Framtíðarsýn með sæstreng til Bretlands

Elías Elíasson
charles-hendru.jpg
Auglýsing

Sveinn Val­fells birti pistil á mbl.is hinn 15. maí 2015, þar sem hann hvetur til var­færni í töku ákvarð­ana um sæstreng til Bret­land og leggur áherslu á, skýr fram­tíð­ar­sýn þurfi að vera fyrir hendi. Þessi pist­ill er dæmi um það hvernig umræðan breyt­ist þegar fram koma gagn­legar upp­lýs­ingar um stöðu mála. Á ráð­stefnu Kjarn­ans og Íslenskra verð­bréfa um fjár­fest­ingu í sæstreng til Bret­lands hinn  20/4-2015 lýsti Charles Hendry, fyrr­ver­andi orku- og umhverf­is­ráð­herra Bret­lands miklum áhuga breskra stjórn­valda á bygg­ingu sæstrengs, sem hann taldi að end­ast mundi fram á miðjan næsta ára­tug. Hann sagði Breta fyrst og fremst hafa áhuga á grunnorku (ensk. „Base Loa­d“), en það er raf­orka sem er afhent jafnt og þétt allt árið eins og orka til stór­iðju hér á landi.

Eftir þessa ráð­stefnu, orð Lands­virkj­unar og gerðir á und­an­förnum árum blasir eft­ir­far­andi mynd við. Bretar taka þátt í lagn­ingu tveggja sæstrengja, hvor um sig 600 MW og tryggja rekst­ur­inn með ann­ars vegar föstum samn­ingum um 600 MW af grunnorku sem afhend yrði meðan annar hvor streng­ur­inn er virkur og hins­vegar með nið­ur­greiðslum á allt að 600 MW af ótryggðri orku sem gerði nýjum vind­millum og nýju vatns­afli kleyft að bjóða orku inn á breska mark­að­inn meðan báðir strengir virka. Fjár­fest­ingar hér­lendis vegna þessa yrðu gróf­lega ágiskað af eft­ir­far­andi stærð­argráðu.

Vegna grunnorku 600 MW að afli, orku­flutn­ingur 5000 GWh/ár.

Auglýsing
  • Jarð­varma­virkj­an­ir: 14 véla­sam­stæður hver 45 MW á 5 jarð­varma­svæð­um. Kostn­aður 1500 M USD.

Vegna ótryggðrar orku 500MW að afli, orku­flutn­ingur 2500 GWh/ár.

  • Vind­myll­ur: 80 myllur hver 5 MW. Kostn­aður 200 M USD.

  • Stækkun eldri virkj­ana Lands­virkj­unar um 250 MW. Kostn­aður 500 M USD.

Flutn­ings­kerfi inn­an­lands skrifað á útflutn­ing. Kostn­aður 300 M USD

Til við­bótar kemur fjár­fest­ing í sæstreng sem yrði að mestum hluta bresk.

Með því að stækka eldri vatns­orku­ver sín getur Lands­virkjun bæði unnið eitt­hvað af þeirri vatns­orku sem rennur nú ónotuð fram hjá afl­stöðv­unum og ekki borgar sig að nýta með öðrum hætti, en einnig getur fyr­ir­tækið hægt á vatns­afl­inu og nýtt í stað­inn vind­ork­una til að hækka í lónum meðan mark­aðs­verð í Bret­landi er lágt og keyrt síðan út aftur þegar verðið hækk­ar. Fyr­ir­tækið getur einnig nýtt vind­ork­una þegar vatns­skortur hrjáir orku­kerfi Lands­virkj­un­ar, en sú ráð­stöfun getur kostað sitt.

Hér yrði um ræða fram­kvæmdir upp á meira en 300 millj­arða króna og munar um minna. Áhrif þessa á þjóð­fé­lagið fara eftir því hver staða efna­hags­lífs­ins verður þegar fram­kvæmdir hefj­ast.

Umræð­unni hingað til hefur nokkuð snú­ist um áhrif sæstrengs á verð og öryggi raf­orku­not­enda á Íslandi. Ekki er ólík­legt, að Bretar muni vilja binda samn­inga sína og nið­ur­greiðslur við til­teknar nýfram­kvæmd­ir, rétt eins og þeir gera heima hjá sér, þannig að hér yrði um að ræða lok­aðan mark­að. Ekki er þá ástæða til að ótt­ast stefnu­breyt­ingu fyr­ir­tækja raf­orku­geirans meðan eign­ar­haldi þeirra er eins fyrir komið og nú er, þannig  að áhrifin á inn­lenda mark­að­inn yrðu hverf­andi að minnsta kosti meðan fyr­ir­tækin eru ekki komin á almennan hluta­bréfa­mark­að. Það verður svo í höndum stjórn­valda að stýra verð­inu, til dæmis með auð­linda­gjaldi og þá mun vænt­an­lega verða tekið til­lit til þess, hvað efna­hags­lífið þol­ir. Á þessu stigi er því rétt að beina augum til lengri fram­tíðar eins og Sveinn Val­fells bendir á.

