Breytingar á fæðingarorlofi gagnast flestum mæðrum ekkert

42 prósent kvenna sem fara í fæðingarorlof eru með 300 þúsund krónur eða minna á mánuði. Nýlegar breytingar á reglum um Fæðingarorlofssjóð gagnast þeim ekkert. Ef tillögur starfshóps væru innleiddar fengju þær 100 prósent launa sinna í orlofi.

ólétt
Auglýsing

42 pró­sent þeirra mæðra sem tóku fæð­ing­ar­or­lof frá byrjun þessa árs og út sept­em­ber­mánuð voru með 300 þús­und krónur eða minna í mán­að­ar­tekj­ur. Alls voru 16 pró­sent feðra með 300 þús­und krónur eða minna í mán­að­ar­tekj­ur. Þessi hópur mun áfram fá ein­ungis 80 pró­sent af launum sínum þegar hóp­ur­inn fer í fæð­ing­ar­or­lof sam­kvæmt þeim breyt­ingum sem rík­is­stjórnin gerði nýver­ið.

Ef farið hefði verið eftir þeim til­lögum sem starfs­hópur Eyglóar Harð­ar­dótt­ur, félags- og húnsæð­is­mála­ráð­herra, lagði fram í mars síð­ast­liðnum væru fyrstu 300 þús­und krónur af tekjum þeirra sem fara í fæð­ing­ar­or­lof óskert­ar. Þessi hópur lægst laun­uð­ustu Íslend­ing­anna sem taka fæð­ing­ar­or­lof, meðal ann­ars rúm­lega fjórða hver kona sem tekur slíkt, hefðu því haldið 100 pró­sent af tekjum sínum ef rík­is­stjórnin hefði farið eftir til­mælum starfs­hóps ráð­herr­ans. Þess í stað fær hann 80 pró­sent launa sinna í kjöl­far þeirrar reglu­gerð­ar­breyt­ingar sem rík­is­stjórnin sam­þykkti nýverið og tók gildi 15. októ­ber. Þetta kemur fram í tölum sem BSRB hefur unnið upp úr upp­lýs­ingum frá Fæð­ing­ar­or­lofs­sjóði.

Ef farið hefði verið að til­lögum starfs­hóps­ins, og fyrstu 300 þús­und krón­urnar sem nýir for­eldrar afla yrðu óskert­ir, þá myndu greiðslur til þeirra sem hafa hærri laun en 300 þús­und líka aukast umtals­vert. Þannig myndu þeir sem eru með tekjur á milli 300-400 þús­und fá 97 pró­sent launa sinna í fæð­ing­ar­or­lofi, þeir sem þéna 400-500 þús­und fá 93 pró­sent og þeir sem þéna 500-750 þús­und krónur fá 90 pró­sent launa að með­al­tali á mán­uði. Alls eru rúm­lega 80 pró­sent þeirra mæðra sem hafa tekið fæð­ing­ar­or­lof á þessu ári með mán­að­ar­tekjur undir 500 þús­und krónum á mán­uði. 44 pró­sent feðra sem tekið hafa orlof eru hins vegar með tekjur yfir 500 þús­und krónur á mán­uði.

Auglýsing

Greiðslur hækk­aðar upp í 500 þús­und

Rík­is­stjórnin sam­þykkti á fundi sínum 7. októ­ber síð­ast­lið­inn að hækka hámarks­greiðslur úr Fæð­ing­ar­or­lofs­sjóði í 500 þús­und krónur. Greiðsl­urnar höfðu verið skertar mikið eftir hrun og hækkað mjög lítið á und­an­förnum árum. Þær voru 370 þús­und krónur á mán­uði fram að hækk­un­inni fyrr í þessum mán­uði. Til sam­an­burðar má nefna að í  árs 2008 voru hámarks­­greiðslur úr Fæð­ing­­ar­or­lofs­­sjóði 535.700 krón­­ur. Ef þær greiðslur hefðu fylgt vísi­­tölu neyslu­verðs - sem mælir verð­­bólgu - þá væru hámarks­­greiðslur úr sjóðnum 828.192 krón­­ur.

