Þjóðarhagsmunir að standa upp í hárinu á freka kallinum

Auglýsing

Rússar hafa sett inn­flutn­ings­bann á íslensk mat­væli. Ástæðan er stuðn­ingur Íslend­inga við þving­anir sem vest­rænt alþjóða­sam­fé­lag hefur beitt Rússa í kjöl­far þess að þeir inn­lim­uðu Krím­skaga og brutu þar gegn sjálf­stæði Úkra­ínu.

Banda­ríkja­menn til­kynntu fyrst um þving­un­ar­að­gerðir gegn Rússum 6. mars 2014. Evr­ópu­sam­bandið til­kynnti um þátt­töku sína í aðgerð­unum 17. mars 2014. Þann 27. mars 2014 sam­þykkti alls­herj­ar­þing Sam­ein­uðu þjóð­anna ályktun gegn inn­limun Krím­skaga. 11. apríl 2014 var svo til­kynnt um stuðn­ing Íslands og fleiri ríkja við aðgerðir Evr­ópu­sam­bands­ins frá 17. mars.  Í byrjun júní 2014 var hald­inn G-7 fundur í Brus­sel þar sem Kana­da, Frakk­land, Þýska­land, Ítal­ía, Jap­an, Bret­land, Banda­ríkin og Evr­ópu­sam­bandið ákváðu að styðja, og auka við, þving­un­ar­að­gerð­ir. Í byrjun sept­em­ber 2014 var hald­inn leið­toga­fundur NATO í Wales þar sem banda­lagið studdi aðgerð­irnar gegn Rúss­um.

NATO ákvað síðan í des­em­ber að við­halda við­veru banda­lags­ins við aust­ur-landa­mæri þess. Ástæðan var sú ógn sem stafar af til­burðum Rússa í Úkra­ínu og víðar á áhrifa­svæði rík­is­ins gagn­vart þeim NATO-­ríkjum sem eiga landa­mæri að óróa­svæð­um. Á sama tíma for­dæmdu allir utan­rík­is­ráð­herra NATO-­ríkj­anna aðgerðir Rússa í Úkra­ínu.

Auglýsing

Staða Íslands í alþjóða­sam­fé­lag­inu er skýr

Ís­land er stofn­að­ili að NATO. Ríkið hefur verið hluti af Sam­ein­uðu þjóð­unum frá árinu 1946. Evr­ópa hefur alla tíð verið helsta við­skipta­svæði Íslands. Við höfum verið með nokk­urs konar auka­að­ild að Evr­ópu­sam­band­inu og innri mark­aði þess frá árinu 1994 í gegnum samn­ing­inn um Evr­ópska efna­hags­svæðið (EES). Alls fara um 75 til 80 pró­sent af öllum okkar útflutn­ings­verð­mætum inn á það svæði. Umreiknað í krón­ur, en við fluttum út fyrir 590 millj­arða króna í fyrra, er verð­miði þeirra hags­muna 442,5 til 472 millj­arðar króna. Auk þess kemur 73 pró­sent alls inn­flutn­ings Íslend­inga frá EES-­svæð­inu eða Banda­ríkj­un­um.

Ísland er her­laust land með stóra land­helgi. Við þurfum að eiga í sam­starfi við að verja bæði okkur og land­helg­ina fyrir óvin­veittum og þeim sem vilja arð­ræna okk­ur. Það gerum við í gegnum ofan­greint alþjóða­sam­starf. Það blasir því við, og hefur gert ára­tugum sam­an, að Ísland styður við og er hluti af vest­rænni sam­vinnu í alþjóða­sam­fé­lag­inu.

Einn grund­vall­ar­hluti þess er sá að landa­mæri sjálf­stæðra ríkja séu virt. Það þýðir að þegar ríki ræðst inn í annað ríki þá er það and­stætt þeim leik­reglum lýð­ræð­is, frelsis og mann­rétt­inda sem við og önnur banda­lags­ríki okkar telja grund­völl okkar lifn­að­ar­hátta.

