Hugmynd Bjarna Ben er góð og áhugaverð

bjarni-ben-vef.jpg
Auglýsing

Bjarni Bene­dikts­son, efna­hags- og fjár­mála­ráð­herra og for­maður Sjálf­stæð­is­flokks­ins, nefndi það á aðal­fundi Lands­virkj­unar á dög­unum að það gæti komið til greina að ríkið myndi selja 10 til 20 pró­sent hlut í Lands­virkjun til íslenskra líf­eyr­is­sjóða. Fram­sókn­ar­flokk­ur­inn fór strax í stell­ing­ar, sá tæki­færi til þess að ná til almenn­ings og mót­mælti þessum hug­myndum Bjarna. Eygló Harð­ar­dótt­ir, félags- og hús­næð­is­mála­ráð­herra, tók að sér að mót­mæla þessu fyrir hönd Fram­sókn­ar­flokks­ins og sagði að Fram­sókn­ar­flokk­ur­inn myndi aldrei styðja einka­væð­ingu orku­fyr­ir­tækja.

Um hvað snýst þessi hug­mynd Bjarna?

Í stuttu máli þá fengju líf­eyr­is­sjóð­irn­ir, sem þurfa að fjár­festa fyrir um 13 millj­arða á mán­uði fyrir sjóð­fé­laga, tæki­færi til þess að fjár­festa í „er­lendri eign“ þar sem efna­hagur Lands­virkj­unar er bund­inn í erlendum eignum að mestu, tekjur og skuld­ir. Þó alltaf megi deila um arð­semi Lands­virkj­unar þá er hún þó þannig, að miklu betra væri fyrir líf­eyr­is­sjóð­ina að binda fé sitt í hlut í Lands­virkjun en að kaupa hús­næð­is­skuldir almenn­ings, rík­is­ins eða hluta­bréfin í Kaup­höll Íslands út í hið óend­an­lega. Svo ekki sé talað um að geyma féð á næstum ávöxt­un­ar­lausum inn­láns­reikn­ing­um, en tæp­lega 200 millj­arðar af fé líf­eyr­is­sjóð­anna er oft talið með hinni svoköll­uðu snjó­hengju þegar grein­endur eru teikna upp kvikar krónu­eignir í hag­kerf­inu. Það er að tæp­lega 200 millj­arðar króna eru lík­legar til þess að leita úr hag­kerf­inu við afnám fjár­magns­hafta. Með öðrum orð­um; þetta væri mjög kærkomið fyrir líf­eyr­is­sjóð­ina, myndi létta á þrýst­ingi í hafta­hag­kerf­inu og myndi þar að auki ekki breyta neinu um að eign­ar­hald á Lands­virkjun væri ennþá að öllu leyti í eigu almenn­ings.

Auglýsing

Ríkið á í miklum vand­ræðum vegna mik­illa opin­berra skulda og þarna gæti ríkið fengið fé til að greiða niður skuld­ir. Auð­vitað ótt­ast maður um að skamm­sýnir stjórn­mála­menn myndu fara að nota féð í gælu­verk­efni, eins og að gefa fólki fé í gegnum vef­síður sem þarf ekk­ert á því að halda. Þó það sé ævin­týra­legt og fjar­stæðu­kennt rugl, sem almenn­ingur hefur reyndar bless­un­ar­lega séð í gegnum sam­kvæmt könn­unum á fylgi flokk­anna, þá vitum við nú að allt getur gerst. Stjórn­mála­menn eru alltaf vísir með að fara vin­sæld­ar­brölts­leið­ina, maður getur lítið annað en vonað það besta og að heil­brigð skyn­semi ráði för við eyðslu fjár­magns úr rík­is­sjóði.

Í ljósi þess hve mikið fé gæti komið til rík­is­ins við þessi við­skipti, gæti þetta verið skyn­sam­leg ráð­stöfð­un, aðgerð sem bæði kaup­andi og selj­andi – sem er almenn­ingur beggja megin við borðið – myndi hagn­ast á. Eigið fé Lands­virkj­unar var 185 millj­arðar króna í lok árs í fyrra. Búast má við því að verð­bil á hlut rík­is­ins í þessum við­skiptum væri á bil­inu 1,5 til 2,5 sinnum eigið fé. Það gerir verð­miða á bil­inu 278 til 462 millj­arðar fyrir heild­ar­hlutafé félags­ins. Hlut­ur­inn sem Bjarni nefndi að gæti verið seldur væri á bil­inu 27,8 til 55,6 millj­arðar (10 til 20 pró­sent á bil­inu 1,5 sinnum eigið fé), eða 46,2 til 92,4 millj­arðar (10 til 20 pró­sent á bil­inu 2,5 sinnum eigið fé).

Annað sem vitað er að myndi ávinn­ast við þessa breyt­ingu á eign­ar­haldi er að láns­hæfi Lands­virkj­unar yrði betra og ekki eins háð rík­inu eins og nú. Þetta hafa láns­hæf­is­mats­fyr­ir­tæki, sem hafa því miður mikil áhrif ennþá á alþjóða­mörk­uðum hvað sem líður mis­tökum þeirra áður fyrr, gefið í skyn í skýrslum sín­um.

Fram­sókn hefur bæði verið með og á móti

Það hefur reyndar ekki verið gott að meta hvernig Fram­sókn­ar­flokk­ur­inn hefur horft á eign­ar­hald í Lands­virkjun í gegnum tíð­ina. Fyrir innan við ára­tug töl­uðu full­trúar Fram­sókn­ar­flokks­ins í stjórn félags­ins, meðal ann­ars stjórn­ar­for­maður Jóhannes Geir Sig­ur­geirs­son, um að það gæti verið æski­legt fyrir Lands­virkjun til fram­tíðar litið að líf­eyr­is­sjóðir væru í eig­anda­hópi fyr­ir­tæk­is­ins. Þannig hefur flokk­ur­inn verið bæði með og á móti breyt­ingum á eign­ar­haldi fyr­ir­tæk­is­ins, sé bara horft til und­an­far­inna ára.

Fer að miklu leyti úr landi

Til ein­föld­unar þá er rekstur Lands­virkj­un­ar, eins og hann er núna, ágætur fyrir erlenda fjár­festa. Það átta sig kannski ekki allir á því, en umræða á það til á snú­ast á hvolf og éta sig síðan innan frá upp til agna þegar erlendir fjár­festar bland­ast inn í mál­ið. Til ein­föld­unar þá er rekstur Lands­virkj­unar þannig, að fyrir hverjar 10 krónur í tekj­ur, þá fara fjórar til fimm strax beint úr landi til erlendra fjár­festa (lán­veit­end­ur). Restin fer í annan kostnað og svo er eitt­hvað eftir í rekstr­ar­hagn­að. Ástæðan fyrir þessu er sú að rekstr­ar­módel fyr­ir­tæk­is­ins hefur til þessa byggt á því að félagið hafi gott aðgengi að erlendu lánsfé á hag­stæðum kjör­um. Þannig gæti fyr­ir­tækið tryggt lágan fjár­magns­kostnað á öllum tímum og við­haldið ásætt­an­legri arð­semi. Þessum tíma – þar sem vextir voru mjög lágir, einkum 2001 til 2007 – er lokið og ekki fyr­ir­sjá­an­legt í nán­ustu fram­tíð að góð kjör bjóðist á erlendum láns­fjár­mörk­uðum í nán­ustu fram­tíð. Einkum og sér í lagi fyr­ir­tæki sem miða láns­kjör sín alveg við íslenska rík­ið. Með því að dreifa form­legu eign­ar­haldi milli rík­is­ins og líf­eyr­is­sjóða gæti rekstur fyr­ir­tæk­is­ins ein­fald­lega batnað og mögu­leikar til þess að fá góð vaxta­kjör gætu auk þess orðið meiri.

Af þessum sökum finnst mér hug­mynd Bjarna Ben um breyt­ingar á eign­ar­haldi Lands­virkj­unar góð og áhuga­verð, alveg óháð stefnu og straumum þegar kemur að hægri og vinstri í stjórn­mál­um.

Í upphafi árs 2020

Við á Kjarnanum göngum bjartsýn og einbeitt inn í nýtt ár og þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Lýsa yfir óvissustigi á Íslandi vegna kórónaveirunnar
Ríkislögreglustjóri hefur lýst yfir óvissustigi almannavarna í samráði við sóttvarnalækni og embætti landlæknis vegna kórónaveiru.
Kjarninn 27. janúar 2020
Guðmundur hættur sem bæjarstjóri Ísafjarðarbæjar
Bæjarstjóri Ísafjarðarbæjar hefur látið af störfum. Ástæðan er ólík sýn hans og meirihluta bæjarstjórnar á verkefni á vettvangi sveitarstjórnarstigsins.
Kjarninn 27. janúar 2020
Þórður Snær Júlíusson
Lélegir kapítalistar hampa braski sem snilld
Kjarninn 27. janúar 2020
„Stöðvum tanngreiningar“ – Vilja fella þjónustusamning úr gildi
Nú stendur yfir undirskriftasöfnun þar sem skorað er á háskólaráð að standa vörð um mannréttindi flóttafólks og umsækjenda um alþjóðlega vernd með því að fella þjónustusamning HÍ við Útlendingastofnun úr gildi.
Kjarninn 27. janúar 2020
Kom eins og stormsveipur
Kobe Bryant var fyrirmynd ungra íþróttaiðkenda. Hann lagði sig fram um að tengjast fyrirmyndum í ólíkum íþróttagreinum, til að hafa jákvæð áhrif um allan heim. Körfuboltaheimurinn er í sjokki eftir andlát hans.
Kjarninn 27. janúar 2020
Hildur Guðnadóttir vann Grammy-verðlaun fyrir Chernobyl
Hildur Guðnadóttir bætti enn einum stórverðlaununum í sarpinn í kvöld þegar hún hlaut Grammy-verðlaun.
Kjarninn 26. janúar 2020
Landris hefur orðið vestan við fjallið Þorbjörn.
„Óvenju hratt“ landris vegna mögulegrar kvikusöfnunar við fjallið Þorbjörn
Land á Reykjanesi hefur risið um allt að tvo sentímetra á nokkrum dögum, jarðskjálftar hafa orðið og hefur óvissustigi nú verið lýst yfir. Síðast gaus á svæðinu á þrettándu öld. Íbúafundir verða haldnir á morgun.
Kjarninn 26. janúar 2020
Norrænir bankar í vandræðum með reksturinn
Neikvæðir vextir á Norðurlöndunum eru nú farnir að skapa vandamála fyrir banka á svæðinu. Stjórnandi hjá fjármálaeftirliti Danmerkur segir að framundan séu erfið rekstrarskilyrði fyrir banka.
Kjarninn 26. janúar 2020
Meira úr sama flokkiÁlit
None