Þegar óttinn nær fótfestu

h_51734028.jpg
Auglýsing

Þröng­sýni er ekki afleið­ing fáfræði. Bráð­gáfað og vel upp­lýst fólk getur verið herfi­lega þröng­sýnt – við sjáum það nán­ast dag­lega í fjöl­miðl­um. Þröng­sýni er afleið­ing ótta og ótti er til­finn­ing. Ótta er hægt að skapa með upp­lýs­ing­um, en hið óheppi­lega er að þegar ótt­inn er virkj­aður í heil­anum er and­skot­anum erf­ið­ara að bægja honum frá með upp­lýs­ingum og stað­reynd­um. Það er nán­ast ómögu­legt. Ég þekki þetta sem sér­fræð­ingur í ham­fara­stjórn­un; töl­fræði­lega eru meiri líkur á því að þú munir deyja við að detta út úr rúm­inu þínu en að þú deyir í flug­slysi. Samt ótt­ast eng­inn rúmið sitt en stór hluti fólks svitnar við til­hugs­un­ina um að fara í flug. Við vitum öll að lík­urnar á flug­slysi eru agn­arsmá­ar, en ótt­inn hefur náð til­finn­inga­legri fót­festu.

Hvernig ótti stýrir stjórn­mála­skoð­unum



Sóley Kaldal Sóley Kaldal

Við erum mis­mót­tæki­leg fyrir ótta. Hversu hrædd við erum spilar stóran þátt í stjórn­mála­skoð­unum okk­ar. Rann­sókn sem var birt í fræði­tíma­rit­inu Amer­ican Journal of Polit­ical Sci­ence sýndi að ein­stak­lingar sem hafa erfða­fræði­lega til­hneig­ingu til hræðslu­til­finn­ingar eru lík­legri til að hafa nei­kvæð­ari skoð­anir á minni­hluta­hópum og kjósa frekar stjórn­mála­flokka sem tala fyrir strangri inn­flytj­enda­stefnu og aðskiln­aði þjóð­fé­lags­hópa.

Þeir sem ótt­ast múslíma munu ekki breyta þeirri skoðun með upp­lýstri umræðu – jafn­vel þótt það sé töl­fræði­lega borð­leggj­andi að engin ástæða sé til að ótt­ast þá.

Auglýsing

Sú orð­ræða sem ákveðin öfl á Íslandi máta sig nú við elur á ótta og nái þessi ótti fót­festu munu afleið­ing­arnar verða bæði alvar­legar og langvar­andi. Orð­ræðan er í sjálfu sér eld­gömul tugga. Nákvæm­lega sama orð­ræða var hávær um kaþ­ólikka í Banda­ríkj­unum í byrjun 20. aldar og mis­munun kaþ­ólikka á grund­velli trúar þeirra var sums­staðar lög­leidd. Háværar raddir full­yrtu að kaþ­ólsk trú væri ósam­ræm­an­leg lýð­ræð­is­legum gild­um, að skólar þeirra hvettu þá til andúðar á kerf­inu og kæmi í veg fyrir að þeir yrðu sannir Banda­ríkja­menn. Sé nöfnum sam­fé­lags­hóps­ins skipt út má fella þennan mál­flutn­ing að stjórn­mála­um­ræðu víða um heim. Núna ætla Íslend­ingar að slást í hóp­inn.

En hvernig má snúa þessum skoð­unum við? Það verður ekki gert með auknu flæði stað­reynda. Banda­ríkja­menn gerðu ekk­ert sam­fé­lags­legt stór­á­tak í dreif­ingu upp­lýs­inga um eðli og fræði kaþ­ólsku kirkj­unn­ar. Það sem gerð­ist var ein­fald­lega það að straumur kaþ­ólskra inn­flytj­enda til Banda­ríkj­anna leiddi til fjölg­unar þeirra, sem varð svo til þess að sífellt fleiri Banda­ríkja­menn bjuggu við hlið­ina á kaþ­ólikk­um, versl­uðu við kaþ­ólikka og rák­ust á þá á götu úti.

Ótti er sjálf­skap­andi spá­dómur



Hérna komumst við að kjarna máls­ins. Rann­sóknir hafa sýnt að ótta er ekki hægt að bægja frá með auknum upp­lýs­ingum heldur með reynslu­upp­lifun og sam­bönd­um. Þeir sem ótt­ast múslíma munu ekki breyta þeirri skoðun með upp­lýstri umræðu – jafn­vel þótt það sé töl­fræði­lega borð­leggj­andi að engin ástæða sé til að ótt­ast þá. Hvaða þýð­ingu hefur það þá að „opna umræð­una“? Að opna á umræð­una bendir til þess að hún sé lokuð og að mik­il­vægar upp­lýs­ingar þurfi að koma fram. Er það reynd­in? Eða eru til öfl sem sjá ávinn­ing í ótta?

Of­beldi er framið þrátt fyrir trú, óháð trú og rót þess er yfir­leitt ótti. Sami ótti og leiðir til þröngsýni.

Það er vond nýt­ing á tján­ing­ar­frels­inu ef það er notað til að „opna umræðu“ líkt og póli­tískt Pand­óru­box sem ein­ung­ist stuðlar að því að hatur og illska velti út. Ótta­við­brögð sem valda jað­ar­setn­ing minni­hluta­hópa eru ­sjálf­skap­andi spá­dóm­ur. Ef þú nálg­ast fólk með hatri og heift, stór­aukast lík­urnar á því að þú fáir það til baka.

Þröng­sýni er svo dásam­lega lýsandi orð að það bendir bók­staf­lega á lausn eigin vanda. Þröng­sýni má lækna með víkk­uðum sjón­deild­ar­hring. Hina ótta­slegnu vil ég spyrja: hversu marga múslíma þekkir þú? Hver er reynsla þín af þeim? Hvernig komst þú fram við þá?

Það er rétt að í sumum löndum heims er ofbeldi yfir­valda og borg­ara­leg kúgun alls ráð­andi. Í sumum þeirra er Islam þjóð­ar­trú. Í öðrum ekki. Þeir sem útrýmdu frum­byggjum Amer­íku í ein­hverri blóð­ug­ustu þjó­ern­is­hreinsun sög­unnar voru kristn­ir. Í Burma og Sri-Lanka fara búdda­munkar um með morðum og eyði­legg­ingu. Gyð­ingar við Mið­jarð­ar­hafið beita Palest­ínu­menn ólýs­an­legu ofbeldi. Eng­inn gerir þetta í krafti trúar sinnar – jafn­vel þó þeir full­yrði ann­að. Ofbeldi er framið þrátt fyrir trú, óháð trú og rót þess er yfir­leitt ótti. Sami ótti og leiðir til þröng­sýni.

Sjáið þið mynstrið?

Höf­undur er áhættu- og örygg­is­verk­fræð­ing­ur.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Fræða ferðamenn um góða sjúkdómsstöðu íslenskra búfjárstofna
Landbúnaðarráðherra telur mikilvægt að ferðamenn fái fræðslu um góða sjúk­dóma­stöðu íslenskra búfjár­stofna og hversu við­kvæmir þeir eru fyrir nýju smit­i. Því verða sett upp veggspjöld með þeim upplýsingum á helstu komustöðum til landsins.
Kjarninn 17. nóvember 2019
Kristján Þór Júlíusson, sjávarútvegsráðherra.
Sjávarútvegsráðherra boðaður á fund atvinnuveganefndar
Rósa Björk Brynjólfsdóttir, þingmaður Vinstri grænna, hefur óskað eftir því að sjávarútvegsráðherra komi fyrir atvinnuveganefnd og ræði meðal annars afleiðingar Samherjamálsins á önnur íslensk fyrirtæki og greinina í heild sinni.
Kjarninn 17. nóvember 2019
Flugvallarstjórn Kastrup braut eigin reglur
Á rúmu ári hafa fjórum sinnum komið upp á Kastrup flugvelli tilvik þar sem öryggi flugvéla, og farþega, hefði getað verið stefnt í voða. Flugvallarstjórninni sem er skylt að loka flugbrautinni samstundis þegar slíkt gerist aðhafðist ekkert.
Kjarninn 17. nóvember 2019
Börkur Smári Kristinsson
Hvað skiptir þig máli?
Kjarninn 16. nóvember 2019
Jóhanna Sigurðardóttir, fyrrverandi forsætisráðherra.
Segir VG standa frammi fyrir prófraun í kjölfar Samherjamálsins
Fyrrverandi forsætisráðherra segir að grannt verði fylgst með viðbrögðum Katrínar Jakobsdóttur og VG í tengslum við Samherjamálið. Hún segir að setja verði á fót sérstaka rannsóknarnefnd sem fari ofan í saumana á málinu.
Kjarninn 16. nóvember 2019
Bára Halldórsdóttir
Klausturgate – ári síðar
Bára Halldórsdóttir hefur skipulagt málþing með það að markmiði að gefa þolendum „Klausturgate“ rödd og rými til að tjá sig og til þess að ræða Klausturmálið og eftirmál þess fyrir samfélagið.
Kjarninn 16. nóvember 2019
Ragnar Þór Ingólfsson er formaður VR.
Vill að verkalýðshreyfingin bjóði fram stjórnmálaafl gegn spillingu
Formaður VR kallar eftir þverpólitísku framboði, sem verkalýðshreyfingin stendur að. „Tökum málin í eigin hendur og stigum fram sem sameinað umbótaafl gegn spillingunni,“ segir hann í pistli.
Kjarninn 16. nóvember 2019
Jón Baldvin Hannibalsson
Ætlar enginn (virkilega) að gera neitt í þessu?
Kjarninn 16. nóvember 2019
Meira úr sama flokkiÁlit
None