Heimsóknir til helvítis

Ástþrúður Kristín Jónsdóttir lýsir reynslu sinni af heilbrigðiskerfinu og býður ráðamönnum með sér í nokkra daga heimsókn til helvítis svona til umhugsunar.

Auglýsing

Með þessum skrifum lang­aði mig að bjóða ráða­mönnum með mér í nokkra daga heim­sókn til hel­vítis svona til umhugs­unar á meðan blekið er rétt að þorna í ný útprent­uðu Excel-skjali. Það lítur allt svo vel út á pappír og glæru­kynn­ing­arnar eru hverri annarri glæsi­legri í Hörpu þar sem þau mæra sig í hástert af afrekum sínum korter í kosn­ing­ar.

Fyrir nokkrum vikum lenti ég í nokkuð alvar­legu slysi, hélt ég. Hver dæmir fyrir sig en eftir fag­mann­lega aðkomu sjúkra­flutn­inga­manna og ferða­lag á gler­harðri upp­blás­inni grjóna­dýnu til að tryggja stabíla og vel skorð­aða ferð á bráða­mót­töku ligg ég ennþá sjö tím­um, nokkrum mor­fín­gjöf­um, blóðprufum og mynd­ar­tökum seinna á sömu dýnu. Fæ ég þær upp­lýs­ingar að ég sé með inn­vortis blæð­ingar og marg­brot­inn hrygg, þar af eitt ósta­bílt brot. Spyr ég hvort það þýði að ég eigi aldrei eftir að ganga framar og var fátt um svör og er mér tjáð að bækl­un­ar­læknar séu að bera saman bækur sínar og aðgerð vænt­an­leg.

Þarna hélt ég að verið væri að kalla út sér­fræð­inga og und­ir­búa skurð­stofu en svo var ekki. Ég á að bíða hreyf­ing­ar­laus í sömu stell­ingu til að ekki sé áhætta á löm­un, eftir skipu­lögðum aðgerð­ar­degi sér­fræð­ings­ins á næst­kom­andi mið­viku­dag. Slysið á sér stað á mánu­degi og eftir hádegi á mið­viku­degi í beinu fram­haldi af annarri löngu fyr­ir­fram skipu­lagðri aðgerð sér­fræð­ings­ins um morg­un­inn fer ég í aðgerð­ina.

Auglýsing

Mynd: Aðsend

Að svo búnu taka við fjórir hjúkr­un­ar­fræð­ing­ar, setja upp þvag­legg þó ekki án vand­kvæða og nokk­urra til­rauna, koma mér með tólum og tækjum yfir í rúm með sér­stakri dýnu með litlum hreyf­an­legum loft­hólfum sem gerði lífið örlítið bæri­legra. Trúið mér þarna verða sek­úndur af klukku­stund­um, klukku­stundir að dög­um, dagar að mán­uðum í þessum vít­iskvöl­um. Bað ég um svæf­ingu fram að aðgerð en var svarað neit­andi. Nefni þá hvort ekki yrði laumað að mér töflum svo ég fengi hrein­lega að sofna svefn­inum langa, því það væri tölu­vert mann­úð­legra. Það var ein­fald­lega óyf­ir­stíg­an­legt verk­efni að eiga lifa af tvo daga í hel­víti.

Aðfara­nótt aðgerðar fæ ég alveg tryllt ofsa­kvíða­kast og áður óþekkta inni­lok­un­ar­kennd. Hef ég þá áður farið nær dauða en lífi í gegnum bráða­að­gerð á Land­spít­al­an­um. Þarna þarf ég hins vegar að taka á öllum mínum vilja­styrk til að hreyfa mig ekki þar sem ég er með ósta­bílt brot hárs­breidd frá mænu­skaða. Kemur starfs­maður og strýkur rólega á mér hönd­ina og talar fal­lega til mín til að róa mig og verður mér út um róandi lyf. Í kjöl­farið á minni dvöl var ljósið kveikt og opinn hurð sem þýddi sárs­auka­full hróp frá ein­mana kvöldum manni á c.a. níræðis aldri allar nætur kallandi eftir mömmu sinni. Hann rétt eins og ég og fleiri liggj­andi, ósjálf­bjarga bíð­andi eftir aðgerð­ar­tíma. Loks­ins, eftir lengstu og kvala­fyllstu daga í mínu lífi, er mér er rúllað upp á skurð­stofu. Þar er klipptur utan af mér fatn­að­ur­inn þar sem sand­ur, drulla og litlir steinar tog­ast undan mér í leið­inni. Var ég svæfð strax til að frelsa mig úr þessu víti þar sem hver löng sek­únda skiptir öllu máli. Þegar ég vakna eftir speng­ingu á tveimur stöðum í gegnum 6 hryggjar­liði leið mér mun betur þrátt fyrir þetta stóra inn­grip.

Þarna var ljóst að ég get staðið í lapp­irnar og er ég ein­stak­lega þakk­lát færum skurð­lækni ásamt til­heyr­andi teymi fyrir það krafta­verk að geta notað tvær jafn­fljótar og gengið um með hjálp kærastans (göngu­grind með raf­magns­pumpu) stút­full af lækna­stáli. Í kjöl­far aðgerð­ar, þó svo að fag­mann­lega var gætt að öllum lífs­mörkum reglu­lega með enda­lausum spraut­um, blóðpruf­um, lyfja­gjöfum í æð og til­heyr­andi, kemur í ljós að blóð­þrýst­ing­ur­inn er orð­inn of lágur þannig ekki verður hjá blóð­gjöf kom­ist. Er ég þarna komin með hita og maga­starf­semin í lama­sessi eins og getur verið algengur fylgi­kvilli eftir svæf­ingu og sterkar lyfja­gjaf­ir.

Ég verð bara veik­ari og veik­ari, æli kröft­ug­lega í tíma og ótíma yfir mig alla og í rúm­ið. Það þurfti að skipta á rúm­inu og fatn­aði nokkrum sinnum á sól­ar­hring þar sem þræða þurfti nálar og slöngur í gegnum ermar og skálmar með mig skjálf­andi eins og hríslu gjör­sam­lega búin á því. Þetta ástand skild­ist mér að væri að öllum líkum hægt að skrifa á þessa bið á eftir aðgerð­inni þar sem þekkt auka­verkun af svæf­ingu, mor­fíns, vöðva­slak­andi og róandi er verk­fall á melt­ing­ar­kerf­inu. Það kom til tals hvort hugs­an­lega væri um var­an­leg lömun í görn­unum að ræða. Ég er einnig komin með algjört mor­fín­óþol eða í mínum huga eitrun og harð­neita ég að taka inn eða fá í æð þessi efni sem gerðu slæmt ástand verra.

Þá tók við hefð­bundin verkja­lyf og harkan sex, maginn ennþá lamað­ur. Lít ég út eins og sex mán­aða gengin með tví­bura með til­heyr­andi þrýst­ing á alla áverka og óbæri­legum kvöl­um. Hérna hefst nýtt ferða­lag til hel­vítis sem varir í nokkra daga. Verður mér til happs á sjö­unda degi frá slysi að ungur og stað­fastur hjúkr­un­ar­fræð­ingur ætlar sér að fara með mér í gegnum þessa erf­iðu fæð­ingu eins og hún kall­aði það. Hang­andi á kærast­an­um, skrölt­andi um ganga deild­ar­innar öllum tímum sól­ar­hrings í sárum kvölum gjör­sam­lega útkeyrð og örvænt­ing­ar­full að reyna koma kerf­inu af stað. Ég spyr hvort maginn gæti hrein­lega sprung­ið. Ég fékk í kjöl­farið heim­sókn af lækni og var gefin öll þau lax­er­andi meðul sem til eru í bók­inni í alla enda. Tæpum sól­ar­hring seinna, ekki búin að hafa hægðir í 8 daga frá slysi fer loks­ins eitt­hvað af stað. Þessir hressi­legu maga­krampar voru svona rétt til að toppa þetta allt saman á milli sal­ern­is­heim­sókna með félags­skap af ungum sjúkra­liða af hinu kyn­inu til að taka niður um mig buxur og bleyju, til­bú­inn að skeina mér eftir þörfum en sú per­sónu­lega geta var ekki fyrir hendi. Þó svo þessi bar­átta hefði átt sér stað á miðjum velli á leik Manchester United og Liver­pool með til­heyr­andi áhorf­endum þá hefði mér ekki getað staðið meira á sama.

Mynd: Aðsend

Bíð ég nú eftir svörum frá hár­beittum pennum og ráða­mönnum sem mæra þetta heil­brigð­is­kerfi á heimsklassa því aldrei hefur meiru verið varið í mála­flokk­inn. Ég kalla alla­vega eftir skýr­ingu hvað þarf til í dag til þess að áverkar kall­ist bráða­á­stand og með­höndl­aðir sem slík­ir. Eða til­heyrir bara mín upp­lifum heimsklassa heil­brigð­is­kerfi? Ég er ekki að hnýta í fag­kunn­áttu heil­brigð­is­starfs­fólks­ins sem ég per­sónu­lega tel að flest séu að gera sitt besta í erf­iðum aðstæð­um. Eru okkar sér­fræð­ingar dag­lega að velja á milli pestar og kól­eru og því mennskan á algjöru und­an­haldi vegna álags og anna? Á meðan COVID-test og hótel eru nið­ur­greidd fyrir ferða­menn með skattfé land­ans í heims­far­aldri gekk allt út á það á sama tíma að koma mér stórslas­aði og veikri heim sem allra fyrst með kvíð­ann einn í fartesk­inu. Ég var ekki sér­lega von­góð um að vera sjálf­bær þegar sá dagur rynni upp að ég kæm­ist upp úr rúm­inu, hvað þá á sal­ernið sjálf. Er ríkið til­búið að greiða lög­fræð­ing fleiri hund­ruð þús­unda króna til að verja mín mann­rétt­indi rétt eins og ferða­manna sem ekki vildu á hótel í sótt­kví?

