Hugmynd Bjarna Ben er góð og áhugaverð

bjarni-ben-vef.jpg
Auglýsing

Bjarni Bene­dikts­son, efna­hags- og fjár­mála­ráð­herra og for­maður Sjálf­stæð­is­flokks­ins, nefndi það á aðal­fundi Lands­virkj­unar á dög­unum að það gæti komið til greina að ríkið myndi selja 10 til 20 pró­sent hlut í Lands­virkjun til íslenskra líf­eyr­is­sjóða. Fram­sókn­ar­flokk­ur­inn fór strax í stell­ing­ar, sá tæki­færi til þess að ná til almenn­ings og mót­mælti þessum hug­myndum Bjarna. Eygló Harð­ar­dótt­ir, félags- og hús­næð­is­mála­ráð­herra, tók að sér að mót­mæla þessu fyrir hönd Fram­sókn­ar­flokks­ins og sagði að Fram­sókn­ar­flokk­ur­inn myndi aldrei styðja einka­væð­ingu orku­fyr­ir­tækja.

Um hvað snýst þessi hug­mynd Bjarna?

Í stuttu máli þá fengju líf­eyr­is­sjóð­irn­ir, sem þurfa að fjár­festa fyrir um 13 millj­arða á mán­uði fyrir sjóð­fé­laga, tæki­færi til þess að fjár­festa í „er­lendri eign“ þar sem efna­hagur Lands­virkj­unar er bund­inn í erlendum eignum að mestu, tekjur og skuld­ir. Þó alltaf megi deila um arð­semi Lands­virkj­unar þá er hún þó þannig, að miklu betra væri fyrir líf­eyr­is­sjóð­ina að binda fé sitt í hlut í Lands­virkjun en að kaupa hús­næð­is­skuldir almenn­ings, rík­is­ins eða hluta­bréfin í Kaup­höll Íslands út í hið óend­an­lega. Svo ekki sé talað um að geyma féð á næstum ávöxt­un­ar­lausum inn­láns­reikn­ing­um, en tæp­lega 200 millj­arðar af fé líf­eyr­is­sjóð­anna er oft talið með hinni svoköll­uðu snjó­hengju þegar grein­endur eru teikna upp kvikar krónu­eignir í hag­kerf­inu. Það er að tæp­lega 200 millj­arðar króna eru lík­legar til þess að leita úr hag­kerf­inu við afnám fjár­magns­hafta. Með öðrum orð­um; þetta væri mjög kærkomið fyrir líf­eyr­is­sjóð­ina, myndi létta á þrýst­ingi í hafta­hag­kerf­inu og myndi þar að auki ekki breyta neinu um að eign­ar­hald á Lands­virkjun væri ennþá að öllu leyti í eigu almenn­ings.

Auglýsing

Ríkið á í miklum vand­ræðum vegna mik­illa opin­berra skulda og þarna gæti ríkið fengið fé til að greiða niður skuld­ir. Auð­vitað ótt­ast maður um að skamm­sýnir stjórn­mála­menn myndu fara að nota féð í gælu­verk­efni, eins og að gefa fólki fé í gegnum vef­síður sem þarf ekk­ert á því að halda. Þó það sé ævin­týra­legt og fjar­stæðu­kennt rugl, sem almenn­ingur hefur reyndar bless­un­ar­lega séð í gegnum sam­kvæmt könn­unum á fylgi flokk­anna, þá vitum við nú að allt getur gerst. Stjórn­mála­menn eru alltaf vísir með að fara vin­sæld­ar­brölts­leið­ina, maður getur lítið annað en vonað það besta og að heil­brigð skyn­semi ráði för við eyðslu fjár­magns úr rík­is­sjóði.

Í ljósi þess hve mikið fé gæti komið til rík­is­ins við þessi við­skipti, gæti þetta verið skyn­sam­leg ráð­stöfð­un, aðgerð sem bæði kaup­andi og selj­andi – sem er almenn­ingur beggja megin við borðið – myndi hagn­ast á. Eigið fé Lands­virkj­unar var 185 millj­arðar króna í lok árs í fyrra. Búast má við því að verð­bil á hlut rík­is­ins í þessum við­skiptum væri á bil­inu 1,5 til 2,5 sinnum eigið fé. Það gerir verð­miða á bil­inu 278 til 462 millj­arðar fyrir heild­ar­hlutafé félags­ins. Hlut­ur­inn sem Bjarni nefndi að gæti verið seldur væri á bil­inu 27,8 til 55,6 millj­arðar (10 til 20 pró­sent á bil­inu 1,5 sinnum eigið fé), eða 46,2 til 92,4 millj­arðar (10 til 20 pró­sent á bil­inu 2,5 sinnum eigið fé).

Annað sem vitað er að myndi ávinn­ast við þessa breyt­ingu á eign­ar­haldi er að láns­hæfi Lands­virkj­unar yrði betra og ekki eins háð rík­inu eins og nú. Þetta hafa láns­hæf­is­mats­fyr­ir­tæki, sem hafa því miður mikil áhrif ennþá á alþjóða­mörk­uðum hvað sem líður mis­tökum þeirra áður fyrr, gefið í skyn í skýrslum sín­um.

Fram­sókn hefur bæði verið með og á móti

Það hefur reyndar ekki verið gott að meta hvernig Fram­sókn­ar­flokk­ur­inn hefur horft á eign­ar­hald í Lands­virkjun í gegnum tíð­ina. Fyrir innan við ára­tug töl­uðu full­trúar Fram­sókn­ar­flokks­ins í stjórn félags­ins, meðal ann­ars stjórn­ar­for­maður Jóhannes Geir Sig­ur­geirs­son, um að það gæti verið æski­legt fyrir Lands­virkjun til fram­tíðar litið að líf­eyr­is­sjóðir væru í eig­anda­hópi fyr­ir­tæk­is­ins. Þannig hefur flokk­ur­inn verið bæði með og á móti breyt­ingum á eign­ar­haldi fyr­ir­tæk­is­ins, sé bara horft til und­an­far­inna ára.

Fer að miklu leyti úr landi

Til ein­föld­unar þá er rekstur Lands­virkj­un­ar, eins og hann er núna, ágætur fyrir erlenda fjár­festa. Það átta sig kannski ekki allir á því, en umræða á það til á snú­ast á hvolf og éta sig síðan innan frá upp til agna þegar erlendir fjár­festar bland­ast inn í mál­ið. Til ein­föld­unar þá er rekstur Lands­virkj­unar þannig, að fyrir hverjar 10 krónur í tekj­ur, þá fara fjórar til fimm strax beint úr landi til erlendra fjár­festa (lán­veit­end­ur). Restin fer í annan kostnað og svo er eitt­hvað eftir í rekstr­ar­hagn­að. Ástæðan fyrir þessu er sú að rekstr­ar­módel fyr­ir­tæk­is­ins hefur til þessa byggt á því að félagið hafi gott aðgengi að erlendu lánsfé á hag­stæðum kjör­um. Þannig gæti fyr­ir­tækið tryggt lágan fjár­magns­kostnað á öllum tímum og við­haldið ásætt­an­legri arð­semi. Þessum tíma – þar sem vextir voru mjög lágir, einkum 2001 til 2007 – er lokið og ekki fyr­ir­sjá­an­legt í nán­ustu fram­tíð að góð kjör bjóðist á erlendum láns­fjár­mörk­uðum í nán­ustu fram­tíð. Einkum og sér í lagi fyr­ir­tæki sem miða láns­kjör sín alveg við íslenska rík­ið. Með því að dreifa form­legu eign­ar­haldi milli rík­is­ins og líf­eyr­is­sjóða gæti rekstur fyr­ir­tæk­is­ins ein­fald­lega batnað og mögu­leikar til þess að fá góð vaxta­kjör gætu auk þess orðið meiri.

Af þessum sökum finnst mér hug­mynd Bjarna Ben um breyt­ingar á eign­ar­haldi Lands­virkj­unar góð og áhuga­verð, alveg óháð stefnu og straumum þegar kemur að hægri og vinstri í stjórn­mál­um.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Rúmlega þrjátíu Íslendingar hafa greinst með veiruna í landamæraskimun
Af þeim 119 sem greindust með COVID-19 í landamæraskimun frá 15. júní til 18. september voru 32 með íslenskt ríkisfang, 23 frá Póllandi og 13 frá Rúmeníu og færri frá 23 ríkjum til viðbótar.
Kjarninn 29. september 2020
Drífa Snædal er forseti ASÍ.
ASÍ mótmælir lækkun á tryggingagjaldi – Efling segir opinberu fé ausið til efnafólks
ASÍ mótmælir fyrirhugaðri lækkun á tryggingagjaldi og segir að það sé „nánast eini skatturinn sem fyrirtæki greiða“. Sambandið vill að ríkisstjórnin gefi vilyrði um hækkun atvinnuleysisbóta samhliða því að nýjum aðgerðarpakka verði hrint í framkvæmd.
Kjarninn 29. september 2020
Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra kynnti nýja aðgerðarpakkann í dag.
Tryggingagjald lækkað og ráðist í beina styrki til fyrirtækja sem hafa orðið fyrir tekjuhruni
Ríkisstjórnin kynnti nýjan aðgerðarpakka í dag. Hann er metinn á 25 milljarða króna en sá fyrirvari settur að ekki liggi fyrir hversu vel aðgerðirnar, sem eru átta, verði nýttar.
Kjarninn 29. september 2020
Í gær voru tekin yfir 2.300 sýni.
Tveir á gjörgæslu með COVID-19 – 32 ný smit
32 ný smit af kórónuveirunni greindust í gær, mánudag, og eru 525 eru nú með COVID-19 hér á landi og í einangrun. Tveir sjúklingar eru nú á gjörgæslu.
Kjarninn 29. september 2020
Yfirmaður Økokrim hefur lýst sig vanhæfan til að fara með rannsókn á bankanum DNB. Málið verður fært til annars embættis.
Æðsti yfirmaður Økokrim segist vanhæfur til að rannsaka DNB
Nýlega ráðinn yfirmaður hjá norsku efnahagsbrotadeildinni Økokrim hefur lýst sig vanhæfan til þess að koma að rannsókn á bankanum DNB, sem fór af stað eftir umfjöllun um Samherjaskjölin í fyrra. Málið verður fært til annars embættis.
Kjarninn 29. september 2020
Verðbólgan komin upp í 3,5 prósent
Verðbólgan í september er sú hæsta sem mælst hefur á árinu og hefur nú náð svipuðum hæðum og í fyrra.
Kjarninn 29. september 2020
Fjármagnstekjur ríkustu tíundarinnar voru 100 milljarðar í fyrra
Fjármagnstekjur Íslendinga voru tæplega 142 milljarðar króna í fyrra. Skattur af þeim er umtalsvert lægri en af launatekjum. Rúmlega 70 prósent af öllum fjármagnstekjum fóru til ríkustu tíu prósents landsmanna.
Kjarninn 29. september 2020
Framboðslisti Miðflokksins í Múlaþingi. Sigurður er í aftari röð, þriðji frá vinstri, en Þröstur er í fremri röð, þriðji frá hægri..
Ósanngjarnt að „þurfa að svara fyrir fyllerísröfl Gunnars Braga Sveinssonar“
Miðflokksmenn í Múlaþingi, nýju sameinuðu sveitarfélagi á Austurlandi, telja að Klausturmálið hafi spillt fyrir sér í nýafstaðinni kosningabaráttu. Oddvitinn segir vaxandi guðleysi í þjóðfélaginu leiða til aukinnar dómhörku, sem sé að verða stórvandamál.
Kjarninn 29. september 2020
Meira úr sama flokkiÁlit
None