Ákvörðun rík­is­sjóðs var ekki fram­kvæmd með laga­breyt­ingu, heldur reglu­gerð­ar­breyt­ingu. Hún tók gildi 15. októ­ber síð­ast­lið­inn og gerði það að verkum að margar þeirra kvenna sem settar voru dag­anna fyrir þann dag reyndu hvað sem þær gátu til að fresta fæð­ingu, til að fá hærra fæð­ing­ar­or­lof.

Starfs­hópur um fram­­tíð­­ar­­stefnu í fæð­ing­­ar­or­lofs­­málum skil­aði til­­lögum til Eyglóar í mars síð­­ast­liðn­­­um. Þar var lagt til að hámarks­­greiðslur yrðu hækk­­aðar upp í 600 þús­und krón­­ur, að fyrstu 300 þús­und krónur tekna verði óskertar en 80 pró­­sent af tekjum umfram það. Þá lagði hóp­­ur­inn til að hámarks­­greiðsl­­urnar myndu breyt­­ast í sam­ræmi við launa­­vísi­­tölu hvers árs og að breyt­ing­­arnar myndu taka gildi um næstu ára­­mót.

Auk þess var lagt til að fæð­ing­­ar­or­lof yrði 12 mán­uðir í stað níu frá og með byrjun árs 2019 og að leik­­skóla­d­völ yrði tryggð í fram­haldi af fæð­ing­­ar­or­lofi.

Kostn­að­­­ur­inn við þessar breyt­ingar yrði tals­verð­­­ur. Greiðslur Fæð­ing­­­ar­or­lofs­­­sjóðs voru 8,5 millj­­­arðar í fyrra og gert er ráð fyrir að þær verði 8,8 millj­­­arðar á þessu ári. Með því að hækka hámarks­­­greiðsl­­­urnar í 600 þús­und krónur fer kostn­aður sjóðs­ins upp í um 10,7 millj­­­arða á næsta ári og verður um 12,2 millj­­­arðar á ári eftir það. Eygló sagð­ist samt sem áður ætla að vinna frum­varp upp úr til­­lög­un­­um.

Úr því varð ekki og þess í stað var ráð­ist í reglu­gerð­ar­breyt­ingu þremur vikum fyrir kosn­ingar sem hækk­aði hámarks­greiðslur úr 370 þús­und í 500 þús­und krón­ur.

Kostn­aður auk­ist gríð­ar­lega

Viku áður en að reglu­gerð­ar­breyt­ingin var sam­þykkt greindi Kjarn­inn frá því að á sama tíma og hámarks­­greiðslur úr Fæð­ing­­ar­or­lofs­­sjóði höfðu dreg­ist saman um rúm­­lega 30 pró­­sent hefðu laun og útgjöld heim­ila hækkað um tugi pró­­senta. Kostn­aður vegna heil­brigð­is­­þjón­­ustu og lyfja hafði hækkað um 47,7 pró­­sent, föt og skór hækkað um 56,6 pró­­sent og mat­­ar- og drykkj­ar­vörur um 68,7 pró­­sent. Þá hafði hús­næð­is­verð hækkað um 20,4 pró­­sent og húsa­­leiga um heil 84,5 pró­­sent. Þetta kom fram í tölum sem BSRB og ASÍ hafa tekið saman ann­­ars vegar um þróun hámarks­­greiðslna úr Fæð­ing­­ar­or­lofs­­sjóði frá árinu 2008 og hins vegar um hlut­­falls­­lega hækkun launa og útgjalda heim­il­is­ins frá árinu 2008.

