Þorpið í borginni

Hildur Knútsdóttir rithöfundur segir að til þess að manni finnist maður tilheyra einhversstaðar þá skipti miklu máli að eiga „sitt“. Sitt kaffihús, sína búð, sína sundlaug. Það skipti máli að þekkja fólkið í kringum sig og að það þekki mann.

Auglýsing

Fyrir utan nokkur ár á þrí­tugs­aldri, þegar ég dvaldi í erlendum stór­borg­um, hef ég alltaf búið í Reykja­vík. Ég hef alltaf búið mið­svæðis í borg­inni og hér finnst mér mjög gott að vera. En ég held að mér myndi ekki þykja gott að búa hvar sem er í Reykja­vík. Eftir að Covid skall á hef ég stundum – eins og fleiri býst ég við – látið mig dreyma um að flytja eitt­hvert út á land, í eitt­hvað lítið þorp þar sem allir þekkja alla og sam­fé­lagið er minna og sam­heldn­ara – og smit­hættan auð­vitað minni. Ég hef velt þessu alvar­lega fyrir mér og í fram­haldi af því hef ég lagst í svolitla sjálf­skoðun varð­andi hvað það nákvæm­lega er sem veldur því að mér líður vel í hverf­inu sem ég bý í núna. Og nið­ur­staða mín er: Ég þarf ekki að flytja út á land til að upp­lifa þetta. Því ég bý þegar í þorpi.

Þorpum og borgum er stundum stillt upp sem and­stæð­um. En það er ekki rétt. Það er nefni­lega hægt að búa í báðum á sama tíma. Þorpin í borg­unum eru nefni­lega það sem gerir lífið í borgum bæri­legt. Hverfið sem ég bý í er eins og þorp í borg­inni. Og nú skal ég segja ykkur hvað ég elska við það.

Labbið sem mingl

Flest sem mig van­hagar um er í göngu­færi. Ég geng í búð­ir, ég geng á póst­hús­ið, ég er nokkrar mín­útur að hlaupa í Rík­ið. Heilsu­gæslu­stöðin mín er í næstu götu, öll fjöl­skyldan er hjá sama lækn­in­um. Ég er tvær mín­útur að labba á upp­á­halds skyndi­bita­stað­inn minn. Vert­arnir þar vita hvað ég heiti og hvað ég vil, ég þarf ekki einu sinni að panta. Ég geng í sund. Ég gekk með dætur mínar á leik­skól­ann. Nú fylgi ég þeim í grunn­skól­ann.

Auglýsing

Ég þarf lík­lega ekki að telja hér upp kost­ina við að fara flestra ferða sinna gang­andi. Sumir eru býsna aug­ljós­ir, til dæmis er miklu heilsu­sam­legra að ganga en að keyra, bæði fyrir sál, eigin lík­ama og ann­arra því útblástur hefur bæði slæm áhrif á lofts­lagið og heilsu þeirra sem anda honum að sér. En svo er það sem mér finnst gleym­ast svo­lítið í umræð­unni: Það er miklu skemmti­legra að labba. Því það er hund­leið­in­legt að eiga bíl. Það er leið­in­legt að sitja í bíl í umferð, það er leið­in­legt að skafa rúður í snjó, en leið­in­leg­ast af öllu hlýtur að vera að finna stæði og leggja í það. En það sem mér finnst mik­il­væg­ast við að fara allra ferða minna gang­andi er að þannig hef ég kynnst mörgum í hverf­inu. Ég er nefni­lega alltaf að rekast á sama fólk­ið, sem er á svip­uðum rúnti og ég. Þau fara með börnin á leik­skól­ann eða í skól­ann, fara út að labba með hundana sína eða að leita að kisunum sín­um, þau fara á sama kaffi­hús og ég (sem dætur mínar kalla „kaffi­húsið okk­ar“). Það er bara stað­reynd að gang­andi kynn­ist maður nágrönnum sínum miklu bet­ur.

Labbið sem vörn gegn fas­isma

Við stoppum oft á róló ef veðrið er gott. Það gera aðrir for­eldrar líka – og ömmur og afar – og ég er búin að kynn­ast fullt af fólki á hinum ýmsu rólóum hverf­is­ins. Fólk sem á börn á öðrum leik­skólum og skólum í hverf­inu sem ég hefði aldrei kynnst ef ég keyrði börnin mín fram og til baka á hverjum degi. Ef mig vant­aði bolla af hveiti eitt­hvert kvöldið þá eru margar nálægar dyr sem ég gæti bankað á. Og sam­kvæmt sagn­fræð­ingnum og rit­höf­und­inum Timothy Snyder er það að þekkja nágranna sína og spjalla við þá mik­il­væg leið til að sporna við upp­gangi fas­isma. En skildi mig ein­hvern tím­ann vanta hveiti þá gæti ég reyndar líka hlaupið út í hverf­is­búð­ina, sem vill svo vel til að er á þarnæsta horni.

Hverf­is­búðin

Það er ekk­ert þorp án búð­ar. Hverf­is­búðin okkar heitir Pét­urs­búð. Eig­andi hennar heitir Axel. Hann veit kannski ekki hvað ég heiti en hann þekkir mig. Hann þekkir líka dætur mín­ar. Fyrsta ferðin sem sú yngri fékk að fara upp á eigin spýtur var út í Pét­urs­búð. Stundum fara þær með langa inn­kaupa­lista – af því að ég veit að starfs­fólkið aðstoðar ef þær lenda í vand­ræð­um. Ég er viss um að ef ég myndi ein­hvern­tíma gleyma pen­ing eða fá höfnun á kortið mitt þá gæti ég fengið að skrifa hjá honum og borga bara seinna. Og það er mjög nota­leg til­hugs­un.

Borgin í kringum þorpið

En þótt ég geti nálg­ast flest sem mig vantar í hverf­inu mínu þá þýðir það ekki að ég fari aldrei neitt ann­að. Sam­göngur er mik­il­væg­ar. Og þótt ég eyði megn­inu af tím­anum hérna á þessu til­tölu­lega litla frí­merki þá er ég ekki bara hér. Það er nefni­lega það góða við það að búa í borg, þar eru fleiri en bara eitt kaffi­hús, og ef ég er komin með leið á kaffi­hús­inu „okk­ar“ þá er ekki svo erfitt að kom­ast ann­að. Almenn­ings­sam­göngur úr þorp­inu mínu í aðra borg­ar­hluta eru nefni­lega góð­ar. Og það er stutt að labba út á strætó­stöð.

Fjölgum þorp­unum

Ef við hugsum um aðrar borgir, borg­irnar sem okkur finnst skemmti­leg­ast að heim­sækja, þá eiga þær flestar þetta sam­eig­in­legt. Þær eru ekki bara einn mið­bæj­ar­kjarni með þjón­ustu og svo sof­anda­legum úthverfum þarsem allir keyra allt og engin búð, bar eða kaffi­hús er í göngu­færi. Berlín er sett saman af hverfum sem öll hafa sinn kjarna. París líka. Og Taipei.

Til þess að manni finn­ist maður til­heyra ein­hvers­staðar þá skiptir svo miklu máli að eiga „sitt“. Sitt kaffi­hús, sína búð, sína sund­laug. Það skiptir máli að þekkja fólkið í kringum sig og að það þekki mann. Það skiptir máli að hafa margar dyr að banka á ef eitt­hvað kemur uppá. Reykja­vík á að fjölga þorp­unum í borg­inni sinni. Það þarf ekki svo mikið til – og það myndi gera hana svo miklu betri borg.

Höf­undur er rit­höf­und­ur.

Þessi pist­ill er hluti grein­ar­aðar í til­­efni af því að 100 ár eru liðin frá­­ ­­for­m­­legu upp­­hafi skipu­lags­­gerðar hér á landi með setn­ing­u laga um skipu­lag kaup­túna og sjá­v­­­ar­þorp­a árið 1921.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Jair Bolsonaro hefur verið forseti Braslilíu frá árinu 2019.
Bolsonaro ásakaður um glæpi gegn mannkyni vegna viðbragða sinna við COVID-19
Rekja má dauða um 300 þúsund Brasilíumanna til stefnu forsetans í faraldrinum. Ríkisstjórnin hunsaði yfir 100 tölvupósta frá Pfizer, leyfði veirunni að breiðast út meðal frumbyggja og forsetinn hvatti til fjöldasamkoma er sjúkrahúsin voru að fyllast.
Kjarninn 20. október 2021
Heilt yfir myndi stöðugildum presta fækka um 10,7, samkvæmt þeirri tillögu sem liggur fyrir kirkjuþingi.
Lagt til að prestum landsbyggðar verði fækkað í hagræðingaraðgerðum
Í hagræðingartillögum sem liggja fyrir kirkjuþingi er gengið út frá því að prestum á landsbyggðinni fækki um tíu, en að stöðugildum fjölgi hins vegar um 3,5 í prestaköllum á höfuðborgarsvæðinu.
Kjarninn 20. október 2021
Hrafn Magnússon
Slæmur viðsnúningur í lífeyriskerfinu
Kjarninn 20. október 2021
Í austurvegi
Í austurvegi
Í austurvegi – Aukin samskipti Íslands við Kína: Skjól eða gildra?
Kjarninn 20. október 2021
Nýtt deiliskipulag fyrir reitinn í Sigtúni var samþykkt árið 2015. Síðan þá hefur ekkert hreyfst á svæðinu.
Vonast til að uppbygging á Blómavalsreit geti hafist snemma á næsta ári
Framkvæmdastjóri Íslandshótela vonast til þess að hægt verði að hefjast handa við uppbyggingu á svokölluðum Blómavalsreit bak við Grand Hótel snemma á næsta ári. Þar stendur til að byggja 109 íbúðir í sex fjölbýlishúsum, auk viðbyggingar við hótelið.
Kjarninn 20. október 2021
Allir stóru bankarnir búnir að hækka íbúðalánavexti og heimilin borga meira
Rúmlega helmingur allra sem eru með íbúðalán á Íslandi eru með óverðtryggð lán. Stór hluti þeirra lána er á breytilegum vöxtum og afborganir þeirra hafa hækkað í takti við stýrivaxtahækkanir Seðlabankans undanfarna mánuði.
Kjarninn 20. október 2021
Myndir af kjörgögnum sem starfsmaður Hótels Borgarness birti á Instagram.
Fólk gekk inn og út úr talningarsal á meðan yfirkjörstjórn „brá sér frá“
Á öryggismyndavélum, sem vakta tvo innganga þar sem kjörgögn Norðvesturkjördæmis voru varðveitt í sal í Hótel Borgarnesi, sést hótelstarfsfólk ganga inn og út frá klukkan 7:30 til 11:46 sunnudagsmorguninn 26. september.
Kjarninn 20. október 2021
Kolbeinn Marteinsson
Af hverju skipulag skiptir máli
Kjarninn 20. október 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar