Er eitthvað lýðræðislegt við einræðisherra?

9952973665_24af836cf7_o.jpg
Auglýsing

Fólki dettur stundum í hug að það gæti verið snjallt og jafn­vel alveg ein­stak­lega lýð­ræð­is­legt að kjósa borg­ar­stjóra beint. Þá væri hann óháður þessum þreyt­andi póli­tíkusum sem þenja sig stöðugt í borg­ar­stjórn­inni og gæti gengið erinda borg­ar­búa beint og milli­liða­laust.

Það er út af fyrir sig alveg hægt skilja að sumum finn­ist ein­fald­ara og betra að geta gengið að sínum manni vís­um. En það er skrítn­ara að tengja þetta fyr­ir­komu­lag við lýð­ræði. Það er svona álíka gáfu­legt og að segja að lýð­ræði sé í raun­inni ein­ræði.

Ein­ræð­is­herra er ein­ræð­is­herra alveg sama þótt hann hafi verið kos­inn. Lýð­ræði er hins vegar hópa­vinna og trúin á það er ósköp ein­föld: Hún gengur út á að það sé lík­legBBra til árang­urs að vinna saman í hópum en að stóla alltaf á ein­hvern karl eða konu sem grenjar í sím­tól inni á skrif­stofu eða þyk­ist stöðugt vera að leysa öll mál upp á eigin spýt­ur.

Smátt og smátt er líka að verða ljóst að fyr­ir­komu­lag þar sem kjörnir full­trúar ráða öllu um skeið og eiga helst ekk­ert að hlusta á nöldrið í kjós­endum er að ganga sér til húð­ar. Stöðugt er bent á nýjar leiðir til að ráðg­ast við borg­ar­ana um stærri og smærri mál utan við hefð­bundnar kosn­ing­ar.

almennt_15_05_2014

Auglýsing

Reykja­vík­ur­borg hefur á þessu kjör­tíma­bili unnið að því að þróa tvenns konar þátt­töku­leiðir undir heit­inu „Betri Reykja­vík“ (sjá betri­reykja­vik.is). Ann­ars vegar er það form­legur far­vegur hug­mynda og til­lagna sem rök­ræddar eru á net­inu og fara að lokum til afgreiðslu á við­eig­andi sviði borg­ar­inn­ar. Þannig geta Reyk­vík­ingar sent til­lögur sínar beint til þeirra nefnda sem fjalla um hvert og eitt mál.

Þannig verður Reykja­vík betri. Hverfin geta líka orðið betri, fal­legri og skemmti­legri með aðstoð borg­ar­búa. Um það snýst verk­efnið Betri hverfi. Þá fá borg­ar­arnir úthlutað fé til við­halds og fram­kvæmda í eigin hverf­um. Þátt­taka er ekki tíma­frek. Fyrst er óskað eftir hug­mynd­um, þá er gef­inn kostur á rök­ræðum um hug­mynd­irnar á net­inu og að lokum er þeim raðað í for­gangs­röð sem ákvarðar hvaða hug­myndir verða fram­kvæmd­ar. Það má segja að Betri hverfi sé eins konar æfing enn sem komið er. Þátt­töku­verk­efnum af þessu tagi mun fjölga í fram­tíð­inni og þau stækka. Það er engin spurn­ing.

Borgin hefur líka átt sam­starf við stjórn­mála­fræð­inga sem vinna að þróun aðferða til sam­ráðs við almenn­ing. Hér var til dæmis á síð­asta ári James Fis­hkin frá Stan­for­d-há­skóla sem hefur skipu­lagt svo­kall­aðar rök­ræðukann­anir víða um heim. Rök­ræðukann­anir blanda saman aðferð skoð­ana­kann­ana og rök­ræðu­funda til að sjá breyt­ingar sem verða á við­horfum fólks þegar það fær tæki­færi til að kynna sér mál í hörgul. Það kemur í ljós að slíkar breyt­ingar geta verið umtals­verð­ar.

Stjórn­mála­menn verða að átta sig á að sam­ráð við almenn­ing er mjög mik­il­vægt. Aukið lýð­ræði íbú­anna er ein­fald­lega fram­tíðin og hún er björt. Þetta fyr­ir­komu­lag felur ekki í sér ein­hvers konar lýð­skrum eða takka­lýð­ræði. Það er ekki hægt að ætl­ast til þess að við séum öll vel að okkur um þau fjöl­mörgu mál sem þarf að móta stefnu um eða taka ákvarð­anir um. En það þarf að vera eitt­hvert vit í ákvörð­un­um. Besta leiðin til að þetta vit verði sem allra mest er að búa til aðstæður þar sem fólk getur bæði sett sig inn í mál og tekið þátt í að móta stefnu og jafn­vel taka ákvarð­an­ir. Það er lýð­ræði.

Góðir leið­togar eru fínir og þeir geta hjálpað heil­mik­ið. En þeir toppa ekki visku fjöld­ans. Þeir eiga því aðal­lega að hjálpa til við að sú viska nýt­ist sem best.

Greinin birist í nýjasta Kjarn­an­um. Lestu hann hér.

Meira úr sama flokkiÁlit
None