Var ég í fram­haldi send á Reykja­lund, óhags­muna­drifna sjálfs­eign­ar­stofn­un. Þar tóku við mér bæði ynd­is­legt og hlý­legt starfs­fólk.

Er ég í dag föst í viðjum martraða og vakna sveitt á næt­urnar og æði um gólf að reyna ná stjórn á nýtil­kominni inni­lok­un­ark­end og kvíða. Sam­trygg­ingin sem tekur við mér þennan mán­uð­inn þar sem ég að öllu óvinnu­fær hljómar upp á heilar 57.780 krónur á mán­uði það sem eftir er árs frá Trygg­inga­stofnun rík­is­ins eftir margra ára­tuga greiðslu í skatta og gjöld. Eftir skerð­ingu er líf­eyr­is­sjóðs­greiðsla rúm­lega 160.000 krónur – sam­tals 220.000 krónur í ráð­stöf­un­ar­fé. Sem ein­stæð móðir 18 og 20 ára barna minna verða þau sem ígildi maka í nafni lag­anna og skerða fram­færslu um tæpar 60.000 krónur á mán­uði. Nor­ræna vel­ferð­ar­kerfið og jöfn­uður sem við þekktum fyrir tíð sjálfa­kandi ráða­manna sem kepp­ast við að rík­is­styrkja elítu auðróna ofan á arð­greiðslur þeirra er bara gömul stað­reynd og löngu liðin tíð.

Vil ég nýta tæki­færið að biðja kjós­endur um að hafa það hug­fast í kjör­klef­anum í haust að allir geta lent í slysi eða misst heils­una. Viljum við virki­lega svo fjársvelt heil­brigð­is- og vel­ferð­ar­kerfi, gjör­sam­lega holað að innan bara til þess að greiða fyrir einka­væð­ingu? Á arður fárra útvaldra að skipta öllu máli? Á rík­is­styrkta elítan og auðrón­arnir með sínu feitu arð­greiðslur og aflands­reikn­inga að geta keypt sér for­gang í röð­inni?

Gengur und­ir­rituð frá og með núna með hálft glas af svefn­töflum í vas­anum svona ef ske kynni að hún skyldi lenda vel strik­a­merkt og algjör­lega ósjálf­bjarga í þriðju heim­sókn til hel­vít­is.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Sigrún Sif Jóelsdóttir og Grant Wyeth
Hæstiréttur leiðir dómstóla á hættulega braut í málum barna
Kjarninn 28. september 2021
Þorkell Helgason
Kosningakerfið þarf að bæta
Kjarninn 28. september 2021
Seðlabankinn stendur við Kalkofnsveg sem kenndur er við kalkofn sem þar var í notkun á síðari hluta 19. aldar.
Varaseðlabankastjórar gerast ritstjórar
Kalkofninn er nýr vettvangur fyrir greinar um verkefni og verksvið Seðlabanka Íslands sem finna má á vef bankans. Kalkofninum er ætlað að höfða til almennings, atvinnulífs, fjölmiðla og fræðasamfélags.
Kjarninn 28. september 2021
Árni Páll Árnason.
Árni Páll skipaður í stjórn Eftirlitsstofnunar EFTA
Fyrrverandi formaður Samfylkingarinnar hefur gengt starfi varaframkvæmdastjóra Uppbyggingarsjóðs EES undanfarið. Hann hefur nú verið skipaður í stjórn ESA.
Kjarninn 28. september 2021
Þau fimm sem duttu inn á þing sem jöfnunarmenn síðdegis á sunnudag verða að óbreyttu þingmenn.
Listar yfir nýkjörna þingmenn sendir á yfirkjörstjórnir
Þeir fimm frambjóðendur sem duttu skyndilega inn á þing sem jöfnunarmenn eftir endurtalningu atkvæða í Norðvesturkjördæmi á sunnudag munu verða þingmenn á næsta kjörtímabili, nema Alþingi ákveði annað.
Kjarninn 28. september 2021
Raddir margbreytileikans
Raddir margbreytileikans
Raddir margbreytileikans – 9. þáttur: „Íkarus virti ekki viðvörunarorðin og hélt af stað“
Kjarninn 28. september 2021
Kristján Þór Júlíusson, sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra úthlutaði úr Matvælasjóði í liðinni viku.
Síldarvinnslan og félag í meirihlutaeigu Samherja fengu milljónir úr Matvælasjóði
Vel á sjötta hundrað milljóna var úthlutað úr Matvælasjóði fyrr í mánuðinum. Stór fyrirtæki í sjávarútvegi á borð við Síldarvinnsluna og Útgerðarfélag Reykjavíkur á meðal styrkþega.
Kjarninn 28. september 2021
Þórður Snær Júlíusson
Ný valdahlutföll og fleiri möguleikar leiða af sér öðruvísi ríkisstjórn
Kjarninn 28. september 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar