Kæri lífeyrissjóður

Keneva Kunz
h_50678063-1.jpg
Auglýsing

Það fer að stytt­ast í það, segja ráða­menn þjóð­ar­inn­ar, að íslenskir líf­eyr­is­sjóðir fái að fjár­festa aftur í útlönd­um. Með því geta þeir aukið fjöl­breytni eigna­safna sinna og þá von­andi öryggi ávöxt­unar og tryggt góðar greiðslur til líf­eyr­is­þega. Það er því ástæða til að fagna þessum tæki­fær­um. En hvað vita flestir líf­eyr­is­þegar um þær fjár­fest­ingar sem sjóð­irnir leggja fram­lög þeirra í? Við fáum yfir­lit um ávöxtun en litlar upp­lýs­ingar aðr­ar, að minnsta kosti hef ég ekki orðið þeirra vör, og hef þó verið aðili að ein­hverjum fimm sjóðum eða svo.

Líf­eyr­is­sjóðir um allan heim eru stórir fjár­fest­ar. Á Íslandi eru þeir langstærstir á mark­aðn­um, og auk þess lang­tíma fjár­festar þannig að það skiptir veru­legu máli fyrir fyr­ir­tæki að fá slíkt fjár­magn til að byggja upp starf­semi sína, vaxa og dafna. Eftir reynslu hruns­ins og margar mis­vitrar fjár­fest­ingar hafa margir sjóðir á Íslandi gert gang­skör í að hreinsa til heima hjá sér, sam­þykkt stefnu um stjórn­ar­hætti í þeim fyr­ir­tækjum sem þeir fjár­festa í og jafn­vel fjár­fest­ing­ar­stefnu.

Má ekki fjár­festa í hverju sem er



Að líf­eyr­is­sjóðir velji og upp­lýsi um við­mið fyrir fjár­fest­ingu er frekar nýtt á Íslandi, held ég. Ég kynnt­ist þessu fyrst fyrir mörgum árum í Sví­þjóð, þar sem þetta þótti sjálf­sagt, en þegar ég nefndi þetta við eign­ar­stýr­ing­ar­fólk á Íslandi fékk ég þau svör helst að mark­mið fjár­festa væri að ná sem hæstri ávöxtun – ekk­ert mætti skerða hana. Ég var og er ósam­mála. Ég vil ekki fjár­magna skað­lega starf­semi af neinu tagi, hvort sem það er til dæm­is­ vopna­fram­leiðsla, tóbaks­sala eða áfeng­is­sala, né styðja við stjórn­völd, til að mynda í gegnum skulda­bréfa­kaup, sem bera ekki virð­ingu fyrir mann­rétt­ind­um, lýð­ræði og skoð­ana­frelsi, svo nokkuð sé nefnt.

Auð­vitað geri ég mér grein fyrir að það getur verið allt annað en auð­velt að draga mörk­in. En það þýðir ekki að við eigum ekki að reyna að sjá til þess að við leggjum okkar af mörkum að bæta ástandið en ekki auka skað­ann – ef við erum ekki með í að leysa mál­in, erum við hluti af vand­an­um, eins og sagt er. Og í dag er það varla spurn­ing hvað er stærsta ógnin og mesta vanda­mál okkar allra. Það er lofts­lags­breyt­ing­ar.

Auglýsing

Hug­ar­fars­breyt­ing sem ber að fagna



Það hefur verið vax­andi á síð­ustu árum að margir mjög stórir líf­eyr­is­sjóðir og háskóla­sjóð­ir, einkum í Banda­ríkj­un­um, hafa ákveðið að losa sig úr fjár­fest­ingum í leit að jarð­efna­elds­neyti og vinnslu þess, meðal ann­ars á þeim for­sendum að kol, olía og gas, sem þegar hefur verið unnið og er til í geymslu ofanjarð­ar, nægir til að auka gróð­ur­húsa­vand­ann langt yfir þau vægu mark­mið sem hafa verið sett af alþjóð­legum vís­inda­ráð­um. Og til að nota sína pen­inga og áhrif frekar til að hvetja til auk­inna rann­sókna og þró­unar á end­ur­nýj­an­legum orku­gjöfum og ekki síst leiðum til að auka nýt­ingu þeirra.

Nýlega ákvað breska blaðið The Guar­dian að styðja þessa hreyf­ingu með átaki sem heitir „Keep it in the Ground“. Á örfáum dögum höfðu nokkur hund­ruð þús­und manns skrifað undir áskorun til tveggja stórra og mik­il­vægra rann­sókn­ar­sjóða í Banda­ríkj­unum og Bret­landi, Gates Founda­tion og Wellcome Trust, um að draga sig út úr fjár­fest­ingum sem tengj­ast leit og vinnslu jarð­efna­elds­neyt­is. Fram­takið virð­ist alls staðar hafa fengið byr undir báða vængi og alls staðar hafa menn fylkt sér undir merki þess. Þessir sjóðir eru stórir og áber­andi; þeir marka stefn­una og aðrir fylgja eft­ir, og þess vegna er það mik­il­vægt að þeir taki af skar­ið.

Það er afskap­lega upp­örvandi að lesa það sem stuðn­ings­menn átaks­ins skrifa – og þeir eru ótrú­lega fjöl­breytt­ir: læknar sem hafa notið góðs af rann­sókn­ar­styrkjum sjóð­anna, verk­fræð­ingar sem áður unnu fyrir olíu­fé­lög, ömmur í Kína, fjár­fest­ing­ar­ráð­gjaf­ar, líf­fræði­kenn­ar­ar, háskóla­nemar og þús­undir ann­arra.

Áskorun til íslenskra líf­eyr­is­sjóða



Þjóð­fé­lagið okkar er að breyt­ast sem betur fer: það ein­fald­lega við­gengst ekki lengur að græða á við­skipt­um, alveg sama í hvaða til­gangi, á þann hátt sem skaðar umhverf­ið, líf­ríkið og á end­anum fram­tíð jarð­ar. Eins og svo mörg mál önn­ur, sem virt­ust vera óbreyt­an­leg þangað til allt í einu að þau gengu ekki leng­ur, er eyð­ing jarðar í gegnum koltví­sýr­ings­mengun komin að því stigi þar sem skoð­ana­meiri­hluti er að valda kúvend­ingu. Það er líka spurn­ing um krónur í kass­ann: hver vill vera skil­inn eftir með hluta­bréf í olíu­fé­lagi þegar aðrir fjár­festar eru að yfir­gefa það? Þessa spurn­ingu fannst meira að segja seðla­banka­stjóra Bret­lands ástæða til að láta Eng­lands­banka kanna sér­stak­lega. „Ekki er hægt að brenna mik­inn meiri­hluta forð­ans í jörð­u,“ var­aði hann við, ef heim­ur­inn ætlar að forð­ast skelfi­legar lofts­lags­breyt­ing­ar.

Ég skora á íslensku líf­eyr­is­sjóð­ina að kynna sér mál­ið, skoða sín eigna­söfn, kanna hvaða fjár­fest­ingar þeir hafa í jarð­efna­elds­neyti og tengdum iðn­aði og ákveða hvernig þeir geta losað sig sem fyrst við þær og í stað­inn hjálpað til að ryðja braut­ina fyrir end­ur­nýj­an­lega orku­fram­tíð.

 

Höf­undur er þýð­andi.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Kristján Þór Júlíusson, sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra.
Kvótaþak óbreytt í tillögum – sem og hvað aðilar þurfi að eiga hvor í öðrum til að teljast tengdir
Lokaskýrsla verkefnastjórnar um bætt eftirlit með fiskveiðiauðlindinni hefur litið dagsins ljós og hefur hún verið afhent Kristjáni Þór Júlíussyni, sjávarútvegsráðherra. Einn stjórnarmeðlimur setur sérstakan fyrirvara við skýrsluna.
Kjarninn 10. júlí 2020
Pottersen
Pottersen
Pottersen – 39. þáttur: Naumlega sloppið!
Kjarninn 10. júlí 2020
Ingimundur Bergmann
Hótelhald, búfjárhald og pólitík
Kjarninn 10. júlí 2020
Páll Matthíasson, forstjóri Landspítalans.
„Allir eru á dekki“ við að tryggja áfram landamæraskimun
Starfsfólk Landspítalans hefur brugðist við „af ótrúlegri snerpu og atorku“ með það að markmiði að tryggja að skimun á landamærum geti haldið áfram eftir 13. júlí. „Allir eru á dekki,“ segir Páll Matthíasson, forstjóri spítalans.
Kjarninn 10. júlí 2020
Skiljum ekkert eftir
Skiljum ekkert eftir
Skiljum ekkert eftir – Börnin
Kjarninn 10. júlí 2020
Félag leikskólakennara skrifar undir nýjan kjarasamning
Þrjú aðildarfélög KÍ hafa skrifað undir kjarasamninga við samninganefnd Sambands íslenskra sveitarfélaga: Félag leikskólakennara, Skólastjórafélag Íslands og Félag stjórnenda leikskóla.
Kjarninn 10. júlí 2020
Farþegaskipið Boreal heldur frá Reykjavíkurhöfn á morgun. Það tekur um 200 farþega en í fyrstu siglingunni verða á bilinu 50 til 60 farþegar sem allir koma með flugi frá París á morgun.
Ekki fást upplýsingar um sóttvarnaráðstafanir frá umboðsaðila Boreal
Fyrsta farþegaskip sumarsins heldur frá Reykjavíkurhöfn á morgun. Starfsfólk skipafélags tjáir sig ekki um sóttvarnaráðstafanir sem gerðar hafa verið vegna farþega sem hyggjast sigla, en þeir koma með flugi frá París á morgun.
Kjarninn 10. júlí 2020
Farandverkamenn í haldi lögreglumanna í lok maí.
„Blaðamennska er ekki glæpur“
Yfirvöld í Malasíu hafa ítrekað yfirheyrt fréttamenn sem fjallað hafa um aðstæður farandverkamanna í landinu í faraldri COVID-19. Hópur fréttamanna Al Jazeera var yfirheyrður í dag vegna heimildarmyndar sem varpar ljósi á harðar aðgerðir gegn verkamönnum.
Kjarninn 10. júlí 2020
Meira úr sama flokkiÁlit
None