Ljóst er, að þessir samn­ingar munu byggja á breskum nið­ur­greiðslum og Bretar munu ekki vilja horfa upp á óhóf­legan hagnað tengdra virkj­ana hér umfram það sem þarf til að greiða lánin vegna fram­kvæmd­anna. Þá er spurn­ingin hvað verður ef samn­ing­arnir renna út án end­ur­nýj­un­ar. Það þarf þá að vera þannig frá samn­ingum geng­ið, að þeir séu nógu langir og endi á fyr­ir­sjá­an­legan hátt svo tími gef­ist til að byggja upp annan markað hér inn­an­lands. Skuld­lausar virkj­anir verða þá fremur tæki­færi en byrði.

Fjár­mála­ráð­herra setti á dög­unum fram hug­mynd að áfalla­sjóði fyrir þjóð­fé­lagið til að rétta úr kútnum eftir krepp­ur. Hug­myndin var að taka þangað inn auð­lind­arentu raf­orku­geirans. Fjár­fest­ingar á borð við þær sem hér er um rætt seinka því að sú renta skili sér, en hún verður þá meiri þegar hún kem­ur. Það er helsta spurn­ingin um upp­bygg­ingu raf­orku­geirans hvað hún á að vera hröð. Eigum við að hægja á núna og hirða í sjóð þá auð­lind­arentu sem núver­andi kerfi gef­ur, eða eigum við að herða á og taka því meira þegar fram í sæk­ir.?

Ef við hægjum á raf­orku­geir­anum núna, þá er álit­legt að leggja sam­skiptakapal til Evr­ópu og auka tæki­færin á sviði fjar­skipta og gagna­vera, þannig að fjöl­breytni atvinnu­lífs­ins og áhætta raf­orku­geirans dreif­ist. Þessi kostur hefur ekki hlotið við­hlít­andi athygli í umræð­unni hingað til.

Með sæstreng herðum við á um sinn, en eigum samt eftir góðan skammt af auð­lind­inni. Þegar þeir samn­ingar renna út gefst gott færi á að byggja upp kolefna­frían bíla- og skipa­flota. Upp­bygg­ingu áfalla­sjóðs seinkar eitt­hvað.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Miklar landslagsbreytingar þetta árið í Surtsey
Nú stendur yfir árlegur líffræðileiðangur í Surtsey en sérstaka athygli vöktu landslagsbreytingar þar sem jarðvegur hefur skolast úr hlíðum og út í haf. Það hefur myndað sandstrendur á austanverðri eynni.
Kjarninn 15. júlí 2020
Herferðin styðst við kenningar um að það að öskra af lífs og sálarkröftum sé streitulosandi.
Öskur útlendinga munu hljóma á sjö stöðum á Íslandi
Í nýrri herferð Íslandsstofu eru útlendingar hvattir til að taka upp öskur sín sem síðan munu glymja í gegnum hátalara víðs vegar um Ísland. Streitulosun og ferðalög eru markmiðin.
Kjarninn 15. júlí 2020
„Nú var það þannig að ég var tekin í gíslingu“
Öll þau fimmtíu og sjö ríki sem eiga aðild að ÖSE hafa neitunarvald þegar kemur að skipan æðstu yfirmanna. „Fyrir svona rúmum mánuði síðan hefði mér ekki dottið þetta í hug – að þetta væri yfirvofandi,“ segir Ingibjörg Sólrún í samtali við Kjarnann.
Kjarninn 15. júlí 2020
Bæjarhúsin að Heyklifi.
Hágæða ferðaþjónusta „sem á engan sinn líka“ þarf ekki í umhverfismat
Á jörðinni Heyklifi sunnan Stöðvarfjarðar er áformað að reisa hótel og heilsulind fyrir um 250 gesti. Framkvæmdaaðili hyggst reyna að raska „sérstæðri og tilkomumikilli“ náttúru svæðisins sem minnst en hún einkennist af klettakömbum og klettóttri strönd.
Kjarninn 15. júlí 2020
Býfluga á kafi í villiblómi.
Búa til blómabelti vítt og breitt fyrir býflugur
Býflugum hefur fækkað gríðarlega mikið síðustu áratugi svo í mikið óefni stefnir. Náttúruverndarsamtök í Bretlandi fengu þá hugmynd fyrir nokkrum árum að byggja upp net blómabelta um landið til að bjarga býflugunum.
Kjarninn 14. júlí 2020
Ásta Sigríður Fjeldsted
Ásta Sigríður Fjeldsted nýr framkvæmdastjóri Krónunnar
Ásta Sigríður Fjeldsted hefur verið ráðin framkvæmdastjóri Krónunnar.
Kjarninn 14. júlí 2020
Atvinnuleysi komið undir tíu prósent
Atvinnuleysi hérlendis hefur lækkað hratt að undanförnu en þar skiptir mestu hröð lækkun atvinnuleysis vegna minnkaðs starfshlutfalls. Almennt atvinnuleysi mælist 7,5 prósent og hefur lítið sem ekkert breyst frá því í apríl.
Kjarninn 14. júlí 2020
Salt Pay talið hæft til að fara með virkan eignarhlut í Borgun
Fjármálaeftirlitsnefnd Seðlabanka Íslands hefur komist að þeirri niðurstöðu að Salt Pay, með skráð aðsetur á Caymaneyjum, sé hæft til að fara með yfir 50 prósent virkan eignarhlut í Borgun.
Kjarninn 14. júlí 2020
Meira úr sama flokkiÁlit
None