Rétturinn til að deyja

Eyþór Eðvarðsson segir Viðreisn vilja lögleiða dánaraðstoð.

Auglýsing

Það liggur fyrir okkur öllum að deyja og þökk sé lækna­vís­ind­unum lifum við lengur en áður. Hin hliðin á þess­ari þróun vís­ind­anna er að stundum er lífið búið áður en við deyj­um. Spurn­ingin er því orðin aðkallandi hvort við sjálf eigum að hafa eitt­hvað um það að segja hvenær okkar hinsta stund sé eða hvort við eigum að láta það tækni og lyfjum eft­ir. Dán­ar­að­stoð fjallar um það að sjálf­ráða ein­stak­lingur eigi, að upp­fylltum vel skil­greindum skil­yrð­um, að hafa yfir­ráð yfir eigin lík­ama, lífi og dauða. 

Desmond Tutu bisk­up, sem er fylgj­andi dán­ar­að­stoð, sagði á 85 ára afmæli sínu: „Ég hef und­ir­búið and­lát mitt og gert það ljóst að ég vil ekki láta halda mér á lífi hvað sem það kost­ar. Ég vona að komið verði fram við mig af umhyggju og mér leyft að fara á næsta stig ferða­lags lífs­ins á þann hátt sem ég kýs.“ Breski eðl­is­fræð­ing­ur­inn Stephen Hawk­ins, sem einnig var stuðn­ings­maður dán­ar­að­stoð­ar, lét hafa eftir sér að við létum ekki dýr kvelj­ast svo af hverju ættum við að láta mann­fólkið gera það?

Dán­ar­að­stoð er háð ströngum skil­yrðum

Nokkur lönd hafa nú þegar lög­leitt dán­ar­að­stoð þ.m.t. Hol­land. Skil­yrðin sem þarf að upp­fylla í Hollandi eru mjög ströng. Ein­stak­ling­ur­inn þarf að gera lífs­skrá og vera þá með fullu ráði og rænu og með óbæri­lega verki sem ekki er hægt að lina. Ósk hans þarf að vera vel ígrunduð og lík­am­legt og and­legt ástand hans að vera vottað af tveimur lækn­um, yfir­leitt heim­il­is­lækni eða sér­fræði­lækni og öðrum óháðum lækni. Lækn­ir­inn þarf að gæta lækn­is­fræði­legrar vand­virkni við að binda endi á líf ein­stak­lings­ins og skila síðan skýrslu til þar til skip­aðrar nefndar sem fer yfir hvort að rétt hafi verið staðið að öllu og lög­unum fylgt. Öll frá­vik geta varðað lög og rétt­inda­missi. Könnun sem var gerð meðal lækna í Hollandi sýndi að lög­leið­ing dán­ar­að­stoðar eyddi laga­legri óvissu og stuðl­aði að mun vand­aðra verk­lagi og meiri umhyggju við sjúk­linga á þessum við­kvæma tíma­punkt­i. 

Hver er staðan á Íslandi?

Á Íslandi er dán­ar­að­stoð bönnuð og því hafa sjúk­lingar sem upp­fylla ofan­greind skil­yrði ekk­ert um það að segja hvenær líf þeirra endi. Lögin hafa ekki aðlag­ast í takti við þró­un­ina í tækni og vís­ind­um. Sam­kvæmt könnun sem Mask­ína fram­kvæmdi fyrir Lífs­virð­ingu síðla árs­ins 2019 voru 77,7% svar­enda fremur eða mjög hlynntir dán­ar­að­stoð á meðan aðeins 6,8% voru fremur eða mjög and­víg­ir. 

Auglýsing
Ástæða er til að ætla að íslenskir læknar séu í erf­iðri stöðu en erlendar rann­sóknir sem gerðar hafa verið í löndum þar sem dán­ar­að­stoð er bönn­uð, líkt og hér á landi, sýna að læknar grípa stundum til þess ráðs að deyða sjúk­linga með of stórum lyfja­skömmtum í því skyni að lina þján­ingar þeirra. Um leið er annarri með­ferð sem miðar að því að lengja líf sjúk­lings­ins oft hætt. 

Ófá dæmi eru um að sjúk­lingum í lífsloka­með­ferð sé haldið „sof­andi“ á mor­fíni í marga daga eða jafn­vel vikur þangað til lík­am­inn gefur sig. Það þarf ekki að fjöl­yrða um þann sárs­auka sem margir aðstand­endur hafa þurft að upp­lifa með því horfa upp á ást­vin sinn fjara út, vakna reglu­lega og biðja um vatn en fá ekk­ert nema meira mor­fín. Full ástæða er því til að aðlaga lögin að nútím­anum og fylgja í fót­spor þeirra þjóða sem lög­leitt hafa dán­ar­að­stoð.

