Víða leynist viðurstyggðin

Örn Bárður Jónsson segist ekki skilja „hvers vegna flestir svonefndir guðleysingjar, skuli vera bókstafstrúar þegar kemur að Biblíunni“ og geri kröfu á kristið fólk um að gleypa „í heilu lagi alla Biblíuna með beinum, innyflum og öllu saman“.

Auglýsing

Mér finnst það ögn hryggi­legt að upp­lifa það að sumum guð­leys­ingjum er umhugað um að kristið fólk sé bók­stafstrúað eins og þeir eru sjálfir í afstöðu sinni til helgi­rita Gyð­inga og krist­inna manna, þegar þeir tala um fólk sem þeir fyr­ir­líta. Ég finn til með öll­um, sem eru bók­stafs­trú­ar, hver sem trú­ar­hóp­ur­inn er eða trú­leys­is­hóp­ur­inn.

Gamla testa­mentið er hryggjar­stykkið í bók­mennta­arfi Gyð­inga og þar kennir margra grasa. Þar er að finna sögur um lífs­bar­áttu og land­nám, ættir og ævi karla og kvenna, meið­ingar og mann­dráp, styggð­ar­yrði og stríð, valdaplott, pynt­ingar og frama­pot. Merki­legar sögur sem ætlað er að vera lyklar að skiln­ingi á eðli manna í þessum heimi. Og svo er líka ótrú­lega margt í bók­inni góðu um feg­urð mann­lífs og heims.

Kjarn­inn í bók­mennta­arfi okkar þjóðar eru Íslend­inga­sög­urnar og fleiri rit, bæði heiðin og krist­in. Þar kennir margra grasa og sumt er þar hart undir tönn og við­ur­styggi­legt eins og í Bibl­í­unni.

William Booth, sá merki maður og stofn­andi Hjálp­ræð­is­hers­ins, sagð­ist lesa Bibl­í­una á sama hátt og hann borð­aði ýsu. Hann sagð­ist tína beinin út úr sér og leggja þau á disk­barm­inn, en borða það sem melt­an­legt væri. Hann lét það sem sagt eiga sig sem hann skildi ekki.

Auglýsing

Í bók­mennta­arfi Íslend­inga er margt gott og væn­legt til eft­ir­breytni, en þar er líka ýmis­legt sem vinsa þarf frá og leggja á disk­barm­inn eins og t.d. texta um hefnd­ar­skyldu, barna­út­burð og að varpa öldruðum og lang­veikum fyrir ætt­ern­is­stapa, sem merkti að kasta þeim hrein­lega fyrir björg. 

Margt illt vék fyrir krist­inni mis­kunn og mildi í ald­anna rás, en auð­vitað er mann­skepnan söm við sig á öllum öld­um, for­dóma- og ofbeld­is­full. Þess vegna þarf stöðugt að boða henni feg­urð og halda að henni for­dóma­leysi.

Textar Bibl­í­unnar um sam­kyn­hneigð, bæði í hinu Gamla testa­menti og hinu Nýja, eru börn síns tíma og þeir textar eru ekki þeir einu sem vinsa ber frá og leggja til hlið­ar. Einnig þarfa að túlka þá með aðstoð vís­inda á sviði tungu­mála, félags­fræði, trú­ar­bragða­fræði, mann­fræði og sagn­fræði svo aðeins nokkur svið séu nefnd. 

Bibl­íu­fræð­ingar hafa hin síð­ari árin kom­ist að þeirri nið­ur­stöðu að textar Bibl­í­unnar þar sem sam­kyn­hneigð er for­dæmd séu flestir ef ekki allir um ofbeldi karla gegn öðrum körlum, einkum drengj­um. Text­arnir eru þar með ekki um ást tveggja ein­stak­linga af sama kyni.

Páll post­uli for­dæmdi slíkt ofbeldi á þeirri for­sendu að hann hafði fyrir augum í borg­ar­sam­fé­lagi þess tíma, sér­staka staði þar sem ungir drengir voru hafðir sem leik­föng karl­ar, sem mis­not­uðu þá, með "lög­legum" hætti og leyfi hins heiðna sam­fé­lags. 

Sam­kyn­hneigð í Íslend­inga­sög­un­um 

Særún Lísa Birg­is­dótt­ir, þjóð­fræð­ing­ur, sagði í við­tali í Vísi árið 2014:

„Reyndar er talað um sam­kyn­hneigð í Íslend­inga­sög­un­um, þar var versta níð sem hægt var að segja um mann að hann væri arg­ur, en eftir siða­skipti hverfa þeir gjör­sam­lega úr heim­ild­um.“

For­dóm­arnir voru líka til forðum daga. Mann­fólkið er samt við sig.

Og meira frá henn­i: 

Særún seg­ist munu fjalla [í fyr­ir­lestri sín­um] um hvernig þögg­unin hefur verið fylgi­fiskur sam­kyn­hneigðar frá örófi alda og hvað sam­kyn­hneigðir eru ósýni­legir í íslenskri sögu. „Ég tengi þetta við huldu­fólks- og úti­legu­manna­sög­ur. Það sem fólk gat ekki sagt og mátti ekki segja var nefni­lega ofið inn í þær, þannig að kannski er hægt, án allrar ábyrgð­ar, að setja á sig gler­augun og skoða sög­urnar okkar út frá þessum sjón­ar­hóli.“

Þöggun var einnig þekkt fyrr á öld­um. Við höfum ekk­ert breyst að eðli til en skoð­anir okkar breyt­ast ef við nennum að reita ill­gresið úr beðum hug­ans.

Með hvaða gler­augum les ég Bibl­í­una? Ég leit­ast við að lesa hana með augum Jesú Krists, ef svo má að orði kom­ast og þá styðst ég við texta, sem lýsa mis­kunn hans og elsku til fólks almennt talað og nota þá mynd af Jesú, sem guð­spjöllin birta til að vinsa svo frá það annað í Bibl­í­unni, sem ekki fellur að kær­leiks­ríkri mynd hans.

Hvers vegna lærir fólk akademíska guð­fræði árum sam­an? Svar mitt er: Til að læra við­ur­kennd­ar, akademískar, aðferðir til að lesa og túlka texta, þýða þá af einu tungu­máli yfir á ann­að, án þess að bjaga merk­ingu text­ans og svo til að geta vinsað úr og haldið hinu góða, en hafna hinu mann­fjand­sam­lega og illa. 

Auglýsing

Undir guð­fræði falla margar aðrar grein­ar, svo sem heim­speki, trú­ar­heim­speki, trú­ar­bragða­fræði, trú­ar­lífs­fé­lags­fræði, sið­fræði, kirkju­saga, forn tungu­mál eins og lat­ína, gríska og hebr­eska og svo sál­gæslu­fræði og margt fleira.

Þannig er það nú í líf­inu yfir­leitt að við veljum á milli skoð­ana, hvort sem þær eru á prenti eða í töl­uðu máli og þess vegna skil ég ekki, hvers vegna flestir svo­nefndir guð­leys­ingjar, skuli vera bók­stafs­trúar þegar kemur að Bibl­í­unni. Þeir krefj­ast þess og heimta, að við sem viljum hafa Krist að fyr­ir­mynd og leið­toga lífs­ins, að við gleypum í heilu lagi alla Bibl­í­una með bein­um, inn­yflum og öllu saman og froðu­fella af van­þóknum ef við segj­umst ekki taka hvað sem er sem gott og gilt úr Bibl­í­unni. Þeir leyfa okkur ekki að hafa val­frelsi, byggt á akademískum for­send­um.

Bók­stafs­trú­ar­menn eru víða og við­ur­styggð slíkrar trúar stingur sér niður í mann­líf­inu enda er hún af sama meiði og for­dómar yfir­höf­uð. Sumar kirkju­deildir eru haldnar alvar­legri trú­ar­villu sem birt­ist einkum í bók­stafs­legri túlkun Bibl­í­unnar og hluti Hæstiréttar Banda­ríkj­anna er t.d. meng­aður af sömu villu.

Þegar „búldu­leit­ir“ guð­leys­ingjar þvinga skoð­unum uppá aðra og heimta að fólk falli að stað­al­mynd bók­stafs­trú­ar­manns­ins, eru þeir í álíka sporum og bók­stafstrú­aðir hæsta­rétt­ar­dóm­ar­ara vestra. 

Sumir guð­leys­ingjar ger­ast þar með sekir um ofbeldi, sem beitt er með orðum og ljótum yfir­lýs­ingum um fólk, sem hefur aðrar lífs­skoð­anir en þeir sjálf­ir.

Já, víða leyn­ist hún, við­ur­styggð­in.

Höf­undur er fv. sókn­ar­prestur

Hér má hlusta höf­und lesa grein­ina

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Sortuæxli myndast þegar fólk verður fyrir sólbruna og raunar þrefaldast líkurnar á að fólk þrói með sér húðkrabbamein við það eitt að sólbrenna á tveggja ára fresti.
Óttast fjölgun tilfella sortuæxla samhliða hlýnandi veðri
Sérfræðingar í Bretlandi óttast að tilfellum húðkrabbameins muni fjölga samhliða loftslagsbreytingum og hvetja fólk til að vera vart um sig í sólinni.
Kjarninn 15. ágúst 2022
Kaupfélag Skagfirðinga hefur hagnast um 18 milljarða króna á fjórum árum
Eigið fé Kaupfélags Skagfirðinga, samvinnufélags í eigu 1.465 félagsmanna með höfuðstöðvar á Sauðárkróki, hefur þrefaldast frá árinu 2010 og er 49,5 milljarðar. Eignir félagsins eru metnar á tæplega 80 milljarða. Verðmætasta bókfærða eignin er kvóti.
Kjarninn 15. ágúst 2022
Áfengi spilar afar stjórt hlutverk í danskri unglingamenningu.
Danskir menntaskólar endurhugsi drykkjumenninguna
Danska heilbrigðisstofnunin hefur sent menntaskólum landsins bréf þar sem óskað er eftir því að hætt verði að gera áfengi hátt undir höfði á viðburðum á vegum skólanna.
Kjarninn 14. ágúst 2022
Vilja gera óperuna aðgengilega fyrir Íslendinga
Kammeróperan ætlar að flytja meistarverkið Così fan tutte eftir Mozart íslensku á óperukvöldverði í Iðnó. Safnað er fyrir verkefninu á Karolina fund.
Kjarninn 14. ágúst 2022
Korn frá Úkraínu loks á leið til Afríku á barmi hungursneyðar
Flutningaskip á vegum Sameinuðu þjóðanna er á leið til Afríku með fullan farm af korni frá Úkraínu. Um er að ræða fyrstu kornflutninga frá Úkraínu til Afríku síðan Rússland réðst inn í Úkraínu.
Kjarninn 14. ágúst 2022
Vindmyllurnar sem yrðu notaðar í vindorkuverið í Hvalfirði yrðu um 250 metrar á hæð. Þær yrðu á fjalli sem er 647 metrar á hæð og því sjást mjög víða að.
Vindorkuverið hefði „veruleg áhrif á ásýnd“ Hvalfjarðar og nágrennis
Hvalfjörður er þekktur fyrir fjölbreytt og fallegt landslag. Stofnanir segja „mjög vandasamt“ að skipuleggja svo stórt inngrip sem vindorkuver er á slíku svæði og að það yrði „mikil áskorun“ að ná sátt um byggingu þess.
Kjarninn 14. ágúst 2022
Mikið var látið með HBO Max þegar streymisþjónustan var kynnt til leiks vorið 2020 og hún auglýst gríðarlega.
Bylting á HBO Max veldur því að veitan kemur seinna til Íslands og efnisframboð minnkar
Bið Íslendinga eftir HBO Max mun lengjast um rúm tvö ár. Ástæðan er sameining móðurfélags HBO við fjölmiðlarisann Discovery. Ný stjórn er í brúnni og allt virðist vera gert til að spara pening.
Kjarninn 14. ágúst 2022
Kristjanía er eins konar undraland í miðri Kaupmannahöfn.
Kristjaníubúar fá tilboð
Danska ríkið hefur gert íbúum Kristjaníu tilboð sem felur í sér umtalsverðar breytingar frá núverandi skipulagi. Íbúum „fríríkisins“ myndi fjölga talsvert ef breytingarnar ganga eftir. Samningaviðræður milli íbúanna og ríkisins standa yfir.
Kjarninn 14. ágúst 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar