Skipulagðar samgönguvenjur

Guðmundur H. Sigurðsson segir að með skjótum aðgerðum sé hægt að breyta samgönguvenjum – stjórnmála- og embættismenn hafi öll tækifærin til þess að taka réttu ákvarðanirnar.

Auglýsing

Fyrir 25 árum síðan vorum við hjónin við nám í Óðins­véum í Dan­mörku. Við bjuggum þar í rúm fjögur ár, fátækir náms­menn með tvö börn í leik­skóla. Aldrei datt okkur í hug að setja pen­inga í að kaupa og reka bíl enda aðstæður til hjól­reiða í borg­inni algjör­lega til fyr­ir­mynd­ar. Svo ég segi það aft­ur, þetta var fyrir 25 árum síð­an. Hvergi á Íslandi eru aðstæður fyrir hjól­reiða­fólk í dag nálægt því sem var í Óðins­véum þá.

Hvað er til ráða?

Áður en við förum yfir það, smá upp­rifjun á hvernig var umhorfs í heim­inum árið 1996. Það ár hóf General Motors fjölda­fram­leiðslu á fyrsta raf­bílnum GM EV1. Fram­leiðsl­unni var hætt árið 2002. Motorola kynnti fyrsta sam­loku­far­sím­ann árið 1996 og The Usual Suspects var sýnd í Borg­ar­bíó á Akur­eyri.

Í Óðins­véum var upp­bygg­ing hjól­reiða­kerf­is­ins á fullu, sem skil­aði því að á árunum 1996-2000 jókst hjól­reiða­um­ferðin um 20% en það merki­lega gerð­ist einnig að slysum á hjól­reiða­fólki fækk­aði um 20% á sama tíma. Þannig að eftir því sem hlut­fall hjól­reiða jókst í sam­göngum lækk­aði slysa­tíðn­in. Helstu ástæð­urnar voru taldar þær að með bættum innviðum varð hjól­reiða­fólk örugg­ara í umferð­inni og fékk því aukið sjálfs­traust með tím­an­um. Með fjöl­breytt­ari sam­göngu­mátum verða allir í umferð­inni með­vit­aðri um hjól­reiða­fólk enda sest hjól­reiða­fólkið líka undir stýri. Þetta sýnir hversu mik­il­vægt er að sem flestir nýti sér hjól­reiðar inn­an­bæjar því það skilar sér í var­kár­ari öku­mönn­um.

Auglýsing

Ég gaf mér ekki tíma til að leggj­ast í miklar sagn­fræði­rann­sóknir enda algjör óþarfi þar sem ljóst er að bæj­ar­stjórnin í Óðins­véum var ekki að byrja að ræða þessi mál árið 1996. Þessi inn­viða­breyt­ing var búin að vera í und­ir­bún­ingi í mörg ár. Á sama tíma tóku allar sveit­ar- og borg­ar­stjórnir á Íslandi með­vit­aða ákvörðun um að fylgja ekki þróun í breyttum ferða­venjum sem hófst fyrir mörgum ára­tugum í fjöl­mörgum bæjum og borgum í Evr­ópu.

Breyttar ferða­venjur

Ganga og hjól­reiðar eru lang ódýr­ustu sam­göngukíló­metr­arnir fyrir ein­stak­ling­inn, bæj­ar­sjóð­inn og heil­brigð­is­kerf­ið. Við þurfum með öllum ráðum að fjölga þannig sam­göngukíló­metrum og fækka olíu­kíló­metr­un­um. En þetta snýst líka um frelsi, einka­bíll­inn er bara frelsi fyrir suma, þá sem hafa efni á að eiga bíl og hafa bíl­próf. Aðrir eru ann­að­hvort upp á þá komnir eða verða að nýta aðrar lausnir til að kom­ast á milli staða. Til að skerða ekki frelsi þeirra sam­an­borið við þá sem geta nýtt sér fólks­bíla­sam­göngur þarf að byggja upp fjöl­breytt og öfl­ugt sam­göngu­kerfi þar sem öllum ferða­mátum er gert hátt undir höfði og eng­inn er yfir annan haf­inn.

Við höfum und­an­farin ár séð mik­inn vöxt í raf­væddum sam­göng­um; raf­stræt­is­vagn­ar, raf­leigu­bíl­ar, raf­fólks­bíl­ar, raf­hjól og raf­skutl­ur. Þessi þróun býður upp á algjör­lega nýja mögu­leika í upp­bygg­ingu bæja og borga. Mörg sveit­ar­fé­lög hafa einnig í sínum skipu­lags­á­formum sett fram mark­mið um að draga úr bíla­um­ferð og ríkið hefur þegar ákveðið dag­inn sem síð­asta olíu­lítr­anum verður brennt á Íslandi. Stjórn­mála- og emb­ætt­is­menn sem bera ábyrgð á þessum málum hafa allt um það að segja hversu hratt við náum mark­miðum okkar í orku­skiptum og minni losun CO2. Við höfum í sumar verið ræki­lega minnt á áhrif CO2 á lofts­lagið og nýút­komin IPCC skýrsla Sam­ein­uðu þjóð­anna er alveg skýr með ástæð­una; brennsla á olíu og kol­um.

„Lil­le“ Akur­eyri

Tökum Akur­eyri, minn heima­bæ, sem dæmi. Hér búa tæp­lega 20.000 manns. Lengsta beina leið inn­an­bæjar sam­kvæmt Google maps er 6 km þannig að það tekur um 73 mín­útur að ganga bæinn enda á milli. Það tekur um 12 mín­útur að ganga 1 km.

