágúst 2019
Hreiðar Már Sigurðsson við meðferð CLN-málsins í héraði í sumar. Þar voru allir sakborningar sýknaðir.
CLN-málinu áfrýjað til Landsréttar
Hinu svokallaða CLN-máli gegn æðstu stjórnendum Kaupþings hefur verið áfrýjað til Landsréttar. Málið hefur flækst fram og til baka í dómskerfinu árum saman og búið er að greiða til baka hluta þeirra fjármuna sem taldir voru tapaðir.
Kjarninn 22. ágúst 2019
Meira úr sama flokkiÁlit
None