Er eitthvað lýðræðislegt við einræðisherra?

9952973665_24af836cf7_o.jpg
Auglýsing

Fólki dettur stundum í hug að það gæti verið snjallt og jafn­vel alveg ein­stak­lega lýð­ræð­is­legt að kjósa borg­ar­stjóra beint. Þá væri hann óháður þessum þreyt­andi póli­tíkusum sem þenja sig stöðugt í borg­ar­stjórn­inni og gæti gengið erinda borg­ar­búa beint og milli­liða­laust.

Það er út af fyrir sig alveg hægt skilja að sumum finn­ist ein­fald­ara og betra að geta gengið að sínum manni vís­um. En það er skrítn­ara að tengja þetta fyr­ir­komu­lag við lýð­ræði. Það er svona álíka gáfu­legt og að segja að lýð­ræði sé í raun­inni ein­ræði.

Ein­ræð­is­herra er ein­ræð­is­herra alveg sama þótt hann hafi verið kos­inn. Lýð­ræði er hins vegar hópa­vinna og trúin á það er ósköp ein­föld: Hún gengur út á að það sé lík­legBBra til árang­urs að vinna saman í hópum en að stóla alltaf á ein­hvern karl eða konu sem grenjar í sím­tól inni á skrif­stofu eða þyk­ist stöðugt vera að leysa öll mál upp á eigin spýt­ur.

Smátt og smátt er líka að verða ljóst að fyr­ir­komu­lag þar sem kjörnir full­trúar ráða öllu um skeið og eiga helst ekk­ert að hlusta á nöldrið í kjós­endum er að ganga sér til húð­ar. Stöðugt er bent á nýjar leiðir til að ráðg­ast við borg­ar­ana um stærri og smærri mál utan við hefð­bundnar kosn­ing­ar.

almennt_15_05_2014

Auglýsing

Reykja­vík­ur­borg hefur á þessu kjör­tíma­bili unnið að því að þróa tvenns konar þátt­töku­leiðir undir heit­inu „Betri Reykja­vík“ (sjá betri­reykja­vik.is). Ann­ars vegar er það form­legur far­vegur hug­mynda og til­lagna sem rök­ræddar eru á net­inu og fara að lokum til afgreiðslu á við­eig­andi sviði borg­ar­inn­ar. Þannig geta Reyk­vík­ingar sent til­lögur sínar beint til þeirra nefnda sem fjalla um hvert og eitt mál.

Þannig verður Reykja­vík betri. Hverfin geta líka orðið betri, fal­legri og skemmti­legri með aðstoð borg­ar­búa. Um það snýst verk­efnið Betri hverfi. Þá fá borg­ar­arnir úthlutað fé til við­halds og fram­kvæmda í eigin hverf­um. Þátt­taka er ekki tíma­frek. Fyrst er óskað eftir hug­mynd­um, þá er gef­inn kostur á rök­ræðum um hug­mynd­irnar á net­inu og að lokum er þeim raðað í for­gangs­röð sem ákvarðar hvaða hug­myndir verða fram­kvæmd­ar. Það má segja að Betri hverfi sé eins konar æfing enn sem komið er. Þátt­töku­verk­efnum af þessu tagi mun fjölga í fram­tíð­inni og þau stækka. Það er engin spurn­ing.

Borgin hefur líka átt sam­starf við stjórn­mála­fræð­inga sem vinna að þróun aðferða til sam­ráðs við almenn­ing. Hér var til dæmis á síð­asta ári James Fis­hkin frá Stan­for­d-há­skóla sem hefur skipu­lagt svo­kall­aðar rök­ræðukann­anir víða um heim. Rök­ræðukann­anir blanda saman aðferð skoð­ana­kann­ana og rök­ræðu­funda til að sjá breyt­ingar sem verða á við­horfum fólks þegar það fær tæki­færi til að kynna sér mál í hörgul. Það kemur í ljós að slíkar breyt­ingar geta verið umtals­verð­ar.

Stjórn­mála­menn verða að átta sig á að sam­ráð við almenn­ing er mjög mik­il­vægt. Aukið lýð­ræði íbú­anna er ein­fald­lega fram­tíðin og hún er björt. Þetta fyr­ir­komu­lag felur ekki í sér ein­hvers konar lýð­skrum eða takka­lýð­ræði. Það er ekki hægt að ætl­ast til þess að við séum öll vel að okkur um þau fjöl­mörgu mál sem þarf að móta stefnu um eða taka ákvarð­anir um. En það þarf að vera eitt­hvert vit í ákvörð­un­um. Besta leiðin til að þetta vit verði sem allra mest er að búa til aðstæður þar sem fólk getur bæði sett sig inn í mál og tekið þátt í að móta stefnu og jafn­vel taka ákvarð­an­ir. Það er lýð­ræði.

Góðir leið­togar eru fínir og þeir geta hjálpað heil­mik­ið. En þeir toppa ekki visku fjöld­ans. Þeir eiga því aðal­lega að hjálpa til við að sú viska nýt­ist sem best.

Greinin birist í nýjasta Kjarn­an­um. Lestu hann hér.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ingunn Reynisdóttir
Í þágu hestsins
Kjarninn 22. janúar 2022
Þorkell Helgason
Aukið vægi útstrikana í komandi sveitarstjórnarkosningum
Kjarninn 22. janúar 2022
Ráðherrar þeirrar ríkisstjórnarinnar sem sat að völdum þegar eftirlaunalögin voru samþykkt.
Tíu hlutir sem hægt væri að gera fyrir kostnað vegna eftirlauna ráðherra og þingmanna
257 fyrrverandi þingmenn og 46 fyrrverandi ráðherrar fá eftirlaun á grundvelli umdeildra eftirlaunalaga sem voru í gildi á árunum 2003 til 2009. Alls kostaði þetta 876 milljónir króna í fyrra. Hér eru tíu hlutir sem hægt væri að gera fyrir það fé á ári.
Kjarninn 22. janúar 2022
Jepplingur á ferð í Laugarnesi í Reykjavík. Bílar af þessari stærðargráðu og stærri hafa orðið æ algengari á götunum undanfarin ár.
Bílarnir á götunum þyngjast og þyngjast
Nýskráðir fólksbílar á Íslandi árið 2021 voru að meðaltali um 50 prósentum þyngri en bílarnir voru árið 1990. Þetta er alþjóðleg þróun – sem sumir segja að sé helst leidd af bílaframleiðendum sem vilja selja almenningi stærri og dýrari bíla ár frá ári.
Kjarninn 22. janúar 2022
Nokkrir valkostanna sem eru til skoðunar gera ráð fyrir jarðgöngum í gegnum Reynisfjall og að vegurinn liggi meðfram Víkurfjöru.
Sér ekki hvað nýr valkostur um Mýrdal á að leysa
Oddviti Mýrdalshrepps telur að nýjum valkosti Vegagerðarinnar við færslu hringvegarins í Mýrdal myndi fylgja umtalsvert meira jarðrask en láglendisvegi og jarðgöngum.
Kjarninn 22. janúar 2022
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Microsoft kaupir Blizzard og frábær CES
Kjarninn 22. janúar 2022
Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra.
Stefnt að því að koma Íslandi í efstu sætin á Regnbogakortinu
Forsætisráðherra hefur lagt fram framkvæmdaáætlun í málefnum hinsegin fólks í 17 liðum fram í samráðsgátt stjórnvalda. Á meðal aðgerða er að stjórnendur hjá ríkinu og lögreglumenn fái fræðslu um málefni hinsegin fólks.
Kjarninn 21. janúar 2022
N1 Rafmagn er dótturfélag N1, sem er eitt dótturfélaga Festi hf., sem er að uppistöðu í eigu íslenskra lífeyrissjóða.
N1 reiknar með því að útskýra rafmagnsendurgreiðslur betur eftir helgi
N1 Rafmagn, sem áður hét Íslensk orkumiðlun, hefur verið orkusali til þrautavara frá 1. júní 2020. Fyrirtækið hefur ekki útskýrt hvers vegna það hyggst einungis endurgreiða neytendum mismun tveggja taxta frá 1. nóvember 2021.
Kjarninn 21. janúar 2022
Meira úr sama flokkiÁlit
None