Okkar val að ákveða hvernig við yfirgefum þessa jarðvist

Sylviane Lecoultre skrifar um dánaraðstoð.

Auglýsing

Á Spotify má finna viðtöl um dauðann sem Matthías Tryggvi Haraldsson, spyrill þáttanna og leikskáld, gerði en um var að ræða rannsóknarverkefni fyrir Borgarleikhúsið þar sem Matthías Tryggvi starfar. Viðtölin, sem eru í fjórum þáttum, voru birt á Rás 1 á tímabilinu 30. mars til 5. apríl 2021. Í fjórða þætti ræðir Matthías við yfirlækni líknardeildar Landspítalans, Valgerði Sigurðardóttur, um starfsemi líknardeildar og dauðann.

Í viðtalinu heldur yfirlæknir líknardeildar m.a. fram að þeir sem biðji um dánaraðstoð séu frekar karlar en konur, oft á miðjum aldri, sem geti síður hugsað sér að missa stjórnartaumana og sætti sig síður við hlutskipti sjúklingsins. Þeir geti ekki hugsað sér að vera háðir öðrum eða skammist sín jafnvel fyrir veikindi sín.

Auglýsing
Þessar fullyrðingar eiga ekki við rök að styðjast og lýsa frekar persónulegum skoðunum yfirlæknisins en staðreyndum, líkt og Ingrid Kuhlman, formaður Lífsvirðingar, fór yfir í góðri grein sem birtist í Kjarnanum 21. apríl sl. undir heitinu „Þessi fræga dánaraðstoð...“. Þar að auki mætti velta fyrir sér, ef um væri að ræða karlmenn í ákveðnum aldurshópi, hvert væri vandamálið við það? Eiga ekki karlmenn á miðjum aldri jafn mikinn rétt á að biðja um dánaraðstoð af ofangreindum ástæðum en aðrir?

Meðvituð og yfirveguð ákvörðun

Ég þekki persónulega þrjá einstaklinga sem tóku þá ákvörðun að biðja um dánaraðstoð, eiginmann minn (60 ára), föður minn (94 ára) og vinkonu á 65 ára aldri. Þessir einstaklingar voru mismunandi persónuleikar, höfðu ólíkar lífssögur og komu úr ólíku umhverfi. Öll tóku þau þessa ákvörðun af auðmýkt, sjálfviljug og að vel ígrunduðu máli. Þau reyndu að gefa lífinu og veikindum sínum tækifæri og töluðu opinskátt við fjölskyldu sína. Þegar þau töldu að lífsgæðin sem biðu þeirra síðustu mánuðina væru óásættanleg völdu þau að kveðja með meðvitund frekar en að láta lífið fjara út hægt og án meðvitundar eins og gerist þegar lífslokameðferð er veitt. Nýlega horfði ég svo upp á tvær konur deyja í morfínvímu. Samanburðurinn á þessum tveimur leiðum var að mínu mati sláandi.

Þetta snýst um mannúðlegt val

Ég veit hvor leiðin mér finnst betri persónulega en ég hef engan rétt á að fyrirlíta val annara. Val annarra er mér óviðkomandi, ég hef engan rétt á að dæma fólk sem velur aðra leið en ég myndi sjálf kjósa. Það er grundvallarréttur og hluti mannréttinda að fá að ráða hvenær og hvernig við yfirgefum þessa jarðvist. Ef fullorðinn og sjálfráða einstaklingur ræður ekki sjálfur eigin dauðdaga, hver á þá að ráða? Stjórnvöld? Trúarleg yfirvöld? Aðstandendur? Heilbrigðisstarfsfólk? Með því að leyfa dánaraðstoð tökum við ekkert frá þeim sem eru andvíg henni. Þeir sem setja sig upp á móti dánaraðstoð taka hins vegar frá okkur réttinn á að fá að deyja á þann hátt sem við viljum og í því umhverfi sem við viljum. Dánaraðstoð felur í sér virðingu og umhyggju fyrir manneskjunni, velferð hennar, vali og sjálfræði.

