Myndin sem varð málgagn öfgamanna

Hvernig endaði mynd af hraðasta táningshlaupara Svíþjóðar í áróðri gegn innflytjendum? Af því hann var 15 ára, með dökka skeggrót og af miðausturlensku bergi brotinn. Ímyndunaraflið sá um rest.

Herdís Sigurgrímsdóttir
Alsaudi
Auglýsing

Þann 19. maí 2011 birt­ist mynd af hlaup­andi hópi barna og dökk­hærðum karl­manni í bæj­ar­blað­inu í Krist­i­an­stad í Suð­ur­-Sví­þjóð. Mað­ur­inn á mynd­inni var efni­legur hlaup­ari. Hann hafði skömmu áður hlaupið 100 metrana á 11,82, sem var besti tím­inn í flokki 14 ára í Sví­þjóð það árið. Það er það eina ­sem Saad Alsaudi hefur unnið sér til frægð­ar. Samt er hann frægur víða um heim. 

Óhætt er að slá föstu að engin frétt bæj­ar­blaðs­ins í Krist­i­an­stad hafi hlotið við­líka athygli. Krist­i­an­stad er á stærð við Kópa­vog ­sem, með fullri virð­ingu fyrir bæði Kópa­vogi og Krist­i­an­stad, telst eng­inn ­bold­ungs bær í Sví­þjóð. Fréttin var hins vegar fljót­lega tekin af vef­síð­u ­blaðs­ins því hún varð fljótt að flökku­sögu á vef­síðum hægriöfga­manna. Ástæð­an? Jú, Saad þótti svo manna­legur á mynd­inni að erfitt var að trúa því að hann væri tán­ing­ur.

Í með­förum fólks sem ekki gest að útlend­ing­um, varð mynd­in af Saad vin­sælt „sönn­un­ar­gagn” þess að hann væri enn eitt dæmið um hæl­is­leit­endur sem ljúga til um ungan aldur til þess að auka lík­urnar á því að fá hæli. Vanda­málið var bara að saga Saads kemur ekki heim og saman við ­lýs­ing­arnar á net­inu. Nafnið hans var ekki einu sinni rétt staf­að.

Auglýsing

Rataði í Daily Mail

Stein­inn tók úr þegar myndin af Saad var prentuð í öðru ­stærsta dag­blaði Bret­lands, götu­blað­in­u Daily Mail. Þar er mynd­inni af Saad slegið fram undir click­bait yfir­skrift­inni: „Hversu gömul heldur þú að þessi ‘flótta­manna­börn’ séu? Rosa­legar myndir ... vitna um vax­andi skandal í flótta­manna­krís­unni í Evr­ópu”. Í inn­gangi frétt­ar­innar getur að lesa að „Sví­þjóð standi ráða­laus frammi fyrir fjölda ‘ólög­ráða’ flótta­manna án fylgd­ar ­full­orð­inna”. Í texta frétt­ar­innar eru svo dregin fram ýmis dæmi um nýleg­t of­beldi og árásir á heim­ilum fyrir ólög­ráða hæl­is­leit­end­ur. Þá er látið í veðri vaka að aug­ljós­lega séu þessir piltar eldri en 18 ára, því allir séu þeir hávaxn­ir og þeim spretti sann­an­lega og ríf­lega grön.    

Það er alveg rétt að margir þeirra hæl­is­leit­enda sem kom­a til Sví­þjóðar þessa dag­ana gefa upp að þeir séu undir lög­aldri og að þeir séu einir á ferð. Árið 2014 voru 8,7% hæl­is­leit­enda ólög­ráða ung­menni án full­ting­is ­fjöl­skyldu­með­lima. Árið 2015 hafði þetta hlut­fall stokkið upp í 21,7%, sam­kvæmt ­tölum frá sænsku útlend­inga­stofn­un­inni Migrations­verket. Af­ganar eru fjöl­menn­astir í fylgd­ar­lausa ung­menna­hópn­um, alls 66,3% í fyrra, eins og Kjarn­inn hefur áður skrifað um.