Þess vegna hefur stuðn­ingur Íslands við þjóðir sem brotið er á með þessum hætti þótt sjálf­sagð­ur. Hann er sið­ferð­is­leg­ur, til þess gerður að vernda við­skipta­hags­muni gagn­vart banda­lags­þjóðum okkar og síð­ast en ekki síst til að tryggja öryggi Íslands og íslenskrar land­helgi.

Hags­munir einnar atvinnu­greinar fram yfir alla aðra hags­muni

Nú er svo kom­ið, í alvöru, að ein atvinnu­grein er komin lang­leið­ina með að breyta þess­ari afstöðu Íslend­inga. Útgerð­ar­menn vilja að Ísland setji þrönga skamm­tíma-við­skipta­hags­muni þeirra ofar en ofan­greinda hags­muni og end­ur­skoði afstöðu sína gagn­vart stuðn­ingi við þving­un­ar­að­gerðir gegn Rúss­landi. Og þeir reyna að selja þá hug­mynd að þjóð­ar­hags­munir séu und­ir. Ef við beygjum okkur ekki undir vilja þeirra, seljum ekki prinsipp okkar hæst­bjóð­anda, þá muni allt fara til fjand­ans. Þetta er, væg­ast sagt, upp­blás­inn hræðslu­á­róður án inni­stæðu.

Sjáv­ar­út­veg­ur hefur hagn­ast ævin­týra­lega á sama tíma og almenn­ingur á Íslandi hefur upp­lifað miklar þreng­ing­ar. Þegar gengið féll um tugi pró­senta rýrði það lífs­gæði almenn­ings en jók sam­keppn­is­hæfni, og arð­semi, útgerð­anna. Svo synti mak­ríll inn í íslenska land­helgi og arð­semin varð að ofurarð­semi. Þetta kom auð­vitað öllum vel og hefur gert það að verkum að íslenskt efna­hags­líf hefur jafnað sig fljótar en ella. En þessar aðstæður hafa líka gert örfáa ein­stak­linga sem treyst hefur verið fyrir sjáv­ar­auð­lind­inni mjög efn­aða.

Sjáv­ar­út­veg­ur­inn hagn­að­ist um 450 millj­arða króna fyrir fjár­magns­kostn­að, afskriftir og skatta á árunum 2009 til 2014. Á þeim tíma hafa eig­endur fyr­ir­tækj­anna greitt sér tugi millj­arða króna í arð og eru orðnir ofur­ríkir á evr­ópskan mæli­kvarða. Sjáv­ar­út­veg­ur­inn er því vel í stakk búinn til að leggja nægj­an­lega mikið til hliðar til að takast á við tíma­bundin áföll eins og inn­flutn­ings­bann Rússa er.

Tjónið ýkt til að auka áhrifin

Út­flutn­ingur til Rúss­lands hefur vissu­lega marg­fald­ast á und­an­förnum árum. Í fyrra fluttum við út vörur fyrir 29 millj­arða króna til Rúss­lands, þar af voru sjáv­ar­af­urðir 24 millj­arðar króna. Sam­tals nemur útflutn­ingur til Rúss­lands hins vegar ein­ungis 4,9 pró­sent af heild­ar­út­flutn­ingi Íslend­inga.

Á fyrri hluta árs­ins höfðu þegar verið fluttir út um sjö millj­arðar króna til Rúss­lands. Afar lík­legt er að verð­mæti þess sem flutt var út í júli og þess hluta ágúst­mán­aðar sem lið­inn var áður en bannið skall á hafi hlaupið á nokkrum millj­örðum króna. Því má álykta að á bil­inu tíu til 20 millj­arða króna útflutn­ings­verð­mæti séu undir vegna aðgerða Rússa gegn okk­ur. Og er þá ekki tekið til­lit til þess að hægt sé að selja þessar vörur á öðrum mörk­uð­um. Þær munu ekki bara eyð­ast. Tjónið sem útvegs­fyr­ir­tækin standa frammi fyrir er því lík­ast til í versta falli nokkrir millj­arðar króna. Í besta falli munu þau ekki tapa neinu.