Höfundur þessarar greinar er stjórnarmaður í Lífsvirðingu, félagi um dánaraðstoð. Hún hefur frá tvítugsaldri starfað við ýmsa sjúkrahúsþjónustu. Hún er eiginkona, dóttir og vinkona þriggja einstaklinga sem fengu dánaraðstoð. Hún er einnig dóttir og tengdadóttir tveggja kvenna sem dóu í morfínmóki á sjúkrahúsi eftir að hafa glímt við erfið veikindi.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
N1 er vinsælasti viðkomustaður þeirra sem hafa notað nýju ferðagjöf stjórnvalda.
Bensínstöðvar, baðlón og skyndibitastaðir vinsælust hjá notendum nýrrar ferðagjafar
Yfir 10 þúsund manns hafa nýtt nýja ferðagjöf stjórnvalda og um 50 milljónir króna verið greiddar út. Kunnugleg nöfn raða sér í efstu sæti þeirra fyrirtækja sem tekið hafa við mestu en baðlónið Sky Lagoon kemur nýtt inn á lista og tyllir sér í annað sæti.
Kjarninn 17. júní 2021
Guðjón Sigurðsson
Alþjóðlegur MND dagur 20. júní 2021
Kjarninn 17. júní 2021
Már Guðmundsson, fyrrverandi seðlabankastjóri.
Fyrrverandi seðlabankastjóri fékk fálkaorðuna
Forseti Íslands sæmdi fjórtán manns fálkaorðunni á Bessastöðum í dag.
Kjarninn 17. júní 2021
Gunnar Smári Egilsson, formaður framkvæmdastjórnar Sósíalistaflokksins.
Vilja endurvekja sjálfstæðisbaráttuna
„Eins og fyrri kynslóðum tókst að umbreyta íslensku samfélagi með sjálfstæðisbaráttu almennings þá mun okkur takast það einnig. Þeim tókst það og okkur mun líka takast það.“ Sósíalistaflokkurinn sendi frá sér tilkynningu í tilefni af 17. júní.
Kjarninn 17. júní 2021
Ólafur Ólafsson
Mannréttindadómstóll Evrópu vísar kæru Ólafs Ólafssonar frá
MDE hafnaði í morgun með afgerandi hætti að Rannsóknarnefnd Alþingis hefði brotið gegn rétti Ólafs Ólafssonar til réttlátar málsmeðferðar.
Kjarninn 17. júní 2021
Dánartíðni var hærri í öllum öðrum EES-löndum, ef miðað er við sögulegt meðaltal.
Umframdánartíðnin minnst á Íslandi
Minnsti munur var á mánaðarlegri dánartíðni og sögulegu meðaltali hennar hér á landi af löndum EES.
Kjarninn 17. júní 2021
Sjúkratryggingar Íslands greiða stærstan hluta af þjónustu sem veitt er á Heilsustofnuninni í Hveragerði.
Lítið gerst í úttekt á Heilsustofnun í Hveragerði og óvíst hvort henni verði haldið áfram
Fyrir rúmum tveimur árum var gerður nýr þjónustusamningur við Heilsustofnunina í Hveragerði. Skömmu síðar var upplýst um rekstrarkostnað sem vakti upp spurningar. Ráðist var í úttekt á starfseminni í kjölfarið. Hún hefur engu skilað.
Kjarninn 17. júní 2021
Eimskip viðurkennir brot sín og greiðir einn og hálfan milljarð í sekt.
Eimskip viðurkennir alvarleg samkeppnislagabrot og fær 1,5 milljarða sekt
Eimskip hefur viðurkennt að hafa viðhaft ólögmætt samráð við Samskip árum saman og greiðir 1,5 milljarð króna í sekt vegna máls sem hefur verið til rannsóknar frá 2013. Samskip eru enn til rannsóknar hjá Samkeppniseftirlitinu.
Kjarninn 16. júní 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar