Hugarfarsbreyting í fíkniefnamálum

Hlemmur.a.almynd.jpg
Auglýsing

Til­finn­ingarök og frjáls­leg notkun hug­taka án skýrra skil­grein­inga á merk­ingu þeirra eru stór hluti íslenskrar umræðu­hefð­ar. Sér­stak­lega hvað varðar félags­leg vanda­mál á borð við fíkni­efna­vand­ann.

Á skjánum birt­ast myndir og við fáum fréttir þess efnis að fíkni­efna­vand­inn sé stjórn­laus og að stefnan sem er við lýði virki aug­ljós­lega ekki. Þá fara heyr­ast kröfur um að afnema bann­stefnu í fíkni­efna­málum og ein­hvern veg­inn látið í veðri vaka að sé við stefn­una sjálfa að sakast. Það mætti lík­leg­ast heim­færa rök­semda­færsl­una „ef fólk gerir þetta hvort sem er virka lögin ekki“ upp á margt ann­að. Hvað með að spenna ekki bíl­belti eða ganga yfir á rauðum kalli á umferða­ljósum?

Afglæpun, lög­leið­ing og penna­strik

Mikið fer fyrir að ekki sé gerður munur á afglæpun og lög­leið­ingu þegar umræðan fer inn á þessa braut. Í sem skemmstu máli felur afglæpun í sér að einka­neysla fólks sé ekki ólög­leg en að sala og dreif­ing efna sé enn ólög­leg. Lög­leið­ing felur hins vegar í sér að ríkið taki yfir kaup og sölu á eit­ur­lyfj­um. Þessu er iðu­lega blandað saman í umræð­unni hér. Það fer ekki heldur mikið fyrir umfangi þess að breyta stefnu í fíkni­efna­málum heldur er þetta látið hljóma eins og um eitt penna­strik í laga­bálknum sé að ræða.

Hug­mynda­fræði sam­fé­lags

Í Portú­gal hefur afglæpun eit­ur­lyfja gengið hvað lengst. Öll eit­ur­lyf hafa verið afglæpa­vædd og þar með er einka­neysla á öllum eit­ur­lyfjum leyfi­leg. Þetta er þó ýmsum ann­­mörkum háð, þar sem mark­mið stefn­unnar er skaða­minnk­un. Það er að segja, þetta byggir á mann­úð­ar­­­sjón­ar­miðum en ekki frelsi ein­stak­lings­ins til að fá sér eit­ur­lyf þegar hann lyst­ir. Í Portú­gal ríkti ófremd­ar­á­stand og var far­aldur í heróín­­neyslu sem dró fólk til dauða auk þess sem smitum HIV fjölg­aði gíf­ur­lega. Það tók yfir­völd tíu ár að þróa stefnu til þess að takast á við þennan vanda. Mann­úð­ar­­­sjón­ar­mið og skaða­minnk­andi nálgun eru leið­ar­stef afglæpun­ar­inn­ar. Öfl­ugt vel­ferð­ar­kerfi hefur verið byggt upp og örygg­is­net fyrir ein­stak­linga sem á hjálp þurfa að halda. Áherslan er einnig á að fólk fari í með­ferð, kom­ist í við­eig­andi úrræði að með­ferð lok­inni eða að fólk haldi neyslu sinni áfram en fái aðstoð við að halda skaða hennar í lág­marki. Hug­myndin er end­ur­hæf­ing til að gera fólk kleift að taka þátt í sam­fé­lag­inu.

Auglýsing

Vand­inn á Íslandi

Hér er tölum fleygt fram um að svo og svo margir neyti eit­ur­lyfja og að þetta gangi ekki og það þurfi að breyta stefn­unni. Það sem gleym­ist hins vegar er að verst staddi hóp­ur­inn á Íslandi hlýtur enga aðstoð með því að eit­ur­lyfja­­neysla verði afglæpa­vædd. Eins og fjallað hefur verið um und­an­farið er hér stór hópur ein­stak­linga sem glímir við sprautu­fíkn og geð­ræn vanda­mál. Nei­kvætt við­horf er ríkj­andi í garð fólks með fíkni­vanda. Ein­stak­lingar í þessum hópi geta engin úrræði fengið nema verða edrú í vissan tíma fyrst og ef það gengur ekki búa þeir á göt­unni. Ofan á allt saman hafa tölur SÁÁ sýnt að það eru helst lyf­seð­ils­skyld lyf sem verið er að mis­nota innan þessa verst stadda hóps. Þessar stað­reyndir eru ekki kveikjan að umræðu um afglæpun og að stefnan virki ekki hér á landi. Hér fór umræðan almenni­lega í gang eftir að Krist­ján Þór Júl­í­us­son lét þau ummæli falla á fundi með Heim­dalli að hann væri opinn fyrir end­ur­skoðun á fíkni­efna­stefnu Íslands. Heimdallur er frjáls­hyggju­afl og því virð­ist upp­sprettan vera frelsi ein­stak­linga til að gera það sem þá langar til án afskipta yfir­valda.

Hvað þarf?

Hér þarf fleiri skaða­minnk­andi úrræði, hér þarf hug­ar­far­s­breyt­ingu og hér þarf búsetu­úr­ræði fyrir þann hóp sem verst er stadd­ur. Hér þarf á að halda að fólk með tví­grein­ing­ar, þ.e fíkni­vanda og geð­sjúk­dóm, búi ekki á göt­unni eða sé fast inni á geð­deild­um. Hér þarf að takast á við þann vanda að fólk mis­noti lyf­seð­ils­skyld lyf og selji þau á svörtum mark­aði. Hér þarf end­ur­hæf­ingu fyrir ein­stak­linga með fíkni­vanda til að geta orðið virkir í sam­fé­lag­inu. Leysum þessi alvar­legu vanda­mál og lögum til í vel­ferð­ar­kerf­inu áður en við komum til móts við ein­stak­linga sem vilja geta tekið eit­ur­lyf án afskipta yfir­valda.

Á meðan umræðan er á þá leið að fólk með fíkni­vanda sé dópistar eða aum­ingjar sem búi í dóp­gren­um, þá erum við ekki komin á stað afglæpun­ar­stefn­unnar sem sam­fé­lag. Fyrst og fremst þarf að breyta við­horfi í garð ein­stak­linga sem glíma við fíkni­vanda. Mann­úð­ar­sjón­ar­miðin í for­gang og svo getum við talað sam­an.

Fimm fjölmiðlamenn með yfir milljón á mánuði á RÚV
Egill Helgason var tekjuhæsti fjölmiðlamaðurinn á RÚV á síðasta ári en þar á eftir kemur Rakel Þorbergsdóttir, fréttastjóri.
Kjarninn 20. ágúst 2019
Tryggvi Felixson
Norrænt samstarf – öflugt eða orðin tóm?
Kjarninn 20. ágúst 2019
Ásakar Samtök atvinnulífsins um valdarán
Formaður VR vill að atvinnurekendur víki úr stjórnum lífeyrissjóða þar sem þeir vilji hafa sjóðina út af fyrir sig „svo hægt sé að halda braskinu áfram með peninga og fjármuni launafólks.“
Kjarninn 20. ágúst 2019
Eigendur Aton.JL. Frá vinstri: Agnar Tr. Lemacks, Ingvar Sverrisson, Viggó Örn Jónsson og Huginn Freyr Þorsteinsson.
Jónsson & Le’macks og Aton sameinast
Ráðgjafarfyrirtækið Aton og auglýsingastofan Jónsson & Le‘macks hafa nú sameinast undir nafninu Aton.JL.
Kjarninn 20. ágúst 2019
Sýn ofmat tekjur sínar og vanmat kostnað við útsendingu miðla
Sýn sendi frá sér afkomuviðvörun í dag. Tekjur 2019 verða tæplega 400 milljónum krónum lægri en áætlað var. Félagið mun kynna stefnumótun til framtíðar samhliða næsta uppgjöri sínu, sem birt verður í næstu viku.
Kjarninn 20. ágúst 2019
Mike Pence, varaforseti Bandaríkjanna.
Undirbúa mótmæli vegna komu Pence
Samtök hernaðarandstæðinga boða til opins fundar þar sem skipulögð verða mótmæli vegna heimsóknar Mike Pence, varaforseta Bandaríkjanna til landsins.
Kjarninn 20. ágúst 2019
Þórdís Lóa Þórhallsdóttir
Fyrirtækjarekstur, Secret Solstice, samgöngustyrkir og Hinsegin dagar
Kjarninn 20. ágúst 2019
Björn Ingi Hrafnsson.
Björn Ingi segir kyrrsetningu hafa valdið sér fjártjóni og vandræðum
Ritstjóri Viljans segir að íþyngjandi og óréttmæt kyrrsetning eigna hans sé ástæða fjárhagsvandræða sem hann hafi átt við. Hann býst við að tjón sitt verði bætt af hinu opinbera.
Kjarninn 20. ágúst 2019
Meira úr sama flokkiÁlit
None