Nið­­ur­­staðan var skýr. Greiðslur úr fæð­ing­­ar­or­lofs­­sjóði höfðu lækkað mikið en allir kostn­að­­ar­liðir hækkað veru­­lega. Afleið­ingin er sú að færri feður taka fæð­ing­­ar­or­lof, fæð­ing­­ar­­tíðnin er sú lægsta frá því að mæl­ingar hófust árið 1853 og sá hópur sem á erf­ið­­ara með að láta enda ná saman eftir barns­­burð hefur vaxið mjög.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Alls segjast 55 prósent svarenda í könnun Maskínu fremur eða mjög andvíg gjaldtöku í öllum jarðgöngum á Íslandi.
Andstaða við gjaldtöku í jarðgöngum mismikil eftir því hvaða flokk fólk kýs
Kjósendur Viðreisnar eru líklegastir til að styðja gjaldtöku í jarðgöngum en kjósendur Sósíalistaflokksins eru líklegastir til að vera andvígir gjaldtöku, samkvæmt niðurstöðum úr könnun Maskínu á afstöðu til gjaldtöku í öllum jarðgöngum á Íslandi.
Kjarninn 7. ágúst 2022
Hið sænska velferðarríki í faðmi nýfrjálshyggju
Á síðustu þrjátíu árum hafa átt sér stað talsverðar breytingar í bæði heilbrigðis- og menntakerfi Svíþjóðar. Ef til vill má rekja þau samfélagsvandamál sem nú tekist er á um í aðdraganda þingkosninga til þessara breytinga.
Kjarninn 7. ágúst 2022
Draugaskipið
Skammt undan ströndum Jemen liggur skip við festar. Ekki væri slíkt í frásögur færandi nema vegna þess að skipið, sem er hlaðið olíu, hefur legið þarna í sjö ár og er að ryðga í sundur. Ef olían færi í sjóinn yrði tjónið gríðarlegt.
Kjarninn 7. ágúst 2022
Róbert Wessman er forstjóri Alvogen og Alvotech.
Dalur Róberts Wessman afskrifaði 135,2 milljónir af skuldum Birtings
Velta tímaritaútgáfunnar Birtings dróst saman um fimmtung í fyrra og föstum starfsmönnum var fækkað úr 25 í 12. Rekstrartap var 74 milljónir króna og eigið fé er neikvætt. Samt skilaði Birtingur hagnaði, vegna þess að seljendalán var afskrifað.
Kjarninn 6. ágúst 2022
Örn Bárður Jónsson
Víða leynist viðurstyggðin
Kjarninn 6. ágúst 2022
Ásgeir Jónsson er seðlabankastjóri.
Seðlabankastjóri verði formaður fjármálaeftirlitsnefndar bankans
Alþingi ákvað, er verið var að sameina Seðlabankann og Fjármálaeftirlitið, að láta seðlabankastjóra ekki leiða fjármálaeftirlitsnefnd bankans, m.a. vegna mögulegrar orðsporðsáhættu. Það fyrirkomulag hefur ekki reynst sérlega vel og nú á að breyta lögum.
Kjarninn 6. ágúst 2022
Árfarvegur Esteron árinnar, sem er skammt frá Nice í suðurhluta Frakklands, þornaði upp í hitanum og þurrkinum sem ríkt hefur í landinu á síðustu vikum. Þessi mynd er frá því í lok júlí.
Frakkar glíma við fordæmalausa þurrka
Draga hefur þurft úr orkuframleiðslu í frönskum kjarnorkuverum vegna þess að kælivatn sem fengið er úr ám hefur verið of heitt. Talið er að ástandið muni vara í það minnsta í tvær vikur í viðbót.
Kjarninn 6. ágúst 2022
Bein og blöð brotin í sögu Grand Theft Auto
Síðustu ár hefur Rockstar Games bætt aðstæður starfsmanna sína talsvert. Næsta leik í umdeildri tölvuleikjaseríu hefur seinkað sökum þess. Sá leikur fær því til viðbótar yfirhalningu, þar má helst nefna kvenkyns aðalpersónu.
Kjarninn 6. ágúst 2022
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None