Hugmynd Bjarna Ben er góð og áhugaverð

bjarni-ben-vef.jpg
Auglýsing

Bjarni Bene­dikts­son, efna­hags- og fjár­mála­ráð­herra og for­maður Sjálf­stæð­is­flokks­ins, nefndi það á aðal­fundi Lands­virkj­unar á dög­unum að það gæti komið til greina að ríkið myndi selja 10 til 20 pró­sent hlut í Lands­virkjun til íslenskra líf­eyr­is­sjóða. Fram­sókn­ar­flokk­ur­inn fór strax í stell­ing­ar, sá tæki­færi til þess að ná til almenn­ings og mót­mælti þessum hug­myndum Bjarna. Eygló Harð­ar­dótt­ir, félags- og hús­næð­is­mála­ráð­herra, tók að sér að mót­mæla þessu fyrir hönd Fram­sókn­ar­flokks­ins og sagði að Fram­sókn­ar­flokk­ur­inn myndi aldrei styðja einka­væð­ingu orku­fyr­ir­tækja.

Um hvað snýst þessi hug­mynd Bjarna?

Í stuttu máli þá fengju líf­eyr­is­sjóð­irn­ir, sem þurfa að fjár­festa fyrir um 13 millj­arða á mán­uði fyrir sjóð­fé­laga, tæki­færi til þess að fjár­festa í „er­lendri eign“ þar sem efna­hagur Lands­virkj­unar er bund­inn í erlendum eignum að mestu, tekjur og skuld­ir. Þó alltaf megi deila um arð­semi Lands­virkj­unar þá er hún þó þannig, að miklu betra væri fyrir líf­eyr­is­sjóð­ina að binda fé sitt í hlut í Lands­virkjun en að kaupa hús­næð­is­skuldir almenn­ings, rík­is­ins eða hluta­bréfin í Kaup­höll Íslands út í hið óend­an­lega. Svo ekki sé talað um að geyma féð á næstum ávöxt­un­ar­lausum inn­láns­reikn­ing­um, en tæp­lega 200 millj­arðar af fé líf­eyr­is­sjóð­anna er oft talið með hinni svoköll­uðu snjó­hengju þegar grein­endur eru teikna upp kvikar krónu­eignir í hag­kerf­inu. Það er að tæp­lega 200 millj­arðar króna eru lík­legar til þess að leita úr hag­kerf­inu við afnám fjár­magns­hafta. Með öðrum orð­um; þetta væri mjög kærkomið fyrir líf­eyr­is­sjóð­ina, myndi létta á þrýst­ingi í hafta­hag­kerf­inu og myndi þar að auki ekki breyta neinu um að eign­ar­hald á Lands­virkjun væri ennþá að öllu leyti í eigu almenn­ings.

Auglýsing

Ríkið á í miklum vand­ræðum vegna mik­illa opin­berra skulda og þarna gæti ríkið fengið fé til að greiða niður skuld­ir. Auð­vitað ótt­ast maður um að skamm­sýnir stjórn­mála­menn myndu fara að nota féð í gælu­verk­efni, eins og að gefa fólki fé í gegnum vef­síður sem þarf ekk­ert á því að halda. Þó það sé ævin­týra­legt og fjar­stæðu­kennt rugl, sem almenn­ingur hefur reyndar bless­un­ar­lega séð í gegnum sam­kvæmt könn­unum á fylgi flokk­anna, þá vitum við nú að allt getur gerst. Stjórn­mála­menn eru alltaf vísir með að fara vin­sæld­ar­brölts­leið­ina, maður getur lítið annað en vonað það besta og að heil­brigð skyn­semi ráði för við eyðslu fjár­magns úr rík­is­sjóði.

Í ljósi þess hve mikið fé gæti komið til rík­is­ins við þessi við­skipti, gæti þetta verið skyn­sam­leg ráð­stöfð­un, aðgerð sem bæði kaup­andi og selj­andi – sem er almenn­ingur beggja megin við borðið – myndi hagn­ast á. Eigið fé Lands­virkj­unar var 185 millj­arðar króna í lok árs í fyrra. Búast má við því að verð­bil á hlut rík­is­ins í þessum við­skiptum væri á bil­inu 1,5 til 2,5 sinnum eigið fé. Það gerir verð­miða á bil­inu 278 til 462 millj­arðar fyrir heild­ar­hlutafé félags­ins. Hlut­ur­inn sem Bjarni nefndi að gæti verið seldur væri á bil­inu 27,8 til 55,6 millj­arðar (10 til 20 pró­sent á bil­inu 1,5 sinnum eigið fé), eða 46,2 til 92,4 millj­arðar (10 til 20 pró­sent á bil­inu 2,5 sinnum eigið fé).

Annað sem vitað er að myndi ávinn­ast við þessa breyt­ingu á eign­ar­haldi er að láns­hæfi Lands­virkj­unar yrði betra og ekki eins háð rík­inu eins og nú. Þetta hafa láns­hæf­is­mats­fyr­ir­tæki, sem hafa því miður mikil áhrif ennþá á alþjóða­mörk­uðum hvað sem líður mis­tökum þeirra áður fyrr, gefið í skyn í skýrslum sín­um.

Fram­sókn hefur bæði verið með og á móti

Það hefur reyndar ekki verið gott að meta hvernig Fram­sókn­ar­flokk­ur­inn hefur horft á eign­ar­hald í Lands­virkjun í gegnum tíð­ina. Fyrir innan við ára­tug töl­uðu full­trúar Fram­sókn­ar­flokks­ins í stjórn félags­ins, meðal ann­ars stjórn­ar­for­maður Jóhannes Geir Sig­ur­geirs­son, um að það gæti verið æski­legt fyrir Lands­virkjun til fram­tíðar litið að líf­eyr­is­sjóðir væru í eig­anda­hópi fyr­ir­tæk­is­ins. Þannig hefur flokk­ur­inn verið bæði með og á móti breyt­ingum á eign­ar­haldi fyr­ir­tæk­is­ins, sé bara horft til und­an­far­inna ára.