Senni­legt má telj­ast að þó nokkrir í þessum hópi séu í raun eldri en þeir segj­ast vera. Þó nokkrir láta eflaust freist­ast til að ljúga af því að kerfið veitir ung­mennum meiri aðstoð en full­orðn­um. Aðrir geta í ein­lægni sagt að þeir viti ekki hvað þeir eru gaml­ir.

Höfum hug­fast að í Afganistan fæð­ast um tveir þriðju allra ­barna í stof­unni heima, án þess að heil­brigð­is­kerfið komi þar nálægt, ­þjóð­skrá fylgist með eða umheim­ur­inn viti af því á annan hátt. Margir á lands­byggð­inni eru ólæsir á texta og tölur og daga­töl eru þar af leið­andi ekki á öllum heim­il­um.

Hin raun­veru­legi Saad Alsaudi

Myndin víð­förla er tekin þegar tán­ing­ur­inn Saad Alsaudi heim­sótti gamla barna­skól­ann sinn aftur eftir hlaupa­afrek­ið. Hann hljóp einn hring í kringum skól­ann, eins og er hefð fyrir að börnin geri á hverjum degi í Centralskolen. „Ég var alltaf með í hlaup­un­um,” segir Saad við Krist­i­an­stads­bla­det. “Það var hérna sem ég upp­götv­aði að ég var fljótur að hlaupa.”

Eins og norski pistla­höf­und­ur­inn Øyvind Strømmen bendir á í grein á vef­miðl­inum Minervanett, er ­myndin gott dæmi um það sem á ensku heitir con­firmation bias. (- Stað­fest­ing­ar­til­hneig­ing er ein lipur snörun á íslensku.) Þetta gengur út á að leita ein­göngu að upp­lýs­ing­um ­sem stað­festa þá heims­mynd sem mann­eskjan hefur þeg­ar.

Fyrir þá sem ein­setja sér að finna stað­fest­ingu þess að er­lend ung­menni ljúgi til um aldur til að kom­ast áfram í kerf­inu, þá get­ur ­myndin af hlaupa­hópnum litið þannig út. Saad er dökkur yfir­lit­um, með dökka og grófa skegg­rót. Hálf­op­inn jakk­inn blæs út af lofti á hlaup­unum þannig að Saad, ­sem er í góðri þjálfun, virð­ist enn vöðvaðri yfir brjóst­kass­ann. Hann er að ­auki umkringdur börnum sem eru höfð­inu lægri en hann, skóla­börnum sem líta út fyr­ir­ að geta verið á aldr­inum 10-12 ára. Hann lítur í alvör­unni út fyrir að geta verið eldri en fimmt­án, ef það er það sem maður vill sjá.

Saad Alsaudi hefur hins vegar enga ástæðu til að ljúga til­ um ald­ur. Hann er búinn að búa í Sví­þjóð frá því hann var sex ára, árið 2003. Pabb­i hans flutti fyrstur og fékk fjöl­skyld­una, þ.m.t. Saad sem ungan dreng, til sín eftir að hann hafði fengið var­an­legt dval­ar­leyfi fyrir alla fjöl­skyld­una, eft­ir því sem Saad segir sjálfur frá. Í frétt sænska ­rík­is­sjón­varps­ins blaðar Saad í gegnum myndir af sér barn­ungum í Sví­þjóð, því til sönn­unar hvað hann hefur verið þar lengi. Hann seg­ist geta sýnt göm­ul skil­ríki með fæð­ing­ar­deg­in­um. En það hefur ekk­ert að segja. Saad kom til­ Sví­þjóðar sem barn. Hann sótti ekki um eða fékk dval­ar­leyfi með því að ljúga um ald­ur.

Lifir sjálf­stæðu lífi

Goð­sögnin um hrað­lygna hæl­is­leit­and­ann Saad Alsaudi, (hef­ur einnig verið rang­lega skrifað Alsudi eða Alsaud) lifir hins vegar orð­ið ­sjálf­stæðu lífi. Það mun lík­lega engu máli skipta þótt sænskir, norskir og nú ­ís­lenskir fjöl­miðlar beri frétt­ina til baka. Daily Mail virð­ist ekki einu sinn­i hafa breytt sinni frétt að neinu marki.