Við­reisn styður dán­ar­að­stoð

Í sam­þykktri stefnu Við­reisnar seg­ir: „Inn­leiða þarf val­frelsi varð­andi lífs­lok þannig að við vissar vel skil­greindar aðstæð­ur, að upp­fylltum ströngum skil­yrð­um, verði dán­ar­að­stoð mann­úð­legur val­kostur fyrir þá ein­stak­linga sem kjósa að mæta örlögum sínum með reisn. Sá val­kostur byggir á virð­ingu fyrir rétti sjúk­lings­ins á eigin lífi og lík­ama, dregur úr líkum á mis­notkun og dregur skýran laga­legan ramma um við­brögð, óski sjúk­lingur eftir dán­ar­að­stoð þegar engin önnur úrræði eru í boð­i.“

Tveir þing­menn Við­reisn­ar, Hanna Katrín Frið­riks­son og Jón Stein­dór Valdi­mars­son, voru með­flutn­ings­menn þingá­lykt­un­ar­til­lögu sem lögð var fram 2020 um gerð skoð­ana­könn­unar um afstöðu heil­brigð­is­starfs­fólks til dán­ar­að­stoðar sem og sam­bæri­legra til­lagna sem voru lagðar fram 2017 og 2018. Ekki náð­ist að afgreiða þingá­lykt­un­ar­til­lög­una á þing­inu 2020-2021 en búast má við að hún verði aftur lögð fram á kom­andi þingi.

Höf­undur er á fram­boðs­lista Við­reisnar í Suð­vest­ur­kjör­dæmi.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Dagur B. Eggertsson, borgarstjóri Reykjavíkur.
„Vanda þarf til verka á þessu mikilvæga og viðkvæma horni“
Borgarstjóri segir að hvorki endanlegar né ásættanlegar tillögur séu komnar fram um uppbyggingu á Bræðraborgarstíg þar sem mannskæðasti eldsvoði í sögu Reykjavíkur varð í fyrrasumar. Vanda þurfi til verka og gera megi ráð fyrir því að vinnan taki tíma.
Kjarninn 23. október 2021
283 lítra af vatni þarf til framleiða eitt kíló af „græna gullinu“
Sprenging í eftirspurn eftir avókadó hefur orðið til þess að skógar hafa verið ruddir, ár og lækir mengaðir og mikilvægum vistkerfum stefnt í voða. Eiturlyfjahringir kúga fé út úr smábændum og nota viðskipti með ávöxtinn til peningaþvættis.
Kjarninn 23. október 2021
Míla hefur verið seld til franska fjárfesta. Útbreiðsla 5G og ljósleiðarauppbygging er meðal þess sem nýr eigandi leggur áherslu á.
Sala á Mílu skilar Símanum 46 milljörðum
Síminn hefur selt Mílu til eins stærsta sjóðsstýringarfyrirtækis Evrópu. Hagnaður af sölunni er 46 milljarðar króna. Kaupandinn, Ardian France SA, hefur boðið íslenskum lífeyrissjóðum að taka þátt í kaupunum og eignast allt að 20 prósenta hlut í Mílu.
Kjarninn 23. október 2021
Stefán Ólafsson
Gott lífeyriskerfi – en með tímabundinn vanda
Kjarninn 23. október 2021
Jónas Atli Gunnarsson
Er lóðaskortur virkilega flöskuhálsinn?
Kjarninn 23. október 2021
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Nýjar Macbook Pro og Pixel 6 símar
Kjarninn 23. október 2021
Halyna Hutchins fæddist í Úkraínu, ólst upp á herstöð á norðurslóðum og nam kvikmyndatökustjórn í Los Angeles.
Halyna Hutchins – Mögnuð listakona sem var á hraðri uppleið
Hún var elskuleg, hlý, fyndin, heillandi á hraðri uppleið. Og dásamleg móðir. Með þessum hætti er kvikmyndatökustjórans Halyna Hutchins minnst. Hún varð fyrir skoti úr leikmunabyssu á tökustað kvikmyndarinnar Rust í gær.
Kjarninn 22. október 2021
Eggert Gunnþór Jónsson er hér til vinstri í leik gegn Hvíta-Rússlandi á Evrópumóti U-21 landsliða árið 2011.
Eggert Gunnþór segist saklaus
Knattspyrnumaðurinn Eggert Gunnþór Jónsson hafnar ásökunum um kynferðisbrot í Kaupmannahöfn árið 2010 og segist fullkomlega saklaus.
Kjarninn 22. október 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar