Hugarfarsbreyting í fíkniefnamálum

Hlemmur.a.almynd.jpg
Auglýsing

Til­finn­ingarök og frjáls­leg notkun hug­taka án skýrra skil­grein­inga á merk­ingu þeirra eru stór hluti íslenskrar umræðu­hefð­ar. Sér­stak­lega hvað varðar félags­leg vanda­mál á borð við fíkni­efna­vand­ann.

Á skjánum birt­ast myndir og við fáum fréttir þess efnis að fíkni­efna­vand­inn sé stjórn­laus og að stefnan sem er við lýði virki aug­ljós­lega ekki. Þá fara heyr­ast kröfur um að afnema bann­stefnu í fíkni­efna­málum og ein­hvern veg­inn látið í veðri vaka að sé við stefn­una sjálfa að sakast. Það mætti lík­leg­ast heim­færa rök­semda­færsl­una „ef fólk gerir þetta hvort sem er virka lögin ekki“ upp á margt ann­að. Hvað með að spenna ekki bíl­belti eða ganga yfir á rauðum kalli á umferða­ljósum?

Afglæpun, lög­leið­ing og penna­strik

Mikið fer fyrir að ekki sé gerður munur á afglæpun og lög­leið­ingu þegar umræðan fer inn á þessa braut. Í sem skemmstu máli felur afglæpun í sér að einka­neysla fólks sé ekki ólög­leg en að sala og dreif­ing efna sé enn ólög­leg. Lög­leið­ing felur hins vegar í sér að ríkið taki yfir kaup og sölu á eit­ur­lyfj­um. Þessu er iðu­lega blandað saman í umræð­unni hér. Það fer ekki heldur mikið fyrir umfangi þess að breyta stefnu í fíkni­efna­málum heldur er þetta látið hljóma eins og um eitt penna­strik í laga­bálknum sé að ræða.

Hug­mynda­fræði sam­fé­lags

Í Portú­gal hefur afglæpun eit­ur­lyfja gengið hvað lengst. Öll eit­ur­lyf hafa verið afglæpa­vædd og þar með er einka­neysla á öllum eit­ur­lyfjum leyfi­leg. Þetta er þó ýmsum ann­­mörkum háð, þar sem mark­mið stefn­unnar er skaða­minnk­un. Það er að segja, þetta byggir á mann­úð­ar­­­sjón­ar­miðum en ekki frelsi ein­stak­lings­ins til að fá sér eit­ur­lyf þegar hann lyst­ir. Í Portú­gal ríkti ófremd­ar­á­stand og var far­aldur í heróín­­neyslu sem dró fólk til dauða auk þess sem smitum HIV fjölg­aði gíf­ur­lega. Það tók yfir­völd tíu ár að þróa stefnu til þess að takast á við þennan vanda. Mann­úð­ar­­­sjón­ar­mið og skaða­minnk­andi nálgun eru leið­ar­stef afglæpun­ar­inn­ar. Öfl­ugt vel­ferð­ar­kerfi hefur verið byggt upp og örygg­is­net fyrir ein­stak­linga sem á hjálp þurfa að halda. Áherslan er einnig á að fólk fari í með­ferð, kom­ist í við­eig­andi úrræði að með­ferð lok­inni eða að fólk haldi neyslu sinni áfram en fái aðstoð við að halda skaða hennar í lág­marki. Hug­myndin er end­ur­hæf­ing til að gera fólk kleift að taka þátt í sam­fé­lag­inu.

Auglýsing

Vand­inn á Íslandi

Hér er tölum fleygt fram um að svo og svo margir neyti eit­ur­lyfja og að þetta gangi ekki og það þurfi að breyta stefn­unni. Það sem gleym­ist hins vegar er að verst staddi hóp­ur­inn á Íslandi hlýtur enga aðstoð með því að eit­ur­lyfja­­neysla verði afglæpa­vædd. Eins og fjallað hefur verið um und­an­farið er hér stór hópur ein­stak­linga sem glímir við sprautu­fíkn og geð­ræn vanda­mál. Nei­kvætt við­horf er ríkj­andi í garð fólks með fíkni­vanda. Ein­stak­lingar í þessum hópi geta engin úrræði fengið nema verða edrú í vissan tíma fyrst og ef það gengur ekki búa þeir á göt­unni. Ofan á allt saman hafa tölur SÁÁ sýnt að það eru helst lyf­seð­ils­skyld lyf sem verið er að mis­nota innan þessa verst stadda hóps. Þessar stað­reyndir eru ekki kveikjan að umræðu um afglæpun og að stefnan virki ekki hér á landi. Hér fór umræðan almenni­lega í gang eftir að Krist­ján Þór Júl­í­us­son lét þau ummæli falla á fundi með Heim­dalli að hann væri opinn fyrir end­ur­skoðun á fíkni­efna­stefnu Íslands. Heimdallur er frjáls­hyggju­afl og því virð­ist upp­sprettan vera frelsi ein­stak­linga til að gera það sem þá langar til án afskipta yfir­valda.

Hvað þarf?

Hér þarf fleiri skaða­minnk­andi úrræði, hér þarf hug­ar­far­s­breyt­ingu og hér þarf búsetu­úr­ræði fyrir þann hóp sem verst er stadd­ur. Hér þarf á að halda að fólk með tví­grein­ing­ar, þ.e fíkni­vanda og geð­sjúk­dóm, búi ekki á göt­unni eða sé fast inni á geð­deild­um. Hér þarf að takast á við þann vanda að fólk mis­noti lyf­seð­ils­skyld lyf og selji þau á svörtum mark­aði. Hér þarf end­ur­hæf­ingu fyrir ein­stak­linga með fíkni­vanda til að geta orðið virkir í sam­fé­lag­inu. Leysum þessi alvar­legu vanda­mál og lögum til í vel­ferð­ar­kerf­inu áður en við komum til móts við ein­stak­linga sem vilja geta tekið eit­ur­lyf án afskipta yfir­valda.

Á meðan umræðan er á þá leið að fólk með fíkni­vanda sé dópistar eða aum­ingjar sem búi í dóp­gren­um, þá erum við ekki komin á stað afglæpun­ar­stefn­unnar sem sam­fé­lag. Fyrst og fremst þarf að breyta við­horfi í garð ein­stak­linga sem glíma við fíkni­vanda. Mann­úð­ar­sjón­ar­miðin í for­gang og svo getum við talað sam­an.

Persónuvernd segir Báru hafa brotið gegn lögum með upptöku
Stjórn Persónuverndar hefur komist að því að Bára Halldórsdóttir hafi brotið gegn lögum um persónuvernd, með upptöku sinni á spjalli Alþingismanna á Klaustur bar.
Kjarninn 22. maí 2019
Kærkomin vaxtalækkun - Frekari vaxtalækkun í pípunum?
Það kom ekki á óvart að meginvextir Seðlabanka Íslands hafi lækkað í morgun. Nú er spurningin: verður gengið enn lengra?
Kjarninn 22. maí 2019
Tveir landsréttardómarar sækja um embætti landsréttardómara
Þrír þeirra sem sækja um stöðu Landsréttardómara eru á meðal þeirra fjögurra sem Sigríður Á. Andersen fjarlægði af lista sem hæfisnefnd hafði lagt fyrir. Tveir aðrir umsækjendur eru á meðal þeirra fjögurra sem Sigríður bætti á listann.
Kjarninn 22. maí 2019
Helga Dögg Sverrisdóttir
Nemendur beita kennara ofbeldi
Kjarninn 22. maí 2019
Aðsókn í listkennsludeild LHÍ eykst um ríflega 120 prósent
Aðsókn í listkennsludeild Listaháskóla Íslands jókst um ríflega 120 prósent á milli áranna 2018 og 2019 en nú standa yfir inntökuviðtöl við deildina.
Kjarninn 22. maí 2019
Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar.
Efling kallar eftir ábendingum um vanefndir
Efling hefur fengið ábendingar um að fyrirtæki hafi brugðist við launahækkunum í nýjum kjarasamningi með því að taka af starfsfólki bónusa, aukagreiðslur og ýmis konar hlunnindi. Félagið kallar eftir frekari ábendingum frá félagsmönnum um slíkar aðgerðir.
Kjarninn 22. maí 2019
Katrín Jakobsdóttir
„Líkamar kvenna eru dregnir inn í pólitíska umræðu“
Forsætisráðherra segir að líkamar kvenna séu dregnir inn í pólitíska umræðu með hætti sem ætti að heyra sögunni til og grafið sé undan fyrri sigrum í baráttu kvenna fyrir yfirráðum yfir sínum eigin líkama.
Kjarninn 22. maí 2019
Ástráður Haraldsson
Ástráður meðal umsækjenda um stöðu landsréttardómara
Ástráður Haraldsson, héraðsdómari, er á meðal þeirra sem sóttu um lausa stöðu landsréttardómara, en umsóknarfrestur rann út síðastliðinn mánudag.
Kjarninn 22. maí 2019
Meira úr sama flokkiÁlit
None