Til að setja þá tölu í sam­hengi er hægt að horfa á að ferða­menn, sem koma að lang­mestu leyti frá vest­rænum ríkj­um, eyddu sam­tals 32,4 millj­örðum króna á Íslandi í júní og júlí 2015. Það er 11,1 millj­arði króna meira en í sömu tveimur mán­uðum árið áður. Inn­flæði gjald­eyris er því með besta móti sem stendur og ætti að verja þjóð­ar­búið fyrir miklum búsifj­um.

Íslenskur sjáv­ar­út­vegur ekki fórn­ar­lamb

Fyrir þá sem mæla allt í heim­inum í pen­ingum er einnig fróð­legt að horfa á hvað þving­un­ar­að­gerðir alþjóða­sam­fé­lags­ins gegn Rússum hafa leitt af sér. Til dæmis má benda á að heims­mark­aðs­verð á olíu hefur fallið um 58 pró­sent frá því að þær höfust og fram til dags­ins í dag. Það hefur lækkað verð á elds­neyti umtals­vert sem leitt hefur af sér stór­auk­inn kaup­mátt og lægri verð­bólgu á Íslandi. Auð­vitað spila aðrir þættir inn í þessa lækk­un, en aðgerð­irnar gegn Rússum skipta þar sann­ar­lega máli.

Þá má líka benda á að aðgerð­irnar virka. Frá því að þær hófust hefur virði rúblu lækkað um helm­ing gagn­vart Banda­ríkja­doll­ar. Verð­bólga þar hefur verið him­inhá mestan tíma og efna­hagur lands­ins er að drag­ast sam­an. Í mars var greint frá því að Rúss­land hefði ekki lengur efni á að borga rík­is­starfs­mönnum laun.

Fórn­ar­lömb þess­ara aðgerða eru því Rúss­ar. Rúss­nesk stjórn­völd, og ekki síst rúss­neskur almenn­ing­ur. Hann líður fyrir ákvarð­ana­töku leið­toga síns. Fórn­ar­lambið er ekki íslenskur sjáv­ar­út­vegur sem hagn­að­ist um hund­ruði millj­arða króna á fimm ára tíma­bili.

Þjóð­ar­hags­munir að standa í lapp­irnar

Það er aug­ljóst hver staða Íslands á að vera í alþjóða­sam­fé­lag­inu. Örríki eins og við þarf að treysta á sam­starf við önnur ríki sem byggja á sama grunni á vett­vangi alþjóð­legra sam­vinnu­stofn­ana. Slíkt sam­starf þarf til að tryggja öryggi okk­ar, lifn­að­ar­hætti og við­skipta­hags­muni.

Nú er þrýst­ingur á að breyta þess­ari afstöðu vegna skamm­tíma­hags­muna einnar atvinnu­grein­ar, að mestu í eigu örfárra mjög frekra ein­stak­linga sem, líkt og utan­rík­is­ráð­herra sagði svo ágæt­lega, hugsa bara um næsta árs­reikn­ing.

Það er bein­línis þjóð­ar­hagur að standa fast á því að hvika hvergi frá stuðn­ingi okkar við aðgerðir gegn Rúss­um. Sú afstaða snýst ekki bara að taka sið­ferð­is­lega afstöðu með mann­rétt­indum og full­veldi sjálf­stæðra þjóða. Hún snýst ekki bara um sögu­lega þátt­töku í vest­rænu varn­ar­sam­starfi. Hún snýst ekki bara um rétt­læti. Hún snýst líka um getu okkar sem sam­fé­lags til að standa upp í hár­inu á freku köll­unum sem fara með auð­lind­ina okkar og heimta að við séum til fyrir þá, frekar en að atvinnu­vegur þeirra sé til fyrir okk­ur. Allt of oft hafa þeir fengið að öskra sitt í gegn, með stuðn­ingi póli­tískra afla. Jafn­vel þótt að LÍÚ hafi skipt um nafn og sett fýldan Frið­rik á hlið­ar­lín­una fyrir blíðan og nútíma­legan Kol­bein þá má ekki gleyma því að sömu hags­munir standa þarna að baki.

Við verðum að standa fast í lapp­irn­ar. Ann­ars getum við flutt kenni­tölu íslenska rík­is­ins til SFS, hins nýja LÍÚ, líkt og for­ysta Sjálf­stæð­is­flokks­ins virð­ist þegar vera búin að gera. Og um leið kvatt stöðu okkar og starf í alþjóða­sam­fé­lag­inu.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Þeir eru takmörkuð auðlind, stafirnir í gríska stafrófinu.
Af hverju sleppti WHO tveimur stöfum gríska stafrófsins?
Á eftir Mý kemur Ný og þá Xí. En eftir að Mý-afbrigði kórónuveirunnar fékk nafn sitt var það næsta sem uppgötvaðist nefnt Ómíkron. Hvað varð um Ný og Xí?
Kjarninn 1. desember 2021
Guðmundur Hrafn Arngrímsson og Yngvi Ómar Sighvatsson
Kúgaða fólkið!
Kjarninn 1. desember 2021
Þórunn Sveinbjarnardóttir þingmaður Samfylkingar verður formaður stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar.
Þórunn eini nefndarformaður stjórnarandstöðunnar
Sjálfstæðisflokkurinn fer með formennsku í þremur af átta fastanefndum þingsins, Framsókn tveimur og VG tveimur. Bjarkey Olsen Gunnarsdóttir verður formaður fjárlaganefndar, eins og Vinstri græn gáfu reyndar óvart út á mánudag.
Kjarninn 1. desember 2021
Í austurvegi
Í austurvegi
Í austurvegi – Fyrsta sendiráð Íslands í Asíu
Kjarninn 1. desember 2021
Bjarni Benediktsson fjármála- og efnahagsráðherra kynnti fjárlagafrumvarpið sitt fyrir næsta ár í gær.
Útgjöld vegna barnabóta lækka
Ekki er gert ráð fyrir auknum útgjöldum ríkisins til barnabóta á næsta ári, þrátt fyrir að fjárhæðir þeirra til hvers einstaklings hækki og skerðingarmörk verði færð ofar. Áætluð útgjöld eru 11 prósentum minni en þau voru í fyrra.
Kjarninn 1. desember 2021
Hreinn Loftsson, lögmaður og annar aðstoðarmaður innanríkisráðherra.
Hreinn Loftsson hættir sem aðstoðarmaður Áslaugar Örnu og ræður sig til Jóns
Jón Gunnarsson tók við sem innanríkisráðherra á sunnudag hefur ákveðið að ráða fyrrverandi aðstoðarmann forvera síns í starfi, Hrein Loftsson, sem aðstoðarmann sinn.
Kjarninn 1. desember 2021
Í samfélaginu á Stöðvarfirði eru ekki allir sáttir með fyrirhugaða útgáfu rekstarleyfis til laxeldis gegnt bæjarstæðinu.
Rúmur fjórðungur íbúa á Stöðvarfirði leggst gegn fyrirhuguðu laxeldi
Matvælastofnun fékk á dögunum sendar undirskriftir um 50 íbúa á Stöðvarfirði sem mótmæla því að Fiskeldi Austfjarða fái útgefið rekstrarleyfi fyrir 7.000 tonna laxeldi í firðinum. Íbúar eru efins um að mörg störf verði til á Stöðvarfirði vegna eldisins.
Kjarninn 1. desember 2021
Þórður Snær Júlíusson
Ríkisstjórn þeirra sem vilja stjórna, ekki leiða
Kjarninn 1. desember 2021
Meira úr sama flokkiLeiðari
None