Fer að miklu leyti úr landi

Til ein­föld­unar þá er rekstur Lands­virkj­un­ar, eins og hann er núna, ágætur fyrir erlenda fjár­festa. Það átta sig kannski ekki allir á því, en umræða á það til á snú­ast á hvolf og éta sig síðan innan frá upp til agna þegar erlendir fjár­festar bland­ast inn í mál­ið. Til ein­föld­unar þá er rekstur Lands­virkj­unar þannig, að fyrir hverjar 10 krónur í tekj­ur, þá fara fjórar til fimm strax beint úr landi til erlendra fjár­festa (lán­veit­end­ur). Restin fer í annan kostnað og svo er eitt­hvað eftir í rekstr­ar­hagn­að. Ástæðan fyrir þessu er sú að rekstr­ar­módel fyr­ir­tæk­is­ins hefur til þessa byggt á því að félagið hafi gott aðgengi að erlendu lánsfé á hag­stæðum kjör­um. Þannig gæti fyr­ir­tækið tryggt lágan fjár­magns­kostnað á öllum tímum og við­haldið ásætt­an­legri arð­semi. Þessum tíma – þar sem vextir voru mjög lágir, einkum 2001 til 2007 – er lokið og ekki fyr­ir­sjá­an­legt í nán­ustu fram­tíð að góð kjör bjóðist á erlendum láns­fjár­mörk­uðum í nán­ustu fram­tíð. Einkum og sér í lagi fyr­ir­tæki sem miða láns­kjör sín alveg við íslenska rík­ið. Með því að dreifa form­legu eign­ar­haldi milli rík­is­ins og líf­eyr­is­sjóða gæti rekstur fyr­ir­tæk­is­ins ein­fald­lega batnað og mögu­leikar til þess að fá góð vaxta­kjör gætu auk þess orðið meiri.

Af þessum sökum finnst mér hug­mynd Bjarna Ben um breyt­ingar á eign­ar­haldi Lands­virkj­unar góð og áhuga­verð, alveg óháð stefnu og straumum þegar kemur að hægri og vinstri í stjórn­mál­um.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ingunn Reynisdóttir
Í þágu hestsins
Kjarninn 22. janúar 2022
Þorkell Helgason
Aukið vægi útstrikana í komandi sveitarstjórnarkosningum
Kjarninn 22. janúar 2022
Ráðherrar þeirrar ríkisstjórnarinnar sem sat að völdum þegar eftirlaunalögin voru samþykkt.
Tíu hlutir sem hægt væri að gera fyrir kostnað vegna eftirlauna ráðherra og þingmanna
257 fyrrverandi þingmenn og 46 fyrrverandi ráðherrar fá eftirlaun á grundvelli umdeildra eftirlaunalaga sem voru í gildi á árunum 2003 til 2009. Alls kostaði þetta 876 milljónir króna í fyrra. Hér eru tíu hlutir sem hægt væri að gera fyrir það fé á ári.
Kjarninn 22. janúar 2022
Jepplingur á ferð í Laugarnesi í Reykjavík. Bílar af þessari stærðargráðu og stærri hafa orðið æ algengari á götunum undanfarin ár.
Bílarnir á götunum þyngjast og þyngjast
Nýskráðir fólksbílar á Íslandi árið 2021 voru að meðaltali um 50 prósentum þyngri en bílarnir voru árið 1990. Þetta er alþjóðleg þróun – sem sumir segja að sé helst leidd af bílaframleiðendum sem vilja selja almenningi stærri og dýrari bíla ár frá ári.
Kjarninn 22. janúar 2022
Nokkrir valkostanna sem eru til skoðunar gera ráð fyrir jarðgöngum í gegnum Reynisfjall og að vegurinn liggi meðfram Víkurfjöru.
Sér ekki hvað nýr valkostur um Mýrdal á að leysa
Oddviti Mýrdalshrepps telur að nýjum valkosti Vegagerðarinnar við færslu hringvegarins í Mýrdal myndi fylgja umtalsvert meira jarðrask en láglendisvegi og jarðgöngum.
Kjarninn 22. janúar 2022
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Microsoft kaupir Blizzard og frábær CES
Kjarninn 22. janúar 2022
Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra.
Stefnt að því að koma Íslandi í efstu sætin á Regnbogakortinu
Forsætisráðherra hefur lagt fram framkvæmdaáætlun í málefnum hinsegin fólks í 17 liðum fram í samráðsgátt stjórnvalda. Á meðal aðgerða er að stjórnendur hjá ríkinu og lögreglumenn fái fræðslu um málefni hinsegin fólks.
Kjarninn 21. janúar 2022
N1 Rafmagn er dótturfélag N1, sem er eitt dótturfélaga Festi hf., sem er að uppistöðu í eigu íslenskra lífeyrissjóða.
N1 reiknar með því að útskýra rafmagnsendurgreiðslur betur eftir helgi
N1 Rafmagn, sem áður hét Íslensk orkumiðlun, hefur verið orkusali til þrautavara frá 1. júní 2020. Fyrirtækið hefur ekki útskýrt hvers vegna það hyggst einungis endurgreiða neytendum mismun tveggja taxta frá 1. nóvember 2021.
Kjarninn 21. janúar 2022
Meira úr sama flokkiÁlit
None