Í ráð­legg­ingum land­læknis um hreyf­ingu segir að full­orðnir ættu að stunda miðl­ungs­erf­iða hreyf­ingu í minnst 30 mín­útur dag­lega. Börnum og ung­lingum er ráð­lagt að hreyfa sig í minnsta lagi 60 mín­útur á dag. Hér er um lág­mark að ræða. Á sama tíma og við brennum allt of miklu kolefni til að kom­ast á milli staða í bíl þá missum við af tæki­fær­inu til að brenna fleiri kalor­íum við að koma okkur á milli staða. Við erum sem sagt á sama tíma að skaða lofts­lagið og okkar eigin heilsu.

Vin­sælu afsak­an­irnar um að við þurfum bíl á Akur­eyri út af brekk­unum og veðr­inu eru fallnar úr gildi. Raf­hjól gera bæinn flatan eins og Óðins­vé, en þótt júlí hafi verið sá heit­asti í sögu bæj­ar­ins dró ekki úr bíla­um­ferð í sum­ar. Við erum því ekki einu sinni að nýta góðu dag­ana til að fylgja til­mælum land­læknis og Sam­ein­uðu þjóð­anna – hreyfa okkur meira og brenna minni olíu.

Tæki­færin

Með skjótum aðgerðum er hægt að breyta sam­göngu­venj­um. Stefna rík­is­ins er skýr, ráð­legg­ingar land­læknis eru skýr­ar, lands­skipu­lags­stefna er skýr og allar stefnur og skipu­lags­skjöl sveit­ar­fé­lag­anna eru skýr. Við verðum að þró­ast í þá átt að vera sjálf­bær­ari, umhverf­is­vænni, efla heils­una og minnka svifryk­ið.

Héðan í frá snýst þetta bara um ákvarð­anir stjórn­mála- og emb­ætt­is­manna um hvernig tekst til. Þau hafa öll verk­færin til að taka réttar ákvarð­an­ir.

Höf­undur er fram­kvæmda­stjóri Vistorku.

Þessi pist­ill er hluti greinar­aðar í til­efni af því að 100 ár eru liðin frá form­legu upp­hafi skipu­lags­gerðar hér á landi með setn­ingu laga um skipu­lag kaup­túna og sjáv­ar­þorpa árið 1921.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Frá brautarpalli við aðallestarstöðina í þýsku borginni Speyer. Ef til vill hafa einhverjir þessara farþega nýtt sér níu evru miðann.
Aðgangur að almenningssamgöngum í heilan mánuð fyrir níu evrur
Níu evru miðinn gildir í allar svæðisbundnar samgöngur í Þýskalandi til loka ágústmánaðar. Þetta samgönguátak er hluti af aðgerðapakka stjórnvalda vegna vaxandi verðbólgu og hækkandi orkuverðs en er einnig ætlað að stuðla að umhverfisvænni ferðavenjum.
Kjarninn 26. júní 2022
Steingrímur J. Sigfússon hætti á þingi í fyrrahaust. Síðan þá hefur hann verið skipaður til að leiða tvo hópa á vegum ríkisstjórnarinnar.
Steingrímur J., Óli Björn og Eygló skipuð í stýrihóp til að endurskoða örorkukerfið
Fyrrverandi formaður Vinstri grænna, þingmaður Sjálfstæðisflokks, fyrrverandi félagsmálaráðherra og aðstoðarmaður ríkisstjórnarinnar mynda stýrihóp sem á að endurskoða örorkulífeyriskerfið. Hópurinn á að skila af sér eftir tvö ár. Ingu Sæland er óglatt.
Kjarninn 26. júní 2022
Örn Bárður Jónsson
Veðurfræðingar án framtíðar!
Kjarninn 26. júní 2022
Heildartekjur fjarskiptafyrirtækja jukust um 6,1 milljarð í fyrra og voru 72,4 milljarðar
Farsímaáskriftum fjölgaði aftur í fyrra eftir að hafa fækkað í fyrsta sinn frá 1994 á árinu 2020. Tekjur fjarskiptafyrirtækjanna af sölu á farsímaþjónustu jukust gríðarlega samhliða þessari þróun.
Kjarninn 26. júní 2022
Anna Marsibil Clausen, ritstjóri hlaðvarpa hjá RÚV.
„Rökrétt framhald á kaffistofuumræðunni á tímum ólínulegrar dagskrár“
Svokölluð fylgivörp, hlaðvörp um sjónvarpsefni, eru rökrétt framhald á kaffistofuumræðunni á tímum ólínulegrar dagskrár að mati ritstjóra hlaðvarpa hjá RÚV.
Kjarninn 26. júní 2022
Harmsaga fílsins Happy
Hún er ekki persóna sem á rétt á frelsi segja dómstólar þrátt fyrir að henni hafi verið rænt frá fjölskyldu sinni, hún fönguð, bundin og barin. Misst einu vini sína í prísundinni og aldrei eignast afkvæmi.
Kjarninn 26. júní 2022
Fólk lagði blóm og kerti á götu í Stokkhólmi til minningar um sænska rapparann Einar sem var skotinn til bana í október í fyrra.
Sænskir ráðherrar í læri hjá Dönum
Á meðan morðum sem framin eru með skotvopnum fækkar í mörgum Evrópulöndum fjölgar þeim í Svíþjóð. Í Danmörku fækkar slíkum morðum og nú vilja Svíar læra af Dönum hvernig hægt sé að draga úr glæpum af þessu tagi.
Kjarninn 26. júní 2022
Úlfar Þormóðsson
Uppvakningar
Kjarninn 25. júní 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar