Hugarfarsbreyting í fíkniefnamálum

Hlemmur.a.almynd.jpg
Auglýsing

Til­finn­ingarök og frjáls­leg notkun hug­taka án skýrra skil­grein­inga á merk­ingu þeirra eru stór hluti íslenskrar umræðu­hefð­ar. Sér­stak­lega hvað varðar félags­leg vanda­mál á borð við fíkni­efna­vand­ann.

Á skjánum birt­ast myndir og við fáum fréttir þess efnis að fíkni­efna­vand­inn sé stjórn­laus og að stefnan sem er við lýði virki aug­ljós­lega ekki. Þá fara heyr­ast kröfur um að afnema bann­stefnu í fíkni­efna­málum og ein­hvern veg­inn látið í veðri vaka að sé við stefn­una sjálfa að sakast. Það mætti lík­leg­ast heim­færa rök­semda­færsl­una „ef fólk gerir þetta hvort sem er virka lögin ekki“ upp á margt ann­að. Hvað með að spenna ekki bíl­belti eða ganga yfir á rauðum kalli á umferða­ljósum?

Afglæpun, lög­leið­ing og penna­strik

Mikið fer fyrir að ekki sé gerður munur á afglæpun og lög­leið­ingu þegar umræðan fer inn á þessa braut. Í sem skemmstu máli felur afglæpun í sér að einka­neysla fólks sé ekki ólög­leg en að sala og dreif­ing efna sé enn ólög­leg. Lög­leið­ing felur hins vegar í sér að ríkið taki yfir kaup og sölu á eit­ur­lyfj­um. Þessu er iðu­lega blandað saman í umræð­unni hér. Það fer ekki heldur mikið fyrir umfangi þess að breyta stefnu í fíkni­efna­málum heldur er þetta látið hljóma eins og um eitt penna­strik í laga­bálknum sé að ræða.

Hug­mynda­fræði sam­fé­lags

Í Portú­gal hefur afglæpun eit­ur­lyfja gengið hvað lengst. Öll eit­ur­lyf hafa verið afglæpa­vædd og þar með er einka­neysla á öllum eit­ur­lyfjum leyfi­leg. Þetta er þó ýmsum ann­­mörkum háð, þar sem mark­mið stefn­unnar er skaða­minnk­un. Það er að segja, þetta byggir á mann­úð­ar­­­sjón­ar­miðum en ekki frelsi ein­stak­lings­ins til að fá sér eit­ur­lyf þegar hann lyst­ir. Í Portú­gal ríkti ófremd­ar­á­stand og var far­aldur í heróín­­neyslu sem dró fólk til dauða auk þess sem smitum HIV fjölg­aði gíf­ur­lega. Það tók yfir­völd tíu ár að þróa stefnu til þess að takast á við þennan vanda. Mann­úð­ar­­­sjón­ar­mið og skaða­minnk­andi nálgun eru leið­ar­stef afglæpun­ar­inn­ar. Öfl­ugt vel­ferð­ar­kerfi hefur verið byggt upp og örygg­is­net fyrir ein­stak­linga sem á hjálp þurfa að halda. Áherslan er einnig á að fólk fari í með­ferð, kom­ist í við­eig­andi úrræði að með­ferð lok­inni eða að fólk haldi neyslu sinni áfram en fái aðstoð við að halda skaða hennar í lág­marki. Hug­myndin er end­ur­hæf­ing til að gera fólk kleift að taka þátt í sam­fé­lag­inu.

Auglýsing

Vand­inn á Íslandi

Hér er tölum fleygt fram um að svo og svo margir neyti eit­ur­lyfja og að þetta gangi ekki og það þurfi að breyta stefn­unni. Það sem gleym­ist hins vegar er að verst staddi hóp­ur­inn á Íslandi hlýtur enga aðstoð með því að eit­ur­lyfja­­neysla verði afglæpa­vædd. Eins og fjallað hefur verið um und­an­farið er hér stór hópur ein­stak­linga sem glímir við sprautu­fíkn og geð­ræn vanda­mál. Nei­kvætt við­horf er ríkj­andi í garð fólks með fíkni­vanda. Ein­stak­lingar í þessum hópi geta engin úrræði fengið nema verða edrú í vissan tíma fyrst og ef það gengur ekki búa þeir á göt­unni. Ofan á allt saman hafa tölur SÁÁ sýnt að það eru helst lyf­seð­ils­skyld lyf sem verið er að mis­nota innan þessa verst stadda hóps. Þessar stað­reyndir eru ekki kveikjan að umræðu um afglæpun og að stefnan virki ekki hér á landi. Hér fór umræðan almenni­lega í gang eftir að Krist­ján Þór Júl­í­us­son lét þau ummæli falla á fundi með Heim­dalli að hann væri opinn fyrir end­ur­skoðun á fíkni­efna­stefnu Íslands. Heimdallur er frjáls­hyggju­afl og því virð­ist upp­sprettan vera frelsi ein­stak­linga til að gera það sem þá langar til án afskipta yfir­valda.

Hvað þarf?

Hér þarf fleiri skaða­minnk­andi úrræði, hér þarf hug­ar­far­s­breyt­ingu og hér þarf búsetu­úr­ræði fyrir þann hóp sem verst er stadd­ur. Hér þarf á að halda að fólk með tví­grein­ing­ar, þ.e fíkni­vanda og geð­sjúk­dóm, búi ekki á göt­unni eða sé fast inni á geð­deild­um. Hér þarf að takast á við þann vanda að fólk mis­noti lyf­seð­ils­skyld lyf og selji þau á svörtum mark­aði. Hér þarf end­ur­hæf­ingu fyrir ein­stak­linga með fíkni­vanda til að geta orðið virkir í sam­fé­lag­inu. Leysum þessi alvar­legu vanda­mál og lögum til í vel­ferð­ar­kerf­inu áður en við komum til móts við ein­stak­linga sem vilja geta tekið eit­ur­lyf án afskipta yfir­valda.

Á meðan umræðan er á þá leið að fólk með fíkni­vanda sé dópistar eða aum­ingjar sem búi í dóp­gren­um, þá erum við ekki komin á stað afglæpun­ar­stefn­unnar sem sam­fé­lag. Fyrst og fremst þarf að breyta við­horfi í garð ein­stak­linga sem glíma við fíkni­vanda. Mann­úð­ar­sjón­ar­miðin í for­gang og svo getum við talað sam­an.

Í upphafi árs 2020

Við á Kjarnanum göngum bjartsýn og einbeitt inn í nýtt ár og þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Stuðningskonur leikskólanna
Kynjað verðmætamat og leikskólinn
Kjarninn 21. janúar 2020
Þröngar skorður í hálaunalandi
Á að fella gengið til að örva efnahagslífið? Er aukin sjálfvirkni að fara eyða störfum hraðar en almenningur átta sig á? Gylfi Zoega hagfræðiprófessor skrifaði ítarlega grein í Vísbendingu þar sem þessi mál eru til umræðu.
Kjarninn 20. janúar 2020
Logi Einarsson, formaður Samfylkingarinnar.
Segir kominn tíma á stjórn án Sjálfstæðisflokks
Formaður Samfylkingarinnar segir tími til komin að hætta að láta Sjálfstæðisflokkinn velja sér dansfélaga og stjórna á eigin forsendum.
Kjarninn 20. janúar 2020
Katrín Jakobsdóttir, formaður Vinstri grænna og forsætisráðherra.
Katrín: Kólnun en ekki skyndileg djúpfrysting
Heilbrigðismál, atvinnuleysi, kaupmáttur, náttúruöfl og innviðafjárfestingar eru meðal þess sem forsætisráðherra ræddi um í ræðu sinni við upphaf þings í dag.
Kjarninn 20. janúar 2020
Sighvatur Björgvinsson
Enginn ber ábyrgð – bara þjóðin
Kjarninn 20. janúar 2020
Heimavellir eiga meðal annars húsnæði sem hefur verið í byggingu á Hlíðarendasvæðinu.
Norskt leigufélag komið með yfir tíu prósent í Heimavöllum
Norska leigufélagið Fredensborg er að koma sér fyrir á íslenskum fasteignamarkaði. Það keypti í dag 10,22 prósent hlut í stærsta leigufélagi landsins á almennum leigumarkaði.
Kjarninn 20. janúar 2020
Efnt var til fyrstu mótmæla þann 23. nóvember 2019 eftir að Samherjamálið komst upp.
Fyrsti þingfundur ársins í dag – Mótmælendur ætla að láta í sér heyra
Fyrsti þingfundur á Alþingi hefst í dag eftir jólafrí og munu formenn stjórnmálaflokkanna eða staðgenglar þeirra taka til máls. Við tilefnið verður blásið til mótmæla þar sem þess er meðal annars krafist að sjávarútvegsráðherra segi af sér.
Kjarninn 20. janúar 2020
Togarinn Heinaste.
Ríkisútgerðin í Namibíu á ekki fyrir launum rúmlega þúsund starfsmanna
Fischor, ríkisútgerðin í Namibíu, þurfti að fá viðbótarkvóta frá ríkinu til að geta átt fyrir launum. Fiskinn á mögulega að veiða á Heinaste, verksmiðjutogara sem Samherji er ásakaður um að vera að reyna að selja sjálfum sér á hrakvirði.
Kjarninn 20. janúar 2020
Meira úr sama flokkiÁlit
None