Saad hefur lagt hlaupa­skóna á hill­una út af meiðsl­um. Hann er núna á síð­asta ári á nátt­úru­fræði­braut í fram­halds­skóla í Krist­i­an­stad. Hann vildi óska þess að fólk væri gagn­rýnna á þær upp­lýs­ingar sem það sér á net­in­u, ­segir hann við Krist­i­an­stadbla­det í nýrri frétt frá því á þriðju­dag­inn – með nýrri mynd fyrir þá sem vilja vita hvernig hann lítur út í dag. Allra helst óskar hann þess að fólk væri ekki að nota tím­ann í að ræða það sem ekki skiptir máli, heldur þori að taka á vanda­málum eins og ras­isma.

Myndin af honum mun hins vegar lík­lega halda áfram að rúlla í hring um inter­net­ið, þar sem hann er titl­aður skegg­barn eða annað þaðan af verra. 

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Kveikur
Kveikur sendir frá sér yfirlýsingu
Ritstjóri Kveiks segir að vinnubrögð RÚV og sá tími sem Samherja gafst til andsvara sé fyllilega í samræmi við lögbundar skyldur samkvæmt lögum um Ríkisútvarpið og reglum sem hvíla á blaða- og fréttamönnum.
Kjarninn 13. nóvember 2019
Verkalýðsforystunni ekki skemmt
Ekki stendur á viðbrögðum í samfélaginu eftir afhjúpanir fréttaskýringaþáttarins Kveiks og Stundarinnar í gærkvöldi. Forysta stærstu verkalýðsfélaganna lætur ekki sitt eftir liggja í umræðunni.
Kjarninn 13. nóvember 2019
Svandís Svavarsdóttir, heilbrigðisráðherra.
Svandís: Mynd af græðgi sem fór úr böndunum
Svandís Svavarsdóttir, heilbrigðisráðherra, segir að þær ávirðingar sem fram komu í umfjöllun Kveiks um meintar mútugreiðslur Samherja í Namibíu séu stórmál. Hún segir að sú mynd sem dregin var upp í þættinum sé mynd af græðgi sem fór úr böndunum.
Kjarninn 13. nóvember 2019
Bryndís Kristjánsdóttir skattrannsóknarstjóri.
Skattrannsóknarstjóri fékk nýlega gögn frá namibískum yfirvöldum
Embætti skattrannsóknarstjóra hefur bæst í hóp fjölmargra annarra rannsóknaraðila, hérlendis og erlendis, sem eru að skoða gögn um möguleg íslensk lögbrot í Namibíu. Opinberað var í gær að Samherji liggi undir grun um að hafa framið lögbrot.
Kjarninn 13. nóvember 2019
Nýi Seðlabankastormurinn hófst eftir að Kveikur nálgaðist Þorstein Má
Þorsteinn Már Baldvinsson hefur frá því í lok síðasta mánaðar ítrekað ásakað RÚV og Helga Seljan um hafa verið gerendur í rannsókn á Samherja sem hófst 2012. Þegar ásakanirnar hófust hafði Þorsteini þegar verið greint frá umfjöllunarefni Kveiks.
Kjarninn 13. nóvember 2019
Segir Kristján Þór Júlíusson hafa hitt „hákarlana“ frá Namibíu
Í Stundinni segir að Þorsteinn Már Baldvinsson, forstjóri Samherja, hafi kynnt Kristján Þór Júlíusson sem „sinn mann“ í ríkisstjórninni.
Kjarninn 13. nóvember 2019
Samherji kennir Jóhannesi um allt – Segjast ekkert hafa að fela
Þorsteinn Már Baldvinsson segir það mikil vonbrigði að fyrrverandi starfsmaður fyrirtækisins hafi „hugsanlega flækt Samherja í viðskipti sem kunni að vera ólögmæt.“
Kjarninn 12. nóvember 2019
Þorsteinn Már Baldvinsson, forstjóri Samherja.
Samherji hefur hagnast um 112 milljarða á átta árum
Samherji hefur hagnast gríðarlega á síðustu árum. Eigið fé samstæðunnar var 111 milljarðar króna um síðustu áramót. Fjárfestingar Samherja eru mun víðar en bara í sjávarútvegi.
Kjarninn 12. nóvember 2019
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None